Transkriptionen


Transkription von WS₂: Schöne Künstlike Werldtspröke (VD16 ZV 33944)

[Lübeck]: [Balhorn, Johann d. Ä.], [Mitte 16. Jh.]. VD16 ZV 33944. 48 Blatt, Quart

Exemplar: Wien, Österreichische Nationalbibliothek: 1653-A
Digitalisat: https://data.onb.ac.at/rep/104A4AFD
Schoͤne Kuͤnſt=
like Werldtſproͤke / darinne
aller Stende Natur vnd Egenſchop

affgemalet ſyn / doͤrch de Olden wolerfaren
Werldtwyſen beſchreuen / Allen Minſchen
thor lere vnd warninge / Exempel / vnd
in Rymeswyſe kort voruatet /
Ock thom deel vth
dem
Reyneken Voſſe.

Glyck vnd recht waret am lengſten /

Dat maͤckt / men brukt ydt am weinigſten.

2

WOl Godt dem Allmechtigen vortruwet /

Vnd vp ſyne Wege buwet /

De kan nicht tho ſchanden werden /

Noch dort edder hyr vp Erden.

Salich vnd voͤrſichtich ys de Man /

De ſick in froͤmder varlicheit ſpegeln kan.

Wultu boͤſe gedancken vorſchlan /

Moͤſtu wat dohn / nicht leddich ghan.

De leddichganck gloͤue my gewiſs /

Ein Rouwkuͤſſen des Duͤuels ys.

Neen Meſt ſo ſcharp vp Erden ſchert /

Als wenn ein Buwr thom Heren wert.

Ydt wart vp Erden nuͤ ſo ſchlecht /

Gewaldt ginck ſtedes vor dat Recht.

Vnd hefft de Hundt yuͤ wat gedaͤn /

So moth he Ledder gegeten han.

Wor de Herr dem Volcke ys tho ſtreng /

Denſuͤluen beleuen ſe nicht in de leng.

Doͤget hefft voͤrtyden Eddel gemacht /

Jtzundt deith ydt de houardt vnd pracht.

Wol ytzundt veel Freten vnd Supen kan /

De ys nu ein recht Eddelman.

Groter Heren thoſag vnd Lercken geſanck /

Klinget wol vnd waret nicht lanck.

Wol recht einen Man erkennen wil /

De mercke en / vnd werde ſyn Mitgeſell.

Wol ſick ytzundt doͤrch Kopenſchop wil be=
(ghan

De moth vaken ſyn warſeggent lahn. /

Thom Marckede yderman weinich gheit /

Dem ſyn gemoͤte nicht na gewinſte ſteith.

Dat Marcket wert ock nuͤmmer gudt /

Denn ſo men den Doren ſchaden doth.

A ij

Denn

Denn wenn de Dorn tho Marckede lopen /

So koͤnen de Kremers bald Geldt kopen.

Nemandt vp Erden ſo recht doth /

Dat ydt allen Minſchen duͤnckt weſen gudt.

Hedden wy alle einen Gelouen /

Godt vnd dat gemene beſte vor Ogen.

Guden Frede vnd recht Gerichte /

Eine Ele / Mathe vnd Gewichte.

Eine Muͤnte vnd gudt Geldt /

So ſtuͤnde ydt wol in der Weldt.

Ein Kramer de nicht gerne luͤcht /

Ein Joͤde de nemandt bedruͤcht.

Ein Water dat aͤn ſchaden fluͤth /

Ock ein Wulff de nene Schape thorith.

Vnd ein Woͤkener ſunder Geldt /

Dat ſynt vyff Meerwunder in der Weldt.

O wo wee deme ys / De vele ſchuͤldich ys /

Vnd hefft nene friſt / Weth ock nicht wor Geldt ys.

Nydt / Homodt / Egen nuͤtt vnd boͤſen Raͤdt /

Jeruſalem / Troia vnd Roma vorſtoͤrt hat.

Egen nuͤtt / wreuelſch Raͤdt vnd vorborgen haͤt /

Vorderuen noch ytzundt menge gude Stadt / ⁊c.

My duͤnckt nicht / dat veel Luͤd moͤgen /

Veel Wahr vorkoͤpen aͤn grote loͤgen.

Denn legen vnd dregen ſynt ſo werdt /

Tho allem koͤpende men erer begert.

Men ſprickt / dat ſy ein ſalich Man /

De der Arſtedye entberen kan.

Neen Arſte purgert ſo gaͤr mit heil /

He nimpt des guden ock ein deel.

Doch ein Arſte de lang hefft practicert /

Der Kunſt vnd eruarnheit nicht entbert.

Den

3

Den ſoͤke de Krancke / nicht aͤn nodt /

Sunder metich leͤuen / dat ys myn raͤdt.

Hoͤde dy vor der Medicorum Recipe,

Vor der Juriſten Codice,

Vnd vor der Alchimiſten Sublime,

Suͤs werſtu mit eim leddigen Buͤdel tho Marcke=
(de gehn.

Egen nutt vordrifft alle Rechte /

Alle Fruͤndtſchop / Geſelſchop vnd Geſchlechte.

Vnd wenn egen nutt nicht weer /

So weer dat Euangelium nemandt tho ſchwer.

De ſynem Arſten de warheit nicht ſecht /

Vnd ſynem Preſter bichtet vnrecht.

Vnd ock vnwar ſecht ſynem Aduocat /

Wenn he by em ſoͤcht guden raͤdt /

De hefft ſick allein voͤr gelagen /

Vnd ſick mit ſynem ſchaden bedragen.

Du ſchalt mit Arbeid na Gud ſtreuen /

Glyck als woldeſtu hyr ewich leͤuen.

Vnd doch ſtaͤn darby in ſteden ſorgen /

Als ſcholdeſtu ſteruen huͤdt edder morgen.

So ſchoͤn ys nemandt noch ſo werdt /

De Dodt maͤckt / dat men ſyner nicht begert.

Wo leeff de Minſche ock leͤuendich ſy /

So ys he doch na dem Dod bywaning fry.

De ys vorwar ein Narre recht /

De veel vnkoſt an Jagent lecht.

Sick ſuͤlueſt grote moͤye an deith /

De eddele tydt darmit henne gheit /

Vnnuͤtte / vnd ock de Joͤget mede /

Ock maͤckt ydt nicht gude ſede.

Deßgeliken veel Huͤnd vnd Seydenſpeel /

Bringen neen nuͤtte / vnd koſten veel.

A iij

Van=

Vanget he ein Raphoen tho etliker ſtund /

Efft ein Haſen / de ſteith wol ein Pundt / ⁊c.

Vorſoͤnde Vyende ſchal men ſchuͤwen /

Vnd nicht tho vele vortruͤwen.

Beſchert dy Godt ein temlick gluͤck /

So wacht / dat dy de gyricheit nicht druͤck.

Na Rykedom yhl nicht tho ſeer /

Vp dat ſick dat gluͤck nicht wedder keer.

Wente ylent ys nicht alltydt gudt /

Vnd maͤckt offt ein bedroͤueden modt.

Ein yder late ſick an dem genoͤgen /

Dat ſick tho ſynem Stade wil voͤgen.

Wert he auer dith tho veel begern /

So moth he groth vnd klein entbern.

Nemandt weth wor he Fruͤnde hat /

Denn ſo ydt em an de nodt ghat /

Alßdenn wert de rechte Fruͤndt erkandt /

De valſche Fruͤndt de wickt thohandt.

Wol einem / de gude Fruͤnde hat /

Wee dem / des ſyn troſt vp Fruͤnde ſtaͤth.

Ein Fruͤndt in der nodt /

Ein Fruͤndt in der dadt /

Vnd ein Fruͤndt achter ruͤgge /

Vorwar dat ſynt dre vaſte Bruͤgge.

Gude Fruͤnde vnd ein vorſoͤcht Swerdt /

Synt in noͤden veel Geldes werdt.

Mit liſticheit brick dynem Vyend ſyn vntruͤw /

Darmit ſyne boͤſsheit dy nicht bring in ruͤw.

Denn dyne vorluſt / ſchad / ruͤw vnd leidt /

Bringen dynem Vyend ſuͤs grote froͤlicheit.

Voͤrtyden was dat ein groth loff vnd ehr /

Wol ſynen Vyendt leth kamen tho gliker weͤhr.

Jtzundt

4

Jtzundt wert gelauet vnd geroͤmpt in Krygen /

De ſynen Vyendt kan vnd weth tho bedregen.

Wol alltydt volget ſynem egen Hoͤuet /

Vnd gudem rade nicht volget vnd gloͤuet /

De achtet vp gluͤck vnd heyl gantz klein /

Vnd wert bald ſyn vorderuent ſehen.

Ein wyſs Man Fruͤndes raͤdt nicht voracht /

Wor veel rade ſynt / dar ys gluͤck vnd macht.

Wehe dem Heren / welcker leuer hat

Einen Pyper / als einen truͤwen Raͤdt.

De mehr achtet der Huͤnd vnd Voͤgel ſpeel /

Als dat he hebb gelerder Luͤd veel.

Do Roboam nicht volgen wold /

Den olden Wyſen / als he ſchold /

Vnd volgde den Narren / do vorloer

He tein Geſchlechte / vnd bleeff ein Doer.

Wultu dat dyn anſchlach wol vort ghat /

So holdt en heimlick in dynem rad.

Wol ſynen anſchlach ſynem Vyend apenbart /

Erlanget ſelden gudt gluͤck vnd woluart.

Gebruke nicht auerig vnd vnnuͤtte wordt /

Spotte nicht den einen hyr / den andern dort.

Jdt ys nicht fyn de Luͤd beſpotten /

Soͤlcks gehoͤrt Narren tho / edder Sotten.

De hillge Schrifft ſchal men billick lauen /

Denn ſe gheit allen Kuͤnſten bauen.

Wente alle ander Kuͤnſte gebrecklick ſynt /

Doͤrch deſſe werden wy Gades Kindt.

Twe ogen / twe Ohren vnd eine Mundt /

Hefft de Minſche / dat em ſy kundt /

Wat he hoͤrt vnd dartho ſuͤth klar /

Dat he dat alles nicht ſpreke apenbar.

Js

Js ydt nicht ein wunderlick dinck voͤran /

Dat de warheit nergen blyuen kan.

Wol de warheit ſecht / de hefft nichts daruan /

Denn nydt vnd haͤt / dat ys ſyn lohn.

Wol nu de gruͤndtlike warheit wil voͤren /

Vnd de Werldt mit der warheit roͤren /

De kuͤmpt in angſt / yamer vnd nodt /

Moth ock endtlick daruͤmm lyden den Dodt.235.

Dat ys vorwar ein vorſtendich Man /

De ſyner Tungen wol raden kan.

Veel beter ys ſchwygen vnd gudt gedencken /

Als mit ſpreken einen andern krencken.

Welcker nicht vorderuen wil /

De hoͤde ſick vor Loͤgen vnd Spil /

Vor Kopen vnd Boͤrgeſchop /

Vor Wyuer vnd boͤſer Geſelſchop.

Jck weth ein Krudt dat heth mala Mulier,

Dar hoͤde dy voͤr prudenter.

De dar hefft eine Frouwe yunck van Jaren /

Da late ſe nicht vaken vth Meyen varen.

Js ſe ſchoͤn vnd der Werldt wol werdt /

Ja mennich Man ſe denn ock begert.

Demſuͤluen Manne rad ick int beſte /

He neme int Huſs nicht veel Geſte.

Tuͤchtig ehr kricht bald ein wandel /

De Werldt ys nu vull van ſoͤlckem handel.

Groten Heren vnd ſchoͤnen Frouwen /

Schal men veel denen vnd weinich truwen.

Wol leeff hefft wat he leuen ſchal /

Dem ys mit einem Ehewyue wol.

Wente nemandt drecht ſo hogen modt /

Ein Wyff gifft em kyues vnd haders genoch.

Wol

5

Wol veel bolet mit ſchoͤnen Frouwen /

De wert nene Stenen Huͤſer buwen.

Wente ein ytlick Boler moth milde ſyn /

Wil he geleuet ſyn van dem Froͤuwlin fyn.

Ein frame Frouw ys veler ehren werdt /

Dar ſe gheit all vmme den Herdt.

Ein ehrbar Frouw ys van ſeden ſchon /

Ein tuͤchtig Frouw ys eres Mannes Kron.

Vnd eine Frouw eddel van Naturen /

Er pryſs ſchal ſyn bauen alle Figuren.

Eine Frouw ick nicht ſehr lauen kan /

De vngern ys by erem Man.

Van velen andern wil weſen geſehen /

Drecht veel Geſchmuͤcke groth vnd klein.

Mydet er Huſs / hefft des klene acht /

Deſſe hefft Ehr vnd Tucht in klener wacht.

De nicht wil hebben ſyne Frouw allene /

Dem geſchuͤt recht / dat ſe werde gemene.

De mit ſyner Frouwen alltydt veel kifft /

Vnd nicht gern in ſynem Huſe blifft /

Vnd nimpt veel Geſte in ſyn Huſs /

Dem bith vaken eine froͤmde Luſs / ⁊c.

Fruwen de des Nachts vp der Straten ghan /

Vnd dat Voͤfftinck vmm den Vinger ſchlan /

Vnd de veel dantzen vnd drincken /

De laten den Hundt gern hincken.

Drinck vnd yth / Godt nicht vorgith.

Bewar dyn Ehr / Dy wert nicht mehr /

Denn vmm vnd an / Vnd bald daruan.

De Juriſte mit ſynem Boke /

De Joͤde mit ſynem geſoͤke /

Vnd dat vnder der Maget voͤrdoke.

B

Deſuͤl=

Deſuͤluigen dre geſcherre /

Maken de gantze Werldt erre.

Eth vnd drinck vnd hebbe vor gudt /

Denn tydtlick vorderuent wehe doth.

Du kanſt einen Penninck ſo bald ſparen ſchyr /

Als gewinnen / dat gloͤue du my.

Jdt ys witlick vnd apenbar /

De boͤſen Wercke maken dat klar.

Dat de Truͤw van der Werldt geweken ſy /

Rechtferdicheit wanet er nicht mehr by.

So ys de Warheit ock nicht by er /

De Gloue ys ock voruelſchet ſehr.

De Framicheit hefft by er neen ſtaͤth /

Vntruͤw ſe gantz beſeten hat.

Ein wol bewandert Wyff /

Ein Perdt dat vp den Hacken ys ſtyff.

Ein Knecht de veel Heren hefft gehat /

Darup heng nemandt ſynen Schatt.

Leue maket Lepel ane Holt /

Vth mengem yungen Geſellen ſtolt.

Wol dar lauet der Schniggen ſpringent /

Vnd des Eſels vthbuͤndig ſingent.

De quam nicht dar de Leopart ſpranck /

Noch dar de Nachtegal ſanck.

☞ Ein Eebreker moth deſſe veer ſtraffen ſtaͤn /

1. Als dat he werde in Armode vorghan.

2. Efft he werde boͤſes Dodes ſteruen /

Vnd ſchand edder laſter vp ſick eruen.

3. Edder doͤrch Gefenckniſſe hart vnd ſchwar /

Wert he ehr vnd truͤwloſs erkandt apenbar.

4. Efft he wert vorwundet beth in den Dodt /

Vnd vorluͤſt ein Lidtmate in ſchmerte groth.

De

6

De endtlike Kunſt der Alchimye /

Js ſtelen / legen vnd bedregerye.

Vnd alltydt feilt ydt vmm ein Haͤr /

Dewyl du vplechſt dat Suͤluer dar.

Thom leſten ys des Meiſters gluͤcke /

Ja dat em entbrickt ein ſtuͤcke /

Soͤlcks moth he halen auer Veldt /

Darmit ſo gifft he dy Verſſen Geldt.

Dartho ys deſſe Kunſt gantz getruͤwe /

Vth gudem Suͤluer maͤckt ſe ruͤwe.

Mercke / efft du ock wyſslick hapen biſt /

Vp gluͤck / dat nuͤwerl geraden ys.

Vnd efft du gloͤueſt der warheit glyck /

Dat dy ein Armer ſchal maken Ryck.

Wes ſteds bereidt mit grotem flyth /

Nye tyding tho bringen alle tydt.

Ock mit Ogendenſt vnd Vedderleſen /

So kanſtu lang im Denſte weſen.

Koſtede yder Loͤgen eyn Luͤbſch pundt /

Men loͤge nicht ſo ſehr tho aller ſtundt.

Wol heimlicheit nicht ſchwygen kan /

Vnd mit bedregerye plecht vmm thoghan /

Redet ock ſteds veel als ein Doer /

Dar hoͤd ſick ein ydtlick wyſs Man voͤr.

Daruͤmm hebb ick de Rechte ſtudert /

Dat ick in Schalckheit wuͤrd geuoͤrt.

Veel boͤſer Saken im Rechte ick ſchmuͤcke /

Vortoͤgering ys offt myn Meiſterſtuͤcke.

Vp twiſt vnd hader ſteith myn raͤdt /

Wor men my Geldt tho geuen hat.

Welcker Herr gern wyſe Luͤd by ſick ſuͤth /

Wenn he erer bedarfft / vnd anders nicht.

B ij

Den=

Denſuͤluen ſchal men ock allene lahn /

Wenn he ſe wold gern by ſick han.

Iuſtitia ys geſchlagen dodt /

Veritas licht in groter nodt.

Fallatia ys gebaren /

Fides hefft den ſtrydt vorlaren.

Daruͤmme ſehe vor dick /

Denn de Truͤwe ys miſslick / ⁊c.

Do Adam radede vnd Eua ſpan /

Wol was do ein Eddelman: /

De Voͤrſpraken koͤnen de Saken wyth vth=
(breden

Vnd ere Nette na dem Wildtbrade ſpreden.

Se maken de Saken ſtrypet vnd bundt /

Vnd wegen vth dem Lode eyn Pundt.

Se koͤnen de Saken na vordele wol kluuen /

Vnd ere Hoͤuetluͤd mit valſchen geloͤfften huuen.

Soͤlcke Aduocaten van dubbelden ſinnen /

Moth men noch verne her gewinnen.

Se koͤnen reden ſehr behende /

Vnd hefft doch offt ein beſcheten ende.

Se gebruken ere Tungen tho degen /

Darmit ſe offt den Richter bedregen.

Wenn denn ſchal wegen de rechte Wage /

So wert dat geſettet in vele Dage /

Darmit de Rechtferdicheit wert geblendt /

Vnd mennich arm Man alſo geſchendt /

De mehr voruaret / vordaget vnd vortert /

Als de gantze Hoͤuetſake ys werdt / ⁊c.

Wol rechte leue tho Godt hat /

Den nimpt men ſelden in der Foͤrſten raͤdt.

Denn ſelden ys tho Haue bleuen /

De eintfoldich ys / vnd nicht doͤrchdreuen.

Dat

7

Dat ys ein Narre in Lyff vnd Blodt /

De einem armen Minſchen vnrecht doth.

Recht oͤrdeln ſteith einem Wyſen wol /

Ein Richter nemandt kennen ſchal.

Suſannen Richters noch vele ſynt /

Wenn Raͤdt vnd Gerichte wil weſen blindt.

Vnd egen wille wil dryuen gewaldt /

So ys de Rechtferdicheit vaſt koldt.

De Swerde ſynt ruſterich all beide /

Vnd willen nuͤmmer recht vth der Schede /

Vnd nicht mehr ſchnyden / dar dat ys nodt /

De Rechtferdicheit ys blindt vnd dodt.

Alle dinck ys vnderdaͤn dem Gelde /

De Geldt hefft kricht ock wol welde.

Dat ys nu worden ſehr gemein /

Men vindt der Stede mehr den ein /

Dar men Handtſchmering gern vpnemet /

Vnd dartho veel deith dat ſick nicht temet.

Geldt / nydt / Fruͤndtſchop / gewaldt vnd gunſt /

Thobreken nu Recht / Breue / Segel vnd Kunſt.

Her Geuert vnd Her Soͤtewordt /

De bringen nu veel dinge vort.

Ein Richter de Gaue nimpt ys nicht fry /

Schencke tho nemen maͤckt vorrederye.

Wol de Gauen beleuet vnd gern behoͤldt /

De kuͤmpt offt vmm ſyne gewaldt.

Dat Paweſtdom ys der laſter ſo vull /

Dat ydt nemandt beſchriuen mach gantz wol.

Welcker ock hefft voruoͤrt de gantze Weldt /

Vnd Chriſti lydendt vorkoͤfft vmm Geldt.

De Paweſt hefft gebruket veel der liſt /

Vnd alle dinck vp gyricheit thogeruͤſt.

B iij

He

He hefft ock veel Seelen in der Helle /

Mit Afflate gebracht tho vngeualle.165.

Dat Geldt hefft nu den hoͤgſten Gradt /

Alle Kunſt / Ehr vnd Wyſsheit ys nu vorſchmadt.

Gantz ſeltzem wert nu na dem Gelde geſteldt /

Alle boͤſsheit ys nu tho kope vmm Geldt /

Als Woker / Mordt vnd mengerley ſchande /

Ock deßgeliken de Vorrederye der Lande / ⁊c.

De Werldt fruͤchtet des Pawſtes Bann /

Vnd gloͤuet / he ſy de hillgeſte Man.

Wowol doch all ſyn Bann vnd Floeck /

Js glyck einer olden beſcheten Broeck.

Dat weth he ock ſuͤlueſt wol vorwar /

Dennoch wor ſoͤlckes nicht ys apenbar /

Dar gifft he de Broeck tho kuͤſſen hen /

Vnd ſterckt den Narren eren ſinn.

Daruoͤr nimpt he er Gudt vnd Geldt /

Vnd blifft ein Herr vnd Godt der Weldt.

Deſſe kappe tzyrt my mynen Balch /

Dat ick darmit bedecke mynen Schalck /

Vnd mengen im Hillgen ſchyne

Bedrege / dat he my gifft dat ſyne /

Beſunderlick in der leſten nodt /

Wat he mit vnrecht gewunnen hat.

Vnd doch den rechten Eruen weth /

Vth gunſt ick velen rad vnd heth /

Dat ick weth / boͤſe vnd Suͤndtlick ſyn /

Jck locke tho my de Froͤuwlin fyn.

Achte mehr wat in der Werldt geſchicht /

Als myner Regeln hoge plicht.

Denn wowol ick Godt ergeuen bin /

So ſteith doch in der Werldt myn ſinn.

Dan=

8

Dantzen / ſingen vnd ſpringen /

Ock mit ſchoͤnen Frouwen ringen /

Weer dat der Carthuͤſer Orden /

So weer ick vorlangſt ein Moͤnck worden.

Wol dar wil hebben ein reine Huſs /

De late Moͤncke vnd Papen daruth.

Denn Moͤncke / Muͤſe / Mutten vnd Maden /

Scheiden ſelden aͤn groten ſchaden.

Mit den Geiſtliken vnd boͤſen Wyuen /

Schal nemandt bald Scheldewoͤrd dryuen.

Junge Papen / olde Apen / vn̄ wilde Beeren /

Schal nemandt in ſyn Huſs begeren.

Denn de Papen laten na einen Sproͤke /

Vnd de Duuen einen roͤke.

De vns gude Euenbild ſcholden geuen /

De voruelſchen ere Lehr doͤrch er leͤuendt.

Ein yder Chriſte volg veel mehr /

Eins guden framen Predigers lehr /

Denn ander twoͤlue / de vaſt wol leren /

Vnd doͤrch ere wercke er Wordt vorkeren.

Wen̄ de Leyen van den Papen vntucht ſehen /

So ſpreken ſe denn int gemein /

Js dith nicht ein Geiſtlick Man:

Wo ſuͤth he ſynen Orden an.

Wor de Abbet de Woͤrpel drecht /

Dar moͤgen de Broͤder ſpelen mit recht.

De der Gemeinheit denet /

Foͤrſten vnd Heren ſyn Geldt lenet.

Dartho veel Vuͤre wil boͤten /

De moth lyden ſuer vnd ſoͤte.

De olden gewaͤnten ſynt nu vorkert /

De groͤtſten Deue men meiſt ehrt.

De

De nu mit Practiken heimlick kan ſtelen /

Dem deith men de groͤtſten Ampte beuelen.

Acht nicht groth der boͤſen Regenten pracht /

Denn ernſtlick ſtrafft Godt ere macht.149.

Wenn ſe nu kamen vor ſyn Gericht /

Dar men rechtferdig Ordel ſprickt.

Denn alle gudt vnd quadt hefft ſyn lohn /

Nichts vnuorgulden blifft beſtaͤn / ⁊c.

De Werldt wil nemande lauen /

He koͤne denn woͤten vnd dauen.

Wol Rouen / Krygen vnd Brandes begert /

Vntruͤw vnd Mordt / de ys ytzundt werdt.

Der Werldt loff nemandt gentzlick hat /

Sunder de veel boͤſer wercke beghat.

Mennich ſynen Soͤn van ſick ſendt /

Vnd meint / ydt ſy gantz wol bewendt.

He meint / he ſchal doͤget leren /

So kan he nicht denn Geldt vorteren.

Vnd kuͤmpt wedder tho Huſs arger Doer /

Als he was do he erſten vthfoer.

Godt de HErr gifft vns int gemein /

Alle gudt / ya groth vnd klein.

He ys ein Narr de dith vorgeth /

Wenn he tho Diſche ſick hefft geſett /

Gade denne ſuͤs dancket nicht /

De mach wol ſyn ein armer Wicht.

Nicht erſten de Spyſe benedyet /

Als ein Swyn ſick thor freterye flyet.

Gade gehoͤrt erſt danck daruoͤr /

Deiſtu ydt nicht / du biſt ein Doer.

Bede ein Vader vnſe / kanſtu nicht mehr /

Wente alle gudt gifft vns Godt de HErr.

Dan=

9

Danckeſtu em nicht hyruͤmm mit flyth /

He vorgith dy wedder ein ander tydt.

He ys vorwar ein ſalich Man /

De nu ane ſpott leͤuen kan.

Mit ſpotte menger vmmgheit vnd leͤuet /

De in grotem ſpotte ſuͤlueſt vaſte kleuet.

Wol dar valſchlick Bichten doth /

Des vorgeuing wert ſelden gudt.

Alle vorgeuing licht gantz dar nedder /

Men beter ſick denn vnd kere wedder.

Dyne ſake ſette nicht vp tydtlick gluͤcke /

Denn ydt hefft by ſick veel boͤſe nuͤcke.

Blifft nuͤmmermehr in einem beſtandt /

Vnd daruͤmm wert ydt gluͤcke genandt.

Men ſprickt / dem ſy gluͤcke beſchert /

Dem wat wolgeuelliges wedderuert /

Dat vngewiſslick kuͤmpt vnd ſteith /

Vnd als ein ſchnelle Radt vmmgheit.

De ſyne Kinder als ander Vnkrudt /

Leth vpwaſſen / vnd quadt van en ſuͤth /

Daruͤmm nicht ſtraffet / vnd ſe oͤuel vpthuͤt /

Jnt leſte demſuͤluen neen gudt geſchuͤt.

Egen loff ſtinckt / ys ſcheldens wert /

Vnd ys neen boͤſer dinck vp deſſer Erd.

Wol veel fraget na nyen Mehrn /

De redet vele vnd luͤcht gern.

Soͤlcke vnnuͤtte Luͤd ſchaltu vormyden /

Wultu nicht vallen in groth lyden.

Selden wert ſynes lydens raͤdt /

De ein boͤſe Wyff genamen hat.

Wente nuͤ neen Deert erger wart /

Alſe eyn Wyff van boͤſer art.

C

Dem

Dem oͤuerſt ein gudt Wyff wert beſchert /

Wor de im Lande vmmeher fert /

De moth yo ſyn ein ſalich Man /

Wente ſe mit eren tuͤchten kan /

Vormehren erer beider ſalicheit /

Vnd ys eine Kroen der werdicheit.

Selden wedderuart derſuͤluen leidt /

Welcker ſick mit erem Man vordrecht.

Ock ſchal de Man erer warnemen ſchon /

So gifft en beide Godt tho lohn /

Dat ſe mit froͤuwden hyr olden /

Vnd Lyff vnd Seel namaͤls beholden.

Wat ys beter in deſſer Weldt /

Als ein yung Frouw / ein geſunden Lyff vnd redt
(Geldt.

De ſick erſt bedenckt na der dadt /

Syn anſchlach kuͤmpt gemeinlick tho ſpad.

Gude anſchleg ſynt alltydt gudt /

Wol dem / de ſe by tyden doth.

Wee yuͤmmer wee einem ſoͤlcken Man /

De ſyner Frouwen de Herrſchoppye gan.

Daruͤmm / wultu wol varn ant end /

So giff nener Frouwen dat Regiment.

Jck wold gern weten wo de hete /

De ſick van Frouwen nicht vexeren lete.

Daruͤmm ick ock gern weten wold.

Vor welckerer ick my hoͤden ſchold.

Doch mercke mit korten woͤrden /

Dat du dy wachteſt an allen oͤrden.

D. Sebaſtianus Brandt

ſprickt alſo:

Merckt

10

Merckt vp gy Richters aller Erden /

Wenner wille gy wyſs werden:

Dem rechten Borne na gedencken /

Vnd nicht in juwen gedancken ſchwencken.

Mene gy / dat de Rechte vp Boͤmen

Gewaſſen ſynt / edder van Droͤmen:

Dat men ock nicht moth hebben acht /

Wat vnſe Olden hebben bedacht.

Dat Recht ys van Godt vnd den Olden /

Alles geſettet vnd alſo geholden.

Denn den Luͤden Ehre vnd Landt /

Vnd alle Ryke beſeten mit der handt.

Dat men mit Form / geſtalt vnd mate /

Js gebleuen vp der rechten ſtrate.

Dar ys eine mate / Form vnd geſtalt /

Wo gy juw in yeder Saken holden ſcholt.

Wol enger edder wyder gheit /

Deſuͤlue dem Rechte nicht byſteith.

Wol rechte Ordel ſpreken wil /

Schal ſick ſuͤlueſt nicht truͤwen tho veel.

Soͤken raͤdt / vnd volgen den Wyſen /

So mach men ſyne framicheit pryſen.

Wor oͤuerſt dat Recht wert vorkert /

Werden offt Land vnd Luͤd vorſtoͤrt.

Nydt vnd Gyricheit richten dar ere ſchragen /

Trachten wo ein yder vuͤlle ſynen Kragen.145.

De ſchand ſchoͤln ſtraffen vnd ſuͤluen dohn /

Mercke recht / nicht gudt wert ſyn er lohn.

Jtzundt wert geachtet vor grote ehr /

Wenn de Doͤchters wol Dantzen lern /

Mit ſunderlikem trede / krum vnd recht /

Van deſſen Eſaias de Prophete veel ſecht.

C ij

Wor

Wor vntuͤchtich dantzent vnd hoͤgent ys /

Dar ys des Duͤuels Proceſſie gewiſs.

Ein Kreye badet ſick offt mit allem flyth /

Vnd kan doch nuͤmmer werden witt.

Wat dy lauen Fruwen vnd Junckfruwen /

Dar ſchaltu nicht veel vp buwen /

Denn wat ſe dy geredet han /

Kuͤmpt ein Ryker / ſo moͤſtu daruan.

Wor gewaldt gheit bauen Recht /

Dar wold ick leuer Herr ſyn als Knecht.

Vnrecht / gewaldt / nimpt einen boͤſen naklap /

So geſchach Jeſabel vnd erem Manne Achab.

Jfft ſchon ein Herr hefft ſuͤs nene Vyende /

Moth he ſick befruͤchten vor ſynem Geſinde /

Dar vntruͤw manck ys offt vnd veel.

So geſchach Amon dem Koͤninck Jſrael /

De van ſynem Geſind wart vorſchlagen /

Do he noch was in ſynen yungen Dagen.

Van deſſen moͤcht ick wol reden veel /

Sambri ys vuͤſte mit im ſpeel.

Alexander de Werldt mechtich bedwanck /

Syn Dener doͤdede en mit einem Dranck.

Darius entran vnd was aͤn nodt /

Beſſus ſyn egen Dener ſtack en dodt / ⁊c.

Wor de Wulff thom Herden wert /

Dar ſynt de Schape bald vortert.

Voͤrhen bedacht wat na mach kamen /

Dat bringet offt groten framen.

Voͤrhen vnbedacht vnd na geproͤuet /

Hefft offt mennigen bedroͤuet.

Mennich lauet ein froͤmdes Swerdt /

Hedd he ydt / ydt weer em gantz vnwerdt.

Men

11

Men lauet na dem Dod mengen Man /

De vp Erden nuͤwerl loff gewan.

Nemandt ſchal ſick beroͤmen /

Dat ſyn Garde ſta vull Blomen.

De Windt kuͤmpt in einer Nacht /

Vnd ſchleit de ſamptlick alle aff.

Judas kuſs ys ytzundt worden nye /

Ock gude wordt vnd valſche truͤwe.

Einer lachet my tho vnd gifft my hen /

Dat ys leider deſſer Werldt ſinn.

Wenn krum gewoſſen Holt wert ſchlecht /

So wert ock tho Rom gefunden recht.

Papen vnd ander Geiſtlick Orden /

De ſynt ytzundt tho ſpotte worden /

Doͤrch er boͤſe argerlike Leͤuendt /

Darmit ſe den Luͤden quad Exempel geuen.

Wor Moͤncke vnd Papen raden /

De Landsknechte ſeden vnd braden /

De Wyuer hebben de auerhandt /

Dar vorderuen Doͤrpe / Sted / Luͤd vnd Landt.

Schwygen vnd dencken /

Dat kan nemande krencken.

Js dat vor trurent gudt /

So hebb ick offt ein guden modt.

Men acht ydt tho Haue gantz gering /

Dat einer dem andern deith vnrechte ding.

Darmit wert doch de Erbarheit vorblendt /

De Vorreders werden Kundtſchoͤppers genendt.

Vnd kan nicht ſyn ein recht Gericht /

Dar de Penninck dat Ordel ſprickt.

Broͤderlike leue ys nu dodt vnd blindt /

De Minſchen mit bedregerye vorworen ſynt.

C iij

Jtlick

Jtlick ſchafft ſyn egen vordeel aͤn vorluſt /

Vnd ſcholden ock Hundert vorderuen ſuſt.

Neen arbeidt ſuͤth men nicht mehr an /

Men leth ydt auer de Armen ghan / ⁊c.C.

Grawe Rock ryth nicht /

Heren huͤlde eruet nicht.

Dene lange vnd eſſche nicht /

So vorluͤſtu dyns Hern huͤld nicht.

De dar ſchmeicheln vnd Plumen ſtryken kan /

Vnd mit dem valen Perd vmmghan /

De wert tho Haue wol geehrt /

Erbarheit men dar nicht begert.

Dat ſchal men recht alſo vorſtaͤn /

Tho Haue ys ock mennich fraͤm Man.

Men de werden ſo nicht voͤr getagen /

Als de mit dem valen Perd ploͤgen.

De koͤnen de Wulle vnderſtrouwen /

Vnd den Hern de Negel klouwen.

Synt ock mengem heimlike Vyende /

Vnd ſchicken den Hoͤyken na dem Winde.

Achab leth nicht genoͤgen ſick /

An ſynem gantzen Koͤninckryck.

He wold ock Naboths Garden han /

Daruͤmm moͤſt ſteruen de frame Man.

Allein de Arme moth in den Sack /

Wat Geldt gifft hefft einen guden ſchmack:

Mit dem Armen wert dat Recht geſterckt /

Vp der Ryken broͤke wert nicht gemerckt.

Boͤſe Frouwen geuen boͤſe red /

Als ock Ochoſias Moder ded.

Herodias erer Dochter heth /

Dat Herodes Johannem koͤppen leth.

Ein

12

Ein boͤſs Wyff Salomonem vorkerde /

Dat he de ſtummen Affgoͤde ehrde.

Dar ys neen ſchwarer dinck vp Erden /

Denn ſo de Wyuers Meiſters werden.

Wat ſe voͤrnemen dat moth ſyn /

Schloͤg ock de Doͤnner vnd Blixem darin.

So ydt ock ſchadede dre Koͤninckryck /

Noch moth er wille geſcheen glyck.

Vnd dennoch wil ſe Meiſter ſyn /

Schold ock tho ruͤgg moͤten lopen de Ryn.

Wol einem gemenen Wyue vortruwet /

Deßgliken vp ein koldt Yſs buwet /

Vnd einem Schotten effte Papen gloͤuet /

De ys ſyner vyff Sinne berouet.

Wol mit Krygeßluͤden wil ehr eryagen /

De moth wol betaln / vnd flucks ſe plagen.

Einem ytliken aͤn vortoch dohn gudt recht /

He ſy Ryck / Arm / Ridder edder Knecht.

Darmit ſe in guder fruͤndtſchop blyuen /

Vnd dy helpen dyne Fruͤnd vordryuen.

Ein Landsknecht vnd ein Beckerſchwyn /

De moͤten alle tydt vull ſyn.

Denn ſe koͤnen de tydt nicht vthreken /

Wenn men ſe wert dodt ſteken.

Haſen lung / Karpen tung / vn̄ Barbren muͤl=
(chen

Hefft vortert myn Geldt vnd Guͤlchen. /

Dyſteln vnd Doͤrne ſteken ſehr /

Ouerſt valſche Tungen noch veel mehr.

Noch wold ick leuer in Dyſteln vnd Doͤrne baden /

Als mit valſchen Tungen ſyn beladen.

Wo veel ein yder hefft Suͤluer effte Goldt /

So veel ys em ock ytzunds de Werlt holt.

Weer

Weer Salomon noch im leͤuen /

Dem Godt veel Wyſsheit hadd gegeuen /

Hedde he neen Geldt effte Goldt /

De Werldt de weer em nuͤmmer holdt.

Junge Geſelle ſehe vor dick /

De Junckfrouwen ſynt bedrechlick.

Se ſynt vth Flandern /

Vnd geuen einen vmm den andern.

Wol Voͤſſe mit Voͤſſen vangen wil /

De moth gluͤcks hebben mehr als tho veel.

Dith ys etlikes Adels groͤtſte doͤget /

Dat ſe ſchloͤmen vnd doͤmen vp van yoͤget /

Vnd thoſchneden Kleder dragen /

Dach vnd Nacht na Horerye yagen.

Barde hebben lanck glyck den Zegen /

Haueke vp den Henden dregen.

Jagen / ſpelen / wol leͤuen vnd braſſen /

Leddich vnd ſtolt ghan vp der Gaſſen.

Stedes handeln wedder Gades geheet /

Leͤuen van der armen Luͤd ſchweet.

Dith alles ſynt etlikes Adels teken /

Drincken / dat ſe ſick moͤgen beſeichen.

Meinen / dat ſe dartho ſynt gebaren /

Dat doͤrch ſe veel Wyns werd vorlaren / ⁊c.

Wol in ſyn egen Herte ſuͤth /

De redet van nemandt quades nicht /

An ſick ſuͤlueſt vindt ein yderman /

Gebrecks genoch / wol ydt mercken kan.

Doͤrch dre ding wert de Erd bewagen /

Dat veerde kan ſe nicht vordragen.

Doͤrch den Knecht / de im regerende ys /

Doͤrch einen Narren / de gefuͤllet ys.

Doͤrch

13

Doͤrch ein boͤſs hetiſch Wyff vnd vnrecht /

Wee dem / de ſodane kricht tho Echt.

Doͤrch eine Maget / de ere Frouwe eruet /

Doͤrch ſoͤlcke veer ſtuͤcke mennich vorderuet.

Wy ſchoͤlen van den Poggen leren /

Wenn wy hebben einen guden Heren /

Dat wy denſuͤluen nicht vorachten /

Vnd na einem andern trachten.

Denn wenn wy ſoͤlcken auerkamen /

So deith he vns doch weinich framen.

Daruͤmm ys ydt ein wunderlike ſaͤck /

Dat wy nicht koͤnen hebben gudt gemack.

Jdt ys ein Sprickwordt gaͤr gemein /

Jdt moͤten ſyn gantz ſtarcke Bein /

De gude Dag wol koͤnen dragen /

Dith Sprickwordt moth de warheit ſagen.

Daruͤmm moth ydt ock offt miſsglingen /

Dewyl wy ſteds gapen na nyen dingen.

Houart / haͤt / gyricheit vnd nydt /

De holden ytzunds vaſte in eren ſtrydt.

De Houart kan ydt nicht wol vormyden /

He moth mengen haten vnd nyden.

De Houart veel boͤſer ſede hat /

Welcker wyſen Luͤden nicht wol anſtaͤth.

Suͤmtydes de ein den andern bedruͤcht /

Achter ruͤgg beſecht vnd beluͤcht /

Veel maͤl yegen eren egen Heren /

Neen fred mach by en lang weͤren.

Des kuͤmpt vaken veel an den Dach /

Dat vnder dem Schne vorborgen lach.

Jn de leng kant ſick nicht erweͤren /

Vntruͤw ſchleit eren egen Heren.

D

Jtzt

Jtzt gildt nichts denn Geldt vnd Gudt /

Dat gifft ehr / gunſt vnd hogen modt.

Jdt gifft ock der Fruͤndtſchop vele /

Mit den Armen ſchuͤtt men thom tele.81.

Wortho ſchold ick veel Boͤker hebbē bereidt:

Allhyr de Sake vp velen Gauen ſteith /

Als ein yder gifft / darna ydt gheit.

Gauen ſynt thor gyricheit myne Meiſterſtuͤcke /

Darmit ick Ehr vnd Recht vordruͤcke.

Wol hyr nicht gifft / de licht vp dem Ruͤgg /

Gheit ydt wol thom end / ſo ſegg van gluͤcke.81.

Einer dede gefangen ys /

De kert an all ſyne ſinn vnd liſt.

Wo dat he leddich werden moͤge /

Mit warheit tho ſeggen / edder mit loͤgen.

So dy de Kunſt wil vorlaͤn /

So moͤſtu wandern vp ein ander baͤn.

Dat du ſchnell tho derſuͤluen friſt /

Gebrukeſt bedroch vnd veel liſt.

Wo dat de Keyſerliken Recht

Vns nageuen / vnd achten ſchlecht:

Dat men bedroch mit liſten affdring /

Dat men gewaldt mit gewaldt bedwing.

Dat men einem Bedreger mit bedregen /

Vnd einem Loͤgener beyegen mit legen / ⁊c.

Do recht vnd fruͤcht dy doch darby /

Frag nicht / efft einem andern beth ſy.

Dem gluͤck volget na veel nydt vnd haͤt /

Kuͤmpt ydt dy / ſo ſchwich / roͤm dy nicht dat.

Wenn jtzt einem framen ſyn ſaͤck vmmſlecht /

So ſpreken de andern / em geſchee gantz recht.

Vnd dencken doch nicht de dullen Luͤde /

En

14

En ſy morgen als my ys huͤde.

So gheit en auer den Bueck ock ein Radt /

Denn dat gluͤck bewegt ſick froͤ vnd ſpad.

Vart ſchnell vp vnd bald wedder nedder /

Regert huͤden gluͤck / morgen vngluͤck wedder.

Nemandt ſynen Negſten boͤſslick oͤrdeln ſchal /

Wol dar ſteith / de wachte ſick dat he nicht vall.

De ſynt noch nicht all auer den Berch /

Den ytzundt van ſteden gheit er werck /

Na erem ſinn vp alle oͤrd /

Jck hebb van yoͤget vp gehoͤrt:

Wenen vpt leſt dat deith alſo wee /

Als de gewenet hefft voͤrmaͤls ehr.

Daruͤmm darff nemandt ſpotten myn /

Wol weth wol noch de leſte wert ſyn / ⁊c.

Adel / tucht / ſchoͤne geſtalt vnd yoͤget /

Wyſsheit / rykedom / laſter vnd doͤget /

De leth de Dodt alle nicht beſtaͤn /

Na vnſem vordenſte kuͤmpt dat lohn.

Gewaldt vnd tho richten ick beger /

Dat my werde bald myn Buͤdel ſchwer.

Vnd dat men koͤpe dat Recht van my /

Na entfanging des Geldes ſteith myn beger.

Warninge an etlike

Richters.

SCheme dy du Roͤuer vnder dem Dake /

Rechte Kunſt vnd Wyſsheit ys de ſake.

Daruͤmm temet dy Gewaldt vnd Ehr /

Dynen Standt ſo boͤuiſch nicht vorkeer.

Suͤs als Pilatus werſtu erkendt /

Den men im hillgen Glouen nendt.

D ij

Nar=

Narre / worup ſteith dyn thouorſicht:

Bald moͤſtu vor dat hoͤgſte Gericht /

Dar wert vorgliket na ſcharper mate /

Alle vnrecht / vnd dyne boͤſsheit grote.

Regern fruͤndtlick vnd mit willen /

Dat deith vele hates ſtillen.

Wol mit dem Koppe wil bauen vth /

De deith veel ſchaden / vnd richtet nichts vth.

Dith ys ein Narr / de dar truret all den Dach /

Vmm ein dinck / dat he nicht keren mach.

Wol vp Erden den Luͤden allen /

Tho aller tydt wil wolgeuallen /

De moth beid den Armen vnd Ryken /

Jn demodt fruͤndtlick ſick vorgliken.

Mit geduldt lyden beid boͤſs vnd gudt /

Vnd in Gads fruͤchten ſick holden in hodt.

Men hoͤd ſick vor den Schmeichelern /

De vmm eres nuͤttes willen huͤcheln gern.

Wenn ſe denn eren willen erfuͤllet han /

So ſehen ſe dy vngerne an.

Wenn du denn wult ein Traſo ſyn /

So vindt ſick ock der Gnato fyn.

Kroͤpe ein Schalck in einen zabels balch /

Dennoch ſo weer he darin ein Schalck.

Jck arme Nunne offt heimlick klag /

Dat ick nicht Werldtlick werden moͤg.

Hedd ick genamen einen Man /

Als menge Junckfrouw hefft gedaͤn.

Godt vnd my ſuͤlueſt hedd ick geehrt /

Vnd ock dartho de Werldt vormehrt.

Suͤs ſteke ick hyr in haͤt vnd nydt /

Mit vngeduldt ick ſchwarlick my lyd.

Wowol

15

Wowol myn Lycham ys ingeſpert /

Dennoch ys myn ſinn in der Werldt vorwert.

Jn twyuel ſteith all myn thouorſicht /

Efft ick Godt geualle / dat weth ick nicht.

Vor der Metten ghan wy thom Dantze /

Dem Duͤuel hold wy Obſeruantze.

Hyr hebb wy ſchand / vnd namaͤls de Hell /

Vp Fleſchlike luſt mynen troſt ick ſtell.

Dem wuͤnſch ick ewig nodt vnd quaͤl /

De my hefft gebracht in deſſen vall.

Ein oldt Hundt tho aller friſt /

Recht bendich boͤſs tho maken ys.

Daruͤmm wol in doͤgeden olden wil /

Oue ſick in der yoͤget des guden veel.

Men ſchold de yagen vth dem Lande /

De ſick beroͤmen erer egen ſchande.

Tho Mummerye vnd Vaſtelauendes vart /

Ock wor men ſuͤs gude ſed ſpart /

Rade ick / gude Fruͤndt / dyn Wyff nicht lye /

Vnd moth ydt yo ſyn / ſo wes na darby.

Gedencke / ſynt de Schape vnd Lammer dyn /

So lath den Wulff neen Hoͤder ſyn.

Geloͤue / wor de Buck ein Gardener wert /

De yungen Boͤme he ſelden tzyrt.

Vnd wol ſyn Schmer vor Katten ſettet /

Wert offt benaſchet vnd vorlettet.

Alſo / wol ſyn Wyff vnd Perdt lenet hen /

De ys ock ein Koepman aͤn gewin. /

Vp boͤſe Geſelſchop hape nicht / dat ys myn
(raͤdt

Den̄ ſoͤlcke wyken alle / vnd helpen nicht in der nodt.

Wol vth valſchem Herten gheit thor Bicht /

De wert doch recht Abſoluert nicht.

D iij

Wo=

Wowol he meint / he ſy der Suͤnden quydt /

Ja als de Hundt der Floͤ thor Meytydt.

De offt bichtet vnd in Suͤnden blifft /

Godt em nuͤmmer ſyne Suͤnd vorgifft.

Richt dy thom Dod vnd ſehe vpt end /

Jdt ys nicht vern / ydt kuͤmpt behend.

Wol yungen Kindern ſpart de Rod /

Der leͤuendt vindt men ſelden gudt.

Denn ein oldt Hundt tho aller friſt/

Nicht wol bendich tho maken ys.

Daruͤmm will gy der Kinder hebben Ehr /

By tyden wennet ſe tho guder Lehr.

Do gy dat nicht mit rechter truͤwe.

So hebb gy des hyr vnd namaͤls ruͤwe.

Wol boͤſen Kindern weeck erſchynt /

De ys er aller groͤtſte Vyendt /

Vnd lachet nu / des he namaͤls weent.

Ein Narr de nicht volget truͤwen raͤdt /

Hebb den ſchaden went em oͤuel ghat.

Alle ſchand vnd laſter ſynt ytzundt doͤget /

Van den Olden lert ydt de Joͤget /

Vnd wert mit flyth dartho geholden /

Dardoͤrch moth de Leue vnd Truͤwe vorkolden.

Den Olden gehoͤrt vornufft vnd tucht /

Daruan nemen de Jungen grote frucht.

Sehe vor dick / Truͤw ys miſslick.

Truͤwe ys ein ſeltzam Gaſt /

Wol ſe vindt / de holde ſe vaſt.

Ein wyſs Man ſchal heimlick dragen /

Syne armodt / vnd nicht verne klagen.

Suͤs flegen ſyne Fruͤnd van em thohandt /

So bald ſyn armodt en wert bekandt.

Wente

16

Wente den Armen ys nicht beters gegeuen /

Als gude hoͤpning vnd oͤuel leͤuen.

Wol gebarn ys tho einem Haluerling /

De wert nicht ryker twyer Penning.

Floͤ / Flegen / vnd de Duͤuelſche nydt /

Bemoͤyen den Minſchen tho aller tydt.

Truͤwe denſt de ys nu vorlarn /

Nein ſprickt Grawert / dat hebb ick anders eruarn.

Do ick nicht mehr ghan kunde /

Do ſchloch men my henuth vor de Hunde.

Wor men vindt veel der blinden Geſte /

Dar ys de mit einem Oge de beſte.

Wol in gunſt vnd gnad wil wanen by my /

De red ſteds wat my wolgeuellich ſy.

Wente wol by my lauet alle boͤſe dadt /

De wert de voͤrnemſte in mynem Rad.

Dem Dener geue ick nicht einen bete /

De nicht deith allent wat ick em hete.

Vnd wol my ſecht der warheit grundt /

Myne vngnad de wert em wedder kundt.

Eine ſachtmoͤdig Tung den Thorn brickt /

Ein toͤrnich Narre haſtich ſprickt.

Welcker Narre tho thorn gern ys bereidt /

Daruth kuͤmpt offt grote vnſinnicheit.

De thorn hindert eins Wyſen modt /.

Denn de toͤrnig weth nicht wat he doth.

Den thorn ſchal men vormyden mit flyth /

He koͤrtet des Minſchen leͤuendt vnd tydt.

Dat ys ein Narre de mit ſynem legen /

De armen Weyſen kan bedregen.

O wo ſteith Wyſsheit achter der Doͤr /

O wo drenget Ryckdom heruoͤr.

O wo

O wo ys Barmherticheit ſo kranck /

Wo hefft de Loͤgen ſo wyden ganck.

O wo ys de Kunſt ſo gaͤr vnwerdt /

Wo groth ys de Dorheit vp Erd.

O wo vindt men Meticheit ſo ſelden /

Wo veel deith Vuͤllerye ytzundt gelden.

O wo hart moth ſick de Fredſam bergen /

Vnd wo loͤfflick ys Morden vnd Krygen.

Wo gaͤr ys Eebrock mehr nene ſchand /

Wo Fleſchlick ys de Geiſtlike ſtandt.

O wo vngetagen ys ytzundt de Joͤget /

Och wo gaͤr leͤuet dat Older aͤn doͤget.

Vnd wo vnuorſchaͤmpt ys dat Froͤuwlick bild /

Wo ys Manlick perſon ſo gaͤr wild.

O wo vngern hoͤrt men Gads Wordt /

Wo weinich leͤuet men darna vort.

Vnd wo ys ytzundt de Werldt ſo gaͤr vorbittert /

Mit bedroch vnd ſchalckheit auergoͤrdet.

Einem Chriſten Minſchen nicht wol anſteit /

Dat he mit Heydenſcher Kunſt vmmgheit.

Eins guden Chriſten dohn vnd lahn /

Schal allthoſamen in Godt ſtaͤn.

Allent wat gy anfangen / dohn vnd leren /

Schoͤl gy dohn im Namen des HEren.

Nicht ſpreken / dat ys ein vorworpen Dach /

Nicht wol men denne dyen mach.

So men ein gudt werck denn beguͤnde /

Sunder merckt de Teken vnd ſtuͤnde.

Welcker Chriſte ein valſche Kunſt lert /

Darmit de rechte Gloue wert vorkert /

Dem wert ydt gelyck als Saul ghan /

De Godt vorleth / vnd reep den Duͤuel an.

Wol

17

Wol ſyner Tungen hefft gewaldt /

De wert mit ehren werden oldt.

Wol Toͤuerliken dingen gloͤuet /

Blifft Gads gnad nicht vnberouet.

Nicht troͤſte dy / efft de wordt ſynt gudt /

De men Vnchriſtlick gebruken doth.

Erlanget yemandt darmit wat he wil /

Dem helpt de Duͤuel doͤrch ſyn ſpil.

Soͤlcks em van Godt wert offt vorguͤndt /

Darna volget de ſchware ſtraff der Suͤnd.

Des noch veel older Exempel ſynt /

De men all in der Bibeln vindt.

Neen Koͤninck / Foͤrſte / efft Potentate /

Schal ſick vp egen wyſsheit vorlaten.

De ſynen Vyendt bedregen wil /

De bruket gude woͤrd vnd liſt veel.

Vnd hoͤldt ſick tho em als ein Fruͤndt /

Beth dat he em ſyn Hert hefft vorwundt.

Vnd gebracht vnder einem guden ſchyn /

Jn angſt / nodt / vnd des Dodes pyn.

De ſick ſuͤlueſt troͤſten ſchal /

Hefft ſick bald genoch bedroͤuet auer all.

Lydt / mydt / ſchwych vnd vordrage /

Dyne nodt nemande klage.

An Godt dynen Schepper nicht vortzag /

Denn geluͤcke kuͤmpt alle Dag.

Den Godt wil erneren /

Kan nemandt vorheren.

Wol Gade im rechten Glouen vortruwet /

Nicht vp Suͤnd vnd laſter buwet.

Den leth Godt nicht endtlick in nodt /

Noch ſyn Saͤdt bedeln dat Brodt.

E

Be=

Beueel dem HEREN dyne weg /

So ghan wol vort dyne anſchleg.

Van kranckem Sade de Minſche wert /

Syn Moder en in angſte gebert.

Syn Leͤuendt ys moͤye vnd ydel arbeidt /

Ein gewiſſe Dodt ys em bereidt.

Neen Boem ſo boͤſe Fruͤchte drecht /

Als dat boͤſshafftig Minſchlike Geſchlecht.

Wo ſchoͤn de Minſche vthwendich ys /

So ys he doch inwendich vuͤleniſs.

Ein wyſs Man dat gude vthkeſen ſchal /

Dat argſte kuͤmpt noch alle Dag wol.

Gyricheit hefft de Werldt bedwungen /

Dartho ys de Wyſsheit gantz vordrungen /

Vnd ys byna gantz vorworden.

Men kendt nicht mehr der Apoſtel orden /

De hadden Gnad leuer als Geldt /

Men nu ys ſoͤlcks all vmm geſteldt.

Denn dith ys der Werldt gemene lope /

Gnad vnd Afflath ys vmm Geldt tho kope.

Valſcheit vn̄ vntruͤw vorreth mengen Man /

De vntruͤw ſuͤlueſt nicht myden kan.

Jtzundt vindt men veel yunger Papen /

De ein weinich mehr weten als Apen.

Van Gades Wordt ſe weinich vorſtaͤn /

Vnd nemen dennoch der Seelen ſorg an.

Mengen ſe mit ſick in Erdom bringen /

Vnd geuen guden koep in allen dingen.

Koͤnen alſo Gads Wordt predicern,

Als de Eſel kan de Orgeln regern.

Hoͤdet juw wol vor de Katten /

De voͤr licken vnd achter kratzen.

Wenn

18

Wenn de Baͤr groten hunger lidt /

Suͤcht he ſyne Poten tho aller tydt.

So moth ock dohn de trage Man /

De nicht wil arbeiden wenn he wol kan.

De nichts tho holden hefft im modt /

De lauet gantz lichtlick groth Gudt.

De ſick der loͤgen nicht ſchemet /

De deith offt dat em nicht temet.

Wenn men denn ſyner loͤgen wert gewaͤr /

So kricht he thom leſten ein quadt Jaͤr.

Dat ys ein Narr de dar ſpottet yderman /

Vnd ſuͤth ſick ſuͤlueſt nicht erſten an.

Wol rechte leue tho Godt hat /

Den nimpt men ſelden in der Foͤrſten raͤdt.

Er Herte ſchwerlick yemandt bekert /

So ſick er Gudt vnd Ehr vormehrt.

Alſo volgen ſe dem Haue yuͤmmer na /

Vnd lyden offt groth vngemack.

Ein wyſer Herr gern by ſick hat /

Gude Fruͤnde vnd truͤwen Raͤdt.

Ein dinck ick wol gemercket han /

Dat mengem Hern ein ſchalckhafftich Man /

Veel leuer ys de ſchmeycheln kan /

Denn einer de gudt vnd ehr em gan.

Mit ſchoͤnen Stenen mennich dat maket /

Darunder de Dreckſalicheit bedaket.

Helm vnd Schildt henget bauen an /

Hyr licht begrauen ein Eddelman.

So wert gehouwen vp den Steen /

Ja / dat rechte Wapen ys ein Dodenbeen.

Houw dat darup / ſo deiſtu recht /

Vnd ſchryff / du biſt van Adams Geſchlecht.

E ij

De

De Gades huͤld hyr erweruet /

De ys ock ſalich wenn he ſteruet.

Syn Graff vnd Schildt ys ſchon darby /

He ſterue edder ligge wor ydt ock ſy.

Der Seelen helpt nicht ein ſchoͤn Graff /

Edder ander homodt / dar men roͤmpt aff.

Na dem Dode mit grotem bag /

Nicht Gade / men deſſer Werldt tho behag.

De doͤrch leeffredent vnd drouwe wordt /

De Warheit ſettet an einen ordt.

Vnd ſprickt Placebo, dat ytlick gern hoͤrt /

De kloppet vor des Antichriſtes port.

Alſo de Gewaldt ſick endigen doth /

Cyrus de dranck ſyn egen Blodt.

Neen Gewaldt vp Erden ſo hoch nuͤ quam /

De nicht ein end mit truren nam.

Wat de Gewaldt achtet vpt allerbeſt /

Dat wert vorbittert doch thom leſt.

Grote narheit yſt vmm grote Gewaldt /

De men doch nicht lange behoͤldt.

Mit dorheit ys vorwar de voreint /

De veel vmm einen Doden weint.

Vnd vorguͤndt em ſyne rouw tho han /

So wy em doch moͤten alle na ghan.

Truͤw nicht veel / vnd holdt dyne red in hodt /

Denn ein wyth raͤdt deith ſelden gudt.

Mennich ys rechtferdich allein mit woͤrden /

Wo men vam Reinken Voſſe ock mach hoͤren.

Men in den wercken nicht ein Haͤr /

Dat ſuͤth men alle Dag apenbar.

Schoͤne woͤrde de helpen nicht /

Wor men de wercke yo nicht ſuͤth.

Wo

19

Wo ys dat Spil ſo gaͤr egen nuͤttich /

Wo geſchuͤt Roͤuerye ſo trotzich.

Wo ys de Deeffſtall alſo groff /

Wo ſchweuet de Liſticheit alltydt vp.

Wo ys dat grote Swerent ſo gemein /

Wo achtet men den Eedt ſo klein.

Wo ys Geſelſchop ſo vntruͤw /

Wo hefft Borgen ſo veel naruͤw.

Wo ſyn de Waren ſo gaͤr bedragen /

Wo ſyn de Schuͤldeners ſo gantz vorlagen.

Wo gaͤr ys de Naberſchop ſo hetiſch /

Wo ſyn de Koͤſten vnmetich.

Wo roh ys der Minſchen geweten /

Wo gaͤr ys all vngluͤck ingereten.

Wo weinich hoͤldt men van Gades Wordt /

Wo vnbereidt ys men thom Dod.

Wo klein hefft men vpt ewig acht /

Wo gantz men vpt tydtlike tracht.

Van Eebrock ys nuͤ wat guds gekamen /

Denn hedd Paris Helenam nicht genamen /

Troya ſtuͤnd noch wol vp deſſen Dach /

Dar der Greken Heer tein Jaer voͤr lach.

Mit valſcheit menger vmmegheit /

Jnt leſt vntruͤw ſynen egen Heren ſchleit.

Van boͤſer Minſchen fred vnd vorbundt /

Wert framen Luͤden groth yamer kundt.

Gewiſſe Fruͤnd vnd ein vorſoͤcht Swerdt /

Synt in den noͤden veel Geldes werdt.

Mercke / mynes Vyendes Mundt /

Lauet my doch tho nener ſtund.

Wenn he my ſchon wat laues gifft /

Dat kuͤmpt doch vth ſynem Herten nicht.

E iij

Dat

Dat ys ein Narr vnd wert geſchoͤuet /

De ſyner Frouwen vorguͤndt vnd vorloͤuet /

Dat ſe mit kuͤſſende ſy gemein /

Vp glouen byſchlape / blyue kuͤſch vnd rein.

Soͤlcken glouen hefft de Duͤuel gegruͤndet /

Vp vnkuͤſcheit / Eebrock vnd ſtumme Suͤnde.

Bichten ane ruͤwe /

Leeff hebben ane truͤwe.

Almiſſen geuen thom geſicht /

Deſſe wercke doͤgen gaͤr nicht.

Vnd ſyn by Godt ſo angenem /

Als wenn ein Soͤg yn de Joͤdenſchoel queme.

Wol ſtarck ys vnd ſoͤlckes vormach /

De ſtickt den andern in den Sack.

De ſchwacken vn̄ Armen moͤten ſick alltydt lyden /

De ſtarcken vn̄ Ryken hebbē gluͤck an beiden ſyden.

Kuͤmpt ein Oſſe in froͤmde Landt /

He wert doch vor ein Rindt erkandt.

Gheit ein Roͤdde des Dages duſent ſtund

Thor Kercken / doch ys ydt ein Hundt.

Mercke / dat Roͤuers / Schelcke vnd Deue /

Holden ſelden mit framen Luͤden leue.

Wol dar wil weten wol he ſy /

De frag ſyner Nabers twe edder dre.

Vnd werdent em denn de dre vordragen /

So wert ydt em de veerde wol ſagen.

Dat ys vorwar ein vnwyſs Man /

De ſyne ſchand nicht vorſchwygen kan.

Suͤe / hoͤr vnd ſprick nicht /

Gedencke vnd vorgith ydt nicht.

Heren gunſt vnd Frouwen lachen /

Vorkern ſick in velen ſaken.

Syne

20

Syne egen ſchand de vthbredet vnd mehrt /

De ſyn egen Geſchlecht ſuͤluen beſecht vnd vnehrt.

Hoͤde dy vor de boͤſen olden Wyuen /

Mit boͤſsheit ſe veel mengen vnd dryuen.

Denn wat de Duͤuel nicht vthrichten kan /

Dar moth he ein oldt Wyff tho han.

De ys ein Narr de dar ſchweren wil /

Vmm ein dinck / dat men em nicht gloͤuen wil.

Went in der Werldt weer ein gebruck vn̄ ſed /

Dat men vmm Eebrock vnd Horerye Neſen aff=
(ſchned /

So moͤſte mennige Frouw vnd Man /

Jm Land vmmeher aͤn Neſen ghan.

Wol allerley loͤfflike doͤget beghat /

Vnd deith deſuͤlue men eine Miſſedadt.

De doͤgede werden alle dennoch vorgeten /

Vnd em wert na ſyner Miſſedadt gemeten.

Hoffgeſinde / Arſten vnd Juriſten /

Hebben Affgoͤde / dat ſynt ere Kiſten.

Wol dem de ſick kan erneren /

Mit ſynem arbeid in ehren /

Ane Hauedenſt / dat beſchwerlike leͤuendt /

Dar Lyff vnd Seel in vaͤr moth ſchweuen.

Wol ſo lange ys tho Hauewart /

Dat he erlanget einen grawen Bardt /

De hefft veel ſorg vnd groth arbeidt /

Leider nicht gantz wol angelecht.

Truͤwe / Recht / tucht vnd warheit /

Demodt / ſchame vnd eintfoldicheit /

Kuͤſcheit vnd Meticheit / ſynt vordreuen

Tho Haue / vnd an ere ſted ys gebleuen

Legen / dregen / vnd alle vullerye /

Hinderliſt / achterredent vnd boͤuerye.

Vn=

Vntucht / vnkuͤſcheit / einen andern beſchimpen /

Braſſen / drincken / vnd Neſen rimpen.

Spelen / dabeln / vnd groth beſpott /

Ock gaͤr weinich achten vp Godt /

Vp de Seele vnd vp den Dodt /

Vp den Duͤuel vnd vp de leſte nodt.

Dith ſy dy HErr im Hemmel geklaget /

Dem gaͤr neen vnrecht behaget.

Gy Hern bruket nicht Gewaldt ſunder Recht /

Godt ys juw HErr / vnd gy ſyne Knecht.

Richtet nicht vp eins Minſchen klag /

Hoͤret erſt wat de ander ſag.

Gyricheit / vullerye vnd vnkuͤſch wandel /

Modtwill vnd vntemlick handel /

Hebben mengen Hern alſo beſeten /

Dat ſe der Wyſsheit hebben vorgeten.

Veer Muͤren hefft ein yder Ryke /

Einen Thorn dar binnen deßglyke.

De erſte Muͤre ys de Rechtferdicheit /

De ander / ſo geneget ys de Ouericheit /

Den Vnderdanen / vnd deſuͤluen leuet /

Wedderuͤmm / ſo dat Volck ſick oͤuet /

Tho holden de enicheit mit recht /

Dat de ein des andern Boͤrd drecht.

De druͤdde Muͤre / de einem Ryken veel nuͤttet /

So men Wedewen vnd Weyſen beſchuͤttet.

Ane dat ein Ryke in de leng nicht beſteith /

De veerde Muͤre ys / ſo men nicht nalet.

Vnd ſtrafft de boͤſen ſtreng vnd vaſt /

Vorſchont darmit noch Boͤrger edder Gaſt.

Welcker Stadt deſſe veer Muͤren hat /

Jn der Gades frucht de Thorn ſtaͤth / ⁊c.

So

21

So weinich als wy koͤnen ſyn

Ane Brodt / aͤn Water vnd Wyn.

So weinich koͤne wy ock entbern

Der Koͤninge / Foͤrſten vnd Hern.

Heren huͤld vnd Aprillen weder /

Frouwen leue vnd Roſen bleder.

Karten / Woͤrpeln vnd Seyden ſpil /

Vorkern ſick offt / wolt mercken wil.

Nu fruͤchtet men nenen Woker noch ſchand /

Den etlike maken duͤre Tydt im Land /

Vnd ſchlan thohope mit liſticheit /

De armodt nemande tho Herten gheit.

Woker vnd voͤrkoep der armodt deith hinder /

Mennich vorderuet alſo mit Wyff vnd Kinder.

De Ryke den Armen ſo heimlick eruet /

Achtet nicht / dat mennich des hungers ſteruet.

Men leth ſe vuͤſte ſchryen / bidden vnd ropen /

Riſt de Wahr / men wil en nicht vorkopen.

De ys mit groter Narrheit beladen /

De ryke wil ſyn mit der Gemeinheit ſchaden.

Vyff Woker vindt men de ſynt rein /

De noͤmet men Erdtwoker gemein.

Viſch / Holt / Honnich vnd Gras /

Ock Auet / ye reine Spyſe was.

Wem Godt de ding recht wil guͤnnen /

So waſſen deſſe Woker aͤn Suͤnde /

Vnd aͤn grote moͤye vnd arbeidt /

Godt hefft ſoͤlcks vns tho nuͤtte bereidt.

Ouerſt vth Gelde / Korn vnd Wyn /

Mach aͤn Suͤnd gaͤr neen Woker ſyn.

Ane hoͤpening alles Wokers / vnd fry

Vthlenen / dar waͤnt Godt ock by.

F

O Gud

O gud Geſell drinck des Wyns nicht tho veel /

Hoͤde dy vor Horen vnd Speel.

Wente ſpelen vnd ein boͤſs Wyff /

Bringen mengen vmm ſyn geſundtheit vnd Lyff.

Eine hertzen aͤn ſyne luſt /

Vnd drincken ane ſynen doͤrſt /

Ock ethen ane hunger /

Leͤuet de lang / ſo nimpt ydt my wunder.

Jck bin vorwar ein vntruͤwe Meyer /

Hebb ſtinckende Botter vnd vule Eyer.

Pippige Hoͤner / krancke Goͤſe vnd Ende /

Vnd wat ick in vntruͤw kan erdencken.

Dat ick darmit de Boͤrgers bedryte /

Daran ſpare ick nenen flyth.

Willen ſe myne Wahr van my bekamen /

Jdt bring en ſchaden edder framen /

Se moͤtent my all dubbelt vorgelden /

An my gewinnen ſe gaͤr ſelden.

Denn ick bin aller vntruͤw vull /

Nicht beters men en bringen ſchal.

Se ſynt noch fro / dat ſe ydt men bekamen /

Jdt ſy denn mit erem ſchaden edder framen.

De Boͤrgers ſynt vns Buren vyendt /

Wedderuͤmm wy en nicht truͤwe ſynt.

Daruͤmm wil ick myn Ampt vorwarn /

Mit vntruͤw ſteds tho Marckede varn.

Godt hefft veer dinge geſchapen /

Den Adel / Buren vnd Papen /

Dat veerde ſynt Woͤkeners genandt /

De ſchinden Boͤrg / Sted / Doͤrper vnd Landt.

Gudt gelath van Herten quadt /

Bedruͤcht vaken gude Fruͤnde.

Dat

22

Dat ys recht / alſe men ſecht /

De ſtillen Water hebben depe gruͤnde.

De my fruͤndtlick vor mynen Ogen ys /

Vnd menet my mit valſcher liſt.

Dem wil ick wedder lenen /

Schoͤne rede ſunder menen.

Jck Venus dwing alle Foͤrſten vnd Hern /

Myner gewaldt kan ſick nemandt erweͤrn.

Wol mit my wil ghan tho Beer edder Wyne /

De legge ſynen Penninck by den mynen.

Suep dy vull vnd legg dy nedder /

Sta vp vnd vuͤlle dy wedder /

Alſo ſchrifft Alexander / Eine vulle vordrifft de
(ander.

Ein Garden ane Boem /

Ein ſchoͤn Guel ane Thoem /

Ein Ruͤter ane ein Swerdt /

De dre ſynt nicht veel Geldes werdt.

O Minſche gedenck dat du moſt ſteruen /

Dyn Gudt beholden hyr dyne Eruen.

Wenn ſe dy hebben tho Graue gebracht /

So gedencken ſe Dach vnd Nacht /

Wo ſe dyn Gudt moͤgen delen /

Se fragen nicht veel na dyner Seelen.

Daruͤmm drinck vnd eth dewyl du leͤueſt /

Vnd giff den Armen / wat du van Gade heueſt.

Menger ſecht vam andern quadt /

De ſuͤlueſt nicht gudes im Herten hat.

Weer ydt em vor ſyn Hoͤuet geſchreuen /

Dat he ſyn dag hefft bedreuen /

He ſchold ſick vaken bedencken /

Ehr he einem andern ſyn Ehr ſchold krencken.

Prælaten de Godt ſelden ſehen /

F ij

Papen

Papen de ere Kercken flehen.

Foͤrſten wreuel vnd vngnedich /

Ein yunck Wyff vnd vnſtedich.

Ryke Luͤd de legen leren /

Heren de er Recht vorkeren.

Ridders de er Erue vorkoͤpen /

Frouwen de offt auer Veldt lopen.

Ein oldt Man de thor drunckenheit tydet /

Ein Moͤnnick de ſyn Kloſter mydet.

Ein yunck Man de ſick tho vndoͤgeden wendet /

Ein arm Man de wol Wyn kennet.

Dat ſynt de vordoruen ding /

Dar de Luͤd nicht veel van gedegen ſynt.

Olde Wyuer koͤnen gemeinlick boͤten vnd wi=
(cken /

Goldtſchmede hebbē Stempels vn̄ Stalen ſticken.

Schriuers de der Foͤrſten Jnſegel dragen /

Koepluͤde de er Lyff na Gude wagen.

Haueluͤde de ere Seele nicht ſparen /

Vor alle de moth men ſick ſehr waren /

De hyr benoͤmet ſynt allthohandt /

De bekande Man reyſet doͤrch alle Landt.

Van dem Banne.

SLuth tho vnd eins luͤde /

Segene dat Water / nicht beſpreng de Luͤde.

Holdt Miſſe nicht mit Geſange /

Dyn Koͤſter ſy gewyet thom Strange.

Doͤpe / Bicht / Bothe ſy dyne gaue /

Predige / nicht ſinge noch graue.

De Frouwen nicht inleide /

Dem Krancken Gades Lycham bereide.

Nicht Olye / noch truͤwe Echt /

So

23

So hoͤlſtu dat Interdict recht.

Jdt duͤnckt my nicht vth dyns rymes grundt /

Se ſede ya in ſo korter ſtundt.

Olde boͤſe Wyuer ſynt van boͤſen nuͤcken /

Goldtſchmede koͤnen Jnſegel druͤcken.

Arme Schriuers wern gern ryck vnd hedden gern
(veel /

Koepluͤden kuͤmpt ydt offt vth dem weel.

Ock weth ick noch ein Sprickwordt /

Datſuͤlue hebb ick offt gehoͤrt:

Wol auer See vnd Sandt fryet ſo vern /

Edder buten Landes ſo gern /

Dem wert Kopper vor Geldt geſandt /

Vnd groth geloͤffte werden em ydel tandt.

Thom nyen Jare huͤbſche

Ryme.

JHeſus dat ſoͤte Kindelyn /

Schal ſteds in mynem Herten ſyn /

Dat ys van Suͤnden alſo klaͤr /

Dat ſchenck ick dy thom nyen Jaͤr.

Leue Suͤſter deſſen Breeff ick tho juw ſend /

Vp einem Koken ſo gantz behend /

Tho einem froͤliken vnd nyen Jaͤr /

Ane allem angſte vnd vaͤr.

Godt wil dat wy dith Jaͤr thom end bringen /

Mit ſtedem beden vnd ſingen.

Vnd alltydt na Gads willen leͤuen /

Synem hillgen Word nicht wedderſtreuen.

Ach Leeff wes ſo lange geſundt /

Dat de Fyole wicht ein Pundt.

Wicht ſe ein Lodt effte Quentyn /

Noch ſchoͤl gy de alderleueſte ſyn.

F iij

Ach

Ach ſoͤte Leeff heruͤmm den Herdt /

Ein oldt Man ys juw beſchert /

Den gy in juwem Herten nicht begert.

Gy moͤten en ſtedes klouwen /

Allent wat he ſchal ethen moͤte gy em kouwen.

Anneke blyff hyr nicht / ys ein gudt Kock /

Se gheit vmm dat Vuͤr als ein Woͤlterblock.

Wenn ſe vns den Koel ſchal kaken /

So moth ſe dat Vuͤr in der Aſſchen raken.

Ja wenn ſe de Spyſe ſchal wellen /

So ſchleit ſe de Luͤſe vp der Kellen.

Godt groͤte juw myn Guͤlden Melaͤn /

Myn Herte ys na juw beſtaͤn.

Wenn ick juw ghande ſehe vp der Straten /

Myn lachent kan ick nicht laten.

Noch moth ick myn lachent ſtillen /

All vmm der valſchen Kleffers willen.

Ein wyſs vnd doͤgentſam Raͤdt /

Veel frame Boͤrgers in der Stadt /

De aller ſtarckſten Muͤren ſynt /

Nene beter Muͤren ick vind.

Wenn dy de Frouw ein Ledtlin ſingt /

Van Ryckdom den ſe tho dy bringt /

Dat klingt dy in den Ohren alſo /

Dat du des Ledes werſt nuͤmmer fro.

Heffſtu dy vnder Gudt gemengt /

Jck mein ydt wert dy ingedrengt.

Dat heffſtu voͤrhen nicht bedacht /

Ja hedd ſe dy nenen Penninck gebracht /

Dat ſchold dy ytzundt leuer ſyn /

Als van er lyden dachlikes pyn.

Wat dy leeff ys / dat men dy do /

Dat

24

Dat do ſteds wedder / dat hoͤrt dy tho.

Vnd wat dy ys van yemandt leidt /

Dat do nicht / dat ys de Salicheit.

Der armodt darff ſick nemandt ſchemen /

De Man ys ryck / de Godt kan truͤwen.

So arm du biſt / du heffſt dyns glyck /

Schaden erward / ſo biſtu ryck.

Ein arm Man kan wol ryck werden /

Ein ryke wert wol arm vp deſſer Erden.

Gaͤr vaken tydtlick Gudt vorgheit /

Dat men mit vnrecht tho ſick ſchleit.

Vnſe Burſſe hefft deſſe ſed /

De wat ethen wil / de bring wat med /

Jdt ſy mager edder vett /

So mach he ethen deſte beth.

Bringet he denn genoech /

So mach he ethen ſyn geuoech.

Weſet wilkamen gy vngebeden Geſte /

Taſtet tho vnd ethet dat allerbeſte.

Werde gy denne nicht ſath /

So danckt dem yennen de juw bath.

Jdt ys mennigem leidt /

Dat ydt einem andern wol gheit.

Em hatet vaken dat he ſuͤth /

Vnd moth doch lyden dat ydt geſchuͤt.

Rede weinich vnd maͤck dat war /

Borg nicht tho veel vnd betale klar.

Wete veel vnd weinich ſage /

Antwerd nicht vp alle frage /

Vnd mercke euen wat dyne Rente ſy /

Vnd holdt dy dar froͤmlick by.

Vnd teͤre wol tho mate /

So

So gheiſtu velich vp der Strate.

Hebb leeff dat du nicht vorleſen machſt /

Vorlath dat du nicht beholden machſt /

Vnd ſoͤck dat du geneten machſt.

Ach Godt wo kort ys hyr de tydt /

Maͤck vns van allen Suͤnden quydt.

Jck wil freten / ſupen vnd ſtoͤrten /

Minnern myn Gudt / vnd Leͤuendt koͤrten.

Jck wil drincken vnd metich leͤuen /

Vormehrn myn Gudt / daruan Gade geuen.

Ein yder mach wol drinckē den Rynſchē wyn /

Vmm Geldt / friſch / fruͤndtlick vnd froͤlick ſyn.

Wyn gedruncken mit mate /

Deith dem Minſchen gude bate.

De ſick im Wyne drincken vull /

Werden gelyck den Deerten dull.

Wold Godt ick moͤſt ein Kluͤſsner werden /

So wold ick nicht anders begeren /

Als gude olde Keſe vnd witt Brodt /

De wold ick hebben in myner nodt.

Koldt Beer vnd ock ſprengeden Wyn /

Dat ſchold ſteds myn gedrencke ſyn.

Junge Hoͤner vnd olde Viſche /

De wold ick ſteds hebben vp mynem Diſche.

Dartho ein ſchoͤn yunck Megdelyn /

Dat ſchold my friſten dat Leͤuendt myn.

Doch moͤſt ydt ock hebben ſchmale Lenden /

Dar wold ick arme Kluͤßner myn leͤuendt mit endē.

Anneke vnſe Maget / De ſlept beth ydt er be=
(haget.

Wenn men ſe thom leſten wecket /

So ys er efft de Hundt bleket.

So thuͤt ſe dat Hoͤuet wedder vnder /

Vor=

25

Vorderfft ſe daruan / dat gifft my wunder.

Suͤnde vormyden / ys ein Schryn /

Geduldt im lyden / legge darin /

Gudt vor arch / legge dartho /

Willich in armodt / nu ſchlut tho.D. Mart. Luth.

Almiſſen geuen armet nicht /

Kercken ghant ſuͤmet nicht /

Vnrecht Gudt gedyet nicht /

Gades Wordt bedruͤcht dy nicht.Philip. Melanth.

Wol dar wil mit ehren olden /

De ſchal geuen vnd ock wat beholden /

Vnd nicht ſyn alltho milde /

Dat em ſyn Gudt nicht kaͤm tho ſpilde.

Wor Eſels krygen de Herſchoppyen /

Dar ſuͤth men ſelden vele dyen.

Meiſt ſe er egen voͤrdeel ſoͤken /

Vp ander woluart ſe weinich roͤken.

Doch ys dith de meiſte klage /

Se ryſen in macht alle Dage.

Och wo wol dat em geſchuͤt /

De affleth ehr he vorlaren ſuͤth.

Noch ſuͤth mennich vorlaren ſpil /

De doch nicht afflaten wil.

Leue ys leides anfanck /

Jdt geſchee bald edder auer lanck.

Spelen vnd nicht gewinnen /

Helſen vnd nicht geneten /

Dat moͤcht einem wol vordreten.

Boelſchop ys ein varende haue /

Huͤden leeff / Morgen aue.

Louwen / Baren vnd Swyne /

Dat ſynt dre wilde Deerte tho temmen.

G

Jck

Jck ſach nuͤ ſo wyſs einen Man /

De ein quadt Wyff temmen kan.

Dar baten noch ſchleg effte kyuen /

Dat ſe ys wil ſe wol blyuen.

All wat du deiſt bedenck den end /

Grypt wyſslick an vnd wes behend.

Wes voͤrſichtich vnd holdt dy ſchlecht /

Wes ock nicht tho haſtich / bedenck dy recht.

Dar ys nemandt de ſo ein hogen modt droech /

Ein Wyff gifft em kyues vnd haders genoech.

Wultu ein truͤwe Leeff beſtaͤn /

So lath de andern alle ghan.

Wente wo einer mehr Perde beridt /

Jo he mehr tho beſchlande gifft.

Wol eine ſted Leeff hefft / de ſchal dar nicht van
(wandern /

Wat he an der einen leth / dat vindt he an der an=
(dern.

Se ſynt faſt auer eine Form gegaten /

Soͤcht men ſe ock in Landen / Steden vnd Straten.

Hefft dyn Leeff yennich gebreck an ſick /

Dat ſchaltu nicht maken apenbarlick.

Dar ſchaltu hoͤueſch mit lyden /

Daruͤmm dat ſe leuet dyne Syden.

Jſt dat dyn Leeff dy tho veel vor luͤcht /

So ſchaltu van er kern de erſte flucht.

Wente he ys alles dinges wol eruarn /

De affleth ehr he ſuͤth vorlarn.

Jck bin ein Jeger vnd voͤer ein Horn /

All wat ick yage ys vorlarn.

Noch wil ick yagen Dach vnd Nacht /

Beth ick ein ſted Leeff krygen mach.

So dyn Leeff mit haſt wil van dy kern /

Dat ſchaltu er ſo bald nicht weͤrn.

Dat

26

Dat ys men als ein Regenſchur /

Darna ſchynt de Suͤnne als voͤr.

Wo mach doch dem tho ſinne ſyn /

De Vyendt ys vnd wil ein Fruͤndt ſyn fyn.

Leͤue hyr in geduldt vp Erden /

Wente dy mach nicht anders werden /

Als ethent / drinckent vnd Gewandt /

Vnd vpt leſte ein Hoͤlten Banck.

Wol veel fraget na nyen Mehrn /

De dar ſecht na / de luͤcht ock gern.

Soͤlcke Luͤde ſchaltu myden /

Wultu nicht vallen in groth lyden.

Jck was gantz leeff / dat meinde ick /

Dar ys ein ander / dat weth ick.

De dat ys / de hoͤde ſick /

Jdt wert em ock ghan vpt leſt als mick.

Ein Maler entwerpt erſten dat ys ya /

Vnd ſchouwt denn wo ſyn Bilde ſta.

Jdt ys veel beter twe maͤl gemeten /

Als ein maͤl / vnd dat beſt vorgeten.

An doͤgeden ſchaltu dy oͤuen yo /

Dat hoͤrt Heren vnd Foͤrſten tho /

Vnd ock andern guden Luͤden /

De ſick vor ſchand willen hoͤden.

Jck acht weinich wat ſe klagen /

Wo ick mach vuͤllen mynen Magen.

Alſo deith ock de gyrig Man /

De na grotem Geld vnd Gud ys beſtaͤn.

Mennich denckt weinich vp den Dodt /

De hyr vp Erden hefft groth Gudt.

Vnd moth gelyckwol in de vaͤr /

Mit weſen in der Doden ſchaͤr.

G ij

Jck

Jck bin ein Vagel de gern bedruͤcht /

Daran myne Mundt gaͤr nichts luͤcht.

Wol gern wil froͤmde Guͤder eruen /

Moth vaken quades Dodes ſteruen.

Wes hoͤueſch vnd ock dartho wyſs /

So geuen dy de Luͤde pryſs.

Segg van Frouwen vnd Junckfrouwen gudt /

So geuen ſe dy hogen modt.

Mit leckerliken Richten /

Spyſet men Ridders vnd Knechten.

Ja mennich ein gudt Richte wol neme /

Vnd achtde nicht groth wort her queme.

De den Doden pypen drecht /

Vnd ſyn Geldt an loſe Wyuer lecht /

De mach des wol weſen gewiſs /

Dat ſyn arbeidt vorlaren ys.

De dar drincket tho vullen /

De moth vaken vordullen.

Veel beter druͤncke he mit mate /

Vnd leͤuede in ſynem Stade.

De mehr vortert als he vormach /

Den ſchleit gerne der ſorge ſchlach.

Beter weer ydt he druͤncke mit maten /

So doͤrfft he velich ghan vp der Straten.

Wol tho glage wil mit my drincken /

Vnd nicht wil mit my klincken /

Des glages ick wol entbere /

Weer he ock ein Landes Here.

Jn ſchanden vnd vnehrn moth de vortzagen /

De friſch / ſtarck / in ſynen yungen Dagen /

Nicht hefft gedacht vp den olden Man /

De rouw / fred vnd gemack ſchold han.

Weme

27

Weme genoͤget an dem dat he hat /

De ys ryck genoch / wo ydt em ock ghat.

Fruͤndtlick regern vnd mit willen /

Deith veel thorns vnd haders ſtillen.

Wol mit dem Koppe wil bauen vth /

Deith veel ſchaden / vnd richtet weinich vth.

Voͤr gedaͤn vnd na bedacht /

Hefft mengen in groth trurent gebracht.

Jdt ys manck den Luͤden nu de gunſt /

Vnd ys ock der Werldt kunſt /

Dem ydt wol gheit / de hefft veel Fruͤnd /

Tho dem ſecht men / wes lang geſundt.

Men den ydt oͤuel gheit / wo veel der ys /

Weinich Fruͤnd hebben de / dat ys gewiſs.

Soͤte Leeff do ick dy koſs /

Do was de Windt Suͤdoſt.

Nu ys de Windt geworden Weſt /

Vaͤr hen Hertleeff vnd do dyn beſt.

Biſtu myner ſatt / ſo bin ick dyner moͤde /

Vaͤr hen dat dy Godt behoͤde.

Hapen ys vp my vorſtoruen /

Ein ander hefft myn Leeff erworuen.

Dar ick vp tho hapen plach /

Dar hefft ein ander de froͤuwde aff.

Dat ys ein Apenſpil vnd Doren raͤdt /

Wor dre na einem Bolen ghat.

De ein ys leeff / de ander leidt /

De druͤdde vorluͤſt koſt vnd arbeidt.

Dennoch wil ick in hapen leͤuen /

Velicht moͤcht ſe my ere fruͤndtſchop geuen.

Wol ſick wil der Boelſchop erneren /

De moth koͤnen ſchwygen vnd legen /

G iij

Suͤch=

Suͤchten / wenen vnd ſchweren.

Wol dith ſuͤluige nu nicht kan /

De neme ſick der Boelſchop nicht an.

Ach elende berichte my /

Wo lange ſchal ick lauen dy.

Elende wende / wenn Godt wil ſo ende.

Elende bin ick / wol dar wil de troͤſte mick.

Elende ys my beſchert / dat ſick alle Man vor my
(voruert.

Elende hefft my beſeten /

Dat ick van alle Man bin vorgeten.

Ein Man ſchal ſick nicht tho ſehr beroͤmen /

Dat ſyn Hoff ſta vull ſchoͤner Blomen.

Dar kuͤmpt ein Ryp vp eine tydt /

Vnd maͤckt em all ſyner Blomen quydt.

Ach wolde Godt vnd ein /

So weer all myne ſorge klein.

Jck bin de ick bin / Wildt ys myn ſinn.

Groth ys myn modt / Klein ys myn Gudt.

Sunder Geldt bin ick de beſt /

So moth he ock ſyn de dith leſt.

Mennich Minſche my dat vorgan /

Dat he ſuͤlueſt nicht vorgelden kan.

Koͤnd ick my ſcheidens erwehren /

So wold ick my wol erneren.

Ach ſcheiden ys de bitter Dodt /

Vnd bringt mengen in ſo grote nodt.

Mennich Man belachet mick /

Dat my oͤuel leth / des hoͤde he ſick.

Wultu my vnd einen ydern ſchelden /

So moth men dyne vndadt ock melden.

Synt de denne ſo recht vnd gudt /

Des machſtu dy froͤuwen yn dynem modt.

De

28

De mit heimlikem lyden befangen ys /

Neen ſchwarer boͤrde kan weſen / dat ys gewiſs.

Jck hebb gluͤcke ſunder bate /

Kaͤm ick tho ſpad / ſo kaͤm ick tho late.

Kaͤm ick tho fro / ſo kaͤm ick tho vnraſt /

Alſo kaͤm ick alltydt tho vnpaſs.

Wol kant maken berichte my /

Dat ydt all Man tho dancke ſy.

Ein Jeger ys ein Jeger /

Wol nichts hefft / dat ys ein Kleger.

Jodoch wil ick vangen dat ick yag /

Schold ick ock yagen all myn dag.

Wem dat Gluͤck mit Gud gnedich ys /

All ys he dull / doch heth he wyſs.

De ys wyſs / de Gudt gewinnet /

De ys wyſs / de ſick ſuͤlueſt kennet.

De ys wyſs / de ſick hoͤdt vor Suͤnden /

De ys wyſs / de gudt vnd quadt kan gruͤnden.

De ys wyſs / de dem Dod nicht enthuͤt /

De ys wyſs / de quade Geſelſchop fluͤcht.

Wat helpt dat einer veel Kuͤnſte kan /

Dem Godt yo neen geluͤcke gan.

Jdt ys nu in der Werldt gantz nye /

Gude woͤrd vnd valſche truͤwe.

Ja wenn de Mundt ſprickt / Godt groͤte dy /

So meint dat Hert / dat oͤuel ſchla dy.

Wol gern bolet vnd ſelden dar gheit /

Js he gantz leeff / he wert wol leidt.

Gedencke vnd nicht vorgiſs /

Lath einen ydern ſyn als he ys /

Vp dat nemandt ſegg wol du biſt /

Wol weth wol des andern Swager ys.

He

He ys arger als Vorgifft vnd Fenyn /

De Vyendt ys / vnd wil noch Fruͤndt ſyn.

Mercke vn̄ Melde / De waſſen beide im Velde.

Pluͤcke Marcke / vnd lath Melde ſtaͤn /

So machſtu mit allen Luͤden vmmghan.

Wenn alle Voͤgel ſynt tho Neſte /

So ys myn ſpatzerent noch dat beſte.

Ach de ſick alſo waren koͤnde /

Dat he alles vngluͤcks leddich ſtuͤnde /

Vnd alle dinck lete lopen ſynen loep /

De hedd vorwar den beſten koep.

Koͤnden my myne dancken bringen darhen /

So weer ick offt dar ick nicht bin.

Jck wuͤnſch allen Nyders dat vngeuall /

Dat vp Erden ys / vnd noch kamen ſchal.

Weme duͤncket dat he ſy wyſs /

Van der Dorheit behoͤldt he den pryſs.

Weme duͤncket dat he alle dinck kan /

De ys nuͤmmermehr ein wyſs Man.

My wundert neen dinck mehr vp Erden /

Dat de rechte leue mach leidt werden.

He ys ein Doer / de ſick tho veel vnderwindt /

He ys ein Doer / de ſick tho vaſte vorbindt.

He ys ein Doer / dem an ſynem nicht genoͤget /

He ys ein Doer / de ſick tho Doren voͤget.

Barmhertich klagent helpt my nicht /

Heimlick bolen kan ick nicht.

Geldt deith ydt / des hebb ick nicht /

Wem dat erbarmet / de troͤſte mick.

Ein Jaͤrmarckt ane Deue /

Ein ſchoͤne Frouw ane leue /

Ein Buͤdel ane Geldt /

Deſſe

29

Deſſe dre dinge vindt men ſelden in der Weldt.

Nemandt wil mick / nemandt bin ick /

Nemandt ys myn / nemandt wil ick ſyn.

Homoͤdige Luͤde beſchouwen ſick /

Olde Luͤde klouwen ſick.

Moͤde Luͤde rouwē ſick / Wyſe Luͤde vorſinnen ſick.

Junge Luͤde beleuen ſick / Dulle Luͤde oͤuen ſick.

Jck was gantz leeff / vnd bin geworden leidt /

Nochtans hebb ick leeff / de my gudt deith.

Wol einen Boem hefft vtherkarn /

Vnd ſuͤth de Frucht daran vorlarn /

De houw en aff vnd weſe tho fred /

Vnd ſette ein andern in de ſted.

Tydt / ſtede vn̄ ſtunde / Veldt / Haſen vn̄ Hun=
(de /

Maken mennigen wilden Man /

Dat mercke wol de ydt mercken kan.

Megde de gern vor den Doͤren ſtaͤn /

Vnd veel wittes in eren Ogen han /

Vnd ſehen all hyr vnd dar /

Vnd nemen der yungen Geſellen war.

Dat ys my recht im ſinne /

De laten ſick gern auerwinnen.

Gudt maket modt / Modt bringt auermodt.

Auermodt bringt armodt / Armodt gantz wee doth.

Wol wat weth de ſchwyge /

De dar wol ys de blyue.

Wol wat hefft de holde / Wente vorluſt kuͤmpt bal=
(de.

Myn Leeff ys gudt van allen ſeden /

Schoͤn gebarn van allen Leden.

Se kan wol yunger Geſellen huͤld krygen /

Men wat ſe ſuͤth / dat kan ſe nicht ſchwygen.

Jck bin eins klenen Breues ock ein Bad /

H

Godt

Godt groͤte dy Leeff all ſunder ſpott.

Jck entbed juw mynen fruͤndtliken grodt /

Van rechter leue ick dat dohn moth.

De alderleueſte myn de ick ye gewan /

De groͤte ick van Herten efft ick kan.

Vnd groͤte ſe ſo menge ſtund /

Als Sandskorn liggen ins Meers grundt.

O alderleueſte Junckfrouw tzart /

Jck doth juw kundt tho deſſer vart.

Veel tho hoͤrn vnd nicht anmercken /

Dat ſynt all vorlaren wercke.

Sehe vor dy / ſchnelle Huͤnd yagen dy /

Suͤſtu vmm vnd werſt gefangen /

So ys all dyn arbeidt vorgangen.

Ein yunck Man vnd ein oldt Wyff /

Dar twiſchen ys ein gemeinlick kyff.

Wol dar wil klaffen tho vele /

De wert ein Geck in dem ſpele.

Ach ſchwygent ys kunſt / Klaffent maket vngunſt.

Schwyge vnd lydt / mercke vnd mydt /

Suͤ tho wo du dy hyr ſtelleſt /

Dat du dyner Geſelſchop nicht entgeldeſt.

Ach HErr Godt wo ſehr / gheit Goldt vor
(Ehr /

Goldt vnd Suͤluer mach men krygen /

Wol nene Ehr hefft / de moth ſchwygen.

Bedroͤuede Herten ſchoͤlen ſoͤken /

Schoͤne Frouwen mit witten Doͤken /

Dartho guden Rynſchen Wyn /

Jck weth nene beter Medicin.

Jck entber / dat ick beger /

Koͤnde ick dat erlangen /

So weer myne ſorg vorgangen.

Hyr

30

Hyr kuͤmpt veel her / des ick nicht beger /

Dat ick beger / kuͤmpt ſelden her.

Hoͤdt dy Geſell vnd wes gemeidt /

Dy wert noch lones arbeidt.

Hoͤdt dy Geſell vnd wes geſundt /

Vnd hebb alltydt ein hoͤueſche Mundt.

Wat ick weth vnd nicht weten ſchal /

Dat weth ick nicht / vnd weth ydt all.

Jck bin begaten ſunder natt /

Ein valſch Fruͤndt de dede my dat.

Dar ick my gudes tho vorleth /

Dat was de yenne de my vorreth.

Dat ys warlick ein gaͤr wyſs Man /

De tho allen tyden ſchwygen vnd ſpreken kan.

Jck hebb geyaget / dat my behaget /

Godt hefft geuoͤget / dat my genoͤget.

Hedde ick alles Wildes koͤr /

Jck yagede men dat ick hebb voͤr.

Jck meinde wo ſe weer ein Gaſt /

Do ſe quam in myn Herte.

Nu hefft ſe dar gehuſet vaſt /

Daruan ſo lyde ick ſchmerte.

Wold ſe ſteds ein gud Naberſche ſyn /

My ſchold erer nicht vordreten.

Se ys myn Roſengardelyn /

Des lathe ſe my geneten.

Mach ick juw huͤld nicht erweruen /

So moth ick warlick ſteruen.

Wes friſch vnd wolgemodt /

So wert alle dinck noch wol gudt.

De Leeffhebber ſterfft gantz vaken /

Dat en de Dodt nicht wert raken.

H ij

Wenn

Wenn he ſynen willen nicht kan erweruen /

So ſecht he / warlick ick moth ſteruen.

Jck hebb nuͤwerl beters geleſen /

Men wol tho donde vnd froͤlick weſen.

Ach wo gerne / Wo ſelden wo verne /

Jck van er bin / So krenckt my de ſinn.

Jck was gantz leeff in einem Huſe /

Do leuer quam / do moͤſt ick vth.

Nu bin ick geuallen van dem Steg /

Wil Godt ick kaͤm noch wol wedder tho weg.

Godt geue Godt groͤte /

Vorleſe wy de Scho / ſo behold wy de Voͤte.

Jdt fraget mennich wo ydt my gheit /

Ging ydt my wol / ydt weer em leidt.

Mit ſoͤlcken reden als he ydt menet /

So wil ick lachen wenn he wenet.

Jdt ſy ſyn ſchimp edder ſpott /

Wat he my guͤndt / dat geue em Godt.

Ach leuer gedenck an my als ick an dy /

So biſtu ſelden dancken fry.

Ein Fruͤndt in der nodt / Ein Fruͤndt in den
(dodt.

Ein Fruͤndt in der truͤwe /

Ein Fruͤndt achter ruͤgge / Dat ſynt veer Stalen
(Bruͤgge.

Wol deſſe recht kan raken /

De mach wol Fruͤndtſchop maken.

Hebb reine Hend vnd ein hoͤueſchen Mundt /

So blifft dyn Lyff vnd Seel geſundt.

All myne Fruͤnd hebb ick vorlaren /

Vnd gudt Luͤbſch Beer vtherkaren.

Dat maket my gantz dull vnd fro /

Dat ick kan kamen nergen tho.

Buwent vnd kyff / Koͤſte vnd ſchoͤne Wyff /

Ne=

31

Nemen Penning vnd Lyff.

Wor men der Leue nicht wil ſparen /

Dar kan ſe nicht lange waren.

Ach wyſe Man / an deſſen reden machſtu ſchou=
(wen /

Wat loſsheit ys in etliken reden der Frouwen.

Salomon / Dauid / Adam / Abſolon vnd Samſon /

De wuͤrden all bedragen van den Wyuen /

Wol kan nu vnbedragen blyuen.

Leeff tho hebben ys ein wunderlick leͤuen /

Dat kan anders nicht als ſorg geuen.

Wol Godt leuede bauen alle dinck /

De doͤrfft nicht ſorgen vor yennich dinck.

Ach ſcholde ick des nicht lachen /

Dat ick datſuͤlue kan maken /

He meint dat he de leueſte ſy /

Vnd quam doch in myn Herte ny.

Wenn ick by er weſen mach /

So duͤnckt my twintich Jaer ein Dach.

Hyr kuͤmpt jtzt veel her / Dat ick gaͤr nicht be=
(ger.

Wat ick nicht lyden mach /

Dat beyegent my alle Dag.

Men hatet my / ick lyd darmed /

Jck wold wol / dat men ydt nicht ded.

Hebb ick recht in allen ſaken /

Wat acht ick denn der Luͤde ſprake.

Der Fruͤnde der hebbe ick veel /

Wenn ick ſe yo nicht hebben wil.

Ja wenn ick erer behoͤue /

So ſynt ſe im Garden vnd grauen Roͤuen.

De ſick hoͤger hoͤldt als he ys /

Bedruͤcht ſick ſuͤlueſt / dat ys gewiſs.

Jn truͤwen gehoͤrt ein ſchimplick wordt /

H iij

Dat

Dat ſchaltu nicht valſchlick gloſen.

Segg dat nicht vort noch hyr efft dort /

So biſtu werdich der Roſen.

De dinge werden nuͤmmer gudt /

De men bauen mathe doth.

Ach wol dar wuͤſte / wo wol wolſprekent ſtaͤth /

He ſchold ſick ſchemen / ſpreke he quaͤdt.

Ach hedd ick Geldt na mynem willen /

So wold ick den Paweſt wol ſtillen /

Vnd ſchlapen by des Abtes Wyue /

Vnd wold noch im Land wol blyuen.

Wol de Leue wil koͤpen /

De laue vth ein par Scho mit Knoͤpen.

Wenn ſe denn de Scho wil halen /

So ſchal men ſe er vp de Wandt malen.

Och HErr Godt wy ſynt yo men Geſte /

Dennoch buwen wy hoge Veſte.

My vorwundert dat wy nicht muͤren /

Dar wy ewich moͤgen duͤren.

Glyck vnd recht waret aller lengeſt /

Suͤ wol tho wat du betengeſt.

Wultu weſen vnuorworen /

So hoͤdt dy vor de liſtigen Horen.

Wol vp droͤgem Land wil ſchepen /

Vnd dat Water wil mit einem Seue meten.

Vnd vp dem Water doͤrſchet /

Vnd den Dreck vaken waſchet.

Vnd ſick mit Horen beweͤrt /

Dem ys noch Ehr efft Gudt beſchert.

Groth vngluͤcke ys vpt bolen /

Dat hoͤr ick leſen in allen Scholen.

Noch ys neen Geſelle ſo klein /

He

32

He wil vor ſick hebben ein Wyff allein.

Och wo ſehr he dwelet /

De ſyn Herte einem andern beuelet /

Vnd ſynen ſinn darhen keret /

Dar men ſyner nicht begeret.

Hoͤr du Narr wilſt dy doch ſchemen /

Vnd laten des Duͤuels Proceſſien betemen.

Volg Chriſto dynem Godt vnd HErn /

Vnder ſynen Bannern wilſt dy kern:

Dat ys ſyn Cruͤtze vnd ſyn Dodt /

Syn ſchwar Lydendt vnd Wunden rodt.

Mennich Man kuͤmpt / dar mennich Man ys /

Mennich Man weth nicht / wol mennich Man ys.

Wuͤſte mennich Man / wol mennich Man weer /

Mennich Man ded mengem Man grote ehr.

Gudt maket moth / Modt maket homodt.

Homodt maket nydt / Nydt maket ſtrydt.

Strydt maket armodt / Armodt maket fred.

Ach vorlangen vorlangen /

Dy was ick entgangen.

Scheiden hefft my erdacht /

Dat my vorlanget Dach vnd Nacht.

Jck wil des wol vorbeiden /

Veel beter ys hapen den ſcheiden.

Do ick ryke was vnd koͤnde geuen /

Do hadd ick Fruͤndtſchop allerwegen.

Nu ys my leider dat Gudt entghan /

Des ſynt my de Fruͤnde affgeſtaͤn.

De Buͤdel ys my worden licht /

Se ſehen my wol / ſe kennen my nicht.

Dith ys nu der Werldt ſtaͤdt /

Do my gudt / ick do dy quaͤdt.

Heue

Heue my vp / ick ſtoͤte dy nedder /

Ehre my / ick ſchende dy wedder /

Menge Fruͤndtſchop wert geſcheidet /

Daruͤmm dat de Tung oͤuel wert geleidet.

O Tunge du gaͤr klene Lidt /

Du makeſt mengem groth vordreth.

Moͤchten rykedag vn̄ ſchoͤnheit alltydt duͤren /

Dat weer wol groth voͤrdeel vnd gudt.

Men dar ys quadt vp tho muͤren /

Dat leſte fundament ys de Dodt.

Wenn du gekarn werſt tho grotem Stad /

So ſehe dy voͤr / ick dy rad /

Wem du ſchadeſt efft betyeſt mit ſchand /

Dat du nicht valleſt / wenn du meinſt tho ſtaͤnd.

Jn allen dingen de du wult beghan /

Bedenck wat dy moͤcht daraff entſtaͤn.

Eines ſchalckes Oge nydet dat /

Dat ein gudt Geſell wat gudes hat.

Lath ſe vuͤſte ryden vnd nyden /

Dat my Godt guͤndt / moͤten ſe lyden.

Wenn ick tho kope vuͤnd einen Yſern Hodt /

De my moͤcht vor loͤgen ſyn gudt /

Vnd ein Schildt gewiſſe vor ſchelden /

De twe wold ick duͤr vorgelden.

Dartho ock ein hogen Thorn vor truren /

Den wold ick mit Tinnen bemuͤren.

Hedd ick ein Huſs vor vngemack /

Dat lethe ick nuͤmmer ane Dack.

Deßgeliken vor older eine Saluen /

De wold ick ſtryken allenthaluen.

Vnd hedde vor den Dodt ein Swerdt /

Dat weer wol vele Geldes werdt.

Older

33

Older ane Wyſsheit / Wyſsheit ane wercke.

Heren ſunder Volck / Volck ſunder dwanck.

Stede ſunder Recht / Recht ſunder Gnade.

Houart ſunder Gudt / Gudt ſunder Ehr.

Eddel ane Tucht / Tucht ane frucht.

Geiſtlick ordē ane frede / Junckfruwē ane ſchemde.

Deſſe twoͤlff Stuͤcke vorderuen de Werldt.

So ſchoͤn ys nemandt noch ſo werdt /

De Dodt maͤckt / dat men ſyner nicht begert.

Wo leeff de Minſch im Leͤuend ſy /

He ys na dem Dod bywanendes fry.

Nemandt ſchal ſyn lydent klagen /

Den rechten Fruͤnden de ydt mit em dragen.

Mennich klaget ſyn lydendt vort /

Dem yennen de ydt gerne hoͤrt.

Jck meinde ydt were Eken /

Allent wat de Luͤde ſpreken.

Nu yſſet kume Linden /

De warheit kan men nergen vinden.

Fruͤndt im ſchyn / dennoch Vyendt tho ſyn /

Dat ys ein quadt Fenyn.

Ouerſt ein Fruͤndt achter Ruͤgge /

Dat ys eine vaſte Bruͤgge.

De ſyne Fruͤnde proͤuen wil vnd ſchal /

De proͤue ſe in vngeuall.

Wente im gluͤck ys mennich Fruͤndt /

De in der nodt gaͤr nichtes guͤndt.

Wente Fruͤnde in der nodt /

Der ghan wol twintich vp ein Lodt.

Vnd de men denn meint de beſten ſyn /

Der ghan wol voͤfftich vp ein Quentyn.

Recht dohn hefft my bedragen /

J

Jck

Jck hadd recht vnd wart belagen.

De Loͤgners ſynt mynem Heren leeff /

Se ſtelen mehr als ein ander Deeff.

Drinck vnd gilt /

Vnd gha wenn du wilt.

Gerechticheit wor biſtu gebleuen /

Vntruͤwe hefft dy vordreuen.

Gerechticheit moth ſtaͤn achter der Doͤr /

Vntruͤwe blifft alltydt heruoͤr.

De Tungen nicht dwingen in der Joͤget /

Eddel und Ryke ane doͤget.

Acker ane Frucht / Frouwen ane tucht.

Denen ane Lohn / Suͤnde ane hoen.

Woldadt ane danck / Ethen ane Dranck.

Leſen vnd nicht vorſtaͤn / Gude Wercke vngedaͤn.

Meinheit ane enicheit / Heren ane Wyſsheit.

Foͤrſten ane meticheit / Ehr ane Rechticheit.

Ridders ane Bardt / Vnd Papen vngelart.

Soͤdder dat dith wert / Js de Werlt all vorkert.

He lidt pyne vnd ſchmerte groth /

De gern bleue vnd doch ſcheiden moth.

Dre dinge de weth ick vorwar /

De maken myn Herte ſehr ſchwar.

Dat erſte my ſehr ſorgen doth /

Dat ick gewiſslick ſteruen moth.

Dat ander beſchwert my noch mehr /

Wente ick weth yo nicht wenner.

Dat druͤdde bedroͤuet my bauen all /

Dat ick nicht weth / wor ick blyuen ſchal.

Hyruͤmm wil ick my bekeren /

De Suͤnd laten vnd ſteruen leren.

Vnd Gades Gebad bewaren /

So

34

So mach ick int ewig Leͤuendt varen.

Och HErr Godt wo Suͤndich kaͤm ick tho dy /

Jn mynem leſten End ſta my by.

Jn velem vntydtlikem klaffende vorwar /

Vindt men mengen Loͤgener twar.

Wultu dat ydt dy wol ſchal gelingen /

So ſuͤe wol tho allen dingen.

Alltho veel gloͤuen ys nicht gudt /

Dat weth nemandt wat ein ander doth.

Jck bin bedragen vp deſſer Erden /

Dat ick bin mach ein ander werden.

Welcker Geſell ſick wil dat Hoeroͤuel affkeren /

De ſchal ſick mit guden Geſellen beweren.

Wor ſe ſitten by dem kolden Wyn /

Vnd laten eine Metze eine Metze ſyn.

Schoͤne woͤrde mit klener gunſt /

Js groth bedroch mit lichter kunſt.

Wol des Auendes drinckt alſo ſeer /

Dat ſyn Hoͤuet kuͤmpt vth der keer /

De ſchal des Morgens froͤ vpſtaͤn /

Vnd vp deſuͤlue ſtede ghan /

Vnd drincken ſick ſo vull als he was /

So kuͤmpt ſyn Hoͤuet wedder vp ſyn paſs.

Mennich Man van dem andern ſprickt /

Bedecht he wat em ſuͤluen gebrickt /

Vnd wes em vnd den ſynen voͤr ſteith /

He ſchweg wol ſtill vnd ſed van nemand leidt.

So werſtu de rechteſte de yuͤ wart gebarn /

Vnd de wyſeſte de yuͤ wart erkarn.

Ach Kleffer lath dyn klaffent ſyn /

Wat ick vorgelde dat ys myn.

Mennich Man my des vorgan /

J ij

Dat

Dat he ſuͤluen nicht vorgelden kan.

Daruͤmme kaͤm ick oͤuel tho /

My hatet ſo mennich / dem ick nichts do.

Dith ys in deſſem Huſe ein recht /

Wol in de Koͤke nichtes drecht /

De ſchal dar buten blyuen ſtaͤn /

Beth dat em de Kock darin heth ghan.

Jdt kuͤmpt ock wol vnderwylen /

Dat de Kock alſo moth ylen /

Vnd gheit mit dem Lepel vmm den Herdt /

Wilde Geſte he ſelden begert.

Jck quam gegangen in ein Landt /

Dar ſtundt geſchreuen an der Wandt:

Wat ick nicht vorbetern kuͤnde /

Dat ſchold ick laten als ickt fuͤnde.

Druncken drincken wat ys dat /

Gades thorn vnd der Werldt haͤt.

Vorleſen Gudt vn̄ Ehr / Vordoͤmen Lyff vn̄ Seele.

Vnd ein vull Man ein dull Man.

Drunckenheit ys ein Moder van allem qua=
(den /

Weſet nuͤchtern vnd latet juw raden.

De Megde ſchoͤlen nicht veel drincken /

De Megde ſchoͤlen verne dencken.

De Megde ſchoͤlen nicht veel ethen /

Dartho ſchoͤlen ſe weinich ſpreken.

Eine Maget de dar gifft / de buͤth ere Ehr /

Eine Maget de dar nimpt / de vorkoͤfft ere Ehr.

Eine Maget de mit ehren wil leͤuen /

De ſchal noch nemen effte geuen.

Ein Wyff / Wyn / Woͤrpel vnd Haſen /

De maken mengen Man raſen vnd vorbaſen.

Ein Krudt dat heth mala Mulier,

Dar=

35

Daruoͤr ſo hoͤde dy ſemper.

De eine Hore nimpt tho Echte /

De kuͤmpt int Haͤnreyer geſchlechte.

Dith ſynt veer boͤſe ſtuͤcke in

einer Stadt.

Dat erſte ys ein homoͤdich Boͤrgermeiſter /

Dat ander ein ſeggern Raͤdtman /

Dat druͤdde ein vorſuͤmich Kemerer /

Dat veerde ein vngehorſam Boͤrger.

Och du arme Beerſott /

Wo kuͤſſeſtu dynen Bueck vor einen Affgodt.

Wultu dy des nicht vortyen /

Wol wil denn na dy fryen.

De Auende vn̄ Morgen ſynt nicht glike gudt /

De Morgē deit ſorgē / de Auendt vortert dat Gudt.

Wold de Auendt ſorgen / als de Morgen doth.

So moͤcht mennich ryden / de nu wol ghan moth.

Vp hapen leͤue ick / Godt mach beraden mick.

Jck geloͤue truͤwlick in Godt /

He wert my helpen ſunder ſpott.

Wol vp Godt vortruwt vp deſſer Erden /

De wert nuͤmmer vorlaren werden.

Och yung Frouw ick wold weten alſo gern /

Efft de Boelſchop ſchimp effte ernſt weer.

Gud Geſell dat ſegg ick juw mit gelimp /

Jdt ys nedden ernſt vnd bauen ſchimp.

Nu wolan dat moth ick lyden /

Vp loſen Bruͤggen ys quadt ryden.

Vnd ſtillen mynen modt / Gelyck als de Huſshane (doth /

Wenn em de eine Hene entgheit /

De ander vort wedder by em ſteith.

J iij

Ach

Ach HErr Godt wo oͤuel kaͤm ick tho /

My hatet ſo mennich dem ick nichts do.

Dede ick em noch ſo gudt /

Achterſprake ick lyden moth.

Jn lyden fro / De wol kan de do alſo.

Wol my beſchimpt vnd de mynen /

De gha tho Huſs vnd beſehe de ſynen /

Vindt he denn dar neen gebreck by /

So kaͤm he bald vnd ſtraffe my.

Jck hebb ein Ree in der yacht /

Darna hebb ick geyaget Dach vnd Nacht /

Moͤchte ick des Rees geneten /

Myn yagent ſchold my nicht vordreten.

Godt groͤte dy myn leue Licketappe /

Du drinckſt nicht gern vth dem leddigen Nappe.

Alle Beker wultu drincken vnd ſtoͤrten /

Dat wil dy dyn Leͤuendt koͤrten.

Koͤndeſtu doch dat wat laten /

Dat moͤcht dy mengen Penninck baten.

Tho Rom ys menger worden thom Knecht /

Doͤrch vproer / nydt / twiſt / haͤt vn̄ Krygs geſchefft.

Joabs vorredtlike dadt vnd mordt /

Doͤrch Salomonem ock geſtrafft wart.

Mennich nuͤtte Boeck hebb ick vnd gudt /

Dat ick nuͤmmermehr recht leſe vth /

Ock nicht vorſta des Bokes mein /

Men ick yag daraff de Flegen groth vnd klein.

De nicht kan ſpreken ya vnd nein /

Vnd rades plegen vmm groth vnd klein /

Vnd wil doch wyſs weſen geſehen /

De thuͤt de Narren Ploech allein.

De buwen wil / de reke voͤr an /

Wat

36

Wat koſtens he dartho moth han /

Vnd wat em aff vnd tho wert ghan /

So wert de ende richtich ſtaͤn.

Jn thokuͤmpſtich arbeidt he gern veldt /

De ſick den Braſſers thogeſeldt /

Vnd ſteds na ſchelden vnd vullen ſteldt /

By ſoͤlcken Narren blifft yo neen Geldt.

Dem wert beualen ein ſchwar Pandt /

Dem vele Gudes kuͤmpt thor Handt.

Vnd he den Armen nicht reckt de Handt /

So ys ſyn Ryckdom oͤuel bewandt.

De vanget twe Haſen vp eine tydt /

De meint tho denen twen Heren mit flyth /

De doch malckander entyegen ſyth /

De Ael demſuͤluen yo offt entglith.

De Narren ſchold men werpen mit Lungen /

De vnnuͤtte bruken Mundt vnd Tungen.

Jdt ſy denn geſpraken efft geſungen /

De Specht vorreth mit ropen ſyne Jungen.

De wat vyndet / de deith vnrecht /

Wenn he dat mit ſick henne drecht.

De dith ſo ſehr geringe wecht /

De Duͤuel en dat inbleſt vnd ſecht.

De Handt de by dem Wege ſteith /

Wyſet de Strate de ſe ſuͤluen nicht gheit.

Glyck ys ein Lerer tho leren bereidt /

De doͤgede lert / vnd ſuͤluen nicht deith.

De ſynen ſinn thor Wyſsheit kert /

Alle tydt ſe hoͤrt vnd ock lert.

De doͤgde werden an em gemehrt /

Vnd wert in ewicheit geehrt.

Chriſtus de rechte Dauid auerwan /

Den

Den Sathan den vngehuͤren Man.

Jn armode vnder dem Cruͤtze groth /

Als he daran hengde naͤckt vnd bloth.

Wo Dauid aͤn Swerdt nedder ſloech

Den Goliath / de ein Speth vnd Harnſch droech.

De Hoͤuwſprincken hoͤden an der Suͤnnen /

Water geten in einen vullen Borne /

Vnd bewarn eins vntuͤchtigen Wyues ehr /

Beter dat he nicht gebaren weer.

Frouw Helena doͤrch er prangen /

Wart van Paris geweldich gefangen /

Vnd wart geuoͤrt in froͤmde Landt /

Houart bracht ſe beid in laſter vnd ſchand.

Arſtedye aͤn Regiment vnd meticheit /

Dat ys halff vorlaren arbeidt.

Wol nicht de rechten Kuͤnſt ſtudert /

Vnd na der Schrifft ſick nicht regert.

Wat vnnuͤtte ys / he dat gern lert /

Des ſinn ys mehr als halff vorkert.

Schold Godt ſyn Werck alſo maken /

Dat he vnſen willen ſchold raken /

Tho velen tyden vnd ſehr vaken /

Ging ydt oͤuel in allen ſaken.

Wol Predigen will vnd hefft neen ſchutz /

De moth van den Tyrannen lyden groten trotz /

Dartho ſettet an en de raſende Poͤuel /

Vnd oͤuet allen modtwillen vnd wreuel.

Beſitten etwes veel beter ys /

Als nichts hebben tho aller friſt.

Wor de Richter ſchenckt Beer efft Wyn /

Vnd de Knakenhouwer Heren des Rades ſyn /

Vnd wor de Becker ſuͤluen ſetten dat Brodt /

Vnd

37

Vnd de Buren de Mette doth.

Alldar lith grote nodt de arm Gemein /

Ach HErr Godt help der Armodt denn.

De moth vorſchwinden glyck dem Kaue /

De dar ſprickt Cras, Cras, als ein Raue.

Bruckt oͤuel deſſe tydt / ded ys Gads gaue /

De blifft ein Narr beth thom Graue.

De waſchet den Tegelſteen wol tho degen /

De ſyne Frouw wachtet in allen wegen.

Dat Water in den Born wil dregen /

De Houwſprincken waret he vor den Regen.

De doͤrch ſyne Vinger ſehen kan /

Vnd leth ſyn Wyff einem andern Man /

De hefft de Narren Kappe mit an /

De Katte lachet / de de Muſs ſuͤth ghan.

Leue nicht ſunder ſchuͤw de Suͤnd /

Boͤſsheit wert geſpoͤrt in Gades Fruͤnd.

Do wy in Adam all ſynt geſtoruen /

Hefft Chriſtus dat Leͤuendt wedder erworuen.

Wultu rein ſyn der Suͤnden vnflath /

Suͤ in deſſer Slangen Antlath.

Am Jordan Chriſtus ys gedoͤpet /

Darin hefft alle Suͤnd vorſoͤpet.

Chriſtus van Marien ys gebarn /

Suͤs weer wy alleſampt vorlarn.

Sehe dy voͤr vnd ſchuwe /

De Duͤuel leth nemandt rouwen.

Fruͤchte dy des Duͤuels liſt /

Efft he ein ſchynende Engel ys.

De ſteds den Eſel ſtoͤrt mit Sparen /

Vnd ruͤckt en offt beth vp de Ohren /

Syn rydent ys feil / vnd offt vorlarn /

K

Haſti=

Haſtigen toͤrnen / ſteith wol tho einem Doren.

Wor de Klocke van Ledder ys /

Vnd de Knepel ein Voßſtert ys /

De klanck nicht verne gehoͤrt ys /

Mit Meel all Muͤnd thoſtoppen ys vnwiſs.

De Huͤnde in de Kercken voͤrt /

Dar mennich Minſch den denſt Gads hoͤrt /

Predekye / Miſſe vnd Leſent vorſtoͤrt /

Manck de groͤtſten Narren deſuͤlue hoͤrt.

Wenn de Oldern in vntucht leͤuen /

Vnd vp ere Kinder nicht mercken euen.

Wenn ſe en quad Exempel geuen /

De Kinder ſick denn yegen doͤgeden ſtreuen.

Mennich wil ſyn ein Koepman ock /

Vnd maͤckt ſyne rekenſchop als ein Gock.

De wil nicht lang ein Koepman ſyn /

De veel vthgifft vnd nimpt nicht in.

De mit der Wahr vnd Muͤnte vmmgheit /

De he nicht kendt vnd nicht vorſteith.

Des Kopenſchop gantz drad vorſchwindt /

De mehr lohns vthgifft als he windt.

Men kan nu nicht vorkoͤpen mehr /

Men hebb denn Godt vorſchwaren ſehr.

Koͤfft men de Wahr in / ſo ſchwert men veͤl /

Men ſchendt de Wahr vnd vindt ere ſcheͤl.

Wenn he ſe wedder vorkoͤfft thom leſten /

So ſchwert he noch mehr / ydt ſy vam beſten.

Darby ys tho mercken / dat in allem Land

Veel Narren ſyn / ya ock menger hand.

Wenn dyne Kinder van dy hebben gehoͤrt /

Floeck / ſchwerent vnd vntuͤchtig woͤrd /

Vnd deiſt vor en all wat du wult /

Kamen

38

Kamen ſe denn tho vall / dat ys dyne ſchuldt.

Du planteſt darin de ding vnrein /

Daruͤmm du offt er ſchand moͤſt ſehen.

Se ſynt dy beualen vor ein ſchwar Pandt /

Godt wil ſe eſſchen van dyner Handt.

De vorreth ſyne Joͤget / ock offt ſyn Lyff /

De vmm Geldes willen nimpt ein Wyff.

Hader / ſchelden / haͤt vnd ock kyff /

De willen weſen ſyn tydt vordryff.

Wem de Sackpype froͤuwd vn̄ kortwyl gifft /

Luten / Harpen / vnd lehr der Schrifft

Vorachtet / vnd de van ſick drifft /

Deſuͤlue ein Narr wol ſteds blifft.

De loͤſchen wil eins andern Vuͤr /

Vnd kamen ſynem egen nicht tho ſtuͤr /

So lang ydt wert alltho vngehuͤr /

Demſuͤluen ys de wyſsheit duͤr.

Jck hold ock de vor Narren gantz /

De froͤuwd vnd luſt hebben im Dantz /

Beſtuuen ere Been beth an den Bueck /

Sprinck heruͤmme her Vyſteruͤck /

Vnd maken in allen winckeln ſtoff /

Der Geckerye willen ſe hebben loff.

Ein ytlick merck vnd wol betracht /

De Duͤuel hefft den Dantz bedacht /

Do he de Joͤden reitzede an /

Dat ſe dat Kalff ſcholden beden an /

Dar ſe vmm dantzeden Godt tho hoen /

Dem gliken noch alle Dantzers doen.

Jdt ys geſcheen im Magdeborgſchen ſticht /

Tho Colbeke wart ein Dantz angericht /

Jm hillgen Auende Chriſtus Gebordt /

K ij

Ein

Ein heel Jaer dantzeden ſe yuͤmmer vort /

Van voͤfftein Frouwen vnd achtein Mans /

Vp S. Magnus Kerckhoff geſchach de Dantz.

Jdt geſchach ock tho Traiectin vp der Maſe /

Etlike Narrinnen vnd ander Dwaſe /

Dantzeden vp einer Bruͤgge ſehr vaſt /

De Bruͤgge brack entwey mit der haſt /

Twe hundert Minſchen bleuen dar dodt /

Vordruͤncken in ſehr bitter nodt.

Nichts was ſo hoch vnd groth gebarn /

Dat nicht endtlick des gluͤcks Thorn /

Vnderdruͤcket vnd ſchloch gantz daͤl /

Jo hoͤger Boem / yo ſchwarer vall.

De offt de Werldt wil vmme meten /

Vnd alle Land vnd Sted weten /

Vnd doch ſick ſuͤluen deith vorgeten /

De gifft offt einem Narren ethen.

Jtzundt noch veel der Narren ſynt /

De lyden wol dat men ſe bindt /

Vnd laten ſick dat Vell affuillen /

Dith dohn ſe all vmm Gades willen.

Laten ſick ein Hundeuell ruͤcken int beſt /

Dar nemen ſe denn Geldt voͤr tho leſt.

Eddel Stene de men groth acht /

Hebben nenen Salich gemacht.

Ein Margarit heth Gades Wordt /

Wol dat hefft / dem gheits wol hyr vnd dort.

De in traͤcheit den Sommer ſchilt /

Vnd ſammelt nicht in tho rechter tydt /

Em wert geweyert / ſo he biddet mit flyth /

Des Winters wenn he kummer lidt.

De ſteds gerne kifft als ein Kindt /

De

39

De meint de Warheit tho maken blindt /

Deſuͤlue ſick offt den Hekeln an bindt /

Derſuͤluen Narren vele ſynt.

Wor de Suw de Kronen drecht /

Vnd wor de Narre ſitt im Recht /

Schendig woͤrd vnd geberd ring wecht /

Darſuͤlueſt groffheit bauen wyſsheit fecht.

Ein nye Hillge heth Grauian /

Den wil nu vyren yderman /

Vnd ehren en an allem ordt /

Mit ſchendtliken wercken / wyſe vnd wordt.

De ſynen Soͤn hoͤldt tho der Lehr /

Vnd dat nicht vmme Gades ehr /

He deith ydt ock nicht van andacht /

Edder dat he der Seelen heyl hebb acht.

Men dat he moͤg maken einen Hern /

De all ſyne Fruͤnd moͤg ernern /

Vnd dat em ſyn Leͤuendt nicht werd ſuer /

Alſo wil nu ein ytlick Buer.

Wol armodt wol behuſen kan /

Den hold ick vor einen ryken Man.

Armodt dem Herten frede gifft /

Ryckdom in groten ſorgen licht.

Wo du vor einen wult Boͤrge ſyn /

So maͤck voͤrhen de rekening dyn.

Du moſt de Schult betalen dohn /

Vnd kuͤmpſt ſelden aͤn ſchaden daruan.

De Houart kuͤmpt vam Duͤuel her /

Doͤrch houart vill der Lucifer /

Vam Hemmel heraff beth in de Hell /

Doͤrch houart werſtu ſyn Geſell.

Naͤckt biſtu vp Erdtryck kamen /

K iij

Naͤckt

Naͤckt werſtu wedder hen genamen.

Wat bedroͤfft dy vorgencklick gewinn /

Du werſt nicht veel nemen mit dy hen.

Lopen maket nenen wyſen Man /

Wente dat ock wol ein Eſel kan.

Wy lopen all hen by dat Graff /

Wol dar loͤpt / de ſehe dat teel recht aff.

Meſſeren / ſingen / ſchryen vnd leſen /

Schmern vnd dergeliken weſen /

Maͤckt nicht fraͤm / wultu Geiſtlick ſyn /

Leue Godt / vnd deel mit dem Armen dat dyn.

De Gytz yo vele oͤuels bringt /

De doͤrch Erdtryck vnd Felſen dringt /

Tho ſoͤken Ertz doͤrch menge weg /

Darmit men des Lyues wolluſt pleg.

Bringet dy dyne Frouw veel Gudt /

Dat wert bedroͤuen dynen modt.

Denn ſe wert Frouw vnd du er Knecht /

Dyn denſt geuelt er ſelden recht.

Wol dar hefft ein boͤſe Wyff /

De hefft dat Fegefuͤr an ſynem Lyff.

He hebb geduldt in ſoͤlcker pyn /

Beth he ſterfft / ydt mach nicht anders ſyn.

Wert dy dyne Nering hart vnd ſuer /

So gedenck wo dat de erſte Buer /

Mit ſynem vngehorſam hefft vorſchuldt /

Daruͤmm ſo lyd ydt mit geduldt.

Wenn Schriuers vnd Ruͤters grypen an /

Einen ryken ſchlichten Bures Man /

De moth de Leuern gegeten han /

Ja ſchold he ock gantz woͤrgen daran.

Der Schriuers vnd Glyſsners ſynt nu veel /

De

40

De jtzt dryuen willen Ruͤter ſpeel /

Vnd ernern ſick knap vor der Handt /

Glyck als de reyſig Knecht vp dem Land /

Jdt ys warlick in deſſem Land /

Ein ſunderlike grote ſchand /

Dat men de Straten nicht leth bewarn /

Dat Koepluͤd vnd reyſig Mans ſeker varn.

Wol Luſtgarden hebben wil /

Dem bringen ſe der froͤuwde veel /

Doch reitzen ſe des Minſchen gemoͤth /

By luſt wert kuͤſcheit oͤuel behoͤdt.

Wol Lyff vnd Gudt dem Meer vortruwt /

Deſuͤlue vpt Sandt ſyne Waning buwt.

Schlat in de ſchantz / ydt ſy all hen /

Wat wedder kuͤmpt / ys dyn gewinn.

Moder leue vnd truͤwe /

De ys alle Dage nye.

Men ſecht / dat hapen vnd harren /

Maken veel Luͤde tho Narren.

Lange hapen / lange ſchmerte /

Jn hapen wert bedroͤuet dat Herte.

Jck hebb by my vaken gelacht /

Dat Alkemye nenen ryck macht.

Noch vindt men veel dulle Knaben /

De darmit vortern er Gudt vnd Haue.

Js dy dyne Brudt geſpraken aff /

Hebb neen groten yamer daraff.

Heffſtu gerne wehe vnd klag /

Dat bekuͤmpſtu wol alle Dag.

Ydt ys nicht nye / ſunder by den Olden /

Veel tho ſeggen vnd weinich holden.

Soͤlck vorluſt nicht klagen moſt /

Velicht

Velicht du ydt ock einem andern doſt.

Js dy dyn Gudt im Meer genamen /

Sy fro dat du daruan biſt gekamen.

Der Seelen Schipbroͤck du beklag /

Gudt kan men gewinnen alle Dag.

Heffſtu veel Schorue an dynem Lyff /

Js beter alſe ein boͤſs Wyff.

De Schorue freten dy de Hudt /

Ein boͤſs Wyff vorſoltet dy dat Krudt.

De lang in ſynen Suͤnden ſteith /

Vnd denckt nicht vp Gads gerechticheit /

Fruͤchtet nicht Godt wat he ock deith /

Ein ſchnell vntydich Dodt ſoͤlcken gern ſchleit.

Godt ſendt vp vns ſtraffe vnd plag /

He ys vns dat ſchuͤldich alle Dag.

Wente wy wegen nicht mit rechter Wag /

Vnd leͤuen nicht na ſynem behag.

De ſynen Oſſen tho Marckede drifft /

Denſuͤluen vmm ein Sackpype gifft /

De weth nene Wyſsheit effte Schrifft.

De nicht ſynen Vader vnd Moder ehrt /

Dat Godt doch ſuͤlueſt gebuͤdt vnd lehrt /

De ys nicht vele laues werdt /

Vnd ys in Narrheit gantz vorkert.

De vp Woker ſettet ſyn heyl /

Dem ys ſyne Seel gantz wolfeyl /

Vnd hefft mit Gade nenen deel /

Vnd ys des Duͤuels gantz vnd heel.

Thor Kercken ein ytlick ſchal ghan /

Van Suͤnden vnd Arbeid gantz affſtaͤn /

Am Vyrdag / Geſind / Frouwen vnd Man /

Veel Gecke holden hyr nichts van.

Schwy=

41

Schwyge / lyde vnd vordrag /

Dyn herteleidt nicht eim ydern klag.

An Godt dem HEREN nicht vortzag /

He gifft vnd helpet alle Dag.

Ach Godt / wo ys vordoruen alle Weldt /

Wo ſtarck licht Vntruͤwe tho Veld.

Wo hart licht Gerechticheit gefangen /

Wo ſehr deith Vngerechticheit prangen.

Pax licht in kranckheit ſehr /

Iuſtitia vindt men jtzt nicht mehr.

Lex ys nu worden auerall blindt /

Honor mit allem Grad vorſchwindt.

Clerici boͤſe Exempel geuen /

Populus deith ock darna leͤuen.

Haue Megde / Stauen Megde / Horn vnd
(Ammen /

De hoͤrn thoſamen in einem Stammen.

Traͤcheit vindt men in allen Geſchlechten /

Voͤruth in Denſtmegden vnd Knechten.

Deſſe hoͤrn nicht manck de Gerechten /

Jdt behoͤrd ſick anders / wenn ſe ydt bedechten.

Neen beter Narr ys in aller ſaͤck /

Men de ſick alltydt deith gudt gemack /

Vnd ys ſo traͤch / dat he vorbrendt

Syne Schenebene / ehr he ſick vmm wendt.

De trag Minſche ys nemandt nuͤtte /

Denn dat he ſy ein Beerbuͤtte /

Vnd dat men en lathe ſchlapen lang genoech /

Sitten by dem Auen / ys ſyn geuoech.

Dem arbeides Manne volgt Salicheit /

Dem Leddichgenger volgt alle leidt.

Den Leddichgenger ſtrafft Godt de HERR /

Vnd gifft dem Arbeider lohn vnd ehr.

L

Der

Der Leddichgengers nimpt de Duͤuel war /

Vnd ſeyet ſyn Saͤdt gerne dar.

Neen Gudt waſſet gern in des tragen Huſs /

Men Dreck / Schorff / Floͤ vnd ock Luͤſs.

Dith ſynt des Tragen dachlikes Geſte /

Jck weth nicht / welcker van deſſen ſy de beſte.

Ein traͤch Narre ys nicht veel werdt /

Ja / ſelden wiſchet he ſynen Stert.

Dem vulen edder vnluſtigen Doren /

Den ethen de Luͤſe aff de Ohren.

By groten Maͤltyden vnd Panckateren /

Deith menger ſchaͤm vnd tucht vorlern.

Den ſelden wert van doͤget geredt

Am vullen Diſch / ydt ſy denn geſpoͤtt.

Wol rouw wil hebben allhyr vp Erden /

De mach dort wol vnrouwich werden.

Wultu by Chriſto weſen fyn /

Schick dy / ydt moth gecruͤtziget ſyn.

De gewint de Suͤnd vnd vorluͤſt de tydt /

De ſtedes by dem Spele licht.

Wat beroͤmeſtu dy der Titel groth /

Vnd biſt an den rechten Kuͤnſten bloth.

De dar ys gelert / dem do ick Ehr /

Van welckerm kuͤmpt alle Werdicheit her.

Men ſprickt / lang tho Haue lang in der Hell /

Wol ſyn Geweten raden wil /

De myde den Hoff / dat ys myn raͤdt /

Wente Heren gunſt in twyuel ſtaͤth.

Ryck willen ſyn vnd dartho recht /

Dat rymet ſick als ſchlim vnd ſchlecht.

Gheit ein Kameel doͤrch dat Nateloͤr /

So wert de Ryke im Hemmel ein Herr.

Kindt

42

Kindt Kindes kinder veel /

De helpen dy balde thom teel /

Vnd laten dy nichtes int Huſs /

Wat nicht wil ghan / dregen ſe henuſs.

O Rom do dy ein Koͤninck plach tho regern /

Werſtu egen in mengen manern.

Darna wuͤrdeſtu in Fryheit geehrt /

Van einem gemenen Rad regeret.

Ouerſt do men na Houart ſick ſteld /

Na Ryckdom vnd na groter Geweld /

Vnd Boͤrger wedder Boͤrger fecht /

Vpt Gemene beſt hadd nemandt acht.

Do ded de Gewaldt ein deel vorghan /

Thom leſten einem Keyſer vnderdaͤn.

Vnd in ſoͤlcker Gewaldt vnd ſchyn /

Biſtu voͤfftein hundert Jaer geſyn.

Vnd ſteds genamen aff vnd van /

Glyck wo ſick minnern deith de Maen.

Als de Maen ſick minnert vnd affbrickt /

So ys dyne Gewaldt tho minring geſchickt.

Wold Godt dat du ock groͤtedeſt dick /

Vnd werſt ock ſo dem Mane glyck.

Etlike menen / de hillge Dach ſy erdacht /

Dat Godt klein arbeidt nichtes acht /

Dat men hoͤldt Bredtſpeel vnd Brickenſchlach /

Vnd ſitt by den Karten den gantzen Dach.

Dat vale Perdt ſe ſtryken vnd leiden /

Er woͤrd koͤnen ſe ſo bereiden.

De leſen Veddern / de ſtryken Plumen /

Vnd voͤrn dat ſpil ſuͤs vnder dem Dumen.

De leeffkoſet / de runt heimlick in den Ohrn /

Doͤrch ſoͤlcke wert menge Saͤck vorworn.

L ij

De

De men ſelden tho Rechte kan klaren /

Suͤs kuͤmpt mennich vort in korten Jaren.

Dat he ſick Teller licken ſuͤs erner /

Mennich doͤrch legen wert ein Herr.

De de Plumen effte Vlen ſtryken kan /

Vnd mit dem valen Perd vmm ghan /

De wert tho Haue wol geehrt /

Erbarheit men dar nicht begert.

Dat ſchal men recht alſo vorſtaͤn /

Tho Haue ys ock mennich fraͤm Man /

Men de werden ſo nicht voͤrgetagen /

Als de mit dem valen Perd ploͤgen.

De koͤnen de Wulle vnderſtrouwen /

Vnd den Hern de Negel klouwen.

Wol am klenen vnſparlick ys /

Mach werden ryck tho nener friſt.

Des Herten oge gifft neen Pandt /

Jdt gheit doͤrch Meer vnd alle Landt /

Doͤrch Hemmel vnd Helle nedder /

Vnd kuͤmpt doch ſchnelle herwedder.

Men vanget wol Wyff vnd Man /

Gedancken nemandt vangen kan.

De Bande moͤcht nemandt vinden /

Darmit men de gedancken moͤcht binden.

Eine Frouw ſo gern van wyſsheit hoͤrt /

De wert nicht bald in ſchand vorkert.

Drunckenheit den Armen maket /

Dat he ſick vor Ryck achtet.

Den Zagen maͤckt ſe haders vull /

De Stummen maͤckt ſe reden wol.

Dartho oͤpent ein vuller Mundt /

Wat he gedenckt ins Herten grundt.

Mei=

43

Meiſter Fumfey ys hyr mit der Alkemye /

Jck ſett ock vam Wyue darby.

Clawes Eſels ohr nu frag ick dy /

Efft ock groͤter bedroch vp Erden ſy /

Nye vnd oldt menget men thohope /

Vnd geldt alleins men im kope /

Jdt ſy Herinck / Hoppe / Auet edder Krudt /

Jodoch moth ydt vor vull ghan vth.

Jtzlick mit valſcheit tho vorkoͤpen begert /

Nene Kopenſchop ſteith recht in ſyner werd.

Salich aͤn twyuel ys de Man /

De ſick vor valſcheit nu hoͤden kan.

Entechriſtes Geſellen de varn darhen /

Er Geſelſchop ys groth vnd nicht klein.

Ein yder kan nicht tho nouw thoſehen /

De valſchen Narren ſynt de ick mein.

Gude Lehr hoͤldt mennich vor tandt /

Vnd vart alſo in Sluraffen Landt.

Se ſparn nicht noch See edder Sandt /

Jodoch ere Reyſe ys nichts bewandt.

De Sluraffen ſynt noch menger hande /

Er Schip quam eins in deſſe Lande /

Vnd leth der Narren hyr ſo veel blyuen /

Dat men ſe nicht wol kan vordryuen.

Doch moͤcht men vp ſe denn wol dencken /

Jn der Flaſsarne dat Flaſs mit en ſencken.

Wente de Sluraffen ſynt gern graue Knodaſt /

Se ſcholden dat Flaſs nedder druͤcken vaſt /

Jn Weſtualen vnd ock in Saſſen /

Dar veel Flaſſes plecht tho waſſen.

Dar plegen de Megde lud tho ſingen /

Wenn ſe dat Flaſs thor Roͤſte bringen.

L iij

Se

Se plegen dat deep int Water tho ſencken /

Denn moͤten ſe der Sluraffen dencken.

Doch ſcholden ſe aͤn huͤlp mit nenen dingen /

De Sluraffen ſuͤs tho Bade bringen.

Beguͤnd men etlike ſo tho doͤpen /

De andern ſcholden wol bald tho Schepe lopen.

Vngeuall kuͤmpt mengem thor Handt /

Hefft doch nenen Baden darna geſandt.

Ein wyſs Man ydt beth affwenden kan /

Daruan ſprickt hyr Sebaſtianus Brandt.

Vngluͤcke mennich nicht gern lidt /

Vnd ringet darna alle tydt.

Daruͤmm ys nicht wunder daran /

Efft em dat Schip wuͤrd vnderghan.

Efft wor ein vngluͤck ys ſuͤs klein /

So kuͤmpt ydt doch ſelden allein.

Wente na der Olden Sproͤke vnd ſag /

Vngluͤck vnd Dreck waſſen alle Dag.

Men ſchal ein klein vngluͤck affwenden /

Vp dat neen groͤter kaͤm thon Henden.

De ys ein Narr de anders deith /

Ein klein nicht lang allene ſteith.

Kuͤmpt dy quadt tho / wat ydt ock ſy /

Tracht dat neen arger kaͤm darby.

Kanſtu ſo moͤte dem klenen gerad /

So kricht dat grote nene ſted ſo drad.

Etlike er Hend waſchen vorgeten /

Wenn ſe tho Diſche willen ghan ethen.

Etlike ſynt ock van den vnwitten /

Se ghan in ſoͤlcke ſted ſitten /

Dar ein ander werdiger tho weer /

Dem ſe ſuͤs beden klene Ehr.

Moͤten

44

Moͤten offt lyden woͤrd vnd bed /

Ruͤcke wat nedder tho deſſer ſted.

De ſchande lidt he denn mit recht /

Als de HERR im Euangelio ſecht.

He ys ein Narr / ya ein grauer Gaſt /

De ſuͤs erſten in de Schoͤtteln taſt.

Voͤrdert ſick ſuͤluen erſt mit truwen /

Vor andern Geſten / Hern vnd Fruwen.

Hoͤldt ydt ſuͤs vor ein groth geluͤck /

Taſtet auer na dem beſten ſtuͤck /

Dat denn em offt valt dar nedder /

Vpt Diſchlaken efft vp de Kleder /

Dar he ſick ſuͤs nichtes vor hoͤdt /

Freth haſtich / vnd ſchluͤckt als ein Roͤdd.

De Mundt he bauen der Schoͤtteln hoͤldt /

Wat em daruth auer de Lippe voͤlt /

Suͤs yo nicht kame tho ſpilde /

Deſſe hoͤrt in der grauen Narren gilde.

Blifft em vmm de Mundt / wo weinich ydt ſy /

Van Vette bekleuen efft van Bry /

Wiſchet nicht erſt ſyne Mundt fyn /

Drincket ſo van dem Beer vnd Wyn /

Dat dat Vett bauen im Beker ſchwimpt /

Ein ander dith vor grote walgering nimpt.

Jdt hefft ock mennich Narr deſſe wyſe /

Wenn he in dem Mund kouwet de Spyſe /

Drinckt denn ock glyck einem Dwaſe /

Maͤckt Suppen im Beker efft Glaſe.

Kuͤmpt em ſuͤs Spyſe vth dem Mund /

Dat fluͤth im Beker / efft gheit tho grund.

Hoſtet vnd pruſtet in vnuornufft /

Dat ydt auer Spyſe vnd Gedrencke ſtuͤfft.

Puſtet

Puſtet vnd bleſt ock ſuͤs darin /

Neſedroͤpel / ſeuert auer den Kin.

Dat kan he nicht ſo nouw denn maken /

He wil ock ſpreken van velen ſaken.

Ja / wenn he de Spyſe nuͤttet /

He ſprickt / einem andern vnder Ogen ſpruͤttet.

Suͤth hyr vnd dar vmm als de Apen /

Wo ydt in den Winckeln ys geſchapen.

Als ein Swyn ſchmackt he / ſchmack / ſchmack /

Fuͤllet dewyl vull den Dreckſack.

Mit dem Munde he ſehr ſchmacket /

Vntuͤchtig ding he ſprickt vnd ſchnacket.

He wil veel ſeggen / ya vnnuͤtte waſchen /

Dat klinget als Kodreck in der Taſchen.

Mit flyth deith he ſick darhen kern /

Wo he veel Spyſe moͤg vortern.

Drincket ock nichtes deſte min /

Negen Duuen toͤg ein babbert moth ſyn.

Dat he vor einen klenen Drunck rekent /

Syn ethent / ſittent edder ſprekent /

Leth deſſem Narren yo gaͤr nicht /

Noch menet ſodaͤn armer Wicht /

Neen an dem Diſch ſy em gelyck /

Jn hoͤueſcher tucht hoͤldt he ſick ryck.

Dat hefft de Geck doch nuͤ gelert /

Vnd ys in aller tucht vorkert.

Wenn denn de Narr ys druncken vull /

He ſchryet als einer de dar hefft den ſchrull.

Na em moth hoͤrn ein yderman /

Dat he veel brabbeln vnd reden kan.

He ſecht van ſpringen / vechten vnd ſteken /

Andern leth he neen wordt vthſpreken.

Leth

45

Leth Windt vthghan thor achter Doͤr /

Schucket vnd ſchnucket ſuͤs achter vnd voͤr.

Achterredet mengen guden Geſellen /

Neen ander wyſsheit kan he vortellen.

He ys ein Narr / ya vp myn Eydt /

De by dem Diſch ſick ſchrubbet vnd kleyt.

Wenn he ſick ſuͤs begindt tho ſchrubben /

Stoͤth he de Soͤſsuoͤtling van der Kruͤbben.

De he ſuͤs darſuͤlueſt yo ſoͤcht /

Sodan Narre gaͤr nichtes doͤcht.

He betaſtet offt ſyn achter Port /

Vnd gript denne thor Spyſe vort.

Ein Narre yſt wenn he wat ſecht /

Sick denne vp de Tafeln lecht /

Mit einem Ellbagen efft twe /

De Narrheit ys mennigerley.

Beweget den Diſch ane nodt /

Suͤs kricht de Kanne offt einen ſtoth.

Kroͤſe vnd Gleſe vallen vmm /

De Narre nimpt ſuͤs vele rhum.

So ick dat doch recht mercken kan /

Twe ander leten ſick wol noͤgen daran.

Dar ys ock ein Narr de heth Smuddepott /

De ſitt by dem Diſche als ein Sott.

Nene tucht hefft he nicht gelert /

Dat Brodt he ſaluet vnd beſchmert.

De Bekere / Stoͤpe / efft wat ydt ſy /

Mit vnreinen Henden van Vett efft Bry.

Etlike ſick by dem Diſche bewyſen /

Vnd ſick an grote Druͤncke pryſen.

Einen fruͤndtliken Drunck dem andern tho /

Suͤpt grote toͤg / ya als ein Ko.

M

Deſſer

Deſſer Diſch Narren ys ſo veel /

Jck ſe hyr all nicht ſetten wil.

Wenn ick doch deſſe Narren all kend /

So wuͤrd ydt eine lang Legend.

De Schipper kan ſe ein maͤl nicht voͤrn /

Alle de in deſſe Narrheit hoͤrn.

Jdt ys wyſsheit by Jungen vnd Olden /

De alle Man kan tho Fruͤnd holden.

Suͤs behoͤrt my ock flytich tho trachten /

Dat my de Frouwen nicht vorachten.

Moͤchten hyr menen / ſe wern vorgeten /

Dat ick ſe nicht hyrmit wold ſetten.

Synt Vaſtelauendes Narren etlike Mans /

Alſo ſynt ock nu heel vnd gantz /

Ja etlike Vaſtelauendes Narrinnen /

Deſſe gelike ick der Apen efft Apinnen.

Wente dat alle tydt ſo geſchuͤt /

Na Apen / Apinnen ein yder ſuͤth.

Wil ick blyuen in der Frouwen gunſt /

So moth ick bruken liſt vnd kunſt.

Wert by my de vorſuͤmeniſs geſcheen /

So hedd ick my hyr groth vorſehen.

Jdt ys beſt / dat ick ſe nicht vorgete /

Se ock hyr in den Vaſtelauendt ſette.

Wat groter ſorg ſe daruͤmm dregen /

Allhyr vnd ock ein ander wegen /

Wo ſe ſick willen vp putzen int beſt /

Thom groten Vaſtelauendes Feſt.

Vp dat ein yder ſe moͤg angapen /

Als men ſuͤth an Apinnen vnd Apen.

Dar kamen denn ſuͤs veel Narren thor ſted /

Tho ſehende der Narren vnd Narrinnen tred.

Efft

46

Efft ſe den Narren tred maken recht /

Dar kuͤmpt de Magt vnd ock de Knecht.

Frouw Geſske / Bartke vnd Gretke /

Katrineke / Juͤttke vnd Agnetke.

Clawes / Kuntze vnd Henſelyn /

Ock de doͤgenthafftig fyne Geſell Koppyn.

Ein Narrinne der andern wittlick deith /

Jn der Kercken wil ick juw ſeggen beſcheidt.

Kercken noch Feſtdag ſchonen ſe nicht /

Dar moth ydt ſyn all vthgericht /

Van Klenoͤden / tzyring / heel vnd gantz /

Ock vam Vaſtelauendes Narren dantz.

Suͤth Hebel van Talcken einen Nyen vundt /

Ja wold de ock koſten mennich Pundt /

Den wil ſe ock hebben / vnd wat weſen /

Hyruͤmm moth ſe de Kamerlectien leſen /

De ſe ſuͤs leſt dem Narren eren Man /

De vor der Narrinnen nicht ſchlapen kan.

Se ſprickt / ſe hebb veel Brudtſchattes gebracht /

Deſſe Lectie waret de halue Nacht / ⁊c.

Wor neuen ein Buwr wert ein Herr /

Dar gheit ydt auer de Armen ſehr.

Kricht he denne yo grote macht /

So weth he ſuͤluen nicht na wem he ſchlacht.

Denckt nicht van wem he ſy gekamen /

Men ſyn egen vordeel vnd framen /

Dat gheit vort in all erem ſpeel /

Deſſe ſynt by dem Regimente veel.

Soͤlcke hoͤrn ock nemandes bed /

Dar volget denn de groffheit med.

Er mening ys meiſt / bringt men her /

Dith int erſte / vnd denn noch mehr.

M ij

Deſſer

Deſſer gyrigen Wuͤlue ys nu veel /

De pryſen vor ſick de beſten Morſeel.

Koͤnden ſe redden mit klenen ſaken /

Dat gemene beſt / ſe moͤchtent nicht raken.

Wol hyr ſitten wil vnd raden /

De ſchal ſyn van ehrliken daden.

Bedechtich / ſtill vnd vorſchwegen /

Vnd alle Sake na nodtrofft erwegen.

Ock ſachtmoͤdich / guͤdich vnd mild /

Syn raͤdtſchlach nicht gudtduͤnckel efft wildt.

Vnd ſchwygen beth men en deith fragen /

Alßdenn ſyne mening darup ſagen.

Vnd ſteds raden thor rechten baͤn /

Vnd darin egen nuͤtt nicht ſehen an.

Sunder dem Rechte na trachten /

Vnd eins andern raͤdt nicht vorachten.

Vnd wat he nicht vorbetern kan /

Schal he vngereformert lahn.

Ock nicht vnderdruͤcken den Armen /

So wert ſick Godt ſyner erbarmen.

Hyran geſchuͤt des HEREN geuallen /

So ſecht Syrach am Erſten vnd in allen.

Eins Minſchen wordt ys nicht geſecht /

Hoͤr des andern wordt vnd do recht.

Godt de HERR ein rechtferdich Richter ys /

Wert kamen tho richten / des gloͤue gewiſs.

Holdt dyn Lyff vnd ock de Borſt warm /

Vnd guͤth nicht tho veel in dyne Darm.

Ruͤck dem Ketterlin nicht tho na /

Wultu werden oldt vnd grauw.

Wol dar wil des Morgens nuͤchtern drincken /

Vnd nicht thouoͤrn ethen ein beten vam Schincken /

Vnd

47

Vnd des Nachts ghan ſpad in der Vlenflucht /

De kricht tydtlick de Waterſucht.

Dat Loddern / Dobbelen vnd Speel /

Mit Karten / ſchwern vnd vortern veel /

Vnd voͤrleggen Frouwen vnd Man /

Wol dat nu vp Erden nicht kan /

De ys ytzundes gantz vnwerdt /

Dat ſyner nemandt mehr begert.

Dat Spel / Berchwerck vnd Alchemye /

Dat ſynt doch ſoͤlcker hendel dre /

De mengen ein Kappe dohn ſchnyden /

Dat Frouw vnd Kindt offt hunger lyden.

Jn der Stadt ſchaltu nicht wanen /

Dar dyne tering mehr ys als dyn inkamen.

Groth flyth vnd moͤye lechſtu an ein Wyff /

Ein ander lecht darup ſyn Lyff.

Du gheiſt houeren vor dat Huſs /

Eine Kamerlog wert dy heruth.

Du heffſt einen Schloͤtel thor Doͤr /

Ouerſt innen ys de Regel daruoͤr.

Vnd gheiſt vmm in regen vnd katt /

Vnd beſchlepſt dy als ein Vnflath.

Scholden de nicht alle Papen ſyn /

De nicht vorſtaͤn dre woͤrd Latin /

Vnd ſchold men de all vordryuen /

Wor wuͤrd dat druͤdde deel der Papen blyuen.

Vnderredinge twyer Perſonen.

WEs willich vnd demoͤdig dy /

Vnd mit geduldt veel auerſehe.

Nim an tho danck wat men dy doth /

Datſuͤlue bringt dy Ehr vnd Gudt.

M iij

Na

Na dyner Lehr hold ick my wol /

Noch weth ick nicht wat ick dohn ſchal /

Dat ick ock moͤchte werden Ryck /

Segg my wo ick datſuͤlue erſchlyck.

Holdt truͤw vnd glouen / dat ys myn raͤdt /

Wat du redeſt dat holdt mit der dadt.

Wenn du alſo loffwerdich biſt /

So werſtu Ryck in korter friſt.

Och Vader / ryke bin ick ſchon /

Wat my geuelt mach ick wol dohn.

Jck hebb Gudes genoch / nu ſegg mehr /

Wo auerkaͤm ick Gewaldt vnd Ehr.

Och leue Soͤn na Gewaldt nicht tracht /

Wente Ehr vnd Gewaldt wol Houart macht.

Jck warne dy / went deiſtu dat /

Dy volgt daruth groth nydt vnd haͤt.

Wat ſechſtu my du olde Man /

Js men my vyendt / wat licht daran.

Wenn ick hebb Gewaldt / Ehr / Gudt vnd Geldt /

Acht ick nicht Fruͤndtſchop aller Weldt.

Vth nydt kuͤmpt Krych vnd wedderwill /

Wes du in dynem Herten ſtill /

Vnd holdt frede mit yderman /

So blifft beid Gudt vnd Ehr beſtaͤn.

Jck hebb des Guds mehr denn genoech /

Velicht ſo vind ick myn geuoech /

Dat ick erlang groth Loff vnd Pryſs /

Jck volg dy nicht du olde Gryſs.

Hoͤdt dy vor Krych / Krych ys nicht gudt /

Hoͤdt dy vor Krych vnd auermodt.

Vor krygent do dy wol bewarn /

Doͤrch krygent werſtu in armodt varn.

Den

48

Den guden Raͤdt hebb ick voracht /

Daruͤmm bin ick wedder gemacht /

Ein Sudler wo ick thouoͤrn was /

Dartho broͤcht my Krych / nydt vnd haͤt.

Fred ys tho allen dingen gudt /

Wor den ein yder holden doth /

Dar wert klein Gudt wol dyen /

De Ouericheit nichts vornyen.

Och gantz ſelden kuͤſſet de Wulff den Hundt /

Jn rechter truͤw vp ſynen Mundt.

Wenn de Duͤuel tho Hemmel vart /

Vnd ein Wulff thom Schape wert /

So werden Paweſt vnd Luther eins /

Der beiden geſchuͤt yo gewiſslick neins.

Noch wil men veel daruan tractern /

Dat ys Geldtmoͤye vnd tydt vorlern.

Denn Gades Wordt blifft ewich ſtaͤn /

De Paweſt moth tho boddem ghan.

Neen middel ys tho vinden hyr /

Wat maken wy denn mit vnſer moͤy.

Veel reden ys nicht gudt /

Vorwar wol dat nicht doth /

Dat ſchwygent ys dyn heyl /

Wat du weſt / des ſegg ein deel /

De valſche Tung brickt Bein /

Alſo deith ein woͤrdtlin klein /

Audi, vide, tace.

Raro viuit in pace.

Donec interrogeris.

Si pacem quæris.

Et caret oſſe.

Hoc verbum recog=
(noſce.

Beſchlut.

Nicht gedenck dat ick de Framen mein /

Van Schelcken red ick hyr allein.

Welcker dat nicht wol lyden kan /

Js aͤn twyuel ein ſoͤlcker Man.

FINIS.