Transkriptionen


Transkription von WS₁: Künstlike Werltspröke (VD16 K 2543)

[Lübeck]: [Balhorn, Johann d. Ä.], [Mitte 16. Jh.]. VD16 K 2543. BC 1345. 48 Bl., Oktav

Exemplar: Berlin, Staatsbibliothek zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz: Yc 1998
Digitalisat: https://resolver.staatsbibliothek-berlin.de/SBB000189AC00000000
Kuͤnſtlike Werlt=
ſproͤke / darinne aller Sten=

de / Natur vnde Eigenſchop / affge=
malet ſyn / Dorch de Olden wolerfaren
Werltwyſe beſchreuen / Allen Min=
ſchen tho der lere vnd warnin=
ge / Exempel vnd Rym=
wys kort voruatet /
Ock thom deel
vth dem
Reyneken Voſſe.

Gelyck vnde Recht waret am lengſten /

Dat maket / men bruket ydt am weinigſten.

WOl Godt dem Almechtigen vor=
truwet /

Vnd vp ſyne wege buwet.

De kan nicht tho ſchanden wer=
den /

Wedder dort noch hyr vp Erden.

Salich vnd voͤrſichtich ys de Man /

De ſick yn froͤmder varlicheit ſpegeln kan.

Ein geſchot dat men vorhen erſicht /

Dat ſchadet weinich effte gar nicht.

Neͤn Meſt ſo ſcharp vp Erden ſchert /

Alſe wenn ein Buwr thom Heren wert.

Wor de Here dem Volcke ys tho ſtrenge /

Denſuluen beleuen ſe nicht yn de lenge.

Groter Heren thoſage / vnd Lercken geſanck /

Klinget wol vnde waret nicht lanck.

Ydt wardt vp Erden nuͤ ſo ſlecht /

Gewaldt ginck ſtedes vor dat Recht.

Vnd hefft de Hundt yuͤ wat gedan /

So moth he ledder gegeten han.

Doͤget hefft voͤrtyden Eddel gemacht /

Jtzundt deyts de Hochfardt vnd de pracht.

Wol ytzundt veel freten vnd ſupen kan /

De ys ein rechter Eddelman.

Wol recht einen Man erkennen wil /

De mercke en / vnd werde ſyn Mitgeſell.

Nemandt vp Erden alſo recht doth /

Dat ydt allen Minſchen geduͤncket ſyn gudt.

Wol ſick ytzundes dorch Kopenſchop wil be=
(ghan /

De moth vaken ſyn warſeggent lan.

Tho dem Marckede yederman weinich ghat /

Dem ſyn gemoͤte nicht na Gewinſte ſtat.

De Marcket wert ock nuͤmmer gudt /

Denn ſo men den Doren ſchaden doth.

Denn wenn de Dorn tho Marckede don lopen /

So koͤnnen de Kremers balde geldt koͤpen.

Hed=

Hedden wy alle einen gelouen /

Godt vnd dat gemene beſte vor ogen.

Guden frede / vnd recht gerichte /

Eine Elen / Mate vnd Gewichte.

Eine Muͤnte vnd gudt Geldt /

So ſtuͤnde ydt wol yn aller Werlt.

Ein Kramer de nicht gerne luͤcht /

Ein Joͤde de nemandt bedruͤcht.

Ein Water dat ane ſchade fluͤth /

Ock ein Wolff de nene Schape thoryth.

Vnd ein Woͤkerer ſunder Geldt /

Dat ſynt vyff Meerwonder yn der Werlt.

O wo wehe deme ys /

De vele ſchuͤldich ys.

Vnde hefft nene friſt /

Weth ock nicht wor Geldt ys.

Nydt / Homodt / Egen nuͤtt / vnd boͤſen raͤdt /

Jeruſalem / Troia vnd Roma vorſtoͤrt hat.

Egen nutt / wreuelſch Raͤdt / vnd vorborgen haͤdt /

Vorderuen noch ytzunds / mennige gude Stadt.

My duͤncket nicht / dat vele Luͤde moͤgen /

Vele war vorkoͤpen / ane grote loͤgen.

Denn legen vnd dregen ſynt ſo werdt /

Tho allem koͤpende / men erer begert.

Men ſprickt / dat ſy ein ſalich Man /

De der Arſtedye entberen kan.

Neͤn Arſte purgert ſo gar mit heyl /

He nimpt des guden ock ein deyl.

Doch ein Arſte / de lange hefft practicert /

Der kunſt vnd framicheit nicht entbert.

Den ſoͤke de Krancke nicht ane nodt /

Sunder gar metich leͤuen / dat ys myn Raͤdt.

Hoͤde dy vor der Medicorum Recipe /

Vor der Juriſten Codice.

Vnd vor der Alchimiſten Sublime /

Sonſt werſtu mit einem leddigen Buͤdel thom Mar
(ckede gehn.

Egen nutt vordryfft alle Rechte /

Alle Fruͤndtſchop / geſelſchop vnd geſlechte.

Vnd

Vnd wenn egen nutt nicht wer /

So were dat Euangelium nemande tho ſwer.

De ſynem Arſten de warheit nicht ſecht /

Vnd ſynem Preſter bichtet vnrecht.

Vnd ock vnwar ſecht ſynem Aduocat /

Wenn he by em ſocht guden Raͤdt.

De hefft ſick ſulueſt allene vor gelagen /

Vnd ſick mit ſynem ſchaden bedragen.

Du ſchalt mit arbeyde na gude ſtreuen /

Gelick alſe woldeſtu hyr ewich leͤuen.

Vnd doch ſtan darby yn ſteden ſorgen /

Alſe ſcholdeſtu ſteruen huͤde edder morgen.

So ſchon ys nemandt noch ſo werdt /

De Dodt maket / dat men ſyner nicht begert.

Wo leͤff dat de Minſche ock leͤuendich ſy /

So ys he doch / na dem Dode / bywaninge fry.

De ys vorwar ein Narre recht /

De veel vnkoſt an yagent lecht.

Sick ſulueſt grothe moͤye an deith /

De eddele tydt darmit henne gheyt.

Vnnuͤtte / vnd ock de yoͤget mede /

Ock maket ydt nicht gude ſede.

Desgeliken vele Hunde / vnd feder ſpyl /

Bringen neͤn nuͤtte / vnd koſten vyl.

Vanget he ein Raphon tho etliker ſtundt /

Efft ein Haſen / de ſteith wol vp ein Pundt / etc.

Vorſoͤnde Vyende ſchal men ſchuwen /

Vnd nicht gruͤndtliken vortruwen.

Beſchert dy Godt ein temelick geluͤcke /

So wachte / dat dy de gyricheit nicht druͤcke.

Na Rykedom yle nicht tho ſehr /

Vp dat ſick dat geluͤcke nicht wedderkehr.

Wente ylent ys nicht alletydt gudt /

Vnd maket vaken einen bedroͤueden modt.

Ein yeder late ſick an deme genoͤgen /

Dat ſick tho ſynem ſtate wil voͤgen.

Wert he auer dith tho vele begeren /

So moth he groth vnd kleen entberen.

Ne=

Nemandt weth wor he Fruͤnde hat /

Denn ſo ydt em an de nodt ghat.

Alſe denn wert de rechte Fruͤndt erkandt /

De valſche Fruͤndt wyket tho handt.

Wol einem de vele Fruͤnde hat /

Wee dem / des ſyn troſt vp Fruͤnde ſtat.

Ein Fruͤndt yn der nodt /

Ein Fruͤndt yn der daͤdt.

Vnd ein Fruͤndt achter ruͤgge /

Vorwar dat ſynt dre vaſte bruͤgge.

Gude Fruͤnde vnd ein vorſocht Schwerdt /

Synt yn noͤden vele Geldes werdt.

Wenn du heffſt geluͤcke yn all dyner ſake /

So wachte des vngeluͤckes vp dynem dake.

Mit liſticheit breck dynem vyende ſyne vntruwe /

Darmit ſyne boͤſsheit dy nicht bringe yn ruwe.

Denn dyne vorluſt / ſchade ruwe vnd leydt /

Bringen dynem Vyende ſuͤſs grote froͤlicheit.

Vortyden was dat ein groth loff vnde Ehr /

Wol ſynen Vyendt leth kamen tho gelyker wehr.

Jtzundes wert gelauet vnd gerhoͤmet yn Krygen /

De ſynen Vyendt kan vnd weth tho bedregen.

Wol alletydt volget ſynem egen Hoͤuet /

Vnd gudem Rade nicht volget vnd geloͤuet.

De achtet vp geluͤcke vnd heyl gantz kleͤn /

Vnd wert balde ſyn vorderuent ſehen.

Ein wyſs man / Fruͤndes raͤdt nicht voracht /

Wor vele rade ſynt / ys geluͤcke vnde macht.

Wee dem Heren / welcker leuer hat /

Einen Piper / alſe einen truwen Raͤdt.

De mehr achtet der Huͤnde vnd Voͤgel ſpyl /

Alſe dat he hebbe gelerder Luͤde vyl.

Do Roboam nicht volgen wolde /

Den olden wyſen / alſe he ſcholde.

Vnd volgede den Narren / do vorlor /

He teyn geſlechte / vnd bleͤff ein dor.

Dat ys ein wyſs vnd vorſtendich Man /

De Fruͤnde vnd fruͤntſchop wol holden kan.

Ge=

Geloͤffte / Leue / balde vorghat /

Truwe raͤdt alltydt yn ehren ſtat.

Wultu dat dyn anſlach wol vortghat /

So holdt en hemlick an dynem raͤdt.

Wol ſynen anſlach ſynen Vyenden apenbart /

Erlanget ſelden gudt geluͤcke vnd woluart.

Gebruke nicht auerige vnd vnnuͤtte wordt /

Spotte nicht den einen hyr / den andern dort.

Ydt ys nicht gantz ehrlick de Luͤde beſpotten /

Solckes gehoͤrt Narren tho edder ſotten.

De de warheit tho ſeggen nicht ſchont /

De wert van Gade hyr na ewich belohnt.

De hilligen Schrifft / moth men billick lauen /

Denn ſe ſweuet allen Kuͤnſten bauen.

Wente alle andere Kuͤnſte gebrecklick ſynt /

Dorch deſſe / werden wy Gades kindt.

Twe ogen / twe oren / vnd einen mundt /

Hefft de Minſche dat em ſy kundt.

Wat he hoͤrt / vnd wat he ſuͤth klar /

Dat he dat alle nicht ſpreke apenbar.

Ys ydt nicht ein wunderlick dinck voran:

Dat de warheit nergen blyuen kan.

Wol de Warheit ſecht / de hefft nichtes daruon /

Denn nydt vnd hath / dat ys ſyn lohn.

Wol nu de gruͤndtlike warheit wil voͤren /

Vnd de Werlt mit der warheit roͤren.

De kumpt yn angſt / yamer vnd nodt /

Modt ock endtlick darumme lyden den dodt.235.

Dat ys vorwar ein vorſtendich man /

De ſyner tungen wol ſchonen kan.

Vele beter ys ſwygen / vnd gudt gedencken /

Alſe mit ſpreken / einen andern krencken.

Spreke ick de warheit alletydt /

So hedde ick mennigen wedderſtrydt.

Darumme moth ick vaken radtſlagen /

Wenn ick wil de warheit ſagen.

Weme benoͤget an deme dat he hat /

De ys ryke genoch / wo ydt em ock ghat.

Ein

Welcker nicht vorderben wil /

De hoͤde ſick vor loͤgen vnd ſpel.

Vorkauffen vnd Boͤrgeſchafft /

Vor Wyuen vnd boͤſer Geſelſchafft.

Jck weth ein krudt / dat heth mala Mulier,

Dar hoͤde dy voͤr prudenter.

Grothen Heren vnde ſchoͤnen Frouwen /

Schal men veel denen vnd weinich truwen.

De dar hefft eine Frouwe yunck van yaren /

Da lathe ſe nicht vaken vthmeyen varen.

Ys ſe ſchoͤn vnd der Werlt wol werdt /

Ja mennich Man ſe denn ock begert.

Demſuluen Manne / rade ick ock ynt beſte /

He neme nicht ynt Huſs vele der Geſte.

Tuͤchtige ehr krycht balde ein wandel /

De werlt ys nu vull van ſolckem handel.

We leeff hefft wat he leuen ſchal /

Deme ys mit einem Ehewyue wol.

Wente nemandt drecht ſo hogen modt /

Ein Wyff gifft em kyues vnd haders genoch.

Wultu ychteswat vorſchwegen hebben /

So ſchaltu ydt einer Frouwen ſeggen.

Do ys ydt ſo wol vorſchlaten /

Alſe heddeſtu Water yn ein Seue gegathen.

Wol dar bulet mit ſchoͤnen Frouwen.

De wert nicht veel ſteͤne Huͤſer buwen.

Ein Buler vnd ein Yuerer /

Synt bede des Duͤuels Merteler.

Ein frame Frouwe ys veler ehren werdt /

Dar ſe gheyt all vmme den herdt.

Ein Erbar Frouwe / ys van ſeden ſchon /

Ein Erbar Frouwe / ys eres Mannes kron.

Vnd eine Frouwe eddel van naturen /

Er pryſs ſchal ſyn bauen alle Figuren.

Eine Frouwe ick nicht ſehr lauen kan /

De vngerne ys by erem Man.

Van velen andern wil weſen geſehen /

Drecht vele geſmuͤcke groth vnd kleen.

Mydet

Mydet er Huſs / hefft des kleine acht /

Deſſe hefft ehr vnd tucht / yn kleiner wacht.

De nicht wil hebben ſyne Frouwen allene /

Dem geſchuͤth recht / dat ſe werde gemene.

De mit ſynem Wyue / alletydt vele kyuet /

Vnd nicht gerne yn ſynem Huſe blyuet.

Vnd nimpt vele Geſte yn ſyn Huſs /

Den bytt vaken eine froͤmde Luſs / etc.

Frouwen de des nachtes vp der ſtraten ghan /

Vnd dat voͤfftinck vmme den vinger ſlan.

Vnd de vele dantzen vnd drincken /

De laten den Hundt gerne hincken.

Men ſehe ſick voͤr / mit grotem flyte /

Dat ſick nen Minſche an dem beſchyte.

De nichtes denn hoͤnen vnd ſpotten kan /

Vnd wil vexeren einen yederman.

Denn ſolcke loſe Luͤde weten nicht /

Alſe groffheit / wo men an en ſicht.

Leͤue hyr yn geduldt vp Erden /

Denn dy mach nichtes mehr werden.

Alſe ethen vnd drincken / vnd ock gewandt /

Vnd wat du heffſt van Godt erkandt.

Men kan ſelden yn koͤrter wylen /

Mit Gade recht / groth gudt erylen.

Drinck vnd eth / Godt nicht vorgeth:

Bewar dyne ehr / Dy wert nicht mehr.

Denn vmme vnd an / Vnd balde daruan.

Eth vnd drinck / vnd hebbe vor gudt /

Denn tydtlick vorderuent wee doth.

Du kanſt einen Penninck ſo balde ſparen ſchyr /

Alſe gewinnen / dat geloͤue du mir.

Ydt ys witlick vnd gantz apenbar /

De boͤſen wercke maken dat klar.

Dat de truwe van der werlt geweken ſy /

Rechtferdicheit waent er nicht mehr by.

So ys de warheit ock nicht by er /

De Geloue ys ock voruelſchet gar.

De framicheit hefft by er neͤn ſtat /

Vntruwe

Vntruwe ſe gantz beſeten hat.

Wol ſtedes vnd alletydt luͤcht /

Vnd ane vnderlath de Luͤde bedruͤcht.

So dat em nemandt mehr geloͤuet /

De ys ſyner ehr gantz berouet.

Wor ick vormercke des Wulues nydt /

Dar wil ick my hoͤden mit flyth.

Dat he my lichtlick nicht vorwunde /

Denn ſyne theͤnen byten deep tho grunde.

Wowol einer der Kunſt ys vol /

So ſchal he ſick doch vorſehen wol.

Dat he nicht erlange einen ſlappen /

Vnd bekame dartho eine Narren kappen.

Ein wol bewandert Wyff /

Ein Perdt dat vp den Hacken ys ſtyff.

Ein Knecht de veel Heren hefft gehat /

Darup henge nemandt ſynen Schat.

Leue maket Lepel ane holdt /

Vth mennigem yungen Geſellen ſtolt.

De ſyne loͤgen mit einem Eede beueſt /

Ys ein vntruwe Man erſt vnd leſt.

Wol dar lauet der Snyggen ſpringent /

Vnd des Eſels vthbuͤndige ſingent.

De quam nicht dar de Leopardt ſpranck /

Noch dar de Nachtigal ſanck.

Wol vp der Bruͤggen ſprenget /

Vnd ſick mit Horen behenget /

Ock vp dem Pflaſter rendt.

De blifft ein Narr beth an ſyn endt.

Dem ſyn herte ys mit nyte vorwundt /

De ys ein Narre tho aller ſtundt.

Vnd ys des hettſchen Duͤuels geſlecht /

De alletydt yegen de guden vecht.

Wor Herr Nydthart gheyt yn den Raͤdt /

Vngunſt vnd haͤdt gerne mede ghaͤt.

Men vyndt groten nydt yn allem Staͤth /

Darumme ydt an velen oͤrden oͤuel ghaͤt.

B

Ein

Ein Ebreker moth deſſe veer ſtraffen ſtan /

1 Alſe dat he werde yn armode vorghan.

2 Efft he werde boͤſes dodes ſteruen /

Vnd ſchande vnd laſter vp ſick eruen.

3 Edder dorch gefenckniſſe hart vnd ſwar /

Wert he ehr vnd truwloſs erkant apenbar

4 Efft he wert vorwundet beth yn den doth

Vnd vorluͤſt ein ledtmate yn ſmerte groth.

De endtlike kunſt der Alchimye /

Ys ſtelen / legen / vnd bedregerye.

Vnd alltydt feylt ydt vmme ein haͤr /

Dewyle du vplechſt dat Suͤluer dar.

Thom leſten ys des Meiſters geluͤcke /

Ja dat em entbreckt ein ſtuͤcke.

Soͤlckes moth he halen auer veldt /

Darmit ſo gifft he dy Verſſen geldt.

Dartho ys deſſe kunſt gantz getruwe /

Vth gudem Suͤluer maket ſe ruwe.

Mercke / effte du ock wiſslick hapen biſt /

Vp geluͤcke dat nuͤwerle geraden ys.

Vnd effte du geloͤueſt der warheit gelyck /

Dat dy ein armer / ſchalck maken ryck.

Wes ſtedes bereydt mit grothem flyth /

Nye tydinge tho bringen alle tydt.

Ock mit ogendenſte / vnd vedderleſen /

So kanſtu lange yn dem denſte geneſen.

Koſtede yeder loͤgen ein Luͤbſch Pundt /

Men loͤge nicht ſo flytich tho aller ſtundt.

Wol heimlicheit nicht ſwygen kan /

Vnd mit bedregerye plecht vmme thoghan.

Swatzet ock ſtedes veel / als ein Doer /

Dar hoͤde ſick ein yſslick wyſs Man vor.

Darumme hebbe ick de Rechte ſtudert /

Dat ick yn ſchalckheit woͤrde geuoͤrt.

Veel boͤſer ſaken ym Rechte ick ſmuͤcke /

Vortoͤgeringe ys vaken myn meiſterſtuͤcke.

Vp twiſt vnd hader / ſteith myn radt /

Wor men my geldt tho geuen hat.

De Juriſte mit ſynem Boke /

De Joͤde mit ſynem geſoͤke /

Vnd dat vnder der Magedt vordoke /

Deſuluen dre geſcherre /

Maken de gantze Werlt erre.

Men hoͤldt nu groffheit vor gude ſede /

Vnd Her Plump waͤnt yn den Heren huͤſe mede.

Nicht veel vornufft / men darſulueſt dryuet /

Wowol men van Tucht veel redet vnde ſchryuet.

Welcker Herr gern wyſe Luͤde by ſick ſicht /

Wenn he erer bedarff vnd anders nicht.

Denſuluen ſchal men ock allene lan /

Wenn he ſe wolde gern by ſick han.

Juſtitia ys geſlagen dodt /

Veritas licht yn groter nodt.

Fallatia ys gebaren /

Fides hefft den ſtrydt vorlaren.

Darumme ſich vor dick /

Denn de truwe ys miſslick etc.

Mennich meͤnth dat he erkenne mick /

De doch nuͤwerle ſulueſt erkende ſick.

Erkende ſick ſulueſt ein yſslick Man /

He beloͤge nicht einen andern mit argwahn.

Do Adam radede / vnde Eua ſpan /

Wol was do ein Eddelman:

De Voͤrſpraken koͤnnen de ſaken wyth vth=
(breden /

Vnd ere nette / na dem wildtbrade ſpreiden.

Se maken de ſaken ſtrypet vnd bundt /

Vnd wegen vth dem Lode ein Pundt.

Se koͤnnen de ſaken / na vordele wol kluuen /

Vnd ere Hoͤuetluͤde / mit valſchen geloͤfften huuen.

Soͤlcke Aduocaten van dubbelden ſinnen /

Moth men noch verne her gewinnen.

Se koͤnnen ſwatzen ſehr behende /

Vnd hefft doch vaken ein beſcheten ende.

Se gebruken ere tungen tho degen /

Darmit ſe vaken den Richter bedregen.

Wenn denn ſchal wegen / de rechte wage /

So

So wert dat geſettet yn lange dage.

Darmit de Rechtferdicheit wert geblendt /

Vnd mennich arm Man alſo geſchendt.

De mehr vorfaret / vordaget vnd vortert /

Alſe de gantze Hoͤuetſake ys gewerdt / etc.

De vnrecht vor recht wil geholden han /

De moth vor Godt thom Gerichte ſtan.

Hyr na an dem Juͤngeſten dage /

Mit wemode vnd yamerliker klage.

Ydt ys tho beklagen vaſt vnd ſehr /

Dat hyr de frame hefft weinich ehr.

Dat ock dorch loͤgen / Suͤnde vnd ſchandt /

Veel Eddel vnd gudt werden genandt.

Wol rechte leue tho Gade hat /

Nimpt men ſelden yn Foͤrſten radt.

Denn ſelden ys tho Haue bleuen /

De eintfoldich ys / vnd nicht dorchdreuen.

Dat ys ein Narre yn lyff vnd blodt /

De einem armen minſchen vnrecht doth.

He buwet vorwar vp dat loſe yſs /

De ſick ſulueſt achtet recht vnd wyſs.

Groth lauet vnd ſprickt ſyn mundt /

Soͤlcker woͤrde ghan vele vp ein Schippundt.

Geduldt yn noͤden ſchal men pryſen /

Denn duͤldich weſen / leren vns de wyſen.

Wil dy doͤden der ſorgen Swerdt /

So lath geduldt weſen dynes herten werdt.

De einem yedern de wulle kan vnderſtrouwen /

Vnd den Weldigen de negel klouwen.

Vnd kan ſpreken / dat ein yeder hoͤrt gern /

De moth ſmeichelen na vnd vern.

Ein valſch Man ſyne kleder vorkert /

Alſe em dat Wedder vnd Windt lehrt.

Beflytige dy men aller boͤſen ſtuͤcke /

So wert dy guͤnſtich ſyn dat geluͤcke.

Vnd werſt geholden leeff vnd werdt /

Ock kuͤmpſtu bald neger by den herdt.

Recht ordelen ſteyt einem Wyſen wol /

Ein

Ein Richter nemande kennen ſchal.

Suſannen Richters noch vele ſynt /

Wenn Raͤdt vnd Gerichte wil weſen blindt.

Vnd egen willen wil dryuen vnde gewaldt /

So ys de Rechtferdicheit vaſt kaldt.

De Swerde ſynt ruͤſterich allbeyde /

Vnd willen nuͤmmer recht vth der ſcheyde:

Vnd nicht mehr ſchnyden / dar dat ys nodt /

De Rechtferdicheit ys blindt vnd dodt.

Alle dinck ys vnderdan dem gelde /

De geldt hefft / krycht ock wol welde /

Dat ys nu worden ſehr gemeine /

Men vyndet der ſtede mehr denn eine:

Dar men handtſmeringe gern vpnemet.

Vnd dartho veel deith / dat ſick nicht en temet.

Geldt / nydt / Fruͤndtſchop / Gewaldt vnd gunſt /

Thobreken nu / Recht / Breue / Segel vnd kunſt.

Hedde ick geldt na mynem willen /

So wolde ick den Bapſt vnd Toͤrcken ſtillen.

Vnd dem Keyſer ſchlapen bym Wyue /

Wolde lykewol ym lande blyuen.

Herr Geuert vnd Herr Soͤte wordt /

De bringen ytzt vele dinge vort.

Etlike koͤnnen nu ſlypen vnd wenden /

Vnd hebben dat ſpyl yn beyden henden.

De Suͤnde kan nemandt vorgeuen /

Denn Godt allein / dat mercket gar euen.

Ein Richter de gaue nimpt / ys nicht frye /

Schencke tho nemen / maket vorrederye.

Wol de gauen beleuet / vnd gern behaldt /

De kumpt vaken vmme ſyne gewaldt.

Dat Paweſtdom ys der laſter ſo vol /

Dat ydt nemandt beſchryuen mach gantz wol.

Welcker ock hefft vorfoͤrt de gantzen Welt /

Vnd Chriſti lydent vorkofft vmme geldt.

De Paweſt hefft gebruket veel der liſt /

Vnd alle dinck vp gyricheit thogeruͤſt.

He hefft ock vele Seelen yn de Helle /

Mit

Mit Afflate gebracht tho vngeualle.165

Dat geldt hefft nu den hoͤgeſten graͤdt /

Alle kunſt / ehr vnd wyſsheit / ys nu vorſmaͤdt.

Gantz ſeltzen wert nu na dem gelde geſtelt /

Alle boͤſsheit ys nu tho kope vmme geldt.

Alſe woker / mordt vnd mennigerley ſchande /

Ock desgeliken der vorrederye der Lande / etc.

De Werlt fruͤchtet des Paweſtes Bann /

Vnd geloͤuet he ſy de hilligeſte Man.

Wowol doch all ſyn Bann vnd floeck /

Js gelyck einer olden beſcheten Broeck.

Dat weͤth he ock ſulueſt wol vorwar /

Dennoch / wor ſolckes nicht ys apenbar.

Dar gifft he de Broeck tho kuͤſſen hen /

Vnd ſtercket den Narren eren ſinn.

Daruoͤr nimpt he er gudt vnd geldt /

Vnd blifft ein Herr vnd Godt der Werlt.

Deſſe Kappe tzyret my mynen balch /

Dat ick darmede bedecke mynen ſchalck.

Vnd mennigem yn dem Hilligen ſchyne /

Bedrege / dat he my gifft dat ſyne.

Beſunderlick yn der leſten nodt /

Wat he mit vnrechte gewunnen hat.

Vnd doch den rechten Eruen weͤth /

Vth gunſte / ick velen rade vnd heth.

Dat ick weͤth / boͤſe vnd ſunderlick ſyn /

Jck locke tho my de Froͤuwlin fyn.

Achte mehr wat yn der Werlt geſchicht /

Alſe myner Regeln hogeplicht.

Denn wowol ick Godt ergeuen bin /

So ſteith doch yn de Werlt all myn ſinn.

Wol ytzundes mit der Werlt wil geneſen /

De moth ſomtydes ein wyl ein Narre weſen.

Wenn einer ſyner egen Suͤnde neme war /

De vorſchwege ock eines andern lichtlick gar.

Der Moͤnnicke wolde ick gerne einer ſyn /

De vor dat Water drincken guden Wyn.

Dantzen / ſingen vnde ſpringen /

Oc

Ock mit ſchoͤnen Frouwen ringen.

Were dat der Carthuſer Orden /

So were ick vorlengſt ein Moͤnnick worden.

Wol dar wil hebben ein reine Huſs /

De late Moͤnnicke vnd Papen daruth.

Denn Moͤnnicke / Muͤſe / Motten vnd Maden /

Scheden ſelden ane groten ſchaden.

Mit den Geiſtliken / vnd mit boͤſen Wyuen /

Schal nemandt balde Scheldtwordt dryuen.

Junge Papen / olde Apen / vnd wilde Beren /

Schal nemandt yn ſyn Huſs begeren.

Do vorhen de wercke / darna ſo lehr /

Wultu by Gade hebben loff vnd ehr.

De vns gude euenbilde ſcholden geuen /

De voruelſchen ere lehr / dorch er leͤuen.

Ein yeder Chriſten volget veel mehr /

Eines guden framen Predekers lehr.

Den andern twoͤluen / de vaſt wol leren /

Vnd dorch ere wercke / doch ere wordt vorkeren.

Wenn de Leyen van Papen vntucht ſehn /

So ſpreken ſe denn ynt gemeͤn.

Js dith nicht ein Geiſtlick Man:

Wo ſuͤth he ſynen Orden an

Wor de Abbet de woͤrpel drecht /

Dar moͤgen de Broͤder ſpelen mit recht.

De der Gemenheit dent /

Foͤrſten vnd Heren ſyn Geldt lent.

Dartho veel vuͤre wil boͤthen /

De moth lyden ſur vnd ſoͤte.

De olden gewaͤnte ſynt nu vorkert /

De groͤthſten Deue men meiſt ehrt.

De nu mit Practiken heimlick kan ſtelen /

Dem deith men de groͤthſten Ampte beuelen.

Achte nicht groth der boͤſen Regenten pracht /

Denn ernſtlick ſtraffet Godt ere macht.149.

Wenn ſe nu kamen vor ſyn Gericht /

Dar men rechtferdige oͤrdel ſprickt.

Denn alle gudt vnd quaͤdt / hefft ſyn lohn /

Nicht

Nichtes vnuorgulden blyfft beſton / etc.

De Werlt wil nemande lauen /

He koͤnne denn woͤten vnd dauen.

Wol Rouen / krygen vnd brandes begert /

Vntruwe vnd mordt de ys ytzundt werdt.

Der werlt loff nemandt gentzlick hat /

Sunder de vele boͤſer wercke beghat.

Mennich ſynen Soͤne van ſick ſendet /

Vnd meint / ydt ſy gantz wol bewendet.

He meint he ſchal doͤget leren /

So kan he nicht denn geldt vorteren.

Vnd kumpt tho Huſs arger Doer /

Alſe he was / do he erſten vthfoer.

Godt de HEre gifft vns ynt gemeyn /

Alle gudt / ya groth vnd kleyn.

He ys ein Narre de dyth vorgeth /

Wenn he tho Diſſche ſick hefft geſeth.

Gade denne ſuͤs dancket nicht /

De mach wol ſyn ein armer wicht.

Nicht erſten de ſpyſe benedyet /

So ein Swyn ſick thor freterye flyet.

Gade gehoͤrt erſt dancknamicheit vor /

Deyſtu dith nicht du biſt ein Dor.

Leſs ein Pater noſter / kanſtu nicht mehr /

Wente alle gudt gifft vns Godt de HErr.

Danckeſtu em nicht hyrumme mit flyth /

He vorgyth dy wedder ein ander tydt.

He ys vorwar ein ſalich Man /

De ytzundt ane ſpott leͤuen kan.

Mit ſpotte menniger vmmegheyt vnd leͤuet /

De yn grotem ſpotte ſulueſt vaſte kleuet.

Nemandt ſynen Negeſten ſo leeff hat /

Alſe yn dem Geſette geſchreuen ſtat.

Wol dar valſchlick bichten doth /

Des vorgeuinge wert ſelden gudt.

Alle vorgeuinge licht gantz darnedder /

Men beter ſick denn / vnd kere wedder.

Dyne ſake ſette nicht vp tidlike geluͤcke /

Denn

Denn ydt hefft by ſick veler boͤſer nuͤcke.

Blyfft nuͤmmermehr yn einem beſtandt /

Vnd darumme wert ydt geluͤcke genandt.

Men ſprickt / dem ſy geluͤcke beſchert /

Dem wat wolgefelliges wedderfert.

Dat vngewyſslick kumpt vnd ſteyt /

Vnd als ein ſnelle rath vmmegheyt.

De ſyne Kinder / alſe ander vnkrudt /

Leth vpwaſſen / vnd quaͤdt van en ſuͤth.

Darumme nicht ſtraffet / vnd ſe oͤuel vptuͤth /

Ynt leſte demſuluen nen gudt geſchuͤth.

Egen loff ſtincket / ys ſcheldens werdt /

Vnd ys nen boͤſer dinck / vp deſſer erdt.

Wol veel fraget na nyen mern /

De ſchwatzet vele / vnd luͤcht gern.

Solcke vnnuͤtte luͤde / ſchaltu vormyden /

Wiltu nicht vallen ynt groth lyden.

Billick de yenne nene geſelſchop hat /

Dem alle ſyne ſinne na bedregen ſtat.

Wol dar ſoͤket argeliſt vnd boͤſe rencke /

Des herte ſteckt vull arger ſwencke.

Selden wert ſynes lydens raͤdt /

De ein boͤſe Wyff genamen hat.

Wente nuͤ nen Deerte erger wardt /

Alſe eyn Wyff / van boͤſer arth.

Dem auerſt ein gudt wyff wert beſchert /

Wor de ym Lande vmmeher fehrt.

De moth ſyn ein gar ſalich Man /

Wente ſe mit eren tuͤchten kan.

Vormehren erer beyder ſalicheit /

Vnde ys eine Krone der werdicheit.

Selden wedderuaret derſuluen leydt /

Welcker erem Manne gerne vordrecht.

Ock ſchal de Man erer warnemen ſchone /

So gifft en beyde Godt tho lone.

Dat ſe mit froͤuwden hyr olden /

Vnd Lyff vnd Seele namals beholden.

C

De

De ſick erſten bedencket na der daͤdt /

Syn anſlach kumpt gemeinlick tho ſpaͤdt.

Gude anſlege / ſynt alle tydt gudt /

Wol em de ſe by tyden doth.

Wee yuͤmmer wee / einem ſolcken Man /

De ſynem Wyue / de Herſchoppye gan.

Darumme / wultu wolfaren an dat ende /

So giff nenem Wyue dat Regimente.

Jck wolt gern weten / wo de hete /

De ſick van Frouwen nicht narren lethe.

Darumme ick ock gern weten wolde /

Vor welckerer ick my hoͤden ſcholde.

Doch mercke mit korten woͤrden /

Dat du dy wachteſt an allen oͤrden.

Bolſchap ys ein farende hab /

Huͤden leeff / morgen ſchabab.

Leue ys ledes anefanck /

Ydt geſchee nu bald edder auer lanck.

Wor ick men henne kam /

Dar ſynt de Horen alle fraͤm.

D. Sebaſtianus Brandt ſprickt.

Mercket vp / ghy Richters aller Erden /

Wenn wille gy doch wittich werden:

Den rechten Borne na gedencken /

Vnd nicht yn yuwen gedancken ſchwencken.

Mene gy / dat de rechte vp boͤmen /

Gewaſſen ſynt / edder van droͤmen:

Dat men ock nicht moth hebben acht /

Wat vnſe Olden hebben bedacht.

Dat Recht ys van Gade vnde den Olden /

Alles geſettet / vnd alſo geholden.

Denn den Luͤden / Ehre vnd Landt /

Vnd alle Ryke / beſeten mit der handt.

Dat men mit Forme / geſtalt vnd mathe /

Ys gebleuen / vp der rechten ſtrate.

Dar ys eine mathe / Form vnd geſtalt /

Wo gy yuw yn yeder ſaken holden ſcholt.

Wol enger edder wyder ghat /

Deſul

Deſulue dem Rechte nicht byſtat.

Wol rechte oͤrdel ſpreken wil /

Schal ſick ſulueſt nicht truwen tho vyl.

Soͤken Raͤdt / vnd volgen den Wyſen /

So mach men ſyne framicheit pryſen.

Wor auerſt dat Recht wert vorkert /

Werden offt Lande vnde Luͤde vorſtoͤrt.

Nydt vnd gyricheit richten dar ere ſchragen /

Trachten wo ein yeder vuͤlle ſynen kragen.145.

De ſchande ſchoͤlen ſtraffen vnd doch ſuluen don /

Mercke recht / nicht gudt wert ſyn er lohn.

Ein Kreye badet ſick vaken / mit allem flyth /

Vnd kan nuͤmmer werden witt.

Ytzundes wert geachtet vor grothe eere /

Wenn de Doͤchters wol dantzen leren.

Mit ſunderlikem trede / krum vnd recht /

Van deſſen Eſaias / de Prophete veel ſecht.

Wor vntuͤchtich dantzent vnde hoͤgent ys /

Dar ys des Duͤuels Proceſſie gewiſs.

Jck hebbe nen geldt vnd bin nicht ſchoͤne /

Synt dat nicht groter mangel twene.

Gantz Elendt bin ick /

Nemandt wil mick /

Wens erbarmet de troͤſte mick.

Megdelin wo deyſtu /

Schildt men dy / ſo floͤckeſtu /

Schleyt men dy / ſo deith dirs wehe /

Hertzt men dick / ſo wultu ydt ymmer mehr.

Wat dy gelauen Junckfrouwen /

Schaltu nicht tho faſt vp buwen.

Denn wat ſe dy ytzundt geredet han /

Kumpt ein Ryker / ſo moſtu daruan.

Wor gewaldt gheyt bauen recht /

Dar wolt ick leuer Herr ſyn alſe Knecht.

Vnrecht / gewaldt / nympt boͤſen naklap /

So geſchach Jeſabel / vnd erem manne Achab.

Yfft ſchon ein Herr / ſuͤs hefft nene Vyende /

Moth he ſick befruͤchten mit ſynem geſinde.

Dar

Dar vntruwe manck ys / vaken vnd veel /

So geſchach Amon / dem Koͤninck Jſrael.

De van ſynem Geſinde / wardt vorſlagen /

Do he noch was yn ſynen yungen dagen.

Van deſſen moͤchte ick wol reden vele /

Sambri ys vuͤſte mede ym ſpele.

Alexander all de Werlt mechtich bedwanck /

Syn dener doͤdede en mit einem dranck.

Darius entran / vnd was ane nodt /

Beſſus ſyn egen Dener ſtack en dodt.

Wor de Wulff thom Herden wert /

Dar ſynt de Schape gar balde vortert.

Vorhen bedacht wat na mach kamen /

Dat bringet vaken groten frame.

Vorhen vnbedacht / vnd na geproͤuet /

Hefft vaken mennigen man bedroͤuet.

Mennich lauet ein froͤmdes ſwerdt /

Hedde he ydt / ydt were em gantz vnwerdt.

Men lauet na dem Dode mennigen Man /

De vp Erden nuͤwerle loff gewan.

Nemandt ſchal ſick berhoͤmen /

Dat ſyn Garde ſta vull Blomen.

De wyndt kumpt yn einer nacht /

Vnd ſleyth de ſamptlick alle aff.

Ein yſslick man wil gern gelauet ſyn /

Wente ſchelden / bringt vns alle pyn.

Judas kuſs ys ytzundes worden nye /

Ock gude wordt vnd valſche truͤwe.

Einer lachet my tho / vnd gifft my hin /

Dat ys nu deſſer Werlt ſinn.

Wol einem vnſchuͤldigen gewaldt doth /

De hefft einen boͤſen Tyranniſchen modt.

Nen fraͤm man vormenge ſick /

Tho boͤſen Luͤden / dat rade ick.

Ein yeder meint ydt gantz frye /

Tho gebruken liſt vnd boͤuerye.

Jn allen handeln / groth vnd klein /

Vnd willen doch daruan gerhoͤmet ſyn.

De

De werlt vull loͤgen vnd valſcheit ſtaͤt /

Allen Geiſten tho geloͤuen / ys nen raͤdt.

Jdt ys nicht loͤfflick / wenn men einem belachet /

Dartho bedruͤcht / vnd em Eſels oren machet.

Men ſprick ein gemene Sprickwordt /

Dat mennich vaken hefft gehoͤrt.

Gha hen na Rome / ein fraͤm man /

Vnd kum ein Nequam wedder van dan.

Wenn krum gewoſſen holdt wert ſlecht /

So wert ock tho Rome gefunden recht.

Papen / vnd ander Geiſtlike Orden /

De ſynt ytzundt gar tho ſpotte worden.

Dorch ere boͤſe argerlike leeuendt /

Darmit ſe den Luͤden quade Exempel geuen.

Wor de Papen raden /

De Landtsknechte ſieden vnd braden /

De Wyuer hebben de auerhandt /

Dar vorderfft / Dorp / Stedt / Luͤde vnd Landt.

Schwygent vnd dencken /

Dat kan nemande krencken

Js dat vor trurent gudt /

So hebbe ick vaken ein guden modt.

Wol van boͤſer daͤdt rhom begert /

De ys eines ſtolten Narren werdt.

Men wecht ydt by Haue gantz geringe /

Dat einer dem andern deith vnrechte dinge.

Darmit wert doch de Erbarheit vorblendt /

De Vorreͤders werden kundtſchoͤppers genent.

Vnd kan nicht ſyn ein recht gericht /

Dar de Penninck dat oͤrdel ſprickt.

Grawe rock ryth nicht /

Heren huͤlde eruet nicht.

Dene lange vnd eſſche nicht /

So vorluͤſtu dynes Heren huͤlde nicht.

Gades gnade ys gemeine /

Vnd nicht an einem orde alleine.

Wol Godt anbedet vth rechtem Geiſt /

De wert erhoͤrt am aldermeiſt.

Egen

Egen nuͤtte / vorwitte / vnd lange wyle /

Maken den loep auer vele myle / etc.

Broͤderlike leue ys nu dodt vnd blindt /

De minſchen mit bedregerye vorworren ſynt.

Yſslick ſchaffet ſyn egen vordeel ane vorluſt /

Vnd ſcholden ock hundert vorderuen ſuſt.

Nene arbeydt ſuͤth men mehr an /

Men leth ydt auer de armen ghan / etc.C

De dar ſchmeychelen vnd Plumenſtriken kan /

Vnd mit dem valen Perde vmmeghan.

De wert tho Haue wol geehrt /

Erbarheit men dar nicht begert.

Dat ſchal men recht alſo vorſtan /

By Haue ys ock mennich fraͤm man.

Men de werden ſo nicht vorgetogen /

Alſe de mit dem valen Perde ploͤgen.

De koͤnnen de wulle vnderſtrouwen /

Vnde den Heren de negele klouwen.

Synt ock menniges heimlike Vyende /

Vnd ſchicken den hoyken na dem winde.

De valſchen wil Godt van ſick dryuen /

Auerſt de warheit ſchal by em ewich blyuen.

Achab leth nicht genoͤgen ſick /

An ſynem gantzen Koͤninckryck.

He wolde ock Naboths Garden han /

Darumme moſte ſteruen de frame man.

Allene de arme moth yn den ſack /

Wat gelt gifft / hefft einen guden ſmack.

Mit dem armen wert dat Recht geſtercket /

Vp der Ryken broͤke / wert nicht gemercket.

Mennich lauet veel vnd groth gudt /

Syn geloue wecht nouwe ein halff lodt.

Wenn he menet de truweſte tho ſyn /

So wecht ſyne truwe nicht ein halff quentin.

Dar ys nen ſchwarer dinck vp Erden /

Denn ſo de Wyuers meiſters werden.

Wat ſe voͤrnemen / dat moth ſyn /

Sloͤge ock de Donner vnd de Blixem daryn:

So

So ydt ock ſchadede dre Koͤninckryck /

Noch moth er wille geſcheen gelyck.

Vnd dennoch wil ſe meiſter ſyn /

Scholde ock tho ruͤgge moͤten lopen de Ryn.

Wol einem gemenen Wyue vortruwet /

Desgelyken vp ein koldt ys buwet.

Vnd einem Schotten Papen geloͤuet.

De ys ſyner vyff ſinne berouet.

Wol mit Krygesluͤden wil ehr eryagen /

De moth wol betalen / vnd flux ſe plagen.

Einem ytzliken ane vortoch / don gudt recht /

He ſy Ryke / Arm / Ridder edder Knecht.

Darmit ſe yn guder Fruͤndtſchop blyuen /

Vnd dy helpen dyne Fruͤnde vordryuen.

Ein Landtsknecht vnd ein Beckerſchwyn /

Schoͤlen alltydt vull ſyn.

Denn ſe koͤnnen de tydt nicht vthreken /

Wenn men ſe wert dodt ſteken.

Haſen lunge / Karpen tung / vnd Barbren muͤl=
(chen.

Hefft vortert myn Geldt vnd Guͤlchen.

Diſtel vnd Doͤrne ſteken ſehr /

Auerſt valſche tungen noch veel mehr.

Noch wolt ick leuer yn dyſtel vnd doͤrne baden /

Alſe mit valſchen tungen ſyn beladen.

Junge Geſell ſuͤe vor dick /

De Junckfrouwen ſynt bedriechlick.

Se ſynt vth Flandern /

Vnd geuen einen vm den andern.

Wo veel ein yeder hefft Suͤluer effte Goldt /

So veel ys em ock ytzunds de Werlt holdt.

Wer Salomon noch yn dem leeuen /

Dem Godt veel wyſsheit hadde gegeuen.

Hedde he nen Geldt effte Goldt /

De Werlt wer em nuͤmmer holdt.

Wol Voͤſſe mit Voͤſſen vangen wil /

De moth geluͤckes hebben mehr alſe tho vyl.

Schlage Hagel mit ſchmerten /

Alle valſche Herten /

De mit

De mir ydel vntruwe ſcherten.

Dith ys etlikes Adels groͤtſte doͤget /

Dat ſe ſloͤmen vnd doͤmen vp van yoͤget.

Vnd thoſchneden kleder an dragen /

Dach vnd nacht na Horerye yagen.

Barde hebben lanck gelyck den Tzegen /

Hauecke vp den Henden dregen.

Jagen / ſpelen / wol leeuen / vnd braſſen /

Leddich vnd ſtolt ghan vp der gaſſen.

Stedes handeln wedder Gades geheet /

Leeuen van der armen Luͤde ſchweet.

Dith alles ſynt etlikes Adels teken /

Drincken / dat ſe ſick moͤgen beſeicken.

Menen / dat ſe dartho ſyn gebaren /

Dat dorch ſe veel wyns werde vorlaren etc

Fruͤndtſchop gheyt vor alle dinck /

Dat ſtraffe ick ſprack de Penninck.

Denn wor ick keer vnd wende /

Dar hefft de Fruͤndtſchop ein ende.

Wol yn ſyn egen Herte ſicht /

De redet van nemande quades nicht.

An ſick ſulueſt / vyndet ein yederman /

Gebrecks genoch / wol ydt mercken kan.

Dorch dre dinge / wert de Erde bewagen /

Dat veerde kan ſe nicht vordragen.

Dorch den Knecht / de dar regerende ys /

Dorch einen Narren / de geuuͤllet ys.

Dorch ein boͤſe hetſch Wyff vnd vnrecht /

Wee dem / de ſodane krycht tho Echt.

Dorch eine Magedt / de ere Frouwen eruet /

Dorch ſolcke veer ſtuͤcke mennich vorderuet.

De Frouwen ſynt alſe geſchreuen ſteith /

Nene gude hoͤderinnen der heimlicheit.

Wy ſchoͤlen van den Poggen leren /

Wenn wy hebben einen guden Heren.

Dat wy denſuluen nicht vorachten /

Vnd na einem ſtrengern trachten.

Denn wenn wy ſolcken auerkamen /

S

So deith he vns doch wenich framen.

Darumme ys ydt doch eine wunderlike ſake /

Dat wy nicht koͤnnen hebben gudt gemake.

Ydt ys ein Sprickwordt gantz gemein /

Jdt moͤthen ſyn gantz ſtarcke bein.

De gude dage wol koͤnnen dragen /

Dith Sprickwordt moth de warheit ſagen.

Darumme moth ydt ock vaken miſslingen /

Dewyle wy ſtedes gapen na nyen dingen.

Beholſtu heimlicheit nicht by dy /

De du heffſt geredet yegen my.

Wat begerſtu denn tho ſwygen van my:

Dat du nicht kanſt vorſwygen by dy:

Van grothem gude / ſtycht man hoge /

Van armode wert men vnfroge.

Ock hoͤr ick van den wyſen ſagen /

Dat de Ryken einen hogen modt dragen /

Wenn de armen truren vnd klagen.

Hochfart / Haͤth / Gyricheit vnd nydt /

De holden ytzundes vaſte eren ſtrydt.

De Hochfart kan ydt nicht wol vormyden /

He moth mennigen haten vnd nyden.

De Hochfart / veel boͤſer ſede hat /

Welcker wyſen luͤden nicht wol anſtat.

Ein man wol de gantzen werlt bedroͤuede /

So men ſyner valſchen loͤgen geloͤuede.

Tuͤchtich ſyn / ys gar ein eddel doͤget /

By Frouwen vnd Mans / older vnde yoͤget.

De alle tydt gerne luͤcht /

Vnd mit loͤgen einen andern bedruͤcht /

Syn Hoͤuetman ys de boͤſe Geiſt /

Vnd bedruͤcht ſick ſulueſt aldermeiſt.

Somtydes de eine den andern bedruͤcht /

Achter ruͤgge beſecht vnd beluͤcht.

Vele male yegen eren egen Heren /

Nen frede / mach by en lange wehren.

Des kuͤmpt vaken veel an den dach /

D

Dat

Dat vnder dem Schne vorborgen lach.

Jn de lenge kan ydt ſick nicht erwehren /

Vntruwe / de ſleyth eren egen Heren.

Jtzt geldt nichtes denn geldt vnd gudt /

Dat gifft ehr / gunſt vnd hogen modt.

Jdt gyfft ock der Fruͤndtſchop vele /

Mit dem armen ſchuͤt man thom tele.81

Wortho ſcholde ick vele Boͤker hebben be=
(reydt:

Allhyr de ſake vp vele gauen ſteith /

Alſe ein yeder gifft / dar na ydt gheyt /

Gauen ſynt thor gyricheit myne meiſterſtuͤcke /

Darmit ick eere vnd recht vordruͤcke.

Wol hyr nicht gifft / de licht vp dem ruͤcke /

Gheyt ydt wol thom ende / ſo ſegge van geluͤcke.81

Wol dar geuangen ys /

De keret an / alle ſyne ſinne vnd liſt.

Wo dat he leddich werden moͤge /

Mit warheit tho ſeggen / edder mit loͤgen /

So dy de kunſt wil vorlan /

So moſtu wandern yn ein ander baͤn.

Dat du ſnelle tho derſuluen friſt /

Gebrukeſt bedroch vnd vele liſt.

Wo dat de Keyſerlike Recht /

Vns nageuen / vnd achten ſchlecht:

Dat men bedroch / mit liſten affdringe /

Dat men gewaldt mit gewaldt bedwinge.

Dat men einem bedreger / mit bedregen /

Vnd einem loͤgener beyegen mit legen / etc.

Do recht / vnd fruͤchte dy doch darby /

Frage nicht / efft einem andern beth ſy.

Dem geluͤcke volge na / veel nydt vnd haͤth /

Kumpt ydt dy / ſo ſwych / rhoͤme dy nicht dat.

Den armen / vnd dem geluͤcke gebryſt /

Den lathe men blyuen / gelyck wo he ys.

Wenn jtzunt einen framen / ſyne ſake vmmeſlecht /

So ſpreken de andern / em geſchee gantz recht.

Vnd dencken doch nicht de dullen luͤde /

Em ſy morgen als my ys huͤde.

So

So gheyt en auer den bueck ock ein radt /

Denn dat geluͤcke beweget ſick fro vnd ſpadt:

Fart ſnelle vp / vnd balde wedder nedder /

Regert huͤden geluͤcke / morgen vngeluͤcke wedder:

Nemandt ſynen negeſten boͤſslick oͤrdelen ſchal /

Wol dar ſteith / de wachte ſick / dat he nicht fall.

De ſynt noch nicht all auer den berch /

Den ytzundt van ſteden gheyt er werck.

Na erem ſinne / vnd vp alle ordt /

Jck hebbe van yoͤget vp gehott.

Wenen vpt leſte / dat deyt alſo wee ſehr /

Alſe de gewenet hefft vormals ehr.

Darumme darff nemandt ſpotten myn /

Wol weͤth / wol noch de leſte wert ſyn / etc.

Mercke alle Hiſtorien oldt vnd nye /

Thom leſten hefft de boͤſsheit Galgen ruͤwe.

Wor de wulff des Gerichtes wil plegen /

Dar moͤthen ander Deerte ghan vth den wegen.

Adel / tucht / ſchoͤne geſtalt vnd yoͤget /

Wyſsheit / rykedom / laſter vnd doͤget.

De leth de dodt alle nicht beſton /

Na vnſem vordenſte / kumpt dat lohn.

Gewaldt vnd tho richten ick beger /

Dat my werde balde myn buͤdel ſwer.

Vnd dat men koͤpe dat recht van myr /

Na vorbote des geldes ſteith myn begyr.

Darumme froͤuwe ick my / der Suͤnder ſchar /

De ick all yn den buͤdel ſtraffen dar.

Warninge an etlike Richters.

Scheme dy / du Roͤuer vnder dem dake /

Rechte kunſt vnd wyſsheit / ys de ſake.

Darumme getemet dy gewaldt vnd ehr /

Dynen ſtandt ſo boͤuiſch nicht vorkehr.

Suͤſs alſe Pilatus werſtu erkendt /

Den men ym hilligen Credo nent.

Narre / worup ſteith dyne thouorſicht:

Balde moſtu vor dat hoͤgeſte Gericht.

Dar wert vorgelyket / na ſcharper mathe /

Alle

Alle vnrecht / vnd dyne boͤſsheit grote.

Regeren fruͤndtlick vnd mit willen /

Deith vele hates vnd haders ſtillen.

Wol mit dem Koppe wil bauen vth /

De deith veel ſchaden / vnd richtet nichtes vth.

Wol lande vnd luͤde dorch vnrecht drenget /

Bauen dem ein ſchwerdt ym vadem henget /

Vnd ſteith grothe fahr / wo hoch he ock prenget.

Ein herte ym guden vnuortzaget /

Dat doͤget oͤuet / vnd dat boͤſe voryaget.

Vnd nicht yn ſnoͤder hochfart dauet /

Wert vor allen dingen gelauet.

Dith ys ein narre / de dar truret all den dach /

Vmme ein dinck dat he nicht keren mach.

Wol vp Erden / den luͤden allen /

Tho aller tydt / wil wolgeuallen.

De moth beide den armen vnd ryken /

Jn demodt fruͤndtlick ſick vorgeliken.

Mit geduldt lyden / beide boͤſe vnd gudt /

Vnd yn Gades fruͤchte ſick holden yn hudt.

Men hoͤde ſick vor den ſmeichelern /

De vmme eres nuͤttes willen huͤcheln gern.

Wenn ſe denn eren willen erfuͤllet han /

So ſehen ſe dy vngerne an.

Wenn du denn wilt ein Traſo ſyn /

So vyndet ſick ock der Gnato fyn.

Mit der truwe hefft ydt gar neͤn nodt /

Denn ſe ys yn der werlt wol halff dodt.

Vnd de ordeninge der Rechte / ſitt ym ſtock /

De warheit hefft noch mantel noch rock / etc.

Kroͤpe ein Schalck yn einen zabels balck /

Dennoch ſo were he daryn ein Schalck.

Jck arme Nuͤnne / offt heimlick klage /

Dat ick nicht werltlick werden moͤge.

Hedde ick genamen einen Man /

Alſe mennige Junckfrouwe hefft gedan.

Godt vnd my ſulueſt hedde ick geeheret /

Vnd ock dartho de Werlt vormehret.

Suͤs

Suͤs ſteke ick hyr yn hate vnd nyde /

Mit vngeduldt ick ſwerlick my lyde.

Wowol myn lycham ys yngeſpert /

Dennoch ys myn ſinn yn der Werlt vorwert.

[...]n twyuele ſteith all myn thouorſicht /

[...]fft ick Godt gefalle / dat weͤth ick nicht.

[...]or der Metten / gha wy thom dantze /

[...]em Duͤuel holde wy Obſeruantze.

[...]yr hebbe wy ſchande / vnd namals de Helle /

Vp fleiſchlike luſt / mynen troſt ick ſtelle.

Dem wuͤnſche ick ewige nodt vnd quall /

De my hefft gebracht yn deſſen vall.

Ein oldt Hundt tho aller friſt /

[...]echt bendich boͤſe tho maken ys.

[...]arumme / wol yn doͤgeden olden wil /

[...]ue ſick yn der yoͤget des guden vyl.

Tho Mummerye vnd Vaſtelauendes vart /

[...]ck wor men ſuͤs gude ſede ſpart.

[...]ade ick / geſelle / dyn Wyff nicht lye /

[...]nd moth ydt yo ſyn / ſo wes na dar bye.

[...]edencke / ſynt de Schape vnd Lemmer dyn /

[...]o lath den Wulff nenen Hoͤder ſyn.

[...]eloͤue / wor de Bock en Gardener wyrt /

[...]e junge Boͤme he ſelden tzyrt.

[...]nd wol ſyn ſmeer vor Katten ſettet /

[...]ert vaken benaſſchet vnd vorlettet.

[...]lſo / wol ſyn Wyff vnd Perdt lehnet hin /

[...]e ys ock ein Koepman ane gewin.

Dorch nydt / haͤth / vnd mynen modt ſtolten /

[...]ebbe ick geueddert mennigen bolten.

[...]nd darmit geſchaten de warheit /

[...]at nemandt erlangede recht beſcheidt.

Men hoͤldt my vor fraͤm vnd Eddel /

[...]eſſelrede driue ick hen vnd wedder.

[...]nd kan wol hen vnd her wagen /

[...]nd gelick vp beiden ſchuldern dragen.

Men ſcholde de yagen vth dem Lande /

[...]e ſick berhoͤmen erer egen ſchande.

Vp

Vp boͤſe geſelſchop hape nicht / dat ys myn raͤ [...]

Denn ſolcke wyken alle / v̄ helpen nicht jn der no[...]

Wol vth valſchem herten gheit thor Bich[...]

De wert doch recht abſoluert nicht.

Wowol he meint he ſy der Suͤnden quydt /

Ja alſe de Hundt der floͤye / thor meytydt.

De vaſt bichtet vnd yn Suͤnden blifft /

Godt em nuͤmmer ſyne Suͤnde vorgifft.

Wol jungen Kindern ſparet de rudt /

Der leͤuendt vindet men ſelden gudt.

Denn ein oldt Hundt tho aller friſt/

Nicht wol bendich tho maken ys.

Darumme wil gy der Kinder hebben eere /

By tiden wennet ſe tho guder lere.

Do gy dat nicht mit rechter truwe /

So hebbe gy des hyr vnd namals ruwe.

Wol boͤſen Kindern weeck erſchynt /

De ys er alder groͤtſte vyendt.

Vnd lachet nu / des he namals weͤnt.

Wenn ein Narre kumpt thor bicht /

Van ſick ſuluen weͤth he alles nicht.

Syner egen vndaͤdt ſick berhoͤmet /

De andern he richtet vnd vordoͤmet.

Alle ſchande vnd laſter ſynt jtzundt doͤget

Van den Olden lehrt jdt de Joͤget.

Vnd wert mit flythe dartho geholden /

Dardorch moth de leue vnd truwe vorkolden.

Den Olden gehoͤrt vornufft vnd tucht /

Daruan nemen de Jungen grothen frucht:

Ein wyſs Man / ſchal heimlick dragen /

Syne armodt / vnd nicht verne klagen.

Suͤſs flegen ſyne Fruͤnde van em tho handt /

So baldt ſyn armodt en wert bekandt.

Denn den armen ys nicht beters gegeuen /

Alſe gude hoͤpeninge / vnd oͤuel leeuen.

Wol gebaren ys tho einem haluerlinge /

De wert nicht ryker twyer penninge.

Getruwer denſt ys nuͤ vorlaren /

N[...]

Neen ſprickt Growerdt / dat hebbe ick anders erfa=
(ren.

[...]ar ick nicht mehr ghan konde /

[...]o ſloech men my henuth vor de Hunde.

Wol yn gunſt vnd gnade wil wanen by my /

[...]e rede ſtedes / wat my wolgeuellich ſy.

[...]ente wol by my lauet alle boͤſe daͤdt /

[...]e wert de vornemeſte yn mynem Raͤdt.

[...]em Dener geue ick nicht einen bete /

[...]e nicht deith / allent wat ick em hete.

[...]nd wol my ſecht / der warheit grundt /

[...]yne vngnade / de wert em wedder kundt.

Men mercket balde / wol ſick ſuluen lauet /

[...]at he yn narheit woͤtet vnd dauet.

[...]ick ſulueſt nemandt lauen ſchal /

[...]er wol deith / de lauet ſick ſuluen wol.

De framicheit kumpt ſwerlick an ere ſtaͤdt /

[...]ewyle de vntruwe allenthaluen beſluth den raͤdt.

Richte dy thom Dode / vnd ſuͤe vpt endt /

[...]dt ys nicht verne / ydt kumpt behendt.

By Haue kan ick my tho ſmeycheln /

[...]nd dat vale Perdt huͤbſch ſtreycheln.

[...]olckes dent my tho mynen ſaken /

[...]ck kan valſchen ernſt vnd ſchimp maken.

Ein Narre de nicht volget truwen raͤdt /

[...]ebbe den ſchaden / wenn ydt em oͤuel ghat.

[...]loͤhe / flegen / vnd de Duͤuelſche nydt /

[...]e bemoͤyen den Minſchen tho aller tydt.

Wor men vindet vele der blinden Geſte /

[...]ar ys de mit einem oge de beſte.

Eine ſachtmoͤdige Tunge / den torne brickt /

[...]in toͤrnich Narre / haſtigen ſprickt.

[...]elcker Narre tho thorne gern ys bereidt /

[...]aruth kumpt vaken grothe vnſinnicheit.

[...]e torne hindert eines Wyſen modt /

[...]enn de toͤrnige weͤth nicht wat he doth.

[...]en torne ſchal men vormyden mit flyth /

[...]e kortet des Minſchen leeuendt vnd tydt.

De all dat vormeͤnt tho wreken /

Dat

Dat em de Luͤde vnderſtan auer tho ſpreken.

De leenet gantz ſelden ane nydt /

Vnd dartho ane angeſtliken wedderſtrydt.

Dat ys ein Narre de mit ſynem legen /

De armen Weſen kan bedregen.

Wenn du ander Luͤden ſpotten wult /

So dencke erſten an dyne egen ſchuldt.

Deyſtu dat nicht / ſo biſtu Hans lappe /

Vnd moſt dragen der Narren kappe.

O wo ſteith Wyſsheit hinder der doͤr /

O wo dringt Rykedom heruoͤr.

O wo ys Barmherticheit ſo kranck /

Wo hefft de Loͤgen ſo wyden ganck.

O wo ys de Kunſt ſo gar vnwerdt /

Wo groth ys de Dorheit auff Erdt.

O wo vyndet men Meticheit ſo ſelden /

Wo vele deith Vuͤllerye ytzundt gelden.

O wo hardt moth ſick de Fredtſam byrgen /

Vnd wo loͤfflick ys Morden vnd krygen.

Wo gar ys Eebrock mehr nene ſchandt /

Wo fleiſchlick ys de Geiſtlike ſtandt.

O wo vngetogen ys ytzundt de Joͤgent /

Och wo gar leeuet dat Older ane doͤgent.

Vnd wo vnuorſchaemt ys dat Wyfflick bilde /

Wo ys Manlick perſon ſo gar wilde.

O wo vngerne hoͤrt men Gades wordt /

Wo weinich leeuet men darna vort.

Vnd wo ys ytzundt alle Werlt ſo gar vorbittert /

Mit betroge vnd ſchalckheit vberguͤrdet.

Einem Chriſten minſchen / nicht wol anſtaͤt /

Dat he mit Heydenſcher kunſt vmmeghaͤt.

Eines guden Chriſten don vnd laen /

Schal allthoſamende yn Godt ſtaen.

Allent dat wy anfangen / don vnd leren /

Schoͤlen wy don ym Namen des HEren:

Nicht ſpreken / dat ys ein vorworpen dach /

Nicht wol men denne dyen mach.

So men ein gudt werck denn beguͤnde /

Sunder

Sunder mercket de teken vnd ſtunde.

Welcker Chriſten ein valſche Kunſt lehrt /

Darmit de rechte Geloue wert vorkert.

Dem wert ydt gelick alſe Saul ghan /

De Godt vorleth / vnd reep den Duͤuel an.

Wol Toͤuerliken dingen geloͤuet /

Blifft Gades gnade nicht vnberouet.

Nicht troͤſte dy / effte de wordt ſynt gudt /

De men Vnchriſtlick gebruken doth.

Erlanget yemandt darmit wat he wil /

Dem helpet de Duͤuel / dorch ſyn ſpyl.

Solckes em van Godt / wert vaken vorguͤnth /

Darna volget de ſware ſtraffe der Suͤndt.

Des noch vele older Exempel ſynt /

De men alle yn der Biblia vindt.

Ydt ys yn deſſen beiden auerlaſt /

Ein arm Werdt vnd milde Gaſt.

Ys de werdt ock vnbeſcheiden /

Dat kan lichtlick ſchaden den beiden.

De ſynen Viendt bedregen wil /

De bruket guder woͤrde vnd liſt vyl.

Vnd holdt ſick tho em alſe ein Fruͤndt /

Beth dat he em ſyn herte hefft vorwundt.

Vnd gebracht vnder einem guden ſchyne /

Jn angeſt / nodt / vnd des Dodes pyne.

Vele lauen vnd weinich geuen /

Dat kumpt einem Narren wol euen.

Schoͤne woͤrde ſunder de wercke /

Synt vnnuͤtte / alſe ein thobraken Harcke.

Jck fruͤchte nicht des Manes ſchyn /

So my wil de Suͤnne gnedich ſyn.

Wol auerſt ane Suͤnne yo moth ſyn /

De nimpt vor gudt des Manes ſchyn.

De ſick ſulueſt troͤſten ſchal /

Hefft ſick balde genoch bedroͤuet auer all.

De dar meͤnt / he ſy gantz wyſs vnd vorhauen /

De licht gar depe ym Narrenberge begrauen.

E

Wol

Wol ſyner Tungen hefft gewaldt /

De wert mit eeren werden aldt.

Nen Koͤninck / Foͤrſte / effte Potentate /

Schal ſick vp egen wyſsheit vorlathen.

Ein wyſer Here gern by ſick hat /

Gude Fruͤnde vnd getruwen Raͤdt.

Wen Godt wil erneren /

Den kan nemandt vorheren.

Lyde / myde / ſwyg vnd vordrage /

Dyne nodt nemandt klage.

An Godt dynen Schepper nicht vortzage /

Denn geluͤcke kumpt alle dage.

Wol Gade ym rechten Gelouen vortruwet /

Nicht vp Suͤnde vnd laſter buwet.

Den leth Godt nicht endtlick yn nodt /

Noch ſyn Saͤdt ſoͤken dat Brodt.

Beuele dem HEren dyne wege /

So ghan vort dyne anſlege.

Solcke Geſellen beger ick nicht /

De froͤlick ſynt wenn my leidt geſchicht.

Vnd de my ſulueſt nedderdruͤcket /

Ock nicht vphelpet / ſo my wes vngeluͤcket.

Van kranckem ſade de Minſche wert /

Syn Moder en yn angeſte geberdt.

Syn leͤuendt ys moͤye vnd ydel arbeidt /

Ein gewiſſe dodt ys em bereidt.

Nen Boem ſo boͤſe fruͤchte drecht /

Alſe dat boͤſshafftige minſchlike geſlecht.

Wo ſchon de minſche vthwendich ys /

So ys he doch ynwendich / vull myſs.

Gyricheit hefft de Werlt bedwungen /

Dartho ys de wyſsheit gantz vordrungen.

Vnd ys by na gantz vorworden /

Men kendt nicht mehr der Apoſtel orden.

De hadden Gnade leuer denn Geldt /

Men nu ys ſolckes all vmme geſtelt.

Denn dith ys der werlt gemene lope /

Gnade vnd Afflat ys vmme gelt tho kope.

Jtzun=

Jtzundes vindet men veel junger Papen /

De ein weinich mehr weten alſe Apen.

Van Gades worde ſe weinich vorſtan /

Vnd nemen dennoch der Seelen ſorge an.

Mennigen ſe mit ſick yn erdom bringen /

Vnd geuen guden koep yn allen dingen.

Vnd koͤnnen alſo Gades wordt prediceren /

Wo de Eſel kan de Orgeln regeren.

Wenn de Baer groten hunger lydt /

Sucht he ſyne poten tho aller tydt.

So moth ock don de trage Man /

De nicht wil arbeiden wenn he wol kan.

Ein wyſs man dat gude vthkeſen ſchal /

Dat argeſte kumpt noch alle dage wol.

Dat ys ein Narre de dar ſpottet yederman /

Vnd ſuͤth ſick ſulueſt nicht erſten an.

Valſcheit vnd vntruwe vorreth mennigen man /

De vntruwe ſulueſt nicht myden kan.

De ſick der loͤgen nicht en ſchemet /

De deith vaken dat em nicht temet.

Wenn men denn ſyner loͤgen wert enwar /

So krycht he thom leſten ein quaͤdt Jar.

De nichtes tho holden hefft ym mudt /

De lauet gantz lichtlick groth gudt.

Wol genochſam hefft / vnd nicht mehr begert /

Deſuluige beſittet de gantze Erdt.

Hoͤdet yuw mit flyte vor de Katzen /

De vor licken vnd achter kratzen.

De ys ein Narre vnd deith nen gudt /

De leeuet yn hochfart vnd auermodt.

Dat ys ein Narre de ſick nimpt wes an /

Dat he doch nicht vullenbringen kan

Gy Heren vorlatet juw nicht vp gewaldt /

Ein Jar ys warlick balde vmme getalt.

Wol rechte leue tho Gade hat /

Den nimpt men ſelden yn der Foͤrſten Raͤdt.

Er herte ſwerlick yemandt bekeret /

So ſick er gudt vnd eere vormehret.

Alſo

Alſo volgen ſe dem Haue juͤmmer nach /

Vnd lyden vaken groth vngemach.

Ein dinck / ick wol gemercket han /

Dat mennigem Heren / ein ſchalckhafftich man /

Veel leuer ys / de ſmeychelen kan /

Denn einer / de gudt vnd ehr em gan.

Mit ſchoͤnen ſtenen / mennich dat maket /

Dar vnder de dreckſalicheit bedaket.

Helm vnd Schildt / henget bauen an /

Hyr licht begrauen ein Eddelman.

So wert gehouwen vp den Steͤn /

Ja / dat rechte wapen / ys ein doden beͤn.

Houwe dat darup / ſo deyſtu recht /

Vnd ſchryff / du ſyſt van Adams ſlecht.

De Gades huͤlde hyr vorweruet /

De ys ock ſalich / wenn he ſteruet.

Syn Graff vnd Schildt / ys ſchon darby /

He ſterue edder ligge / wo ydt ock ſy.

Der Seelen helpet nicht ein ſchoͤne Graff /

Edder ander homodt / dar men rhoͤmet aff.

Na dem dode / mit grothem bage /

Nicht Gade / men deſſer Werlt tho behage.

De dorch leeffkoſent vnd drouwordt /

De warheit ſettet an einen ordt.

Vnd ſprickt Placebo / dat ytzlick gern hort /

De kloppet vor des Antichriſtes port.

Alſo de Gewaldt ſick endigen doth /

Cyrus de dranck ſyn egen Blodt.

Nene Gewaldt vp Erden ſo hoch ye quam /

De nicht ein ende mit truren nam.

Wat de Gewaldt achtet / vp dat alderbeſt /

Dat wert vorbittert doch thom leſt.

Grote narheit yſſet / vmme grote gewaldt /

De men doch nicht lange behaldt.

Wol wat gudes lauet vnd ock heldt /

Syn lohn em dubbelt wert geſtelt.

Wol ſick ſulueſt ſtedes lauet alleine /

Des loff ys ſwack vnd gantz kleine.

Mit

Mit dorheit ys vorwar de voreint /

De veel vmme einen doden weint.

Vnd vorgundt em ſyne rouwe tho han /

So wy em doch moͤthen alle na ghan.

De ehr vnd ein truwe herte / wol beſteith /

Auerſt de valſcheit vnd vntruwe / vndergheit.

Truwe nicht veel / vnd holdt dyne rede yn hudt /

Denn ein wyder Raͤdt / doth ſelden gudt.

Fruͤnde der werlt / yn groter nodt /

Ghan veer vnd twintich vp ein lodt.

Vnd de de beſten willen geheten ſyn /

Der ghan wol twintich vp ein Quentyn.

Ein Muͤller mit der Metzen /

Ein Weuer mit der Kretzen.

Ein Schnyder mit der Scher /

Welcker Duͤuel foͤrt de dre Deue her.

Mennich ys rechtferdich / allene mit woͤrden /

Wo men van Reinken Voſſe ock mach hoͤren.

Men yn den wercken nicht ein har /

Dat ſuͤth men alle dage wol apenbar.

Schoͤne woͤrde de helpen nicht /

Wor men de wercke nicht en ſicht.

Wo ys dat ſpel ſo gar egennuͤttig /

Wo geſchicht Roͤuerye ſo trotzig.

Wo ys de Deeffſtal alſo groff /

Wo ſweuet de Liſticheit alltidt vp.

Wo ys dat grote Sweren ſo gemen /

Wo rekent men den Eedt ſo klen.

Wo ys Geſelſchop ſo vntruw /

Wo hefft Borgen ſo veel naruw.

Wo ſyn de waren ſo gar bedrogen /

Wo ſyn de ſchuͤldener ſo gantz vorlogen

Wo gar ys Naberſchop ſo hetiſch /

Wo ſyn de Koͤſten vnmetich.

Wo rohe ys der Minſchen geweten /

Wo gar ys alles vngeluͤcke yngereten.

Wo weinich hoͤldt men van Gades wordt /

Wo vnbereidt ys men thom dodt.

Wo

Wo klen hefft men vp dat ewige acht /

Wo gantz men vp dat tydtlike tracht.

Wol vam ſchaden wil bliuen rein /

De ſchal boͤſer Geſelſchop achten klein.

Van Ebrekerye ys nuͤwerle wat gudes gekamen /

Denn hedde Paris Helenam nicht genamen.

Troia ſtuͤnde noch wol vp deſſen dach /

Dar der Greken Heer tein Jar vor lach.

Mit valſcheit menniger vmmegheit /

Jnt leſt doch vntruwe ſynen eigen Heren ſleith.

Van boͤſer Minſchen frede vnd vorbundt /

Wert framen Luͤden groth yamer kundt.

Gewiſſe Fruͤnde vnd ein vorſocht Swerdt /

Synt yn den noͤden veel Geldes werdt.

Mercke / mynes Vyendes mundt /

Lauet my tho nener ſtundt.

Wenn he ſchoͤn my wat laues gifft /

Dat kumpt doch vth ſynem herten nicht

Bichten ane ruwe /

Leeff hebben ane truwe.

Almoſen geuen thom geſichte /

Deſſe wercke doͤgen all gantz nichte.

Vnd ſyn by Gade ſo angeneme /

Als wenn ein Soͤge yn de Joͤdenſchul keme.

Dat ys ein Narre vnd wert geſchoͤuet /

De ſyner Frouwen vorguͤndt vnd vorloͤuet.

Dat ſe mit kuͤſſende ſy gemeine /

Vp gelouen byſlape / blyue kuͤſch vnd reine.

Solcken gelouen hefft de Duͤuel gegruͤnd[...]/

Vp Vnkuͤſcheit / Eebrock vnd ſtumme Suͤnde.

Wol ſtarck ys / vnd ſolckes vormach /

De ſteckt den andern yn den Sack.

De ſwacken vnd armen / moͤthen ſick alletydt lyden /

De ſtarcken v̄ riken / hebben geluͤck an beiden ſyden.

Wol vnrecht deith einem Man /

De em nen leidt hefft gedan.

Sunder ſtedes vor einen Fruͤndt gehan /

Dar ſtoͤren ſick wol andere teine an.

Kumpt

Kumpt ein Oſſe yn froͤmde Landt /

He wert doch vor ein Rindt erkandt.

Ghat ein Roͤdde des dages duſent ſtundt /

Thor Kercken / doch ys ydt ein Hundt.

Mercke / dat Roͤuers / Schelcke vnd Deue /

Holden ſelden mit framen Luͤden leue.

Wol dar wil weten / wol he ſy /

De frage ſyner Nabers twe edder dre.

Vnd werden em denn de dre vordragen /

So wert ydt em de veerde wol ſagen.

Dat ys vorwar ein vnwyſs Man /

De ſyne ſchande nicht vorſwygen kan.

De ys ein Narre de dar ſweren wil /

Vmme ein dinck / dat men em nicht geloͤuen wil.

Suͤe / hoͤr vnd ſpreck nicht /

Gedenck / vnd vorgith es nicht.

Heren gunſt vnd Frouwen lachen /

Vorkeren ſick yn mennigen ſaken.

Syne egen ſchande de vthbreidet vnd mehret /

De ſyn egen geſlechte ſuluen beſocht vnd vnehret.

Hoͤde dy vor boͤſen olden Wyuen /

Mit boͤſsheit ſe veel mengen vnd dryuen.

Wente wat de Duͤuel nicht vullenbringen kan /

Dar moth he ein oldt Wyff tho han.

Wenn ydt yn der Werlt were bruck vnd ſede /

Dat men vm Eebrock vnd Horerye Naſen affſnede.

So moſte mennige Frouwe vnd Man /

Jm Lande vmmeher ane Naſen ghan.

Wol allerley loͤfflike doͤget beghaͤt /

Vnd deith deſuluige men eine miſſedaͤdt.

De doͤgede werden alle dennoch vorgeten /

Vnd em wert na ſyner miſſedaͤdt gemeten.

Vor ogen tho denen ys myne kunſt /

Darmit make ick my vele gunſt.

Tho Haue / by dem Heren myn /

Valſchlick dene ick / yn gudem ſchyn.

Selden ys de lange tho Haue gebleuen /

De eintfoldich was / vnd nicht dorchdreuen.

Hoff=

Hoffgeſinde / Arſten vnd Juriſten /

Hebben Affgoͤde / dat ſynt ere Kiſten.

Wol em de ſick kan erneren /

Mit ſynem arbeide / vnd yn eeren.

Ane Hauedenſt / dat beſwerlike leͤuendt /

Dar Lyff vnd Seele / yn fahr moth ſweuen.

Wol ſo lange ys tho Hauewart /

Dat he erlanget einen grawen Bardt.

So hefft he veel ſorge vnd groth arbeidt /

Leider nicht gantz wol angelecht.

Truwe / Recht / Tucht vnd warheit /

Demodt / ſchaͤmde vnd eintfoldicheit.

Kuͤſcheit vnd mathe / ſynt vordreuen /

By Haue / vnd an ere ſtede ys gebleuen.

Legen / dregen / vnd alle vullerye /

Hinderliſt / achterredent vnd boͤuerye.

Vntucht / vnkuͤſcheit / einen andern beſchimpen /

Braſſen / drincken / vnd Neſen rimpen.

Spelen / dobbelen / vnd groth beſpott /

Ock gar weinich achten vp Godt.

Vp de Seele vnd vp den Dodt /

Vp den Duͤuel / vnd vp de leſte nodt.

Dith ſy dy HEre ym Hemmel geklaget /

Dem gar nen vnrecht behaget.

Gy Heren bruket nicht Gewaldt ſunder Recht /

Godt ys juwe Here / vnde gy ſyne Knecht.

Richtet nicht vp eines Minſchen klage /

Hoͤret thouoͤrn wat ock de ander ſage.

Gyricheit / vullerye / vnd vnkuͤſch wandel /

Mothwille vnd vntemlick handel.

Hebben mennigen Heren alſo beſeten /

Dat ſe der wyſsheit gar hebben vorgeten.

Veer Muͤren hefft ein yeder Ryke /

Einen Torne dar binnen desgelyke.

De erſte Muͤre / ys de Rechtferdicheit /

De ander / ſo geneget ys de Auericheit.

Den Vnderdanen / vnde deſuluen leuet /

Wedderumme / ſo dat Volck ſick oͤuet.

Tho

Tho holden de enicheit mit recht /

Dat de eine des andern boͤrde drecht.

De druͤdde Muͤre / de einem Ryken vele nuͤttet /

So men Wedewen vnd Weiſen beſchuͤttet.

Ane dat / ein Ryke / yn de lenge nicht beſteith /

De veerde Muͤre ys / ſo men nicht nalet.

Vnd ſtraffet de boͤſen / ſtrenge vnd vaſt /

Vorſchonet darmit wedder Boͤrger noch Gaſt.

Welcker Stadt deſſe veer Muͤren hat /

Jn der / Gades fruͤchte / de torne ſtat / etc.

So weinich alſe wy koͤnnen ſyn /

Ane Brodt / ane Water vnd Wyn.

So weinich koͤnne wy ock entberen /

Der Koͤninge / Foͤrſten vnd Heren.

De dar wil ſyn der Heren Hoffgeſinde /

De ſchicke den mantel na dem winde.

Vnd drage den vp beiden ſyden /

Wil he anders lange tho Haue ryden.

Heren huͤlde vnd Aprillen weder /

Frouwen leue vnd Roſen bleder.

Der Woͤrpel vnd dat Karten ſpyl /

Vorwandeln ſick vaken / wol dat weten wil.

Nu fruͤchtet men nenen woker noch ſchande /

Denn etlike maken duͤre tydt ym Lande.

Vnd ſlaen tho hope mit liſticheit /

De armodt nemande tho herten gheyt.

Woker vnd vorkoep / der armodt deith hinder /

Mennich vorderuet alſo mit Wyue vnd Kinder.

De Ryke den Armen alſo heimliken eruet /

Achtet nicht / dat mennich des hungers ſteruet.

Men leth ſe vuͤſte ſchryen / bidden vnd ropen /

Riſt de wahr / men wil en nicht vorkoͤpen.

De ys mit groter narheit beladen /

De ryke wil ſyn / mit der Meͤnheit ſchaden.

Vyff woker vyndet men / de ſynt reine /

De noͤmet men Erdtwoker gemeine.

Viſch / Holdt / Honnich vnd Graſs /

F

Ock

Ock Auet ye reine Spyſe was.

Wem Godt de dinge recht wil guͤnnen /

So waſſen deſſe woker ane Suͤnde.

Vnd ane grothe moͤye vnd arbeidt /

Godt hefft ſolckes vns tho nuͤtte bereidt.

Auerſt vth Gelde / Korn vnd Wyn /

Mach ane Suͤnde gar nen woker ſyn.

Ane hoͤpene alles wokers / vnd fry /

Vthlenen / dar waent Godt ock by.

O gudt Geſell drinck Wyns nicht tho veel /

Hoͤde dy vor Horen vnd ſpeel.

Wente ſpelen vnde ein boͤſe Wyff /

Bringen mennigen vmb ſyn geſundtheit vnd Lyff.

Einen hertzen ane ſyne luſt /

Vnd drincken ane ſynen dorſt.

Ock ethen ane hunger.

Leͤuet de lange / ſo nimpt ydt my wunder.

Jck bin vorwar ein vntruwe Meyer.

Hebbe ſtinckende Bottern vnd vule Eyer.

Pyppige Hoͤner / krancke Goͤſe vnd Ende /

Vnd wat ick yn vntruwe kan erdencken.

Dat ick darmit de Boͤrgers beſchyte /

Daran ſpare ick nenen flyte.

Willen ſe myne wahr van my bekamen /

Jdt bringe en ſchaden edder framen.

Se moͤthent my alle dubbelt vorgelden /

An my gewinnen ſe gar ſelden.

Denn ick bin aller vntruw vull /

Nicht beters men en bringen ſchal.

Se ſynt noch fro / dat ſe ydt men bekamen /

Jdt ſy denn mit erem ſchaden edder framen

De Boͤrgers ſynt vns Buren vyendt /

Wedderumme wy en nicht truwe ſynt.

Darumme wil ick myn Ampt vorwaren /

Mit vntruwe ſtede tho Marckede varen.

Godt hefft veer dinge geſchapen /

Den Adel / Buren vnd Papen.

Dat veerde ſynt Woͤkeners genandt /

De

De ſchinden Boͤrge / Stede / Doͤrper vnd Landt.

Gudt gelath / van herten quaͤdt /

Bedruͤcht vaken gude Fruͤnde.

Dat ys recht / alſe men ſecht /

De ſtillen water hebben depe gruͤnde /

Bewar dyn ſpel / dat ys vorlarn ſnel / vth den hend[...]

Wenn ydt ys geſcheen / ſo ys ydt vorſeen /

Nemandt mach dat wenden.

De my fruͤndtlick vor mynen ogen ys /

Vnd menet my mit valſcher liſt.

Dem wil ick wedder lenen /

Schoͤne rede ſunder menen.

Jck Venus dwinge alle Foͤrſten vnd Heren /

Myner gewaldt kan ſick nemandt erwehren.

Vp ſolcke kunſt ick my vorlate /

Wente ſchoͤn bin ick / bauen alle mathe.

Wol mith my wil ghan tho Beer edder tho
(Wyne /

De legge ſynen Penninck by den mynen.

Sup dick vull vnd legge dy nedder /

Sta vp vnd vuͤlle dy wedder.

Alſo ſchrifft Arslexander /

Eine vuͤlle vordrifft de ander.

Ein Garden ane Boem /

Ein ſchon Gull ane Thoem.

Ein Ruͤter ane ein Swerdt /

De dre ſynt nicht eins Dreckes werdt.

Vnder veel hundert Wyuen eine Morinne /

Hefft berouet alle myne ſinne.

Ere bede vnde maket Wyfflick ſchaͤm /

Dat ick einen andern Godt an nam.

Jck hedde noch wol duſent angebedet /

Er dat ick ſe hedde vortoͤrnet.

O Minſche gedencke dat du moſt ſteruen /

Dyn gudt beholden hyr dyne Eruen.

Wenn ſe dy hebben tho Graue gebracht /

So dencken ſe dach vnd nacht.

Wo ſe dyn gudt moͤgen deelen /

Se fragen nicht veel na dyner Seelen.

Dar=

Darumme drinck vnd eth / dewyle du leeueſt /

Vnd giff den Armen / wat du van Gade heueſt.

Bewar dyn ehr / Dy wert nicht mehr.

Wenn vmme vnd an / Dar mit dar van.

Wer dat einem ydern vor ſyn hoͤuet geſchreuen /

Dat he ſyne dage hefft bedreuen.

Mennich ſcholde ſick vaken bedencken /

Ehr he einem andern ſyne Ehr ſcholde krencken.

Prelaten de Godt ſelden ſehen /

Papen de ere Kercken flehen.

Foͤrſten wreuel vnd vngnedich /

Ein junck Wyff vnd vnſtedich.

Ryke Luͤde de legen leren /

Heren de er recht vorkeren.

Ridders de er Erue vorkoͤpen /

Frouwen de vaken auer veldt lopen.

Ein oldt Man de tho der drunckenheit tydet /

Ein Moͤnnick de ſyn Kloſter mydet.

Ein yunck Man de ſick tho vndoͤgeden wendet /

Ein arm Man de wol Wyn kennet.

Dat ſynt de vordoruen dinck /

Dar de Luͤde nicht vele van gedegen ſynt.

Olde Wyue koͤnnen boͤthen vnd wicken /

Goldtſmede hebben ſtempel vnd ſtalen ſticken.

Schryuers de dar Foͤrſten Yngeſegel dragen /

Kopluͤde de er Lyff na gude wagen.

Haueluͤde de ere Seele nicht en ſparen /

Vor alle de moth men ſick ſehr waren.

De hyr benoͤmet ſynt all tho handt /

De bekande Man vorteret alle Landt.

Van dem Banne.

Sluth tho / vnd eins luͤde /

Segene dat water / nicht beſprenge de Luͤde.

Holdt Miſſe nicht mit Geſange /

Dyn Koͤſter ſy gewyet tho dem ſtrange.

Doͤpe / Bicht / Bothe ſy dyne gaue /

Predicke / nicht ſinge noch graue.

De Frouwen nicht ynleide /

Dem

Dem Krancken Gades Lycham bereide.

Nicht Olye / noch truwe Echt /

So holſtu dat Jnterdict recht.

Jdt duͤncket my nicht vth dynes rymes grundt /

Se ſede ya yn ſo korter ſtundt.

Olde boͤſe Wyue ſynt van boͤſe nuͤcken /

Goltſmede koͤnnen Yngeſegel druͤcken.

Arme Schriuers weren gern rike / vnd hedden gern
(veͤl /

Kopluͤden kumpt ydt vaken vth dem weͤl.

Ock weͤth ick noch ein Sprickwordt /

Datſulue hebbe ick vaken gehordt.

Wol auer See vnd Sandt fryet ſo verne /

Edder buten Lande ſo gerne.

Dem wert Kopper vor Geldt geſandt /

Vnd grote geloͤffte / werden ein ydel thandt.

Thom nyen Jare huͤbſche ryme.

Jheſus dat ſoͤte Kindelin /

Schal ſtedes yn mynem herten ſyn.

Dat ys van Suͤnden alſo klar /

Dat geue ick dy thom nyen Jar.

Leue Suͤſter deſſen Breeff ick tho juw ſende /

Vp einem Koken ſo gantz behende.

Tho einem froͤliken vnd nyen Jare /

Ane allem angeſte vnd vare

Godt wil dat wy dith Jar thom ende bringen /

Mit ſtedem beden vnde ſingen.

Vnd alletydt na Gades willen leͤuen /

Synem hilligen Worde nicht wedderſtreuen.

Ach leeff wes ſo lange geſundt /

Dat de Fiole wecht ein Pundt.

Wecht ſe ein Lodt effte Quentyn /

Noch ſchoͤle gy de alderleueſte ſyn.

Ach ſoͤte leeff herumme den herdt /

Ein oldt Man ys juw beſchert.

Den gy yn yuwem herten nicht begert /

Gy moͤthen en ſchobben vnd klouwen /

Allent wat he ſchal ethen / moͤthe ghy em kouwen.

Anneke blyff hyr nicht / ys ein gudt kock /

Se

Se gheit vmme dat vuͤr / alſe ein welteblock:

Wenn ſe vns den koel ſchal kaken /

So moth ſe dat vuͤr yn der aſſchen raken.

Ja wenn ſe de Spyſe ſchal wellen /

So ſleith ſe de Luͤſe vp der Kellen.

Godt groͤte juw myn guͤlden Melan /

Myn herte ys na juw ſehr beſtan.

Wenn ick juw ghande ſee vp der ſtraten /

Myn lachent kan ick nicht lathen.

Noch moth ick myn lachent ſtillen /

All vmme der valſchen Tungen willen.

Ein wyſs vnd doͤgentſam Raͤdt /

Vele frame Boͤrgers yn der Stadt.

De alder ſtarckſten Muͤren ſynt /

Nene beter Muͤren ick vyndt.

Wenn dy dat Wyff ein Ledtlin ſinget /

Van rikedom den ſe tho dy bringet.

Dat klingt dy yn den oren alſo /

Dat du des ledes werſt nuͤmmer fro.

Heffſtu dy vnder gudt gemenget /

Jck mein ydt wert dy yngedrenget.

Dat heffſtu vorhen nicht bedacht /

Ja hedde ſe dy keinen Heller gebracht.

Dat ſcholde dy ytzundes leuer ſyn /

Denn van er lyden dachlikes pyn.

Biſtu ein Krigesman edder ein Buwr /

Wo ſuͤſtu vth dyner Kappen ſo ſur.

Wultu nu ein Krigesman werden /

So nim hundert guͤlden / den Kryg wil ick dy leren.

Wat dy leeff ys / dat men dy do /

Dat do ſtedes wedder / dat hoͤrt dy tho.

Vnd wat dy ys van jemande leidt /

Dat do nicht / dat ys de ſalicheit.

Der armodt darff ſick nemandt ſchemen /

De Man ys ryck / de Godt kan truwen.

So arm du biſt / du heffſt dyns gelick /

Schadens erwarde / ſo biſtu ryck.

Ein arm Man kan wol rike werden /

Ein

Ein rike wert wol arm / vp deſſer Erden.

Gar vaken tidtlick gudt vorgheit /

Dat men mit vnrechte tho ſick ſleith.

Vnſe Burſſe hefft deſſe ſede /

De wat ethen wil / de bringe wat mede.

Jdt ſy mager edder veth /

So mach he ethen deſte beth.

Bringet he denn genoch /

So mach he ethen ſyn geuoech.

Weſet wilkamen gy vngebeden Geſte /

Taſtet tho vnd ethet dat alderbeſte.

Werde ghy denn nicht ſath /

So dancket dem yennen / de juw bath.

Jdt ys mennigem leidt /

Dat ydt einem andern wolgheit.

Em hatet vaken dat he ſuͤth /

Vnd moth doch lyden / dat ydt geſchuͤth.

Rede weinich vnd make dat war /

Borge nicht tho veel / vnd betale klar.

Wete veel / vnd weinich ſage /

Antwerde nicht vp alle Frage.

Vnd mercke euen / wat dyne Rente ſy /

Vnd holdt dy dar froͤmlick by.

Vnd there wol tho mathe /

So gheiſtu velichte vp der ſtrate.

Mit dancken kan my nemandt melden /

Mit eeren kan my nemandt ſchelden.

Dar ys nen Minſche vp Erden ſo ryck /

Mit dancken bin ick wol ſyns gelyck.

Leue / Schatt vnd groth gewinn /

Vorkert mennigem ſyn hert vnd ſinn.

Selden kan he werden vroth /

De ſtedes denckt vp groth gudt.

Nemandt weͤth noch dach effte nacht /

Wo lange dat ſyn leeuendt ſtan mach.

Hebbe leeff dat du nicht vorleſen machſt /

Vorlath dat du nicht beholden machſt.

Vnd ſoeck dat du geneten machſt /

Ach

Ach Godt wo kort ys hyr de tidt.

Maͤck vns van allen Suͤndenn quydt.

Myn euenthuͤr ys kranck /

Jck vorhape my ein beter / all wart ydt lanck.

Stuͤnde myn Ancker vp vaſtem grunde /

So wer ick froͤlick tho allen ſtunden.

Jck wil freten / Supen vnd ſtoͤrten /

Mynnern myn gudt / vnd leͤuendt koͤrten.

Jck wil drincken vnd metich leeuen /

Vormehren myn gudt / dar van Gade geuen.

Ein yder mach wol drincken den Rynſchen wyn

Vmme geldt / friſch / fruͤndtlick vnd froͤlick ſyn.

Wyn gedruncken / mit mathe /

Deith den Minſchen gude bathe.

De ſick yn Wyne drincken vull /

Werden gelyck den Deerten dull.

Wolde Godt ick moſte ein Kluͤſener werden

So wolde ick nicht anders begeren.

Denn gude olde Keſe vnd witt Brodt /

De wolde ick hebben yn myner nodt.

Koldt Beer vnd ſprengenden Wyn /

Dat ſcholde myn ſtedes gedrencke ſyn.

Junge Hoͤnere vnd olde Viſſche /

De wolde ick ſtedes hebben vp mynem Diſſche.

Dartho ein ſchoͤnes junges Megdelin /

Dat ſcholde my friſten dat leeuendt myn.

Doch moſte ydt ock hebben ſmale lenden /

Dar wolde ick arme Kluͤſener my leͤuen mede enden

Starck vordrach vnd grothe othmoth /

Bringt alle dinck thom beſten.

De dar kan dwingen ſynen modt /

Geduldt ys dartho gudt.

He gewindt daran thom leſten.

Anneke vnſe Magedt /

De ſlept beth ydt er behaget.

Alſe men ſe thom leſten wecket /

So ys er efft de Hundt bleket.

So thuͤt ſe dat Hoͤuet wedder vnder /

Vor=

Vorderfft ſe daruan / dat gifft my wunder.

Suͤnde tho vormyden / ys ein Schryn /

Geduldt ym lydende / legge darin.

Woldaͤdt vor arch / do dar tho /

Froͤuwde yn armodt / nu do tho.

Wol dar wil mit eeren olden /

De ſchal geuen vnd ock wat beholden.

Vnd nicht ſyn alltho milde /

Dat em ſyn gudt nicht kame tho ſpilde.

Wor Eſels krygen Herſchoppyen /

Dar ſuͤth men ſelden veel dyen.

Meiſt ſe er egen voͤrdeel ſoͤken /

Vp anderer woluart ſe weinich roͤken.

Doch ys dith de meiſte klage /

Se ryſen yn macht alle dage.

Och wo wol dat em geſchuͤth /

De affleth ehr he vorlaren ſuͤth.

Noch ſuͤth mennich vorlaren ſpil /

De doch nicht afflaten wil.

Spelen vnd nicht gewinnen /

Helſen vnd nicht geneten /

Dat moͤchte dem Duͤuel vordreten.

Heren huͤlde / vnd de Aprillen wedder /

Vnd ſchoͤne Frouwen / dartho de Roſen bleder.

Karten / Woͤrpel / vnd Seyden ſpyl /

Vorkeren ſick vaken / wol dat mercken wil.

Louwen / Baren vnd Swyne /

Dat ſynt dre wilde Deerte tho themen.

Jck ſach nuͤ / ſo wyſs einen Man /

De ein quaͤdt Wyff themen kan.

Dar baten noch ſlege effte kyuen /

Dat ſe ys / wil ſe wol bliuen.

Dar ys nemandt de ſo einen hogen modt droech /

Ein Wyff gifft em kyues vnd haders genoch.

Alle tydt tho mynem Bolen bereidt /

Sunder groth vnkoſt vnd arbeidt.

Jdt ſy geluͤcke effte vngeual /

Godt voͤget alſe ydt weſen ſchal.

G

Wiltu

Wiltu ein truwe leeff beſtan /

So lath de andern alle ghan.

Wente wo einer mehr Perde berydt /

Jo he mehr tho beſlande gifft.

De alltho haſtich ys tho vntiden /

De ſchal vp einem Eſel ryden.

Suͤſs vorhaſtet ſick ein Man /

De nicht mit ſeden handeln kan.

All wat du deyſt bedencke den ende /

Gryp ein dinck wyſslick an /

Vnd wes nicht tho behende.

Wes vorſichtich vnd holdt dy ſlecht /

Wes ock nicht tho haſtich / bedencke dy recht.

Vnuorworren ys alder beſt /

So ſy he ock de dith leſt.

Wol dar wat hefft de beholde /

Wente vngeluͤcke kumpt bolde.

Mennich Minſche ys alſo geſinnet /

Syn egen quaͤdt he vaken beginnet.

Dat he moth ander Luͤde ſchelden /

Dat moth nemandt melden.

Van kranckem ſade de Minſche wert /

Syn Moder en mit nodt geberdt.

Syn leͤuendt ys gantz ein arbeidt /

Ein gewiſſe dodt ys em bereidt.

Nen Boem ys / de ſo boͤſe fruͤchte deyt /

Alſe de boͤſshafftige minſcheit.

Wo ſchon de Minſche van buten ys /

So ys he doch binnen vule myſs.

Wol eine ſtede leeff hefft / ſchal dar nicht van wan=
(dern /

Wat he an der einen leth / vindt he an der andern.

Se ſynt auer eine forme gegaten /

Soͤchte men ſe ock yn Landen / Steden vnd ſtraten.

Hefft dyn leeff yennich gebreck an ſick /

Dat ſchaltu nicht maken apenbarlick.

Dar ſchaltu hoͤueſch mede lyden /

Darumme dat ſe leuet dyne ſyden.

Jſſet dat dyn leͤff dy tho veel vorluͤcht /

So

So ſchaltu van er keren de erſte fluͤcht.

Wente he ys alles dinges wol voruaren /

De affleth ehr he ſuͤth vorlaren.

Jck bin ein Jeger vnd voer ein Horn /

All dat ick yage ys vorlorn.

Noch wil ick yagen dach vnd nacht /

Beth ick einen ſteden Bolen krygen mach.

So dyn leeff mit haſte wil van dy keren /

Dat ſchaltu er ſo balde nicht wehren.

Dat ys men alſe ein Regen ſchur /

Darna ſchynt de Suͤnne alſe voͤr.

Wo mach doch dem tho ſinne ſyn /

De viendt ys / vnd wil doch Fruͤndt ſyn.

Leͤue hyr yn geduldt vp Erden /

Wente dy mach nicht anders werden.

Alſe ethent / drinckent vnd gewandt /

Vnd vp dat leſte ein holten banck.

Wultu weſen ein wyſs Man /

So lath alle dinck vor dy auerghan.

Wol dar vele vraget na nyen mehren /

De dar ſecht na / de luͤcht ock geren.

Solcke Luͤde ſchaltu myden /

Wultu nicht vallen yn groth lyden.

Jn froͤuwden der Boelſchop vnuormeten /

Vorguͤndt Brodt wert ock wol gegeten.

Jck was gantz leeff / dat mende ick /

Dar ys ein ander / dat weͤth ick.

De dat ys / de hoͤde ſick /

Jdt wert em ock ghan / vpt leſte alſe mick.

Ein Maler entwerpet erſten dat ys ya /

Vnd ſchouwet denn / wo ſyn Bilde ſta.

Jdt ys veel beter twe mal gemeten /

Alſe ein mal / vnd dat beſte vorgeten.

An doͤgenden ſchaltu dy oͤuen yo /

Dat hoͤrt Heren vnd Foͤrſten tho.

Vnd andern guden Luͤden /

De ſick vor ſchande willen hoͤden.

Jck achte klein wat ſe klagen /

Wo

Wo ick mach vuͤllen mynen magen.

Alſo deith ock de gyrige Man /

De na grotem gelde vnd gude ys beſtan

Mennich dencket klen vp den dodt /

De hyr vp Erden hefft groth gudt /

Vnd moth allykewol yn de fahr /

Mede weſen / yn der doden ſchar.

Jck bin ein Vagel de gern bedruͤcht /

Dar an myn mundt nicht en luͤcht.

Wol gerne wil froͤmde guͤder eruen /

De moth vaken quades dodes ſteruen.

He duͤncket my nicht weſen wyſs /

De dar buwet vp dat yſs.

Wenn dar kumpt der Suͤnnen glantz /

So blifft dat gebuwte nicht gantz.

Wes hoͤueſch vnd dartho wyſs /

So geuen dy de Luͤde pryſs.

Segge van Frouwen vnd Junckfrouwen gudt /

So geuen ſe dy hogen modt.

Mit leckerliken Richten /

Spiſet men Ridders vnd Knechten.

Ja mennich ein gudt gerichte wol neme /

Vnd achtede nicht groth wort her queme.

Jck gha hyr ſpatzeren yn dem drecke /

De my beſpotten ſynt Gecke.

Jck mene dat ydt ſick nicht en temet /

Dat ſick ein man ſynes amptes ſchemet.

De den Doden pypen drecht /

Vnd ſyn geldt an loſe Frouwen lecht.

De mach des wol weſen gewiſs /

Dat ſyn arbeidt vorlaren ys.

De dar drincket tho vullen /

De moth vaken vordullen.

Veel beter druͤncke he tho mate /

Vnd leeuede yn ſynem ſtate.

De dar mehr vortert alſe he vormach /

Den ſleyth gerne der ſorge ſlach.

Beter were ydt he druͤncke tho mate /

So

So doͤrfft he darna nicht ghan vp der ſtrate.

Wol tho gelage wil mit my drincken /

Vnd nicht wil mit my klincken.

Des gelages ick wol entbere /

All were he ock ein Landes Here.

Jn ſchanden vnd vnehren moth vortzagen /

De friſch / ſtarck / yn ſynen jungen dagen.

Nicht hefft gedacht vp den Olden man /

De rouwe / frede vnd gemack ſcholde han.

Weme genoͤget an dem dat he hat /

De ys ryke genoch / wo ydt em ock ghat.

Fruͤndtlick regeren vnd mit willen /

Deith veel torns vnd haders ſtillen.

Wol mit dem Koppe wil bauen vth /

Deith veel ſchaden vnd richtet doch weinich vth.

Wat helpet hapen ſunder troſt /

De dar ſelden wert van erloſt.

Voͤr gedan vnd na bedacht /

Hefft mennigen yn groth trurent gebracht.

Jdt ys manck den Luͤden nu de gunſt /

Vnd ys ock der werlt kunſt.

Dem ydt wolgeyt de hefft veel Fruͤndt /

Tho dem ſecht men / wes lange geſundt.

Men den jdt oͤuel gheit / wo veel der ys /

weinich Fruͤnde hebben de / dat js gewis

Soͤte leeff do ick dy koſs /

Do was de windt Suͤdtoſt.

Nu ys de windt geworden Weſt /

Vare hen ſoͤte leeff / vnd do dy beſt.

Biſtu myner ſatt / ſo bin ick dyner moͤde

Var hen / dat dy Godt behoͤde.

Trurich thomate / js alletidt gudt /

Dem de ſick ſuluen troͤſten moth.

Jck hebbe jdt vorſocht yn korten tiden /

Jck was gantz trurich / ick moſte ydt lyden.

Hapen ys vp my vorſtoruen /

Ein ander hefft myn leeff erworuen.

Dar ick vp tho hapen plach /

Dar

dar hefft ein ander de froͤuwde aff.

Dat ys ein Apenſpyl vnd Doren raͤdt /

Wor dre na einem Bolen ghat.

De eine ys leeff / de ander leidt /

De druͤdde vorluͤſt koſt vnd arbeidt.

Nochtans wil ick yn hapen leͤuen /

Vellichte moͤchte ſe my ere fruͤndtſchop geuen.

Wol ſick wil der Bolſchop erneren /

De moth koͤnnen ſwygen vnd legen.

Suͤchten / wenen vnd Sweren /

Wol deſſe nu nicht en kan /

De neme ſick der Bolſchop nicht an.

Nu wolan ick wil my froͤlick holden /

Jdt mach an my noch wol vorkolden.

Vnd wil laten geſchen dat weſen moth /

Dat my vaken vnd veel truren doth.

Ach elende berichte mick /

Wo lange ſchal ick lauen dick.

Elende wende / wenn Godt wil ſo ende /

Elende bin ick / wol dar wil de troͤſte mick.

Elende js my beſchert / dat ſick alle man vor my vor=
(fert.

Elende hefft my beſeten /

Dat ick van alle Man bin vorgeten.

Ein Man ſchal ſick nicht tho ſehr berhoͤmen /

Dat ſyn Hoff ſta vull ſchoͤner blomen.

Dar kumpt ein rype vp eine tydt /

Vnd maket em all ſyner blomen quydt.

Ach wolde Godt vnd ein /

So were all myne ſorge klein.

Jck bin de ick bin /

Wilde ys myn ſinn.

Groth ys myn mudt /

Klen ys myn gudt.

Sunder geldt bin ick de beſt /

So moth he ock ſyn de dith leſt.

Hebbe mathe an dynem mudt /

Wente alltho veel ys nicht gudt.

Eines Weidemans vnuordraten /

Des

Des hebbe ick vaken genaten.

Mennich minſche my dat vorgan /

Dat he ſuluen nicht vorgelden kan.

Koͤnde ick my ſcheidens erwehren /

So wolde ick my wol erneren.

Ach ſcheiden ys de bitter dodt.

Vnd bringt mennigen yn ſo grote nodt /

Mennich man belachet mick /

Dat my oͤuel ſyth / des hoͤde he ſick.

Wultu my vnd einen ydern ſchelden /

So moth men dyne vndaͤdt ock melden.

Synt de denne ſo recht vnd gudt /

Des machſtu dy froͤuwen yn dynem mudt.

Ach hedde ick mynen willen /

So wer ick gudt tho ſtillen.

De mit heimliken lyden befangen ys /

Nen ſwarer boͤrde kan weſen / dat ys gewiſs.

Wol kan ydt ſo maken berichte my /

Dat ydt alle Manne tho dancken ſy.

My moͤyet mehr myn mydent /

Alſe my moͤyet myn ſware lydent.

Jck hebbe geluͤcke ſunder bate /

Kame ick tho ſpade / ſo kame ick tho late.

Kame ick tho fro / ſo kame ick tho vnraſt /

Allſuͤs kame ick tho vnpaſs.

Weme wol darynne genoͤget /

Alſe ydt Godt mit em foͤget.

Godt de wert ydt wol voͤgen /

Darinne dy ſchal wol genoͤgen.

Ein Jeger ys ein Jeger /

Wol nicht en hefft / dat ys ein kleger.

Jodoch wil ick fangen dat ick yage /

Scholde ick ock yagen all myn dage.

De ys wyſs / de gudt gewinnet /

De ys wyſs / de ſick ſulueſt kennet.

De ys wyſs / de ſick hoͤdt vor Suͤnden /

De ys wyſs / de gudt vnd quaͤdt kan gruͤnden.

De ys wyſs / de dem Dode nicht enthuͤt /

De

De ys wyſs / de quade Geſelſchop fluͤcht.

Ach wo gerne ick weten wolde /

Vor weme ick my hoͤden ſcholde.

Jdt ys nu der Werlt gantz nuwe /

Gude woͤrde vnd valſche truwe.

Ja wenn de mundt ſprickt / Godt groͤte dick /

So ment dat herte / dat fam my re ſla dick.

Weme dat geluͤcke mit gude gnedich ys /

All ys he dull / doch heth he wyſs.

Wat helpet dat einer vele kuͤnſte kan /

Dem Godt nen geluͤcke gan.

Wol gerne vthbolet / vnd ſelden dar gheit /

Js he gantz leeff / he wert wol leidt.

He ys arger / alſe vorgifft vnd fennyn /

De Vyendt ys / vnd wil noch Fruͤndt ſyn.

Gedencke vnd nicht vorgiſs /

Lath einen yedern ſyn / wol he ys.

Vp dat nemandt ſegge wol du biſt /

Wol weth wol des andern Schwager ys.

Mercke vnd melde /

De waſſen beide yn dem velde.

Pluͤcke mercke / vnd lath melde ſtan /

So machſtu mit allen Luͤden vmmeghan.

Lydent tho dragen ys ſware pyn /

Auerſt ſynen Bolen tho myden ys quaͤdt fennyn.

Ach de ſick alſo waren koͤnde /

Dat he alles vngeluͤcke leddich ſtuͤnde.

Vnd alle dinck lete lopen ſynen loep /

De hedde vorwar den beſten koep.

Koͤnden my myne dancken bringen darhen /

So wer ick vaken / dar ick nicht en bin.

Ein Jarmarckt ane Deue /

Eine ſchoͤne Frouwe ane leue.

Ein Buͤdel ane Geldt /

Deſſe dre ding ſyn nicht yn der Werlt.

Wenn alle Voͤgel ſynt tho neſte /

So ys myn ſpatzerent noch dat beſte.

Jck wuͤnſche allen nyders dat vngeuall /

Dat

Dat vp Erden ys / vnd noch kamen ſchal.

My wundert nen dinck mehr vp Erden /

So rechte leue dat mach leidt werden.

Weme geduͤncket dat he ſy wyſs /

Van der dorheit beholdt he den pryſs.

Weme geduͤncket dat he alle dinck kan /

De ys nuͤmmermehr ein wyſs Man.

He ys ein Dor de ſick tho veel vnderwindt /

He ys ein Dor de ſick tho vaſte vorbindt.

He ys ein Dor / dem an ſynem nicht genoͤget /

He ys ein Dor / de ſick tho Doren voͤget.

Wol tho lyden ys gebaren /

Lydt he nicht ſo ys he vorlaren.

Dorch lydent wil ick my vorblyden /

Vnd alle valſche kleffers myden.

Barmherticheit klagent helpet my nicht /

Heimlick bolen kan ick nicht.

Geldt deith ydt / des hebbe ick nicht /

Weme dat vorbarmet de troͤſte mick.

Homodige Luͤde beſchouwen ſick /

Olde luͤde klouwen ſick.

Moͤde luͤde rouwen ſick /

Wyſe luͤde vorſinnen ſick.

Junge luͤde beleuen ſick /

Dulle luͤde oͤuen ſick.

Nemandt wil mick / nemandt bin ick /

Nemandt ys myn / nemandt wil ick ſyn.

Jck was leeff / vnd bin geworden leidt /

Nochtans hebbe ick leeff de my gudt deith.

Wol einen Boem hefft vtherkaren /

Vnd ſuͤth de frucht daranne vorlaren /

De houwe en aff vnd weſe tho frede /

Vnd ſette einen andern yn de ſtede.

Tydt / ſtede vnd ſtunde /

Veldt / Haſen vnd Hunde.

Maken mennigen wilden Man /

Dat mercke wol de dat mercken kan.

H

Mege=

Megede de gern vor den doͤren ſtan /

Vnd veel wittes yn eren ogen han /

Vnd ſehen all hyr vnd dar /

Vnd nemen der yungen Geſellen war /

Dat ys my recht ym ſinne /

De laten ſick gern auerwinnen.

Gudt maket mudt / Modt bringet auermodt /

Auermodt bringet armodt / Armodt gantz we doth.

Wol dar wat weth de ſwyge /

De dar wol ys de blyue.

Wol wat hefft de holde /

Wente vorluſt kumpt bolde.

Moͤchte myn hapent ſeker ſyn /

So wer myn vorlangent nene pyn.

Myn Leeff ys gudt van allen ſeden /

Schoͤne gemaket van allen leden.

Se kan wol junger Geſellen huͤlde krygen /

Men wat ſe ſuͤth / dat kan ſe nicht ſwygen.

Jck bin eines kleinen Breues ock ein Both /

Godt groͤte dy Leeff all ſunder ſpott.

Jck entbede juw mynen fruͤndtliken groth /

Van rechter leue ick dat don moth.

De alderleueſten myn de ick juͤ gewan /

De groͤte ick van herten efft ick kan.

Vnd groͤte ſe ſo mennige ſtundt /

Alſe Sandes korn licht ym Meres grundt.

O alderleueſte Froͤuwlin tzart /

Jck do juw kundt tho deſſer vart.

Veel tho hoͤren vnd nicht anmercken /

Dat ſynt alle vorlaren wercke.

Sich vor dick / truwe ys miſslick /

Truwe ys ein ſeltzam Gaſt /

Wol ſe vindt / de holde ſe vaſt.

Sich vor dick / ſnelle Huͤnde yagen dick /

Suͤſtu vmme vnd werſt geuaen /

So ys all dyn arbeidt vmmeſuͤs gedan.

Ein junck Man vnd ein oldt Wyff /

Dar twiſſchen ys ein ewich kyff.

Wo

Wol dar wil klaffen tho vele /

De wert ein Geck yn dem ſpele.

Ach ſwygent ys kunſt /

Klaffent maket vngunſt.

Swych vnd lydt / mercke vnd mydt /

Suͤ tho wo du dy hyr ſtelleſt /

Dat du der Geſelſchop nicht entgeldeſt.

Ach Here Godt wo ſehr / gheit goldt vor ehr /

Goldt vnd Suͤluer mach men krygen /

Wol nene eer hefft de mach wol ſwigen.

Bedroͤuede herten ſchoͤlen ſoͤken /

Schoͤne Frouwen mit witten doken.

Dartho guden Rynſchen Wyn /

Jck weth nene beter Medicin.

Mit groter gefahr / wardt jdt my ſchwar /

Noch quam ick dar / Tho der alderleueſten myn.

De benam my de pyn.

Jck entber / dat ick beger /

Koͤnde ick dat erlangen /

So were myne ſorge vorgangen.

Hoͤdt dy geſelle vnd wes gemeyt /

Dy wert noch lones arbeidt

Hoͤdt dy Geſelle vnd wes geſundt /

Vnd hebbe alle tydt einen hoͤueſchen mundt.

Hyr kumpt veel her / Des ick nicht beger /

Dat ick beger / Kumpt gantz ſelden her.

Wat ick weth / vnd nicht weten ſchal /

Dat en weth ick nicht / vnd weth ydt all.

Jck bin begaten ſunder nat /

Ein valſch Fruͤndt dede my dat.

Dar ick my gudes tho vorleth /

Dat was de yenne de my vorreth.

Swigen ys de Orden myn /

Swigen deith my ſwigendt ſchyn.

Swigen ys ein Eddel doͤget /

Swiget dat gy wol ſwigen moͤget.

Dat ys warlick ein gar wyſs Man /

De tho allen tiden ſwigen vnd ſpreken kan.

Jck

Jck bin ein arme Derne /

Jck dede ydt alſo gerne.

Were jdt gedan recht /

So dede ick alſe ein Knecht.

Jck hate weme ick hate /

Jdt wert darumme nicht gelaten.

Stan ſe ym vorbunde /

So ramen ſe wol der Stunde.

Jck hebbe geyaget / dat my behaget /

Godt hefft geuoͤget / dat my genoͤget.

Hedde ick alles wildes koͤr /

Jck jagede men dat ick hebbe voͤr.

Jck mende wo ſe were ein Gaſt /

Do ſe quam yn myn herte.

Nu hefft ſe dar gehuſet vaſt /

Daruan ſo lyde ick ſmerte.

Wolde ſe ſtedes ein gudt Naberſche ſyn /

My en ſcholde erer nicht vordreten.

Se ys myn Roſengardelin /

Des late ſe my geneten.

Mach ick juwe hulde nicht vorweruen /

So moth ick warlick ſteruen /

De Leeffhebber ſterfft gantz vaken /

Dat en de dodt nicht wert raken.

Wenn he ſynen willen nicht kan vorweruen /

So ſecht he warlick ick moth ſteruen.

Wes friſch vnd wol gemudt /

So wert alle dinck noch wol gudt.

Jck hebbe nuͤwerle beters geleſen /

Men wol tho donde vnd froͤlick weſen.

Buwent vnd kyff /

Koͤſte vnd ſchoͤne wyff /

Nemen penninge vnd lyff.

Wol de leue wil koͤpen /

De laue vth ein par Scho mit knoͤpen.

Wenn ſe denn de Scho wil halen /

So ſchal men ſe er vp de wandt malen.

Godt geue Godt groͤte /

Vor=

Vorleſe wy de Scho ſo beholde wy de Voͤthe.

Wor men der leue nicht wil ſparen /

Dar kan ſe nicht lange waren.

Ach wo gerne / Wo ſelden wo verne /

Jck van er bin / So krencket my de ſinn.

Jck was gantz leeff yn einem huſe /

Do leuer quam / do moͤſte ick vth.

Nu bin ick geuallen van dem ſtege /

Wil Godt ick kame noch wol wedder tho wege.

Ydt fraget mennich wo ydt my gheit /

Ginge ydt my wol / ydt were em leidt.

Mit ſolcken reden alſe he ydt menet /

So wil ick lachen wenn he wenet.

Ydt ſy ſyn ſchimp edder ſpott /

Wat he my guͤnnet / dat geue em Godt.

Ach leuer gedencke vp my / Alſe ick vp dy /

So biſtu ſelden dancken fry.

Wenn ick by er weſen mach /

So duͤncket my twintich Jar ein dach.

Ein Fruͤndt yn der nodt /

Ein Fruͤndt yn den dodt.

Ein Fruͤndt yn der truͤwe /

Ein Fruͤndt achter ruͤgge /

Dat ſynt veer ſtalen bruͤgge.

Wol deſſe recht kan raken /

De mach wol Fruͤndtſchop maken.

Wol alle dinck wil melden vnd klaffen /

Den mach men wol geliken einer Affen.

Vnd kan vp beiden ſchuldern dregen /

Vnd kan dat gude vort quade wegen.

Dat duͤncket my ſyn gantz vaſt /

Ydt ſy ein vntruwe Gaſt.

Ein ytlick Geſelle gudt /

Schal ſwart dragen vp dat leſte.

Jfft em eine Frouwe fruͤndtſchop doth /

So ſwyge he ſtille / dat ys dat beſte.

Wol dar kan plumen ſtryken /

Vnd einem andern na ſlyken.

All

All wor he wil ghan effte ſtaen /

Den moͤthe yo de Boͤdel ſlaen.

Wolup yn der mathe /

Wy ryden vnſe ſtrate.

Jck mende wo ick dar wer /

Nu ys ydt dar noch gantz ver.

Hebbe reine hende vnd einen hoͤueſchen mundt

So blifft dyn Lyff vnd Seele geſundt.

Alle myne froͤuwde hebbe ick vorlaren /

Vnd gudt Hamboͤrger beer vtherkaren.

Dat maket my gantz dull vnd fro /

Dat ick kan kamen nergen tho.

Ach wyſe man / an deſſen reden machſtu ſchouwen /

Wat loſsheit ys yn etliken reden der Frouwen.

Salomon / Dauid / Adam / Abſolon vnd Sampſon /

De woͤrden all bedragen van den Wyuen /

Wol kan nu vnbedragen bliuen.

Leff tho hebben ys ein wunderlick leͤuen /

Dat kan anders nicht / alſe ſorge geuen.

Wol Godt leuede bauen alle dinck /

De doͤrffte nicht ſorgen vor yennich dinck.

Ach ſcholde ick des nicht lachen /

Dat ick dat kan maken.

Dat he meent dat he dat ſy /

He quam doch warlick an myn herte ny.

Hyr kumpt ytzt veel her /

Dat ick gantz nicht beger.

Wat ick nicht lyden mach /

Dat beyegent my all den dach.

Men hatet my / ick lyde darmede /

Jck wolde wol / dat men ydt nicht en dede.

Bin ick recht yn allen ſaken /

Wat achte ick denn der Luͤde ſprake.

Der Fruͤnde hebbe ick vyl /

Wenn ick ſe nicht hebben wil.

Ja wenn ick denn erer behoͤue /

So ſynt ſe ym Haue vnd grauen roͤue.

De ſick hoͤger holdt alſe he ys /

Be=

Bedruͤcht ſick ſuluen / dat ys gewiſs.

Yn truwen gehoͤrt ein ſchimplick wordt /

Dat ſchaltu nicht valſchlick gloſen /

Segge dat nicht vort / noch hyr noch dort /

So biſtu gewerdt der Roſen.

De dinge werden nuͤmmer gudt /

De men bauen mathe doth.

Ach wer da wuͤſte wo wol / wolſpreken ſtaͤt /

He ſcholde ſick ſchemen / ſpreke he quaͤdt.

Ach hedde ick geldt na mynem willen /

So wolde ick den Paweſt wol ſtillen

Vnd ſlapen by des Abbetes wyue /

Vnd wolde noch ym Lande wol bliuen.

Och HEre Godt wy ſynt yo men Geſte /

Nochtans buwe wy hoge Veſte.

My vorwundert dat wy nicht en muͤren /

Dar wy ewich moͤgen duͤren.

Gelick wardt alder lengeſt /

Suͤ wol tho / wat du betengeſt.

Wiltu weſen vnuorworen /

So hoͤdt dy vor der liſten Horen.

Wat ys beter jn deſſer werlt /

Alſe eine junge Frouwe vnd redt geldt.

Wol vp droͤgem Lande wil ſchepen /

Vnd dat water wil mit einem Seue meten.

Vnd vp dem water doͤrſchet /

Vnd den dreck vaken waſſchet.

Vnd ſick mit Horen bewerdt /

Dem ys noch ehr noch gudt beſcherdt.

Groth vngeluͤcke ys vpt bolen /

Dat leſe ick yn allen Scholen.

Noch ys nen Geſelle ſo klein /

He wil vor ſick hebben ein Wyff allein.

Och wo ſehr he dwelet /

De ſyn herte einem andern beuelet.

Vnd ſynen ſinn darhen kert /

Dar men ſyner nicht begert.

Hoͤrſtu Narre will dy doch ſchemen /

Vnd

Vnd laten des Duͤuels Proceſſie betemen.

Volge Chriſto dynem Gade vnd HEren /

Vnder ſynen Bannern wil dy keren.

Dat ys ſyn Cruͤtze vnd ſyn Dodt /

Syn ſware lydent vnd wunden rodt.

Mennich man kumpt / dar mennich man ys /

Mennich man weth nicht / wol mennich man ys.

Wuͤſte mennich man / wol mennich man wehr /

Mennich man / dede mennigem grote ehr.

Jck vnd myne Frouwe ſynt des alſo ein /

Alſe twe Hunde auer ein bein.

Ja wenn ick wil / ſo wil ſe nicht /

Vnd wenn ſe wil / ſo kan ick nicht.

Gudt maket modt / Modt maket homodt.

Homodt maket nydt / Nydt maket ſtrydt.

Strydt maket armodt / Armodt maket frede.

Ach vorlangen vorlangen /

Dy was ick entgangen.

Scheiden hefft my erdacht /

Dat my vorlanget dach vnd nacht.

Jck wil des wol vorbeiden /

Veel beter ys hapen denn ſcheiden.

Do ick ryke was vnd konde geuen /

Do hadde ick Fruͤndtſchop alderwegen.

Nu ys my leider dat gudt entghan /

Des ſynt my de Fruͤnde affgeſtan.

De Buͤdel ys my geworden licht /

Se ſehen my wol ſe kennen my nicht.

Dith ys nu der Werlt ſtaͤt /

Do my gudt ick do dy quaͤdt.

Heue my vp / ick ſtoͤte dy nedder /

Ehre my ick ſchende dy wedder.

Mennich fruͤndtſchop wert geſcheidet /

Darumme dat de tunge oͤuel wert geleidet.

O tunge du klene lyth /

Du makeſt mennich groth verdryth.

Moͤchten rykedage v̄ ſchoͤnheit alletydt duͤren /

Dat were wol groth vordeel vnd gudt.

Men

Men dar ys quaͤdt tho Muͤren /

Dat leſte fundament ys de dodt.

Wenn du gekaren werſt tho grotem ſtade /

So ſuͤ dy voͤr / ick dy rade.

Weme du ſchadeſt effte betyeſt mit ſchande /

Dat du nicht valleſt wenn du menſt tho ſtande.

Jn allen dingen wult beghan /

Bedencke wat dy moͤchte daraff entſtan.

Eines ſchalckes oge nydet dat /

Dat ein gudt geſelle wat gudes hat.

Lath ſe vaſte Ryden vnd nyden /

Dat my Godt guͤndt moͤthen ſe lyden.

Wenn ick thokope vuͤnde einen yſern Hodt /

De my moͤchte voͤr loͤgen ſyn gudt.

Vnd ein Schildt gewiſſe vor ſchelden /

De twe wolde ick duͤr vorgelden.

Dartho ock einen hogen Thorn vor truren /

Den wolde ick mit Tinnen bemuren.

Hedde ick ein Huſs vor vngemack /

Dat lete ick nuͤmmer ane dack.

Desgeliken vor older eine Saluen /

De wolde ick ſtriken allenthaluen.

Vnd hedde vor den Dodt ein Swerdt /

Dat were wol vele Geldes werdt.

Older ane Wyſsheit / Wyſsheit ane wercke.

Heren ſunder Volck / Volck ſunder dwanck.

Stede ſunder Recht / Recht ſunder Gnade.

Houerdye ſunder Gudt / Gudt ſunder Ehr.

Eddel ane Tucht / Tucht ane Frucht.

Geiſtlick orden ane frede / Junckfrouwen ane ſcheͤm=
(de.

Deſſe twoͤlff ſtuͤcke vorderuen de Werlt.

So ſchoͤne ys nemandt noch ſo werdt /

De Dodt maket / dat men ſyner nicht begert.

Wo leeff de Minſche ym Leͤuende ſy /

He ys na dem Dode bywanendes fry.

Nemandt ſchal ſyn Lydent klagen /

Den rechten Fruͤnden de ydt mit em dragen.

J

Mennich

Mennich klaget ſyn lydent vort /

Dem jennen de ydt gerne hordt.

Jck mende ydt were Eken /

Allent wat de Luͤde ſpreken.

Nu ys ydt kume Linden /

De warheit kan man nergen vinden.

Fruͤndt ym ſchyn / dennoch Viendt tho ſyn /

Dat ys ein quaͤdt fennyn.

Auerſt ein Fruͤndt achter ruͤgge /

Dat ys eine vaſte Bruͤgge.

De ſyne Fruͤnde proͤuen wil vnd ſchal /

De proͤue ſe yn vngeuall.

Wente ym geluͤcke ys mennich Fruͤndt /

De yn der nodt nicht en guͤndt.

Wente Fruͤnde yn der nodt /

Der ghan wol twintich vp ein Lodt.

Vnd de men denn ment de beſten ſyn /

Der ghan wol voͤfftich vp ein Quentin.

Drinck vnd gilt /

Vnd gha wenn du wilt.

Recht don hefft my bedragen /

Jck hadde recht vnd wardt belagen.

De Loͤgeners ſynt mynem Heren leeff /

Se ſtelen mehr alſe ein ander Deeff.

Gerechticheit wor biſtu gebleuen /

Vntruwe hefft dy vordreuen.

Gerechticheit du moſt ſtan hinder der Doͤr /

Vntruwe blifft alletidt heruoͤr.

De tungen nicht dwingen yn der yoͤget /

Eddel und Rike ane doͤget.

Acker ane Frucht / Frouwen ane tucht /

Denen ane lohn / Suͤnde ane hohn.

Woldaͤdt ane Danck / Ethen ane Dranck.

Leſen vnd nicht vorſtan / Guden wercke vngedan.

Meͤnheit ane Enicheit / Heren ane Wyſsheit.

Foͤrſten ane Meticheit / Ehr ane Rechticheit.

Ridders ane Bart / Vnd Papen vngelart.

Soͤr dat dith waͤrdt / Js de werlt all vorkart

He lydt pyne vnd ſmerte groth /

De gern bleue / vnd doch ſcheiden moth.

Jn velem vntydtliken klaffende vorwar /

Vindt men mennigen Loͤgener twar.

Jck bin bedragen vp deſſer Erden /

Dat ick bin / mach ein ander werden.

Dre dinge weth ick vorwar /

De maken myn herte ſehr ſwar.

Dat erſte my ſorgen doth /

Dat ick yo ſteruen moth.

Dat ander beſwert my noch mehr /

Wente ick weth nicht wenner.

Dat druͤdde bedroͤuet my bauen all /

Dat ick nicht weth / wor ick bliuen ſchal.

Hyrumme wil ick my bekeren /

De Suͤnde laten vnd ſteruen leren.

Vnd Gades gebade bewaren /

So mach ick ynt ewige Leͤuendt varen.

Och HEre Godt wo ſuͤndich kame ick tho dy /

Jn mynen leſten ende ſta my by.

Wultu dat ydt dy wol ſchal gelingen /

So ſuͤ wol tho allen dingen.

Alltho veel loͤuen ys nicht gudt /

Dat weth nemandt wat ein ander doth.

Welcker Geſelle ſick wil dat Hoͤroͤuel affkeren /

De ſchal ſick mit guden Geſellen beweren.

Wor ſe ſitten by dem kolden Wyn /

Vnd laten eine Metze eine Metze ſyn.

Schoͤne wordt mit kleinem gunſt /

Js groth bedroch mit lichter kunſt.

Wol des Auendes drinckt alſo ſehr /

Dat ſyn Hoͤuet kumpt vth der kehr.

De ſchal des morgens fro vpſtan /

Vnd ſchal vp deſulue ſtede ghan.

Vnd drincken ſo vull alſe he was /

So kumpt ſyn Hoͤuet wedder vp ſyn paſs.

Mennich Man van dem andern ſprickt /

Bedechte he wat em ſuluen gebrickt.

Vnd

Vnd wes em vnd de ſynen vorſteith /

He ſwege wol ſtille vnde ſede van nemande leidt.

So werſtu de rechtſte de yuͤ wardt gebaren /

Vnd de wyſeſte de yuͤ wardt erkaren.

Ach Kleffer lath dyn klaffent ſyn /

Wat ick vorgelde dat ys myn.

Mennich Man my des vorgan /

Dat he ſuluen nicht vorgelden kan.

Darumme kame ick oͤuel tho /

My hatet ſo mennich / dem ick nicht en do.

O ho weren doch alle Kleffer ſo /

Jck wolde dat ſe weren thoreten /

De mehr ſeggen alſe ſe weten.

An einen andern Boem bin ick geraket /

Dar my de Frucht ſo wol aff ſmaket.

Ja moͤchte ick by der Frucht blyuen /

Dar wolde ick myn junge leͤuendt mede vordriuen.

Dith ys yn deſſem Huſe ein recht /

Wol yn de Koͤken nicht en drecht.

De ſchal dar buten bliuen ſtan /

Wente det em de Kock daryn heth ghan.

Jdt kumpt ock wol vnderwylen /

Dat de Kock alſo moth ylen.

Vnd gheyt mit dem Lepel vmme den herdt /

Wilde Geſte he ſelden begert.

Jck quam gegangen yn ein Landt /

Dar ſtundt geſchreuen an der wandt.

Wat ick nicht vorbetern kuͤnde /

Dat ſcholde ick laten alſe ickt fuͤnde.

Druncken drincken wat ys dat /

Gades torn vnd der Werlt haͤth.

Vorleſen gudt vnd ehr /

Vordoͤmen Lyff vnd Seele.

Vnd ein vull Man ein dull Man.

Drunckenheit ys ein Moder van allem quaden /

Weſet nuͤchtern vnd latet juw raden.

De Megede ſchoͤlen nicht vele drincken /

De Megede ſchoͤlen verne dencken.

De

De Megede ſchoͤlen nicht vele ethen /

Dartho ſchoͤlen ſe weinich ſpreken.

Eine Magedt de dar gifft / de buͤth ere ehr.

Eine Magedt de dar nimpt / de vorkoͤfft ere ehr.

Eine Magedt de mit eeren wil leeuen /

De ſchal noch nemen effte geuen.

Ein Wyff / Wyn / Woͤrpel vnd Haſen /

De maken mennigen Man raſen vnd vorbaſen.

Ein krudt dat heth mala mulier /

Dar vor hoͤde dy ſemper.

De eine Horen hefft tho einem Wyue /

De hefft ein quaͤdt klenoͤde tho ſynem Lyue.

Beleuet Godt vnd holdet ſyn Gebodt /

So velt juw dat alderbeſte lodt.

Veer boͤſer ſtuͤcke yn einer Stadt /

Dat erſte ys ein hochmoͤdich Boͤrgermeiſter.

Dat ander ys ein ſeggern Raͤdtman.

Dat druͤdde ys ein vorſuͤmich Kemmerer.

Dat veerde ys ein vngehorſam Boͤrger.

Och du arme Beerſoth /

Wo kuͤſtu dynen Bueck vor einen Affgodt.

Wultu des nicht vortyen /

Welcker Knuͤmel wil na dy fryen.

De Auendt vnd morgen ſynt nicht lyke gudt /

De morgen deit ſorgen / de auent vortert dat gudt.

Wolde de Auent ſorgen / recht ſo de morgen doth /

So moͤchte mennich ryden / de nu wol ghan moth.

De vnrecht wil tho rechte han /

De moth vor Gade tho rechte ſtan.

Vp hapen leeue ick /

Godt mach beraden mick.

Jck loͤue truweliken yn Godt /

He wert my helpen ſunder ſpott.

Wol ſick vp Godt vortruwet vp deſſer Erden /

De ſchal nuͤmmer vorlaren werden.

Och junge Frouwe / ick wolde weten alſo gerne /

Efft de Boelſchop ſchimp effte ernſt were.

Gude Geſelle / dat ſegge ick juw mit gelimp /

Jdt

Jdt ys nedden ernſt vnd bauen ſchimp.

Nu wolan dat moth ick lyden /

Vp loſen Bruͤggen ys quaͤdt ryden.

Vnd ſtillen mynen modt /

Recht ſo de Huſshane doth.

Wenn em de eine Henne entgheit /

De ander vort wedder by em ſteith.

He ys alles dinges wol voruaren /

De affleth ehr he ſuͤth vorlaren.

Ach HEre Godt / wo oͤuel kame ick tho /

My hatet ſo mennich dem ick nicht do.

Dede ick em noch ſo gudt /

Achterſprake ick lyden moth.

Jn lyden fro / De wol kan de do alſo.

Wol my beſchimpet vnd de mynen /

De gha tho Huſs vnd beſehe de ſynen.

Vindt he denn dar nen gebreck /

So kame he balde vnd ſtraffe meck.

Jck hebbe ein Ree yn der yacht /

Darna hebbe ick geyaget dach vnd nacht.

Moͤchte ick des Rees geneten /

Myn yagent ſcholde my nicht vordreten.

Godt groͤte dy myn leue licketappe /

Du drinckeſt nicht gern vth dem leddigen nappe.

Alle Beker wultu drincken vnd ſtoͤrten /

Dat wil dy dyn Leͤuendt koͤrten.

Koͤndeſtu dat wat lathen /

Dat moͤchte dy mennigen Penninck baten.

Tho Rome ys menniger worden thom Knecht /

Dorch vproer / nydt / twiſt / haͤth v̄ kryges geſchefft.

Joabs vorrethlike daͤdt vnd mordt /

Dorch Salomonem ock geſtraffet wordt.

Mennich nuͤtte Boeck hebbe ick vnd gudt /

Dat ick nuͤmmermehr recht leſe vth.

Ock nicht vorſta des Bokes meen /

Men ick yage daraff de flegen groth vnd kleen.

De nicht kan ſpreken ya vnd neen /

Vnd rades plegen vmme groth vnd kleen.

Vnd

Vnd wil doch wyſs heten geſeen /

De tuͤth der Narren ploech allein.

De buwen wil de reke vor an /

Wat koſtens he dartho moth han.

Vnd wat em aff vnd tho wert ghan /

So wert de ende richtich ſtan.

Jn thokumpſtich arbeidt he gerne velt /

De ſick den Braſſers thogeſelt.

Vnd ſtedes na ſchelden vnd vullen ſtelt /

By ſodanen Narren blifft yo nen geldt.

Dem wert beualen ein ſwere Pandt /

Dem vele gudes kumpt thor Handt.

Vnd he den Armen denne nicht bekandt /

So ys ſyn Rykedom oͤuel bewandt.

De vanget twe Haſen vp eine tidt /

De menet tho denen twen HEren mit flyth.

De doch malckander entyegen ſyth /

De Ael demſuluen yo vaken entglyth.

De Narren ſcholde men werpen mit lungen /

De vnnuͤtte bruken mundt vnd tungen.

Dat ſy denn geſpraken effte geſungen /

De Specht vorreth mit ropen ſyne Jungen.

De wat vyndet / de deith vnrecht /

Wenn he dat mit ſick henne drecht.

De dith ſo ſehr geringe wecht /

De Duͤuel en dat ynbleſt vnd ſecht.

De Handt de by dem wege ſteith /

Wyſet de ſtrate de ſe ſuluen nicht gheit.

Gelick ys ein Lerer tho leren bereidt /

De doͤgede lert / vnd ſuluen nicht en deith.

De ſynen ſinn thor wyſsheit kert /

Alletidt ſe hoͤrt vnd ock lert.

De doͤgede werden an em gemehrt /

Vnd wert yn ewicheit geehrt.

Chriſtus de rechte Dauid vberwan /

Den Satan den vngehuͤren man.

Jn armode vnder dem Cruͤtze groth /

Alſe he daran hangede nacket vnd bloth.

Wo

Wo Dauid ane Swerdt nedder ſloech /

Goliath de Speͤth vnd Harniſch droech.

De Hoſprincken hoͤden an der Suͤnnen /

Water geten yn einen vullen Bornen.

Vnd bewaren eines vntuͤchtigen Wyues ehr /

Beter dat de nicht gebaren wehr.

Frouw Helena dorch er prangen /

Wardt van Paris geweldich gefangen.

Vnd wardt geuoͤrt yn froͤmde Lande /

Hochfart brachte ſe beide yn laſter vnd ſchande.

De alletydt ſo vele ſorge hat /

De em nicht alle tho dregen ſtaͤt.

He ſorget dat he gantz baruoet ghaͤt.

Sodanem Narren ys ſelden Raͤdt.

Wol nicht de rechten kunſt ſtuderet /

Vnd na der Schrifft ſick nicht regeret.

Wat vnnuͤtte ys / he dat gern leret /

Des ſinn ys mehr wenn halff vorkeret.

Scholde Godt ſyn werck alſo maken /

Dat he vnſen willen ſcholde raken.

Tho velen tyden vnd ſehr vaken /

Ginge ydt oͤuel yn allen ſaken.

Wol Predigen moth vnd hefft nen ſchutz /

De moth van den Tyrannen lyden groten trotz.

Dartho ſettet an en de raſende Poͤuel /

Vnd oͤuet allen mutwillen vnd wreuel.

Wol vp ſyne framicheit holdt allein /

Dem nemandt gudt ys yn der gemein.

Vnd oͤrdelt yederman vnrein /

De ſtoth ſick vaken an den ſtein.

Wor de Richter ſchencket Beer edder Wyn /

Vnd de Knakenhouwer Heren des Rades ſyn.

Vnd wor de Becker ſuluen ſetten dat Brodt /

Vnd de Buren de Mette doth.

Aldar lydt grothe nodt de arme Gemene /

Ach Godt help dem armode denne.

De moth vorſwinden gelick dem kaue /

De dar ſprickt Cras Cras alſe ein Raue.

Bru=

Bruket oͤuel deſſe tidt / dede ys Gades gaue /

De blifft ein Narre / went tho dem Graue.

De waſſchet den Teyelſteen wol tho degen /

De ſyne Frouwe wachtet yn allen wegen.

Dat water yn den Borne wil dregen /

De Houwſprincken wardt he vor den Regen.

De dorch ſyne Vinger ſehen kan /

Vnd leth ſyn Wyff einem andern Man.

De hefft de Narren kappe mede an /

De Katte lachet / de de Muſs ſuͤth ghan.

Leue nicht ſchuwe de Suͤnde /

Boͤſsheit wert geſpoͤrt yn Gades Fruͤnde.

Do wy yn Adam all ſynt geſtoruen /

Hefft Chriſt dat Leͤuendt vns wedder woruen.

Wultu rein ſyn der Suͤnden vnflath /

Suͤ yn deſſer Slangen antlath.

Am Jordan Chriſtus ys gedoͤpet /

Darinne hefft aller Suͤnde erſoͤpet.

Chriſtus van Marien ys gebaren /

Suͤs were wy alleſampt vorlaren.

Suͤ dy vor vnd ſchuwe /

De Duͤuel leth nemandt rouwen.

Fruͤchte dy des Duͤuels liſt /

Efft he ein ſchynende Engel ys.

Mennigen duͤncket he were wittich gerne /

Vnd ys doch ein Goſs hyr alſo verne.

Denn he nene vornufft effte tucht wil leren /

De wil der Narrenkappen nicht entberen.

De ſtedes den Eſel ſtoͤth mit ſporen /

Vnd ruͤcket em vaken / beth vp de Oren.

Syn rydent ys feyl / vnd vaken vorlaren /

Haſtigen toͤrnen / ſteith wol tho einem Doren.

Wor de Klocke van Ledder ys /

Vnde de Knepel ein Voſtert ys.

De klanck nicht verne gehoͤrt ys /

Mit mele alle muͤnde thoſtoppen ys vnwiſs.

De Voͤgel vnd Hunde yn de Kercken voͤrt /

K

Dar

Dar mennich Minſche den denſt Gades hoͤrt.

Predeke / Miſſe vnd Leſen vorſtoͤrt /

Manck de groͤtſten Narren de ſulueſte hoͤrt.

Nu ſynt de haluen Narren geuaren /

Jn Schepen / Wagen / Sleden vnd Karen.

Nu moͤthen ſick ock de andern waren /

De volgen nu na ein deel by paren.

De hyr mit dorheit vmmegheit /

Vnd ys nicht thom guden bereidt.

De vorſuͤmet den wech thor ſalicheit /

Dat wil em ruͤwen yn ewicheit.

Wenn de Oldern yn vntucht leͤuen /

Vnd vp ere Kinder nicht mercken euen.

Wenn ſe ene quade Exempel geuen /

De kinder ſick denn jegen doͤgeden ſtreuen.

Mennich wil ſyn ein Koepman ock /

Vnd maket ſyn Rekenſchop alſe ein gock.

De wil nicht lange ein Koepman ſyn /

De vele vthgifft vnd nimpt nicht yn.

De mit der wahr vnd muͤnte vmmegheit /

De he nicht kendt vnd nicht vorſteit.

Des Kopenſchop gantz drade vorſwindt /

De mehr lohns vthgifft alſe he windt.

Men kan nu nicht vorkoͤpen mehr /

Men hebbe denn Godt vorſwaren ſehr.

Koͤfft men de ware yn / ſo ſwert men vele /

Men ſchendet de wahr / vnd vindet ere ſchele.

Wenn he nu wedder vthuorkofft thom leſten /

So ſchwert he noch mehr ydt ſy vam beſten.

Dar by ys tho mercken / dat yn all dem Lande /

Vele Narren ſyn / ya ock mennigerhande.

Wenn dyne Kinder van dy hebben gehort /

Floeck / Schwerent / vnd vntuͤchtige wordt.

Vnd deiſt vor en all dat du wult /

Kamen ſe denne tho valle / dat ys dyn ſchuldt.

Du planteſt daryn de dinge vnrein /

Darumme du vaken ere ſchande moſt ſeen.

Se ſynt dy beualen vor ein ſwar Pandt /

Godt

Godt wil ſe eſſchen van dyner Handt.

De heimlicheit nicht ſwygen kan /

Synen anſlach bringt einem andern an.

Dar em nen gudt mach kamen van /

Dat mach wol ſyn ein vnwyſs Man.

De vorreth ſyne Joͤget / ock vaken ſyn Lyff /

De vmme geldes willen nimpt ein Wyff.

Hader / Schelden / Haͤth vnd Kyff /

De willen weſen ſyn tidtuordryff.

Wem de Sackpipe / froͤwde vnd kortwile gifft /

Luten vnd Harpen / vnd lere de Schrifft.

Vorachtet he vnd van ſick ſchrifft /

Deſulue ein Narre wol ſtedes blifft.

De ſick Arſtedye nemet an /

Vnd doch nen gebreck helen kan.

Dat ys ein guder Goͤkelman /

Dem gehoͤrt dre Kappen tho hebben an.

So grote gewaldt vp Erden nuͤ quam /

De nicht yn korter tidt ein ende nam.

Vnd moͤſte ynt leſte liggen lahm.

wenn dat luͤckeraͤdt rundt vmme quam.

De loͤſſchen wil eines andern vuͤr /

Vnd kamen ſynem egen nicht tho ſtuͤr.

So lange ydt weͤrt altho vngehuͤr /

Demſuluen ys de wyſsheit duͤr.

We vodert dat Perdt einer andern Karr /

Vnd vorgith ſyn egen / de ys ein Narr.

Hans etzels ohr ein Geſelle was /

De ſach gerne yn des ſpeyels glaſs.

He behagede ſick ſuluen vp alle paſs /

Do der Narren bry gekaket was.

Jck holde ock de vor Narren gantz /

De froͤuwde vnd luſt hebben yn dem dantz.

Beſtuuen ere Bene wente an den Bueck /

Sprinck herumme her viſteruck.

Vnd maken yn allen winckeln ſtoff /

Der Geckerye willen ſe hebben loff.

Ein yſslick mercke vnde wol betracht /

De

De Duͤuel hefft den Dantz bedacht.

Do he De Joͤden reitzende an /

Dat ſe dat Kalff ſcholden beden an.

Dar ſe vmme dantzeden Gade tho hon /

Dem geliken noch alle Dantzers don.

Jdt ys geſcheͤn yn dem Meydeborgeſchen ſticht /

Tho Colbeke wardt ein Dantz angericht.

Jn dem hilgen Auende Chriſtus gebordt /

Ein heel Jar dantzeden ſe juͤmmert vort.

Van voͤfftein Frouwen vnd achtein Mans /

Vp Suͤnte Magnus Kerckhoff ſchach de Dantz.

Jdt geſchach ock tho Traiectin / vp der Maſe /

Etlike Narrinnen vnd ander dwaſe.

Dantzeden vp einer Bruͤggen ſehr vaſt /

De Bruͤgge brack entwey mit der haſt.

Twe hundert Minſchen bleuen dar dodt /

Vordruͤncken ſuͤs yn ſehr bitter nodt.

Nichtes was ſo hoch vnd groth gebarn /

Dat nicht endtlick des geluͤckes Thorn.

Vnderdruͤcket vnd ſchloch gantz dall /

Yo hoger Boem / yo ſwarer vall.

Wol des nachtes vp der Gatzen gheit /

Vnd vp der Luten vnde Trummen ſleyt.

Vnd dar ock ſynen flyth tho deith /

De ys de Ape van Rypenſcheit.

Schalcks Narren ſynt den Heren leeff /

Vnd ſtelen mehr denn ein ander Deeff.

Se ſynt mit eren Practiken geſwinde /

Vnd ys ein vnnuͤtte Hoffgeſinde.

Mennich wil gerne Ryden fro /

Trachtet ſehr dat he den willen do.

Der Frouwen / der ein deel mede geraden alſo /

Vnd laten dem Eſel nene rouw.

De vaken der werlt wil vmme meten /

Vnd wil alle Lande vnd Stede weten.

Vnd doch ſick ſuluen deith vorgeten /

De gifft vaken einem Narren ethen.

Wol nicht ein Narre heten wil /

Vnd

Vnd gheit doch yn dat Narren ſpyl.

Vnd bruket alletidt der dorheit vyll /

De mach wol ſyn ein grauer kyl.

Jtzundes noch veel der Narren ſynt /

De lyden wol dat men ſe bindt.

Vnd laten ſick dat vell affuillen /

Dith don ſe all vmme Gades willen.

Laten ſick ein Hundeuel ruͤcken ynt beſt /

Dar nemen ſe denne geldt vor tho leſt.

Eddel geſteͤn ys alſe men acht /

He hefft auerſt noch nenen ſalich gemacht.

Ein Margarit heth Gades wordt /

Wol dat hefft / dem gheit ydt wol hyr vnd dort.

De yn traecheit den Sommer hen ſlyth /

Vnd ſammelt nicht yn thor rechter tidt.

Em wert geweyert / ſo he biddet mit flyth /

Des Winters wenn he kummer lydt.

De ſtedes gerne kifft / alſe ein Kindt /

De menet de warheit tho maken blindt.

Deſulue ſick vaken den Hekeln an bindt /

Derſuluen Narren gantz vele ſynt.

Wor de Suw de Kronen drecht /

Vnd wor de Narre ſitt yn dem recht.

Schendige woͤrde vnd geberde ringe wecht /

Darſulueſt groffheit bauen wysheit wecht.

Ein nye Hilge heth ſick Grauian /

Den wil nu vyren yederman.

Vnd eeren em an allem ordt /

Mit ſchendtliken wercken / wyſe vnd wort.

De ſynen Soͤne holdt tho der Lere /

Vnd dat nicht vmme Gades eere.

He deith ock nicht van andacht /

Edder dat he der Seelen heyl hebbe acht.

Men dat he moͤge maken einen Hern /

De all ſyne Suͤſters moͤge ernern.

Vnd dat em ſyn leͤuendt nicht werde ſuhr /

Alſuͤs wil nu ein ytzlick Buwr.

Sunderliken vor ſick hebben einen Papen.

Wol

Wol armodt wol behuſen kan /

Den holde ick vor einen ryken Man.

Armodt dem herten frede gifft /

Rykedom yn grothen ſorgen licht.

Wol dar recht ſcheten wil dat ydt recht drepe.

De ſpanne den Bagen yn den rechten knepe.

Vnde holde ock den rechten grepe /

Anders ſchuͤth he hen thom Narrem ſchepe.

Veel Narren ſynt yn groten bedruͤcken /

Vnd ſynt behafft mit boͤſen nuͤcken.

Vnd ſynt Doren yn velen ſtuͤcken /

De moͤthen vnder den Eſel ruͤcken.

Wo du vor einen wilt boͤrge ſyn /

So make vorhen de rekunge dyn.

Du moſt de Schuldt betalen don /

Dancke Godt / ſo du kumpſt leddich daruon.

De Hochfart kumpt vam Duͤuel her /

Dorch Hochfart vell der Lucifer.

Vam Hemmel heraff beth yn de Hell /

Dorch Hochfart werſtu ſyn Geſell.

Feber / Siechdagen vnd de Ridden /

Maken dy Godt flytich bidden.

Dat du velicht ſonſt wordeſt vorgeten /

Schadet dy nicht / ſolcke Kappen meten.

Bloth biſtu vp Erdtryck kamen /

Bloth werſtu wedder hen genamen.

Wat bedroͤuet dy vorgencklick gewinn /

Du werſt nichtes nemen mit dy hin.

Lopen maket nenen wyſen Man /

Wente dat ock wol ein Eſel kan.

Wy lopen alle hen by dat Graff /

Wol dar loͤpt / de ſehe dat teͤl recht aff.

Meſſeren / ſingen / ſchryen vnd leſen /

Saluen / Smeren vnd derliken weſen.

Maket nicht from / wiltu Geiſtlick ſyn /

Leue Godt / vnd dele mit dem Armen dat dyn.

De Gytz vele oͤuels bringt /

De dorch dat Erdtrick vnd Felſen dringt.

Th=

Tho ſoͤken Ertz / dorch mannige wege /

Darmit men des Lyues wolluſt plege.

Bringt dy dyn Frouwe vele Hyradt gudt /

Dat wert bedroͤuen dynen modt.

Denn ſe wert Frouw / vnd du er Knecht /

Dyn denſt gefelt er ſelden recht.

Wol dar hefft ein boͤſe Wyff /

De hefft dat Fegefuͤr an ſynem Lyff.

He hebbe geduldt yn ſolcker pyn /

Beth he ſteruet / ydt mach nicht anders ſyn.

Wert dy dyne Neringe hart vnd ſuer /

So gedencke wo dat de erſte Buer.

Mit ſynem vngehorſam hefft vorſchuldt /

Darum ſo lyde ydt mit geduldt.

Wenn Schriuers vnd Ruͤters grypen an /

Einen Ryken ſlichten Bures Man.

De moth de leuern gegeten han /

Ja ſcholde he ock gantz woͤrgen daran.

Der Schriuers vnd Glyſsners ſynt nu veel /

De ytzt dryuen willen Ruͤter ſpeel.

Vnd erneren ſick knap vor der Handt /

Gelick alſe de reyſige Knecht vp dem Landt.

Ydt ys warlick yn deſſem Lande /

Eine ſunderlike grote ſchande.

Dat men de Strate nicht leth bewaren /

Dat Koepluͤde vnd Reyſige Mans ſeker varen.

De all ſyn troſt ſett vp dat Geldt /

Vnd ydt vor dat beſte heldt.

Nen dinck ock dar bauen ſtelt /

An dem wert narrheit groff vormeldt.

Wer Luſtgarden hebben wil /

Dem bringen ſe der froͤuwden vyl.

Doch reitzen ſe des Minſchen gemoͤdt /

By luſt / wert kuͤſcheit oͤuel behoͤdt.

Vele angſt vnd ſorge by leue wanet /

Wol ſyner eere nicht vorſchonet.

De geue ſick yn Frouw Venus ſpeel /

So vindet he leues vnd leides veel.

Wol

Wol Lyff vnd gudt dem Meer vortruwet /

Deſulue vpt Sandt ſyne waninge buwet.

Schlachs alles yn de ſchantz / ydt ſy all hin /

Wat wedder kumpt / ys dyn gewinn.

Moder leue vnd truwe /

Ys alle dage nye.

Men ſecht / dat hoͤpen vnd harren /

Maken vele Luͤde tho Narren.

Lange hoͤpen / lange ſchmerte /

Yn hoͤpen wert bedroͤuet dat herte.

Jck hebbe by my vaken gelacht /

Dat Alkemye nenen ryck macht.

Noch vyndet men einen dullen Knapen /

De dar mit vortert ſyn gudt vnd hauen.

Ys dy dyne Brudt geſpraken aff /

Hebbe nen groten yammer daraff.

Heffſtu gerne wee vnd klage /

Dat bekameſtu wol alle dage.

Ydt ys nicht nye / ſunder by den olden /

Vele thoſeggen vnd weinich holden.

Solck vorluſt nicht klagen moſt /

Velichte du ydt ock einem andern doſt.

Ys dy dyn gudt ym Meere genamen /

Sy froe / dat du daruan biſt gekamen.

Der Seelen Schipbruck du beklage /

Gudt kan men gewinnen alle dage.

Heffſtu vele ſchorue an dynem Lyff /

Ys beter denn ein boͤſes Wyff.

De ſchorue freten dy de hudt /

Ein boͤſe Wyff vorſaltet dy dat krudt.

All dat dat Leͤuendt yuͤ gewan /

Dat wil de Dodt all nedder ſlan.

He ſchonet nene yoͤget noch Eddelman /

So hefft he velen hyr voͤrgedan.

De lange yn ſynen Suͤnden ſteith /

Vnd dencket nicht vp Gades gerechticheit.

Fruͤchtet nicht Godt wat he ock deith /

Ein ſnelle vntidich Dodt ſodanen gern ſleit.

Godt

Godt ſendet vp vns ſtraffe vnd plage /

He ys vns dat ſchuͤldich alle dage.

Wente wy wegen nicht mit rechter wage /

Vnd leͤuen nicht na ſynem behage.

De ſynen Eſel tho Marckede drifft /

Denſuluen vmme ein Sackpipen gifft.

De weth nene wyſsheit effte Schrifft.

De nicht ſynen Vader vnd Moder ehrt /

Dat Godt doch ſuluen buͤth vnd lert.

De ys nicht vele Loues gewerdt /

Vnd ys yn narheit gantz vorkert.

De Hochferdich ys vnd leth ſick lauen /

Vnd wil ock gerne ſitten bauen.

Dem ſitt de Duͤuel vp ſynem klauen /

Vnd moth dartho yn ſynen auen.

De vp woker ſettet ſyn heyl /

Dem ys ſyne Seele gantz wol veyl.

Vnd hefft mit Gade nenen deel /

De ys des Duͤuels gantz vnd heel.

Tho der Kercken ein yſslick ſchal ghan /

Van Suͤnden vnd arbeide gantz affſtan.

An dem Vyrdage beide Frouwen vnd Man /

Veel Gecke vnd Narren holden hyr nicht van.

Swyge / lyde vnd vordrage /

Dyn herteleidt nicht alle man klage.

An Godt ock nicht vortzage /

Godt gifft vnd helpet alle dage.

O Godt wo ys vordoruen alle Werlt /

Wo .ſtarck licht Vntruw tho Veldt.

Wo harde licht Gerechticheit gefangen /

Wo ſehre deith Vngerechticheit prangen.

Pax licht yn kranckheit ſehr /

Juſtitia vindet men jtzundt nicht mehr.

Lex ys nu worden aueral blindt /

Honor mit allem gradt vorſwindt.

Clerici boͤſe Exempel geuen /

Populus deith ock darna leeuen.

L

Tho

Tho Apenbarge wanen der Boͤrgers vele /

Ere ſake ys gelick dem Apenſpele.

Schoͤlen ſe wat ſchaffen / maken effte beſeen /

Ja dat moth all an dem Vyrdage ſcheen.

Vele ſake werden dar gegrepen an /

Dem einen moth men ſyn Perdt beſlaen.

Edder ſuͤs mit em thom Narrenbarge ghan /

Dem andern knoͤpen neyen an.

Edder ſuͤs ein Narrenkledt proͤuen tho /

Ydt ſy denn Wammes / Haſen edder Scho.

Traecheit vyndt men yn allen geſchlechten /

Vor vth yn Denſtmegeden vnd Knechten.

Deſſe hoͤren nicht manck de Gerechten /

Jdt behoͤrde ſick anders / wenn ſe ydt bedechten.

Nen beter Narre ys yn aller ſake /

Men de ſick alletydt deith gudt gemake.

Vnd ys ſo traech / dat he ſick vorbrendt /

Syne Schenebene / ehr he ſick vmmewendt.

De traͤge Minſche ys nemande nuͤtte /

Denn dat he ſy eine Beerbuͤtte.

Vnd dat men en late ſlapen lange genoech /

Sitten by dem Auen / ys ſyn geuoech.

Dem arbeides Manne volget ſalicheit /

Dem leddichgenger volget alle leydt.

Den leddichgenger ſtraffet Godt de HERR /

Vnd gifft dem Arbeider lohn vnd ehr.

Der Leddichgengers nimpt de Duͤuel war /

Vnd ſeyet ſyn Saͤdt gerne dar.

Nen gudt waſſet gern yn des traͤgen Huſs /

Men dreck / ſchorff / Floͤye vnd Luſs.

Dith ſynt des Traͤgen dachlikes Geſte /

Jck weth nicht / welcker van deſſen ſy de beſte.

Ein traͤch Narre ys nicht vele werdt /

Ja / ſelden wiſſchet he ſynen ſtert.

Dem vulen edder den vnluſtigen Doren /

Den ethen de Luͤſe aff de Oren.

Wultu dyn Huſs beholden ſuuer /

So hoͤdt dy vor Moͤnnike Papen v̄ Duuen.

O

Olde Apen / Junge Papen vnd wilde Beren /

Schal nemandt yn ſyn Huſs begeren.

Och Buler du elende Deer /

Wenn wiltu wittich werden ſchier.

Du makeſt dy ſuluen angſt vnde pyn /

Jdt moͤchte erbarmen ein ſteen.

Ein Marteler biſtu tho aller friſt /

Du ſoͤchſt leue / dar doch nene ys.

By groten Maͤltyden vnd Panckateren /

Deith menniger ſchaͤm vnd tucht vorleren.

Denn ſelden wert van doͤget geredt /

Am vullen Diſch / ydt ſy denn geſpoͤtt.

Wol rouwe wil hebben allhyr vp Erden /

De mach dort wol vnrouwich werden.

Wiltu by Chriſto juͤmmer ſyn /

Schicke dy / ydt moth gecruͤtziget ſyn.

De gewinnet de Suͤnde / vnd vorleſet de tidt /

De ſtedes vp dem ſpele lyth.

Schalckes Narren ſynt den Heren leeff /

Doch ſtelen ſe mehr denn andere Deeff.

Se ſynt mit eren Practiken geſchwinde /

Vnd ys ein vnnuͤtte Hoffgeſinde.

De tydt de du vorluͤſt mit yagen /

De werſtu noch mit ſchmerten klagen.

Wat buweſt du yn den Fels henyn /

De du vor dem Dode nicht moͤgeſt ſeker ſyn.

Wat berhoͤmeſtu dy der Tittel groth /

Vnd biſt an den rechten kuͤnſten bloth.

Einer ys gelert / deme geue ick ehr /

Van welckerem kumpt alle werdicheit her.

Men ſprickt / lange tho Haue lange yn der Helle /

Wol ſynem geweten raden wille.

De flege den Hoff / dat ys myn raͤdt /

Wente Heren truwe yn twyuel ſtaͤt.

Ryck willen ſyn / vnd dartho gerecht /

Dat rymet ſick alſe ſchlym vnd ſchlecht.

Gahet ein Camel dorch dat Natel oͤre /

So wert de Ryke ym Hemmel ein Here.

De

De Duuen / Hanen vnd de Hennen /

Beſchyten dat Dack / thokratzen de Tennen.

Kindt Kindes Kinder veel /

De helpen dy balde thom teel.

Vnd laten dy nichtes ynt Huſs /

Wat nicht wil ghan / dregen ſe henuſs.

O Rome do dy ein Koͤninck plach tho regeren /

Wereſtu egen / yn mennigen manneren.

Darna woͤrdeſtu yn Fryheit geehret /

Van einem gemenem Rade regeret.

Auerſt / do men nach Hochfarde ſick ſtelde /

Na Rykedom / vnd na groter Gewelde.

Vnd Boͤrger wedder Boͤrger vacht /

Vp dat Gemene beſte / hadde nemandt acht.

Do wardt de gewaldt ein deel vorghan /

Thom leſten einem Keyſer vnderdan.

Vnd yn ſolcker gewaldt vnd ſchyn /

Biſtu voͤfftein hundert Jar geſyn.

Vnd ſtedes genamen aff vnd van /

Gelick wo ſick mynnern deith de Maͤn.

So de Maͤn ſick mynnert vnd affbrickt /

So ys dyne Gewaldt tho mynringe geſchickt.

Wolde Godt dat du ock groͤtedeſt dick /

Vnd werſt ock ſo dem Mane gelick.

De nu kan ſtryken dat vale Perdt /

De ys tho Haue leeff vnd werdt.

Wente ſodane men dar begert /

Vnd wert van velen Narren geehrt.

Etlike menen / de hillige Dach ſy erdacht /

Dat Godt kleen arbeidt nicht en acht.

Dat men holdt Bredtſpeel vnd Bricken ſlach /

Vnd ſitt ſo tho Karten einen gantzen dach.

Dat Vale Perdt ſe ſtryken vnd leiden /

Ere woͤrde koͤnnen ſe ſo bereiden.

De leſen Fedderen / de ſtryken Plumen /

Vnd voͤren dat ſpeel ſuͤſs vp den Dumen.

De leeffkoſet / de runet heimlick yn den oren /

Dorch ſodane wert mennige ſake vorworen.

De

De men ſelden tho rechte kan klaren /

Suͤs kumpt mannich vort yn korten Jaren:

Dat he ſick Teller licken ſuͤs ernerr /

Mennich dorch legen wert ein Herr.

Dede Kuͤtzken effte Vlen ſtryken kan /

Vnd mit dem valen Perde vmmeghan.

De wertt tho Haue wol geehrt /

Erbarheit men dar nicht begert.

Dat ſchal men recht alſo vorſtan /

Tho Haue ys ock mennich framer Man.

Men de werden ſo nicht vorgetagen /

Alſe de mit dem valen Perde ploͤgen.

De koͤnnen de Wulle vnderſtrouwen /

Den Heren ſuͤs de Negel klouwen.

Wol am klenen vnſparliken ys /

Mach werden ryck tho nener friſt.

Jdt geldet ytzundt nichtes denn geldt vnd gudt /

Dat gifft / ehr / gunſt vnd hogen modt.

Jdt gifft ock der fruͤndtſchop veel /

Mit dem Armen ſchuͤt men thom teel.

Ein Wyff ſo gerne van Wyſsheit hoͤret /

De wert nicht balde yn ſchande vorkeret.

Des Herten Oge gifft nen pandt /

Jdt geith dorch Meer vnd alle Landt.

Dorch Hemmel vnd Helle nedder /

Vnd kumpt doch ſchnelle herwedder.

Men vanget wol Wyff vnd Man /

Gedancken nemandt vangen kan.

De bande moͤchte nemandt yo eruynden /

Darmede men de gedancken moͤchte binden.

Drunckenheit den Armen maket /

Dat he ſick vor Ryck achtet.

Den Tzagen maket ſe haders vol /

De Stummen maket ſe reden wol.

Dartho oͤpenet ein voller mundt /

Wat he gedencket yns herten grundt.

Jdt ys ein teken der lichtferdicheit /

Dem alle ſeggent tho Herten gheit.

Wat

Wat deſſe ſecht / effte yenne deith /

By klafferen ys froͤmde de rechte warheit.

Meiſter Fumfey ys hyr mit der Alkemy /

Jck ſette ock van dem Wyue darby.

Hans Eſels ohr nu frage ick dy /

Efft ock groͤtter beſchydt vp Erden ſy.

Nye vnd oldt menget men thohope /

Vnd geldt alleins men yn dem kope.

Jdt ſy Herinck / Hoppe / Auer edder Krudt /

Yodoch moth ydt vor vull ghan vth.

Ytzlick mit valſcheit tho vorkoͤpen begert /

Nene Kopenſchop ſteith recht yn ſyner werdt.

Salich ane twyuel ys de Man /

Da ſick vor valſcheit nu hoͤden kan.

Entechriſtes Geſellen de varen darhen /

Ere Geſelſchop ys groth vnd nicht kleen.

Ein ytzlick kan nicht tho nouwe thoſehen /

De valſchen Narren ſynt de ick meen.

Gude lere holdt mennich vor thandt /

Vnd varet alſo yn Slaraffen landt.

Se ſparen nicht wer See edder Sandt /

Wo doch er Reyſe ys nichtes bewandt.

De Sluraffen ſynt noch manniger hande /

Er Schip quam eins yn deſſe Lande.

Vnd leth der Narren hyr ſo vele blyuen /

Dat men ſe nicht wol kan vordryuen.

Doch moͤcht men vp ſe denne wol dencken /

Jn der Flaſsarne / dat Flaſs mit en ſencken.

Wente de Sluraffen ſynt gerne groue Knodaſt /

Se ſcholden dat Flaſs nedderdruͤcken vaſt.

Jn Weſtualen vnd ock yn Saſſen /

Dar veel Flaſſes plecht tho waſſen.

Dar plegen de Megede lude tho ſingen /

Wenn ſe dat Flaſs thor roͤſte bringen

Se plegen dat depe ynt Water tho ſencken /

Denne moͤchten ſe der Sluraffen dencken.

Doch ſcholden ſe ane huͤlpe mit nenen dingen /

De Sluraffen ſuͤs tho Bade bringen.

Be

Beguͤnde men etlike ſo tho doͤpen /

De andern ſcholden wol balde tho Schepe lopen.

Vngeuall kumpt mennigem vp de Handt /

Hefft doch nenen Baden darna geſandt.

Ein Wyſe ydt beth affwenden kandt /

Daruan ſprickt hyr Sebaſtianus Brandt.

Vngeluͤcke mennich nicht gerne lydt /

Vnd ringet darna alle tydt.

Darumme ys nicht wunder dar an /

Effte em dat Schip woͤrde vnderghan.

Efft ycht ein vngeluͤcke ys ſuͤſs klein /

So kumpt ydt doch ſelden allein.

Wente na der olden Sproͤke vnd ſage /

Vngeluͤcke vnd dreck waſſen alle dage.

Men ſchal ein klein vngeluͤcke affwenden /

Vp dat nen groͤtter ſuͤs kame thon Henden.

De ys ein Narre de anders deith /

Ein klein nicht lange allene ſteith.

Kumpt dy quaͤdt / wat dat ock ſy /

Trachte dat ock nen arger kame dar by.

Kanſtu ſo moͤte dem klenen gerade /

So krycht dat grote nene ſtede ſo drade.

Jck mende tho hebben de Narren all /

Nu vinde ick noch einen groten tall.

Vntucht des Diſſches ick ſetten ſchal /

Deſſe wyſe ick hen yn den Koſtal.

Etlike ere Hendewaſſchen vorgeten /

Wenn ſe tho Diſſche willen ghan ethen.

Etlike ſynt ock van den vnwitten /

Se ghan yn ſodane ſtede ſitten.

Dar ein ander werdiger tho weer /

Dem ſe ſuͤſs beden klene ehr.

Moͤten vaken lyden woͤrde vnde bede /

Ruͤcke wat nedder tho deſſer ſtede.

De ſchande lydet he denn mit recht /

Alſe de HEre ym Euangelio ſecht.

He ys ein Narre / ya ein grauer Gaſt /

De ſuͤs erſten yn de Schottelen taſt.

Voͤr=

Voͤrdert ſick ſuluen erſt mit truwen /

Vor andern Geſten / Heren vnd Frouwen.

Holdt ydt ſuͤs vor groth geluͤcke /

Taſtet auer na dem beſten ſtuͤcke.

Dat denn em vaken vallet dar nedder /

Vp dat Diſchlaken effte vp der Kleder.

Dar he ſick ſuͤs nicht vor en hoͤdde /

Freth haſtich / vnd ſluckt wo ein Roͤdde.

De mundt he bauen der Schotteln halt /

Wat em daruth auer de Lippen valt.

Suͤs nicht kame tho ſpilde /

Deſſe hoͤret yn der grauen Narren gylde.

Blyfft em vm de mundt wo weinich ydt ſy /

Van Verte bekleuen effte van Bry.

Wiſſchet nicht erſt ſyne Mulen fyn /

Drincket ſo van dem Beer vnd Wyn.

Dat dat Vette bauen yn dem Beker ſwimpt /

Ein ander dith vor grote walgeringe nimpt.

Ydt hefft ock mennich Narre deſſe wyſe /

Wenn he yn dem munde kouwet de ſpyſe.

Drincket denn ock gelick einem Dwaſe /

Maket ſoppen yn dem Beker effte Glaſe.

Kumpt em ſuͤs ſpyſe vth dem munde /

Dat fluͤth yn dem Beker / effte gheit tho grunde.

Hoſtet vnd pruſtet yn vnuornufft /

Dat ydt auer ſpyſe vnd gedrencke ſtufft.

Puſtet vnd bleſt ock ſuͤs daryn /

Neſedroͤpel / ſeuert ock auer den kyn.

Dat kan he nicht ſo nouwe denn maken /

He wil ock ſpreken van velen ſaken.

Ja / ſo wenn he de Spyſe nuͤttet /

He ſprickt / einem andern vnder ogen ſpruͤttet.

Suͤth hyr vnde dar vmme alſe de Apen /

Wo ydt yn den Winckeln ys geſchapen.

Alſe ein Swyn ſmacket he / ſmack / ſmack /

Fuͤllet dewyle vull den Dreckſack.

Mit dem munde ein Swyn ſuͤs ſmacket /

Vntuͤchtige dinge he ſprickt vnd ſnacket.

He

He wil vele ſeggen ya vnnuͤtte waſſchen /

Dat klinget alſe Rodreck yn der taſſchen.

Mit flyte deith he ſick darhen keren /

Wo he vele ſpyſe moͤge vorteren.

Drincket ock nicht deſte myn /

Negen Duuen toͤge / ein babbart ys de ſyn.

Dat he vor einen klenen drunck rekent /

Syn ethent / ſittent edder ſprekent.

Leth deſſem Narren altes nicht /

Noch menet ſodan armer wicht.

Nen an dem Diſch ſy em gelyck /

Jn hoͤueſcher tucht holdt he ſick ryck.

Dat hefft de Geck doch nuͤ gelert /

Vnd ys yn aller tucht vorkert.

Wenn denn de Narre ys druncken vull /

He ſchryet alſe einer de dar hefft den ſchrul.

Na em moth hoͤren ein yederman /

Dat he vele brabbeln vnd ſwatzen kan.

He ſprickt van ſpringen / vechten vnd ſteken /

Ander leth he nen wordt vthſpreken.

Leth windt vthghan thor luchtern Doͤr /

Schucket vnd ſnucket ſuͤs achter vnd voͤr.

Achterredet mennigen guden Geſellen /

Nen ander wyſsheit kan he vortellen.

He ys ein Narre / ys vp myn eydt /

De by dem Diſſche ſick ſchrobbet vnd kleyt.

Wenn he ſick ſuͤs beginnet tho ſchrubben /

Stoͤth he de ſeſsfoͤtlinge van der Kruͤbben /

De he ſuͤſs darſulueſt ſocht.

Sodan Narre altes nicht en docht /

He betaſtet vaken ſyn achterport /

Vnd grypt denne thor ſpyſe vort.

Ein Narre yſſet wenn he wat ſecht /

Sick denne vp de Tafelen lecht.

Mit einem Ellebagen effte twey /

De Narheit ys mannigerley.

Beweget den Diſch ſuͤs aue nodt /

M

Suͤs

Suͤs krycht de Kanne vaken einen ſtoth.

Kroͤſe vnd gleſe vallen vmme /

De Narre nimpt ſuͤs vele rume.

So ick dat recht mercken kan /

Twe ander lethen ſick wol noͤgen daran.

Dar ys ock ein Narre de heth Smuddepott /

De ſitt by dem Diſſche alſe ein ſoth.

Keine tucht hefft he nicht gelert /

Dat Brodt he ſaluet vnd beſmert.

De Bekere / Stoͤpe effte wat ydt ſy /

Mit ſmutzigen Henden / van vette Bry.

Etlike ſick by dem Diſſche bewyſen /

Vnd ſick an grote druͤncke pryſen.

Einen fruͤndtliken drunck dem andern tho /

Supt grote toͤge / ya alſe ein Ko.

Deſſer Diſch Narren ys ſo vyl /

Jck ſe hyr all nicht ſetten wil.

Wenn ick doch deſſe Narren alle kende /

So woͤrdet eine ſehr lange Legende.

De Schipper kan ſe ein mal nicht voͤren /

Alle de yn deſſe Narrheit hoͤren.

Jdt ys wyſsheit by Jungen vnd Olden /

De alle Man kan tho Fruͤnde holden.

Suͤs behoͤrt my ock flytich tho trachten /

Dat my de Frouwen nicht vorachten.

Moͤchten hyr menen / ſe weren vorgeten /

Dat ick ſe nicht hyr mede wolde ſetten.

Synt Vaſtelauendes Narren etlike Mans /

Alſo ſynt nu ock heel vnd gantz.

Ja etlike Vaſtelauendes Narrinnen /

Deſſe gelike ick der Apen effte Apinnen.

Wente dat alletydt ſo geſchuͤth /

Na Apen / Apinnen / ein ytzlick ſuͤth.

Wil ick blyuen yn der Frouwen gunſt /

So moth ick bruken liſt vnd kunſt.

Were by my de vorſuͤmeniſſe ſcheen /

So hedde ick my groth vorſehen.

Jdt ys beſt / dat ick ſe nicht vorgete /

Se

Se ock hyr yn den Vaſtelauendt ſette.

Wat groter ſorge ſe darumme dregen /

Allhyr vnd ock ein ander wegen.

Wo ſe ſick willen vp putzen ynt beſte /

Tho dem groten Vaſtelauendes Feſte.

Vp dat ein yeder ſe moͤge angapen /

Alſe men ſuͤth an Apinnen vnd Apen.

Dar kamen denn ſuͤs vele Narren thor ſtede /

Tho ſehende der Narren vnd Narrinnen trede.

Efft ſe den Narren trede maken recht /

Dar kumpt de Magedt vnd ock de Knecht.

Frouwe Gyſel / Bartke vnd Gretcke /

Katryneke / Juͤrcke vnd Agnetcke.

Clawes / Kuntze vnd Henſelyn /

Ock de doͤgenthafftige fyne Geſell koppyn.

Eine Narrinne der anderen wytlick deith /

Jn der Kercken wil ick juw ſeggen beſcheidt.

Kercken noch Feſtdage ſchonen ſe nicht /

Dar moth ydt ſyn all vthgericht.

Van klenoͤden / tzyringe heel vnd gantz /

Ock van dem Vaſtelauendes Narren Dantz.

Suͤth Hebel van Talcken einen Nyen vundt /

Ja wolde de ock koſten ſo mennich Pundt.

Den wil ſe ock hebben / vnd wat weſen /

Hyrumme moth ſe de Kamerlectien leſen.

De ſe ſuͤs leſt dem Narren erem Man /

De vor der Narrinnen nicht ſlapen kan.

Se ſprickt ſe hebbe veel Brudtſchattes gebracht /

Deſſe Lectie waret de halue Nacht / etc.

Men dencket nu nicht mynes Vaders doͤget /

De gyrigen Schelcke / werden nu vorhoͤget.

Egennuͤtt vnd gewinn / men nu betracht /

Recht vnd wyſsheit / men nu kleine acht.

Wor ein Buwr wert ein Here /

Dar gheit ydt auer de armen ſehre.

Krycht he denne grothe macht /

So weth he ſuluen nicht na weme he ſlacht.

Dencket nicht / van wem he ſy gekamen /

Men

Men ſyn egen vordeel vnd framen.

Dat gheit vort yn all erem ſpele /

Deſſe ſynt by dem Regimente vele.

Sodane hoͤren ock nemandes bede /

Dar volgen denn de Grauen mede /

Ere meininge ys meiſt bringet men her /

Dith ynt erſte / vnd denn noch mehr.

Deſſer gyrigen Wuͤlue ys nu vele /

De pryſen vor ſick de beſten Morſele.

Koͤnden ſe redden mit klenen ſaken /

Dat gemene beſt / ſe moͤchtent nicht raken.

Wol hyr ſiten wil vnd raden /

De ſchal ſyn van ehrliken daden.

Bedechtich / ſtill vnd vorſchwegen /

Vnd alle ſake na notdorfft erwegen.

Ock ſanfftmuͤdich / guͤdich vnd mildt /

Syn raͤdtſlach nicht gudtduͤnckel edder wildt.

Vnd ſwygen beth men en deith fregen /

Alſe denn ſyne meninge darup ſeggen.

Vnd ſtedes raden thor rechten ban /

Vnd daryn eigen nuͤtt nicht ſehen an.

Sunder dem rechten na trachten /

Vnd eines andern raͤdt nicht vorachten.

Vnd wat he nicht vorbetern kan /

Schal he einen andern vngefexirt lan.

Ock nicht vnderdruͤcken den armen /

So wert ſick Godt ſyner erbarmen.

Hyranne geſchuͤth des Foͤrſten gefallen /

So ſecht Syrach am erſten vnd yn allen.

Warheit tho ſpreken / moͤte gy vaken ſparen /

Jſſet dat ghy wol willen varen.

De de Warheit alle tydt ſpreken wil /

Moth ock lyden voruolginge vyl.

Ock moth he vaken buten ſtan /

Wenn de andern yn de Herberge ghan.

Ein ſtoltzer Pape / ein junger Ape /

Ein vnuorſchaͤmt Wyff vnd Kindt /

De ſynt des Duͤuels Hoffgeſindt.

Eines

Eines Minſchen wordt ys nicht geſecht /

Hoͤr des andern wordt vnd do recht.

Godt de HErr ein rechtferdich Richter ys /

Wert kamen tho richten des loͤue gewyſs.

Wes willich vnd demoͤdige dich /

Vnd mit geduldt vele auerſich.

Nim an tho dancke wat men dy doth /

Datſulue bringet dy ehr vnd gudt.

Na dyner lehr holde ick my wol /

Noch weth ick nicht wat ick don ſchol.

Dat ick ock moͤchte werden ryke /

Segge my wo ick datſulue erſlyke.

Holdt truwe vnd gelouen dat ys myn raͤdt /

Wat du redeſt dat holdt mit der daͤdt.

Wenn du alſo loffwerdich biſt /

So werſtu ryke yn korter friſt.

Vader myn / ryke bin ick ſchon /

Wat my geuelt mach ick wol don.

Jck hebbe gudes genoch nu ſegge mehr /

Wo auerkame ick gewaldt vnd ehr.

Ach leue Soͤn nach gewaldt nicht tracht /

Wente ehr vnd gewaldt wol Hochuart macht.

Jck warne dy went deyſtu dath /

Dy waſſet daruth groth nydt vnd haͤth.

Wat ſechſtu my myn olde Man /

Ys men my vyendt wat licht daran.

Wenn ick hebbe gewaldt / ehr gudt vnd geldt /

Achte ick nicht Fruͤndtſchop aller Werlt.

Vth nydt kumpt Krych vnd wedderwille /

Wes du yn dynem herten ſtille.

Vnd holdt frede mit yederman /

So blifft beide gudt vnd ehr beſtan.

Jck hebbe des guden mehr denn genoch /

Velichte ſo vinde ick etwan genoch.

Dat ick erlange groth loff vnd pryſs /

Jck volge dy nicht du olde gryſs.

Hoͤdt dy vor krych / krych ys nicht gudt /

Hoͤdt dy vor krych vnd auermodt.

Vor

Vor krygent do dy wol bewaren /

Dorch krygent werſtu yn armodt varen.

Den guden raͤdt hebbe ick voracht /

Darum bin ick wedder gemacht.

Ein Sudeler wo ick thouoͤrn was /

Dartho brochte my krych / nydt vnd hath.

Frede ys tho allen dingen gudt /

Wor den yederman holden doth.

Dar wert klein gudt wol dyen /

De Auericheit nichtes vornyen.

Beſitten etwes vele beter ys /

Denn nichtes hebben tho aller friſt.

Leeff hebben were my vaken beſcheret /

Geldt vthgeuen hefft ydt my erweret.

Holde de Borſt warm /

Vnd guͤth nicht tho veel yn den Darm.

Ruͤcke dem Ketterlin nicht tho nahe /

Wultu werden oldt vnd grawe.

Arſtedye ane regiment vnd meticheit /

Dat ys haluer vorlaren arbeidt.

Wol dar wil des morgens nuͤchtern drincken /

Vnd nicht thouoͤrn eten ein betgen van eim Schin=
(cken

Vnd des nachtes gan ſpade yn der Vlenflucht

De kricht tidtliken de Waterſucht.

Och gantz ſelden kuͤſſet de Wolff den Hundt /

Jn rechter truwe vp ſynen mundt.

Dat Lotteren / Dobbelen vnd Spele /

Dat Karten / ſchweren vnd vorteren vele.

Vnd vorlegen Frouwen vnd Man /

Wol dat nu vp Erden nicht kan.

De ys ytzundt gantz vnwerdt /

Dat ſyner nemandt mehr begerdt.

Wol Gade mit ernſt vortruwen kan /

De blifft ein vnuordoruen Man.

Jdt toͤrne de Duͤuel edder de Werlt /

Den Sege he doch thom lateſten behelt.

Dat Spel / Berchwerck vnd Alchemey /

Dat ſynt ſolcker hendel drey.

De

De mennigem eine Kappe don ſchnyden /

Dat Wyff vnd Kindt vaken hunger lyden:

Jn deme Lande ſchaltu nicht wanen /

Dar dyne therunge mehr ys alſe dyn ynkamen.

Groth flyth vnd moͤye lechſtu vp ein Wyff /

Ein ander lecht darup ſyn Lyff.

Du gheyſt Haueren vor dat Huſs /

Eine Kamerloge wert dy heruth.

Du heffſt einen Schloͤttel tho der Doͤr /

Auerſt ynnen ys de Regel daruoͤr.

Vnd tappeſt vmb yn regen vnd kath /

Vnd beſchleppeſt dy alſe ein vnflath.

Scholden de nicht alle Papen ſyn /

De nicht vorſtan dre wordt Latyn.

Vnd ſcholde men de alle vordryuen /

Wor woͤrde dat druͤdde deel der Papen blyuen.

Wenn de Duͤuel tho Hemmel fehrt /

Vnd ein Wulff thom Schape wert.

So werden Paweſt vnd Luther eins /

Der beiden geſchuͤth yo gewiſslick keins.

Noch wil men veel dar van tracteren /

Dat ys Geldtmoͤye / vnd tydt vorleren.

Blyfft Chriſtus wordt mit eeren beſtan /

So moth de Paweſt tho boddem ghan.

Kein middel ys tho vynden hye /

Wat maken wy denn mit vnſer moͤy.

Veͤl reden ys nemande gudt /

Vorwar wol dat nicht doth /

Dat ſwygent ys dyn heyl /

Wat du weͤſt / des ſegge ein deyl /

De valſche tunge brickt bein /

Alſo deith ein woͤrdtlyn klein /

Audi, uide, tace:

Raro uiuit in pace.

Donec interrogeris

Si pacem quæris.

Et caret oſſe

Hoc uerbum recog
(noſce.

Beſluth.

Jck weth nicht wo ydt yn der Werlt ſteith /

Dat allent ſo vorkert tho ruͤgge gheit.

Vutucht / loͤgen / falſcheit regert auerall /

Gade ſy ydt geklaget tho duſent mal.

FINIS.