Transkriptionen
Transkription von WS₆: Schöne Künstlike Werltspröke (VD16 S 3390)
Hamburg: Binder, Heinrich, 1594. VD16 S 3390. BC 2537. 48 Bl., Oktav
| Exemplar: | Kraków, Biblioteka Jagiellońska: Berol. Yc 2000/60 |
| Digitalisat: | https://jbc.bj.uj.edu.pl/publication/391660 |
Werltſproͤke /
Darinne aller
Stende / Natur vnd Egen=
ſchop affgemahlet ſyn / doͤrch de
Olden woleruaren Werldtwyſen be=
ſchreuen / Allen Minſchen thor Lere vnd
Warninge / Exempel / vnd in Ry=
meswyſe kort voruatet /
Ock thom deel vth
dem
Reyneken Voſſe.
Glyck vnd Recht waret am lengſten /
Dat maͤckt men bruckt jdt am weinigſten
WOl Godt dem Allmechtigen vortruwet /
Vnd vp ſyne Wege buwet /
De kan nicht tho ſchanden werden /
Noch dort edder hyr vp Erden.
Salich vnd voͤrſichtich ys de Man /
De ſick yn froͤmder varlicheit ſpegeln kan.
Wultu boͤſe gedancken vorſchlan /
Moͤſtu wat dohn / nicht leddich ghan.
De leddichganck gloͤue my gewiß /
Ein Rouwkuͤſſen des Duͤuels ys.
Neen Meſt ſo ſcharp vp Erden ſchert /
Als wenn ein Buer thom Heren wert.
Ydt wart vp Erden nuͤ ſo ſchlecht /
Gewalt ginck ſtedes vor dat Recht.
Vnd hefft de Hundt yuͤ wat gedaͤn /
So moth he Ledder gegeten han.
Wor de Herr dem Volck ys tho ſtreng /
Denſuͤluen beleuen ſe nicht in de leng.
Doͤget hefft voͤrtyden Eddel gemacht /
Jtzundt deith ydt de houart vnd pracht.
Wol ytzundt veel Freten vnd Supen kan /
De ys nu ein recht Eddelman.
Groter Heren thoſag vnd Lercken geſanck /
Klinget wol vnd waret nicht lanck.
Wol recht einen Man erkennen wil /
De mercke en / vnd werde ſyn Mitgeſell.
Wol ſick ytzundt doͤrch Kopenſchop wil be=
(ghan /
De moth vaken ſyn war ſeggent lahn.
Thom Marckede yderman weinich gheit /
Dem ſyn gemoͤte nicht na gewinſte ſteith.
Dat Marcket wert ock nuͤmmer gudt /
Denn ſo men den Doren ſchaden doeth.
A ij
Denn
Denn wenn de Dorn tho Marckede lopen /
So koͤnen de Kramers bald Geldt kopen.
Nemandt vp Erden ſo recht doth /
Dat allen Minſchen duͤnckt weſen gudt.
Hedden wy alle einen Gelouen /
Godt vnd dat gemene beſte vor Ogen.
Guden Frede vnd recht Gerichte /
Eine Ele / Mathe vnd Gewichte.
Eine Muͤnte vnd ock gudt Geldt /
So ſtuͤnde ydt wol in der Weldt.
Ein Kramer de nicht gerne luͤcht /
Ein Joͤde de nemandt bedruͤcht.
Ein Water dat aͤn ſchaden fluͤth /
Ock ein Wulff de nene Schape thorith.
Vnd ein Woͤkener ſunder Geldt /
Dat ſynt vyff Meerwunder in der Weldt.
O wo wee deme ys / De vele ſchuͤldich ys /
Vnd hefft nene friſt / Weth ock nicht wor Geldt ys
Nydt / Homodt / Egen nuͤtt vnd boͤſen Raͤdt /
Jeruſalem / Troia vnd Roma vorſtoͤrt hat.
Egen nuͤtt / wreuelſch Raͤdt vnd vorborgen haͤdt /
Vorderuen noch ytzundt menge gude Stadt / etc.
My duͤnckt nicht / dat veel Luͤd moͤgen /
Veel Waͤr vorkoͤpen aͤn grothe loͤgen.
Denn legen vnd dregen ſyn ſo werdt /
Tho allem koͤpende men erer begert.
Men ſprickt / dat ſy ein ſalich Man /
De der Arſtedye entberen kan.
Neen Arſte purgert ſo gaͤr mit heil /
He nimpt des guden ock ein deel.
Doch ein Arſte de lang hefft practicert /
Der Kunſt vnd eruarnheit nicht entbert.
Den
3
Den ſoͤke de Krancke / nicht aͤn nodt /
Sunder metich leeuen / dat ys myn raͤdt.
Hoͤde dy vor der Medicorum Recipe,
Vor der Juriſten Codice,
Vnd vor der Alchimiſten Sublime,
Suͤß werſtu mit eim leddigen Buͤdel tho Marckede
(gehen.
Egen nutt vordrifft alle Rechte /
Alle Fruͤndtſchop / Geſelſchop vnd Geſchlechte.
Vnd wenn de egen nutt nicht weer /
So weer dat Euangelium nemandt tho ſchwer.
De ſynem Arſten de Warheit nicht ſecht /
Vnd ſynem Preſter bichtet vnrecht.
Vnd ock vnwar ſecht ſynem Aduocat /
Wenn he by em ſoͤcht guden raͤdt /
De hefft ſick allein voͤr gelagen /
Vnd ſick mit ſynem ſchaden bedragen.
Du ſchalt mit Arbeide na Gude ſtreuen /
Glyck als woldeſtu hyr ewich leeuen.
Vnd doch ſtaͤn darby in ſteden ſorgen /
Als ſcholdeſtu ſteruen huͤdt edder morgen.
So ſchoͤn ys nemandt noch ſo werdt /
De Dodt mackt / dat men ſyner nicht begert.
Wo leeff de Minſche ock leeuendich ſy /
So ys he doch na dem Dode bywaning fry.
De ys vorwar ein Narre recht /
De veel vnkoſt an Jagent lecht.
Sick ſuͤlueſt grothe moͤye andeith /
De eddele tydt darmit henne geith
Vnnuͤtte / vnd ock de Joͤget mede /
Ock maͤckt ydt nicht gude ſede.
Deßgelyken veel Huͤnd vnd Seydenſpeel /
Bringen neen nuͤtte vnd koſten veel.
A iij
Vanget
Vanget he ein Raphoen tho etliker ſtundt /
Efft ein Haſen / de ſteith wol ein Pundt / etc.
Vorſoͤnde Vyende ſchal men ſchuͤwen /
Vnd nicht tho vele vortruͤwen.
Beſchert dy Godt ein temlick gluͤck /
So wacht / dat dy de Gyricheit nicht druͤck.
Na Rykedhom yhl nicht tho ſeer /
Vp dat ſick dat Gluck nicht wedder keer.
Wente ylendt ys nicht alltydt gudt /
Vnd maͤckt offt ein bedroͤueden modt.
Ein yder late ſick an dem genoͤgen /
Dat ſick tho ſynem Stade wil voͤgen.
Wert he auer dith tho veel begern /
So moth he dat groth vnd klein entbern.
Nemandt weth wor he Fruͤnde hat /
Denn ſo ydt em an de nodt ghat /
Alßdenn wert de rechte Fruͤndt erkandt /
De valſche Fruͤndt de wickt thohandt.
Wol einem / de gude Frunde hat /
Wee dem / des ſyn troſt vp Fruͤnde ſtaͤth.
Ein Fruͤndt yn der nodt /
Ein Fruͤndt yn der dadt /
Vnd ein Fruͤndt achter ruͤgge /
Vorwar dat ſynt dre vaſte Bruͤgge.
Gude Fruͤnde vnd ein vorſoͤcht Swerdt /
Synt yn noͤden veel Geldes wert.
Mit liſticheit brick dynem Vyende ſyn vn=
(truͤwe
Darmit ſyn boͤßheit dy nicht bringt yn ruͤw.
Denn dyne vorluſt / ſchad / ruͤw vnd leidt /
Bringen dynem Vyende ſuͤß grote froͤlickheit.
Voͤrtyden was dat ein groth loff vnd ehr /
Wol ſynen Vyendt leth kamen tho gliker wehr.
Jtzundt
4
Jtzundt wert gelauet vnd geroͤmt yn Krygen /
De ſynen Vyendt kan vnd weth tho bedregen.
Wol alltydt volget ſynem egen Hoͤuet /
Vnd gudem rade nicht volget vnd gloͤuet.
De achtet vp gluͤck vnd heil gantz klein /
Vnd wert bald ſyn vorderuent ſehen.
Ein wyß Man Fruͤndes raͤdt nicht voracht /
Wor veel rade ſyn / dar ys gluͤck vnd macht.
Wehe dem Heren / welcker leuer hat /
Einen Pyper / als einen truͤwen Raͤdt.
De mehr achtet der Huͤnd vnd Voͤgel ſpeel /
Als dat he hebb gelerder Luͤd veel.
Do Roboam nicht volgen wold /
Den olden Wyſen / als he ſchoͤld.
Vnd volgde den Narren / do vorloer /
He tein Geſchlechte / vnd bleeff ein Doer.
Wultu dat dyn anſchlach wol vort ghat /
So holdt en heimlick yn dynem Rad.
Wol ſynen anſchlach ſynem Vyende apenbart /
Erlanget ſelden gudt gluͤck vnd woluart.
Gebruke nicht auerig vnd vnnuͤtte wordt /
Spotte nicht den einen hyr / den andert dort.
Jdt ys nicht fyn de Luͤd beſpotten /
Soͤlckes gehoͤrt Narren tho / edder Sotten.
De hillige Schrifft ſchal men billick lauen /
Denn ſe gheith allen Kuͤnſten bauen.
Wente alle ander Kuͤnſte gebrecklick ſynt /
Doͤrch diſſe werden wy Gades Kindt.
Twe Ogen / twe Ohren / vnd eine Mundt /
Hefft de Minſche / dat ſy em kundt.
Wat he hoͤrt vnd dartho ſuͤth klar /
Dat he dat alles nicht ſpreke apenbar.
A iiij
Js
Js ydt nicht ein wunderlick dinck voͤran /
Dat de Warheit nergen blyuen kan.
Wol de warheit ſecht / de hefft nichts daruan /
Denn nydt vnd haͤdt / dat ys ſyn lohn.
Wol nu de gruͤndtlike warheit wil voͤren /
Vnd de Werldt mit der warheit roͤren /
De kuͤmpt in angſt / yamer vnd nodt /
Moth ock entlick daruͤmm lyden den Dodt.235.
Dat ys vorwar ein vorſtendich Man /
De ſyner Tungen wol raden kan.
Veel beter ys ſchwygen vnd gudt gedencken /
Als mit ſpreken einen andern krencken.
Welcker nicht vorderuen wil /
De hoͤde ſick vor Loͤgen vnd Spil /
Vor Kopen vnd ock Boͤrgeſchop /
Vor Wyuer vnd boͤſer Geſelſchop.
Jck weth ein Krudt dat heth mala Mulier,
Dar hoͤde dy voͤr prudenter.
De dar hefft eine Frouwe yunck van Jaren /
De lathe ſe nicht vaken vth Meyen varen.
Js ſe ſchoͤn vnd der Werldt wol werdt /
Ja mennich Man ſe denn ock begert.
Demſuͤluen Manne rad ick ynt beſte /
He neme ynt Huß nicht veel Geſte.
Tuͤchtig ehr kricht baldt ein wandel /
De Werldt ys nu vull van ſoͤlckem handel.
Groten Heren vnd ſchoͤnen Frouwen /
Schal men veel denen vnd weinich truwen.
Wol leeff hefft wat he leuen ſchal /
Dem ys mit einer Ehefrouwen wol.
Wente nemandt drecht ſo hogen moth /
Eine Frouw gifft em kyues vnd haders genoech.
Wol
5
Wol vele bolet mit ſchoͤnen Frouwen /
De wert nene Stenen Huͤſer buwen.
Wente ein ytlick Boler moth milde ſyn /
Wil he geleuet ſyn van den Froͤuwlein fyn.
Ein frame Frouw ys veel ehren werdt /
Dar ſe geith all vmme den Herdt.
Ein ehrbar Frouw ys van ſeden ſchon /
Ein tuͤchtige Frouw ys eres Mannes Kron.
Vnd eine Frouw eddel van Naturen /
Er pryß ſchal ſyn bauen alle Figuren.
Eine Frouw ick nicht ſehr lauen kan /
De vngern ys by erem Man.
Van velen andern wil weſen geſehen /
Drecht veel Geſchmuͤcke groth vnd klein.
Mydet er Huß / hefft des klene acht /
Deſſe hefft Ehr vnd Tucht in klener wacht.
De nicht wil hebben ſyne Frouw allene /
Dem geſchuͤth recht / dat ſe werde gemene.
De mit ſyner Frouwen alltydt veel kifft /
Vnd nicht gern in ſynem Huſe blifft.
Vnd nimpt veel Geſte in ſyn Huß /
Dem bith vaken eine froͤmde Luß / etc.
Fruwen de des Nachts vp der Straten ghan.
Vnd dat Voͤfftinck vmm den Vinger ſchlan.
Vnd de veel dantzen vnd drincken /
De lathen den Hundt gern hincken.
Drinck vnd yth / Godt nicht vorgith /
Bewahr dyn Ehr / Dy wert nicht mehr /
Denn vmm vnd an / Vnd baldt daruan.
De Juriſte mit ſynem Boke /
De Joͤde mit ſynem geſoͤke /
Vnd dat vnder der Maget voͤrdoke.
A v
Deſuͤl=
Deſuͤluigen dre Geſcherre /
Maken de gantze Werldt erre.
Eth vnd drinck vnd hebb vor gudt /
Denn tydtlick vorderuent wehe doth.
Du kanſt einen Penninck ſo bald ſparen ſchyr /
Als gewinnen / dat gloͤue du my.
Jdt ys wittlick vnd apenbar /
De boͤſen Wercke de maken dat klar.
Dat de Truͤw van der Werldt geweken ſy /
Rechtferdicheit wanet er nicht mehr by.
So ys de Warheit ock nicht by er /
De Gloue ys ock voruelſchet ſehr.
De Framicheit hefft by er neen ſtaͤth /
Vntruͤw ſe gantz beſeten hat.
Ein wol bewandert Wyff /
Ein Perdt dat vp den Hacken ys ſtyff.
Ein Knecht de veel Heren hefft gehat /
Darup heng nemandt ſynen Schatt.
Leue maket Lepel ane Holt /
Vth mengem yungen Geſellen ſtolt.
Wol dar lauet der Schniggen ſpringent /
Vnd des Eſels vthbuͤndig ſingent.
De quam nicht dar de Leopart ſpranck /
Noch dar ock de Nachtegal ſanck.
☞ Ein Eebreker moth deſſe veer Straffe ſtaͤn /
1. Als dat he wert yn Armodt vorghan.
2. Edder he werdt boͤſes Dodes ſteruen /
Schand vnd Laſter vp ſick eruen.
3. Edder doͤrch Gefenckniß hart vnd ſchwar /
Wert he ehr vnd truͤwloß erkand apenbar.
4. Edder he wert vorwundt beth in den Dodt /
Vnd vorluͤſt ein Lidt yn ſchmerte groth.
De
6
De entlike Kunſt der Alchimye /
Js ſtelen / legen vnd bedregerye.
Vnd alltydt feilt ydt vmm ein Haͤr /
Dewyle du vplechſt dat Suͤluer dar.
Thom leſten ys des Meiſters gluͤcke /
Ja dat em entbrickt ein ſtuͤcke.
Soͤlcks moth he halen auer Veldt /
Daͤrmit ſo gifft he dy Verſſen Geldt.
Dartho ys deſſe Kunſt gantz getruͤwe /
Vth gudem Suͤluer maͤckt ſe ruͤwe.
Mercke / efft du ock wyßlick hapen biſt /
Vp gluͤck / dat nuͤwerl geraden ys.
Vnd efft du gloͤueſt der warheit glyck /
Dat dy ein Armer ſchal maken Ryck.
Wes ſtets bereidt mit grotem flyth /
Nye tyding tho bringen alle tydt.
Ock mit Ogendenſt vnd Vederleſen /
So kanſtu lang ym Denſte weſen.
Koſtede yder Loͤgen ein Luͤbſch pundt /
Men loͤg nicht ſo ſehr tho aller ſtundt.
Wol heimlickheit nicht ſchwygen kan /
Vnd mit bedregerye plecht vmm thoghan.
Redet ock ſtets veel als ein Doer /
Dar hoͤd ſick ein ydtlick wyß Man voͤr.
Daruͤmm hebb ick de Recht ſtudert /
Dat ick yn Schalckheit worde geuoͤrt.
Veel boͤſer Saken ym rechte ick ſchmuͤcke /
Vortoͤgering ys offt myn Meiſterſtuͤcke.
Vp twijſt vnd hader ſteith myn raͤdt /
Wor men my Geldt tho geuen hat.
Welcker Herr gern wyſe Luͤd by ſick ſuͤth /
Wenn he erer bedarfft / vnd anders nicht.
Den=
Denſuͤluen ſchal men ock allene lahn /
Wenn he ſe wold gern by ſick han.
Iuſtitia ys geſchlagen dodt /
Veritas licht in grother nodt.
Fallatia ys gebaren /
Fides hefft den ſtrydt vorlaren.
Daruͤmme ſo ſehe vor dick /
Denn de Truͤwe ys yo mißlick / etc.
Do Adam radede vnd Eua ſpan /
Wol was doch do ein Eddelman?
De Voͤrſpraken koͤnen de Saken wyth vthbre=
(den /
Vnd ere Nette na dem Wildtbrade ſpreden.
Se maken de Saken ſtrypet vnd bundt /
Vnd wegen vth dem Lode ein Pundt.
Se koͤnen de Saken na vordele wol kluuen /
Vnd ere Hoͤuetluͤd mit valſchen geloͤfften huuen.
Soͤlcke Aduocaten van dubbelden ſinnen /
Moth men noch verne her gewinnen.
Se koͤnen reden ſehr behende /
Vnd hefft doch offt ein beſcheten ende.
Se bruken ere Tungen thodegen /
Darmit ſe offt den Richter bedregen.
Wenn denn ſchal wegen de rechte Wage /
So wert dat geſettet in vele Dage.
Darmit de Rechtferdicheit wert geblendt /
Vnd mennich arm Man alſo geſchendt.
De mehr voruaret / vordaget vnd vorteert /
Als de gantze Hoͤuetſake ys werdt / etc.
Wol rechte leue tho Godt hat /
Den nimpt men ſelden in der Foͤrſten raͤdt.
Denn ſelden ys tho Haue gebleuen /
De eintfoldich ys vnd nicht doͤrchdreuen.
Dat
7
Dat ys ein Narre in Lyff vnd Blodt /
De einem armen Minſchen vnrecht doth.
Recht oͤrdeln ſteith einem Wyſen wol /
Ein Richter nemandt kennen ſchal.
Suſannen Richters noch vele ſynt /
Wenn Raͤdt vnd Gerichte wil weſen blindt.
Vnd egen wille wil dryuen gewaldt /
So ys de Rechtferdicheit vaſt koldt.
De Swerde ſynt ruſterich all beyde /
Vnd willen nuͤmmer recht vth der Schede /
Vnd nicht mehr ſchnyden / dar dat ys nodt /
De rechtferdicheit ys blindt vnd dodt.
Alle dinck ys vnderdaͤn dem Gelde /
De Geldt hefft kricht ock wol Welde.
Dat ys nu worden ſehr gemein /
Men vindt der Stede mehr denn ein /
Dar men Handtſchmering gern vpnemet /
Vnd dartho veel deith dat ſick nicht temet.
Geldt / Nydt / Fruͤndtſchop / gewaldt vnd gunſt /
Thobreken nu Recht / Breue / Segel vnd Kunſt.
Her Geuert vnd Her Soͤtewordt /
De bringen nu veel dinge vort.
Ein Richter de Gaue nimpt ys nicht fry /
Schencke tho nemen maͤckt vorrederye.
Wol de Gauen beleuet vnd gern behoͤldt /
De kuͤmpt offt vmm ſyne gewaldt.
Dat Paweſtdohm ys der Laſter ſo vull /
Dat ydt nemandt beſchryuen mach gantz wol.
Welcker ock hefft voruoͤrt de gantze Weldt /
Vnd Chriſti Lydendt vorkoͤfft vmm Geldt.
De Paweſt hefft gebruket veel der liſt /
Vnd alle dinck vp Gyricheit thogeruͤſt.
H[...]
He hefft ock veel Seelen yn der Helle /
Mit Afflate gebracht tho vngeuelle.165.
Dat Geldt hefft nu den hoͤgſten grad /
Alle Kunſt / Ehr vnd Wyßheit ys nu vorſchmadt.
Gantz ſeltzam wert nu na dem Gelde geſtelt /
Alle boͤßheit ys nu tho kope vmm Geldt.
Als Woker / Mordt vnd mennigerley ſchande /
Ock deßgeliken de Vorrederye der Lande / etc.
De Werldt fruͤchtet des Pawſtes Bann /
Vnd gloͤuet / he ſy de hilligeſte Man.
Wowol doch all ſyn Bann vnd Floeck /
Js glyck einer olden beſcheten Broeck.
Dat weth he ock ſuͤlueſt wol vorwar /
Dennoch wor ſoͤlckes nicht ys apenbar.
Dar gifft he de Broeck tho kuͤſſen hen /
Vnd ſterckt den Narren eren ſinn.
Daruoͤr nimpt he er Gudt vnd Geldt /
Vnd blifft ein Herr vnd Godt der Werldt.
Deſſe Kappe zyrt my mynen Balch /
Dat ick darmit bedecke mynen Schalck.
Vnd mennigen ym hilligen ſchyne /
Bedrege / dat he my gifft dat ſyne.
Beſunderlick yn der leſten nodt /
Wat he mit vnrecht gewunnen hat.
Vnd doch den rechten Eruen weth /
Vth gunſt ick velen radt vnd heth.
Dat ick weth / boͤſe vnd Suͤndtlick ſyn /
Jck locke tho my de Froͤuwlin fyn.
Achte mehr wat in der Werldt geſchicht /
Als myner Regeln hoge plicht.
Denn wowol ick Godt ergeuen bin /
So ſteith doch yn der Werldt myn ſinn.
Dan=
8
Dantzen / ſingen vnd ſpringen /
Ock mit ſchoͤnen Frouwen ringen.
Weer dat der Carthuͤſer Orden /
So weer ick vor langſt ein Moͤnnick worden.
Wol dar wil hebben ein reine Huß /
De late Moͤnnicke vnd Papen daruth.
Denn Moͤnnicke / Muͤſe / Mutten vnd Maden /
Scheiden ſelden aͤn groten ſchaden.
Mit den Geiſtliken vnd boͤſen Wyuen /
Schal nemandt bald Scheldewoͤrde dryuen.
Junge Papen / olde Apen / vnd wilde Beeren /
Schal nemandt yn ſyn Huß begeren.
Denn de Papen laten na einen Sproͤke /
Vnd de Duuen einen roͤke.
De vns gude Euenbilde ſcholde geuen /
De voruelſchen ere Lehr doͤrch er leeuendt.
Ein yder Chriſte volge veel mehr /
Eins guden framen Predigers lehr.
Den ander twoͤlue / de vaſt wol lehren /
Vnd doͤrch ere Wercke er Wordt vorkeren.
Wen̄ de Leyen van den Papen vntucht ſehen /
So ſpreken ſe denn ynt gemein?
Js dith nicht ein Geiſtlick man /
Wo ſuͤth he ſynen Orden an.
Wor de Abbet de Woͤrpel drecht /
Dar moͤgen de Broͤder ſpelen mit recht.
De der Gemeinheit yo denet /
Foͤrſten vnd Heren ſyn Geldt lenet /
Dartho veel Vuͤre wil boͤten /
De moth lyden ſuer vnd ſoͤte.
De olden gewaͤnten ſynt nu vorkert /
De groͤteſten Deue men meiſt ehrt.
De
De nu mit Practiken heimlick kan ſtelen /
Dem deith men de groteſten Ampte beuelen.
Acht nicht groth der boͤſen Regenten pracht /
Denn ernſtlick ſtrafft Godt ere macht.149.
Wenn ſe nu kamen vor ſyn Gericht /
Dar men rechtferdige Ordel ſprickt.
Denn alle gudt vnd quadt hefft ſyn lohn /
Nichts vnuorgulden blifft beſtahn / etc.
De Werldt wil nemande lauen /
He koͤne denn woͤten vnd dauen.
Wol Rouen / Krygen vnd Brandes begert /
Vntruͤw vnd Mordt / de ys ytzundt werdt.
Der Werldt loff nemandt gentzlick hat /
Sunder de veel boͤſer Wercke beghat.
Mennich ſynen Soͤn van ſick ſendt /
Vnd meint / ydt ſy gantz wol bewendt.
He meint / he ſchal doͤget leren /
So kan he nicht denn Geldt vorteeren.
Vnd kuͤmpt wedder tho Huß arger Doer /
Alſe he was do he erſten vthfoer.
Godt de HErr gifft vns ynt gemein /
Alle gudt / ya groth vnd klein.
He ys ein Narr de dith vorgeth /
Wenn he tho Diſſche ſick hefft geſett /
Gade denne ſuͤß dancket nicht /
De mach wol ſyn ein armer Wicht.
Nicht erſten de Spyſe benedyet /
Als ein Swyn ſick thor Freterye flyet.
Gade gehoͤrt erſt danck daruoͤr /
Deiſtu ydt nicht / du biſt ein Doer.
Bede ein Vader vnſe / kanſtu nicht mehr /
Wente alle gudt gifft vns Godt de HErr.
Dan=
9
Danckeſtu em nicht hyruͤmm mit flyth /
He vorgith dy wedder ein ander tydt.
He ys vorwar ein ſalich Man /
De nu ane ſpott leeuen kan.
Mit ſpotte menniger vmmgheit vnd leeuet /
De in grotem ſpotte ſuͤlueſt vaſte kleuet.
Wol dar valſchlick Bichten doth /
Des vorgeuing wert ſelden gudt.
Alle vorgeuing licht gantz dar nedder /
Men beter ſick denn vnd kehre wedder.
Dyne ſake ſette nicht vp tydtlick gluͤcke /
Denn ydt hefft by ſick veel boͤſe nuͤcke.
Blyfft nuͤmmermehr in einem beſtandt /
Vnd daruͤmm wert ydt Gluͤcke genandt.
Men ſprickt / dem ſy gluͤcke beſchert /
Dem wat wolgeuelliges wedderuert.
Dat vngewißlick kuͤmpt vnde ſteith /
Vnd als ein ſchnelle Radt vmmegeith.
De ſyne Kinder als ander Vnkrudt /
Leth vpwaſſen / vnd quadt van en ſuͤth /
Daruͤmme nicht ſtraffet / vnd ſe oͤuel vpthuͤt /
Jnt leſte demſuͤluigen neen gudt geſchuͤt.
Egen loff ſtinckt / ys ſcheldens werdt /
Vnd ys neen boͤſer dinck vp deſſer Erdt.
Wol veel fraget na nyen Mehrn /
De rede t veel vnd luͤcht gern.
Soͤlcke vnnuͤtte Luͤd ſchaltu vormyden /
Wultu nicht vallen in groth lyden.
Selden wert ſynes Lydens raͤdt /
De ein boͤſe Wyff genamen hat.
Wente nuͤ neen Deert erger wart /
Alſe ein Wyff van boͤſer art.
B
Dem
Dem oͤuerſt ein gudt Wyff wert beſchert /
Wor de ym Land vmmeher fert.
De moth yo ſyn ein ſalich Man /
Wente ſe mit eren tuͤchten kan.
Vormehret erer beider ſalicheit /
Vnd ys ein Kroen der werdicheit.
Selden wedderuart derſuͤluen leidt /
Welcker ſick mit erem Man vordrecht.
Ock ſchal de Man erer warnemen ſchon /
So gifft en beide Godt tho lohn.
Dat ſe mit froͤuwden hyr olden /
Vnd Lyff vnd Seel namaͤs beholden.
Wat ys beter yn deſſer Weldt /
Als ein yung Frouw / ein geſunden Lyff vnnd redt
(Geldt.
De ſick erſt bedenckt na der dadt /
Syn anſchlach kuͤmpt gemeinlick tho ſpad.
Gude anſchleg ſynt alltydt gudt /
Wol dem / de ſe by tyden doth.
Wee yuͤmmer wee einem ſoͤlcken Man /
De ſyner Froͤuwen de Herrſchoppye gan.
Daruͤmm / wultu wol varn ant end /
So giff nener Frouwen dat Regiment.
Jck wold gern weten wo de hete /
De ſick van Frouwen nicht vexeren lete.
Daruͤmm ick ock gern weten wold /
Vor welckerer ick my hoͤden ſchold.
Doch mercke mit korten woͤrden /
Dat du dy wachteſt an allen oͤrden.
D. Sebaſtianus Brandt /
ſprickt alſo:
Marckt
10
MErckt vp gy Richters aller Erden /
Wenner wille gy Wyß werden?
Dem rechten Borne na gedencken /
Vnd nicht yn juwen gedancken ſchwencken.
Mene gy / dat de Rechte vp Boͤmen /
Gewaſſen ſynt / edder van Droͤmen?
Dat men ock nicht moth hebben acht /
Wat vnſe Olden hebben bedacht.
Dat Recht ys van Godt vnd den Olden /
Alles geſettet vnd alſo geholden.
Denn den Luͤden Ehre vnd Landt /
Vnd alle Ryke beſeten mit der handt.
Dat men mit Form / geſtalt vnd mate /
Js gebleuen vp der rechten ſtrate.
Dar ys eine mate / Form vnd geſtalt /
Wo gy juw yn yder Saken holden ſcholt.
Wol enger edder wyder gheit /
Deſuͤlue dem Rechte nicht byſteith.
Wol rechte Ordel ſpeeken wil /
Schal ſick ſuͤlueſt nicht truͤwen tho veel.
Soͤken raͤdt vnd volgen den wyſen /
So mach men ſyne framicheit pryſen.
Wor oͤuerſt dat Recht wert vorkert /
Werden offt Land vnd Luͤd vorſtoͤrt.
Nydt vnd Gyricheit richten dar ere ſchragen /
Trachten wo ein yder vuͤlle ſynen Kragen.145
De ſchand ſchoͤlen ſtraffen vnd ſuͤluen dohn /
Mercke recht / nicht gudt wert ſyn er lohn.
Jtzundt wert geachtet vor grote ehr /
Wenn de Doͤchters wol Dantzen lern.
Mit ſunderlikem trede / krum vnd recht /
Van deſſen Eſaias de Prophete veel ſecht.
B ij
Wor
Wor vntuͤchtich dantzent vnd hoͤgent ys /
Dat ys des Duͤuels Proceſſie gewiß.
Ein Kreye badet ſick offt mit allem flyth /
Vnd kan doch nuͤmmer werden witt.
Wat dy lauen Fruwen vnd Junckfruwen /
Dar ſchaltu nicht veel vp buwen /
Denn wat ſe dy geredet han /
Kuͤmpt ein Ryker / ſo moͤſtu daruan.
Wor Gewaldt gheit bauen Recht /
Dar wold ick leuer Herr ſyn als Knecht.
Vnrecht / Gewaldt / nimpt einen boͤſen naklap.
So geſchach Jeſabel vnd erem Manne Achab.
Efft ſchon ein Herr hefft ſuͤß neen Vyende /
Moth he ſick befruͤchten vor ſynem Geſinde.
Dar vntruͤw manck ys offt vnd veel /
So geſchach Amon dem Koͤninck Jſrael /
De van ſynem Geſind wart vorſchlagen /
Do he noch was in ſynen yungen Dagen.
Van deſſen moͤcht ick wol reden veel /
Sambri ys vuͤſte mit im ſpeel.
Alexander de Werldt mechtich bedwanck /
Syn Dener doͤdede en mit einem Dranck.
Darius entran vnd was aͤn nodt /
Beſſus ſyn egen Dener ſtack en dodt / etc.
Wor de Wulff thom Herden wert /
Dar ſynt de Schape baldt vortert.
Voͤrhen bedacht wat na mach kamen /
Dat bringet offt grothen framen
Voͤrhen vnbedacht vnd na geproͤuet /
Hefft offt mennigen bedroͤuet.
Mennich lauet ein froͤmdes Swerdt /
Hedd he ydt / ydt weer em gantz vnwerdt.
Men
11
Men lauet na dem Dodt mengen Man /
De vp Erden nuͤwerl loff gewan.
Nemandt ſchal ſick beroͤmen /
Dat ſyn Garte ſtah vull Blomen.
De Windt kuͤmpt in einer Nacht /
Vnd ſchleit de ſamptlick alle aff.
Judas Kuß ys ytzundt worden nye /
Ock gude Wordt vnd valſche truͤwe.
Einer lachet my tho vnd gifft my hen /
Dat ys leider deſſer Werldt ſinn.
Wenn krum gewoſſen Holt wert ſchlecht /
So wert ock tho Rom gefunden recht.
Papen vnd ander Geiſtlick Orden /
De ſynt ytzundt tho ſpotte worden /
Doͤrch er boͤſe argerlike Leeuendt /
Darmit ſe den Luͤden quade Exempel geuen.
Wor Moͤncke vnd Papen raden /
De Landsknechte ſeden vnd braden /
De Wyuer hebben de auerhandt /
Dar vorderuen Doͤrpe / Stedt / Luͤd vnd Landt.
Schwygen vnd dencken /
Dat kan nemande krencken.
Js dat vor trurent gudt /
So hebb ick offt ein guden modt.
Men acht ydt tho Haue gantz gering /
Dat einer dem andern deith vnrechte ding.
Darmit wert doch de Erbarheit vorblendt /
De Vorreders werden Kundtſchoͤppers genendt.
Vnd kan nicht ſyn ein recht Gericht /
Dar de Penninck dat Ordel ſprickt.
Broͤderlike leue ys nu dodt vnd blindt /
De Minſchen mit bedregerye vorworen ſynt.
B iij
Jtlick
Jtlick ſchafft ſyn egen vordeel aͤn vorluſt /
Vnd ſcholden ock Hundert vorderuen ſuſt.
Neen arbeidt ſuͤth men nicht mehr an /
Men leth ydt auer de armen ghan / etc.
Grawe Rock ryth nicht /
Heren huͤlde eruet nicht.
Dene lang vnd eſſche nicht /
So vorluͤſtu dynes Hern huͤld nicht.
De dar ſchmeicheln vnd Plumen ſtryken kan /
Vnd mit dem valen Perd vmmghan.
De wert tho Haue wol geert /
Erbarheit men dar nicht begert.
Dat ſchal men recht alſo vorſtaͤn /
Tho Haue ys ock mennich fraͤm Man.
Men de werden ſo nicht voͤr getagen /
Als de mit dem valen Perd ploͤgen.
De koͤnen de Wulle vnderſtrouwen /
Vnd den Hern de Negeln klouwen.
Synt ock mengem heimlike Vyende /
Vnd ſchicken den Hoͤyken na dem Winde.
Achab leth nicht genoͤgen ſick /
An ſynem gantzen Koͤninckryck.
He wold ock Naboths Garden han /
Daruͤmm moͤſt ſteruen de frame Man.
Allein de Arme moth yn den Sack /
Wat Geldt gifft hefft einen guden ſchmack.
Mit dem Armen wert dat Recht geſterckt /
Vp der Ryken broͤke wert nicht gemerckt.
Boͤſe Frouwen geuen boͤſe red /
Als ock Ochoſias Moder ded.
Herodias erer Dochter heth /
Dat Herodes Johannem koͤppen leth.
Ein
12
Ein boͤß Wyff Salomonem vorkerde /
Dat he de ſtummen Affgoͤde ehrde.
Dar ys neen ſchwarer dinck vp Erden /
Denn ſo de Wyuers Meiſters werden.
Wat ſe voͤrnemen dat moth ſyn /
Schloͤg ock de Doͤnner vnd Blixem daryn.
So ydt ock ſchadede dre Koͤninckryck /
Noch moth er wille geſcheen glyck.
Vnd dennoch wil ſe Meiſter ſyn /
Schold ock tho ruͤgg moͤten lopen de Ryn.
Wol einem gemenen Wyue vortruwet /
Deßgliken vp ein koldt Yß buwet.
Vnd einem Schotten effte Papen gloͤuet /
De ys ſyner vyff Sinne berouet.
Wol mit Krygeßluͤden wil ehr eryagen /
De moth wol betaln / vnd flucks ſe plagen.
Einem ytliken aͤn vortoch dohn gudt recht /
He ſy Ryck / Arm / Ridder edder Knecht.
Darmit ſe yn guder fruͤndtſchop blyuen /
Vnd dy helpen dyne Fruͤnd vordryuen.
Ein Landsknecht vnd ein Beckerſchwyn /
De moͤten alle tydt vull ſyn.
Denn ſe koͤnen de tydt nicht vthreken /
Wenn men ſe wert dodt ſteken.
Haſen lung / Karpen tung / vnd Barbren muͤl=
(chen.
Hefft vortert myn Geldt vnd Guͤlchen.
Dyſteln vnd Doͤrne ſteken ſehr /
Ouerſt valſche Tungen noch veel mehr.
Noch woldt ick leuer yn Dyſteln vnd Doͤrne baden /
Als mit valſchen Tungen ſyn beladen.
Wo veel ein yder hefft Suͤluer effte Goldt /
So veel ys em ock ytzundes de Werldt holt.
B iiij
Weer
Weer Salomon noch im leuen /
Dem Godt veel Wyßheit hadd gegeuen.
Hedde he neen Gelt effte Goldt /
De Werlt de weer em nuͤmmer holdt
Junge Geſelle ſehe vor dick /
De Junckfrouwen ſynt bedrechlick.
Se ſynt vth Flandern /
Vnd geuen einen vmm den andern.
Wol Voͤſſe mit Voͤſſen vangen wil /
De moth gluͤcks hebben mehr als tho veel.
Dith ys etlikes Adels groͤtſte doͤget /
Dat ſe ſchloͤmen vnd doͤmen vp van yoͤget /
Vnd thoſchneden Kleder dragen /
Dach vnd Nacht na Horerye yagen.
Barde hebben lanck glyck den Zegen /
Haueke vp den Henden dregen.
Jagen / ſpelen / wol leeuen vnd braſſen /
Leddich vnd ſtolth ghan vp der Gaſſen.
Stedes handeln wedder Gades geheet /
Leeuen van der armen Luͤd ſchweet.
Dith alles ſynt etlikes Adels teken /
Drincken dat ſe ſick moͤgen beſeichen.
Meinen / dat ſe dartho ſynt gebaren /
Dat doͤrch ſe veel Wyns wert vorlaren / etc.
Wol yn ſyn egen Herte ſuͤth /
De redet van nemandt quades nicht.
An ſick ſuͤlueſt vindt ein yderman /
Gebrecks genoch / wol ydt mercken kan.
Doͤrch dre ding wert de Erd bewagen.
Dat veerde kan ſe nicht vordragen.
Doͤrch den Knecht / de ym regerenden ys /
Doͤrch einen Narren / de gefuͤllet ys.
Doͤrch
13
Doͤrch ein boͤß hetiſch Wyff vnd vnrecht /
Wee dem / de ſodane kricht tho Echt.
Doͤrch eine Maget / de ere Frouwe eruet /
Doͤrch ſoͤlcke veer Stuͤcke mennich vorderuet.
Wy ſchoͤlen van den Poggen lehren /
Wenn wy hebben einen guden Heren /
Dat wy denſuͤluen nicht vorachten /
Vnd na einem andern trachten.
Denn wenn wy ſoͤlcken auerkamen /
So deith he vns doch weinich framen.
Daruͤmm ys ydt ein wunderlike ſaͤck /
Dat wy nicht koͤnen hebben gudt gemack.
Jdt ys ein Sprickwordt gaͤr gemein /
Jdt moͤthen ſyn gantz ſtarcke Bein /
De gude Dag wol koͤnen dragen /
Dith Sprickwordt moth de warheit ſagen.
Daruͤmm moth ydt ock offt mißlingen /
Dewyl wy ſteds gapen na nyen dingen.
Houardt / haͤdt / gyricheit vnd nydt /
De holden ytzunds vaſte in eren ſtrydt.
De Houart kan ydt nicht wol vormyden /
He moth mengen haten vnd nyden.
De Houart veel boͤſer Sede hat /
Welcker wyſen Luͤden nicht wol anſtaͤth.
Suͤmtydes de ein den andern bedruͤcht /
Achter ruͤgg beſecht vnd beluͤcht /
Veel maͤl yegen eren egen Heren /
Neen Fred mach by en lang weren.
Des kuͤmpt vaken veel an den Dach /
Dat vnder dem Schne vorborgen lach.
Jn de leng kant ſick nicht erweeren /
Vntruͤw ſchleit eren egen Heren.
B v
Jtzt
Jtzt gildt niches denn Geldt vnd Gudt /
Dat gifft Ehr / Gunſt vnd hogen Modt.
Jdt gifft ock der Fruͤndtſchop vele /
Mit den Armen ſchuͤtt men thom tele.181
Wortho ſchold ick veel Boͤker hebben bereidt?
Allhyr de Sake vp velen Gauen ſteith.
Als ein yder gifft / darna ydt gheit.
Gauen thor gyricheit myne Meiſterſtuͤcke /
Darmit ick Ehr vnd Recht vordruͤcke /
Wol hyr nicht gyfft / de ligt vp den Ruͤgg /
Gheit ydt wol thom end / ſo ſegg van gluͤcke.181
Einer dede gefangen ys /
De kert an all ſyne ſinn vnd liſt.
Wo dat he leddich werden moͤge /
Mit warheit tho ſeggen / edder mit loͤgen.
So dy de Kunſt wil vorlaͤn /
So moͤſtu wandern vp ein ander baͤn.
Dat du ſchnell tho derſuͤluen friſt /
Gebrukeſt bedroch vnd veel liſt.
Wo dat de Keyſerliken Recht /
Vns nageuen / vnd achten ſchlecht :
Dat men bedroch mit liſten affdring /
Dat men gewaldt mit gewaldt bedwing.
Dat men einem Bedreger mit bedregen /
Vnd einem Loͤgener beyegen mit legen / etc.
Do recht vnd fruͤcht dy doch darby /
Frag nicht / efft einem andern beth ſy.
Dem gluͤck volget na veel nydt vnd haͤt /
Kuͤmpt ydt dy / ſo ſchwych / roͤm dy nicht dat.
Wenn jtzt einem framen ſyn ſaͤck vmmſlecht /
So ſpreken de andern / em geſchee gantz recht.
Vnd dencken doch nicht de dullen Luͤde /
En
14
En ſy morgen als my ys huͤde.
So gheit en auer den Bueck ock ein Radt /
Denn dat gluͤck bewegt ſick froͤ vnd ſpad.
Vart ſchnell vp vnd bald wedder nedder /
Regert huͤden gluͤck / morgen vngluͤck wedder.
Nemandt ſynen Negſten boͤßlick oͤrdeln ſchal /
Wol dar ſteith / de wachte ſick dat he nicht vall.
De ſynt noch nicht all auer den Berch /
Den ytzundt van ſteden gheith er werck.
Na erem ſinn vp alle oͤrd /
Jck hebb van yoͤget vp gehoͤrt:
Wenen vpt leſt dat deith alſo wee /
Als de gewenet hefft voͤrmals ehr.
Daruͤmm darff nemandt ſpotten myn /
Wol weth wol noch de leſte wert ſyn / etc.
Adel / tucht: ſchoͤne geſtalt vnd yoͤget /
Wyßheit / rykedom / laſter vnd doͤget.
De leth de Dodt alle nicht beſtaͤn /
Na vnſem vordenſte kuͤmpt dat lohn.
Gewaldt vnd tho richten ick beger /
Dat my werde bald myn Buͤdel ſchwer.
Vnd dat men koͤpe dat Recht van my /
Na entfangen des Geldes ſteith myn beger.
Warninge an etlike Richters.
SCheme dy du Roͤuer vnder dem Dake /
Rechte Kunſt vnd Wyßheit ys de ſake.
Daruͤmm temet dy Gewaldt vnd Ehr /
Dynen Standt ſo boͤuiſch nicht vorkeer.
Suͤß als Pilatus werſtu erkendt /
Den men im hilligen Glouen nendt.
Na=
Narre / worup ſteith dyn thouorſicht?
Bald moͤſtu vor dat huͤgſte Gericht /
Dar wert vorglyket na ſcharper mathe /
Alle vnrecht / vnd dyne boͤßheit grothe.
Regern fruͤndtlick vnd mit willen /
Dat deith vele hates ſtillen.
Wol mit dem Koppe wil bauen vth /
De deith veel ſchaden / vnd richtet nichts vth.
Dith ys ein Narr / de dar truret alle den Dach /
Vmm ein dinck dat he nicht keren mach.
Wol vp Erden den Luͤden allen /
Tho aller tydt wil wolgefallen.
De moth beid den Armen vnd Ryken /
Jn demodt fruͤndtlick ſick vorgliken.
Mit geduldt lyden beyd boͤß vnd gudt /
Vnd yn Gads fruͤchten ſick holden in hodt.
Men hoͤd ſick vor den Schmeichlern /
De vmm eres nuͤttes willen huͤcheln gern.
Wenn ſe den eren willen erfuͤllet han /
So ſehen ſe dy vngern an.
Wenn du denn wult ein Traſo ſyn /
So vindt ſick ock der Gnato fyn.
Kroͤpe ein Schalck yn einen Zabels balch /
Dennoch ſo weer he daryn ein Schalck.
Jck arme Nunne offt heimlick klag /
Dat ick nicht Werldtlick werden moͤg.
Hedd ick genamen einen Man /
Als menge Junckfrouw hefft gedaͤn.
Godt vnd my ſuͤlueſt hedd ick geehrt /
Vnd ock dartho de Werldt vormehrt.
Suͤs ſteke ick hyr yn haͤt vnd nydt /
Mit vngeduldt ick ſchwarlick my lyd.
Wowol
15
Wowol myn Lycham ys yngeſpert /
Dennoch ys myn ſin yn der Werldt vorwert.
Jn twyuel ſteith all myn thouorſicht /
Efft ick Godt geualle / dat weith ick nicht.
Vor der Metten ghan wy thom Dantze /
Dem Duͤuel hold wy Obſeruantze.
Hyr hebb wy ſchand / vnd namaͤls de Hell /
Vp Fleſchlike luſt mynen troſt ick ſtell.
Dem wuͤnſch ick ewig nodt vnd quall /
De my hefft gebracht in deſſen vall.
Ein oldt Hundt tho aller friſt /
Recht bendich boͤß tho maken ys.
Daruͤmm wol in doͤgeden olden wil /
Oue ſick in der yoͤget des guden veel.
Men ſchold de yagen vth dem Lande /
De ſick beroͤmen erer egen ſchande.
Tho Mummerye vnd Vaſtelauendes vart /
Ock wor men ſuͤs gude Sed ſpart.
Rade ick / gude Fruͤnt / dyn Wyff nicht lye /
Vnd moth ydt yo ſyn / ſo wes na darby.
Gedenck / ſynt de Schape vnd Lemmer dyn /
So lath den Wulff neen Hoͤder ſyn.
Geloͤue / wor de Buck ein Gardener wert /
De jungen Boͤme he ſelden zyrt:
Vnd wol ſyn Schmer vor Katten ſettet /
Wert offt benaſchet vnd vorlettet.
Alſo / wol ſyn Wyff vnd Perdt lenet hen /
De ys ock ein Koepman aͤn gewin.
Vp boͤſe Geſelſchop hape nicht / dat ys
myn
(raͤdt /
Den̄ ſoͤlcke wyken alle / vnd helpen nicht in der nodt.
Wol vth valſchem Herten gheit thor Bicht /
De wert doch recht Ahſoluert nicht.
Wo=
Wowol he meint / he ſy der Suͤnden quydt /
Ja als de Hundt der Floͤ thor Mey tydt.
De offt bichtet vnd yn Suͤnden blifft /
Godt em nuͤmmer ſyne Suͤnd vorgifft.
Richt dy thom Dod vnd ſehe vpt end /
Jdt ys nicht vern / ydt kuͤmpt behend.
Wol yungen Kindern ſpart de Rod /
Der leeuendt vindt men ſelden gudt.
Denn ein oldt Hundt tho aller friſt/
Nicht wol bendich tho maken ys.
Daruͤmm will gy der Kinder hebben Ehr /
By tyden wennet ſe tho guder Lehr.
Do gy dat nicht mit rechter truͤwe /
So hebb gy des hyr vnd namaͤls ruͤwe.
Wol boͤſen Kindern weeck erſchynt /
De ys er aller groͤtſte Vyendt.
Vnd lachet nu / des he namals weent /
Ein Narr de nicht volget truͤwen raͤdt /
Hebb den ſchaden went em oͤuel ghat.
Alle Schandt vnd Laſter ſynt ytzundt Doͤget /
Van den Olden lert ydt de Joͤget.
Vnd wert mit flyth dartho geholden /
Dardoͤrch moth de Leue vnd Truͤwe vorkolden.
Den Olden gehoͤrt vornufft vnd tucht /
Daruan nemen de Jungen grote frucht.
Sehe vor dick / Truͤw ys mißlick.
Truͤwe ys ein ſeltzam Gaſt /
Wol ſe vindt de holde ſe vaſt.
Ein wyß Man ſchal heimlick dragen /
Syne armodt / vnd nicht verne klagen.
Suͤß flege[...]ſyne Fruͤnd van em tho handt /
So bald ſyn armodt en wert bekandt.
Wente
16
Wente den Armen ys nicht beters gegeuen /
Als gude hoͤpning vnd oͤuel leeuen.
Wol gebarn ys tho einem Haluerling /
De wert nicht ryker twyer Penning.
Floͤ / Floͤgen / vnd de Duͤnelſche nydt /
Bemoͤyen den Minſchen tho aller tydt.
Truͤwe denſt de ys nu vorlarn /
Nein ſprickt Grawert / dat hebb ick anders eruarn.
Do ick nicht mehr ghan kunde /
Do ſchloch men my henuth vor de Hunde.
Wor men vindt veel der blinden Geſte /
Dar ys de mit einem Oge de beſte.
Wol yn gunſt vnd gnad wil wanen by my /
De red ſteds wat my wolgefellich ſy.
Wente wol by my lauet boͤſe dadt /
De wert de voͤrnemſte yn mynem Rad.
Dem Dener geue ick nicht einen bete /
De nicht deith allent wat ick em hete.
Vnd wol my ſecht der warheit grundt /
Myne vngnad de werd em wedder kundt.
Eine ſachtmoͤdig Tung den Thorn brickt /
Ein toͤrnich Narre haſtich ſprickt.
Welcker Narre tho thorn gern ys bereidt /
Daruth kuͤmpt offt grote vnſinnicheit.
De thorn hindert eins Wyſen modt /
Denn de toͤrnig weth nicht wat he doth.
Den thorn ſchal men vormyden mit flyth /
He koͤrtet des Minſchen leeuendt vnd tydt.
Dat ys ein Narre de mit ſynem legen /
De armen Weyſen kan bedregen.
O wo ſteith Wyßheit achter der Doͤr /
O wo drenget Ryckdom heruoͤr.
O wo
O wo ys de Barmherticheit ſo kranck /
Wo hefft de Loͤgen ſo wyden ganck.
O wo ys de Kunſt ſo gaͤr vnwerdt /
Wo groth ys de Doerheit vp Erd.
O wo vindt men Meticheit ſo ſelden /
Wo veel deith Vuͤllerye ytzundt gelden.
O wo hart moth ſick de Fredſam bergen /
Vnd wo loͤfflick ys Morden vnd Krygen.
Wo gar ys Eebrock mehr nene ſchand /
Wo Fleſchlick ys de Geiſtlike ſtandt.
O wo vngetagen ys ytzundt de Joͤget /
Och wo gaͤr leeuet dat Older aͤn doͤget.
Vnd wo vnuorſchaͤmpt ys dat Froͤwlick bild /
Wo ys Manlick Perſon ſo gar wild.
O wo vngern hoͤrt men Gades Wordt /
Wo weinich leeuet men darna vort.
Vnd wo ys ytzund de Werldt ſo gar vorbittert /
Mit bedroch vnd ſchalckheit auergoͤrdet.
Einem Chriſten Minſchen nicht wol anſteit /
Dat he mit Heydenſcher Kunſt vmmgheit.
Eins guden Chriſten dohn vnd lahn /
Schal allthoſamen yn Godt ſtaͤn.
Allent wat gy anfangen / dohn vnd leren /
Schoͤl gy dohn ym Namen des HEren.
Nicht ſpreken / dat ys ein vorworpen Dach /
Nicht wol men denne dyen mach.
So men ein gudt Werck denn beguͤndt /
Sunder merckt de Teken vnd Stuͤnde.
Welcker Chriſte ein valſche Kunſt lert /
Darmit de rechte Gloue wert vorkert /
Dem wert ydt gelick als Saul ghan /
De Godt vorleth / vnd reep den Duͤuel an.
Wol
17
Wol ſyner Tungen hefft gewaldt /
De wert mit ehren werden oldt.
Wol Toͤuerliken dingen gloͤuet /
Blifft Gades gnad nicht vnberouet.
Nicht troͤſte dy / efft de Wordt ſynt gudt /
De men Vnchriſtlick gebruken doth.
Erlanget yemandt darmit wat he wil /
Dem helpet de Duͤuel doͤrch ſyn ſpil.
Soͤlcks em van Godt wert offt vorguͤndt /
Darna volget de ſchware ſtraffe der Suͤnd.
Des noch veel older Exempel ſynt /
De men alle yn der Biblen vindt.
Neen Koͤninck / Foͤrſte / efft Potentate /
Schal ſick vp egen wyßheit vorlaten.
De ſynen Vyendt bedregen wil /
De bruket gude woͤrde vnd liſt veel.
Vnd hoͤldt ſick tho em als ein Fruͤndt /
Beth dat he em ſyn Hert hefft vorwundt.
Vnd gebracht vnder einem guden ſchyn /
Jn angſt / nodt / vnd des Dodes pyn.
De ſick ſuͤlueſt troͤſten ſchal /
Hefft bald genoch bedroͤuet auer all.
Lydt / mydt / ſchwyg vnd vordrage /
Dyne nodt nemande klage.
An Godt dynen Schepper nicht vortzag /
Denn geluͤcke kuͤmpt alle Dag.
Den Godt wil erneren /
Kan nemande vorheren.
Wol Gade im rechten Glouen vortruwet /
Nicht vp Suͤnd vnd Laſter buwet.
Den leth Godt nicht entlick yn nodt /
Noch ſyn Saͤdt bedeln dat Brodt.
C
Be=
Beueel dem HEREN dyne weg /
So ghan wol vort dyne anſchleg.
Van kranckem Sade de Minſche wert /
Syn Moder en yn angſt gebert.
Syn Leeuendt ys moͤye vnd ydel arbeidt /
Ein gewiſſe Dodt ys em bereidt.
Neen Boem ſo boͤſe Fruͤchte drecht /
Als dat boͤßhafftig Minſchlike Geſchlecht.
Wo ſchoͤn de Minſche vthwendich ys /
So ys he doch ynwendich vuͤleniß.
Ein wyß Man dat gude vthkeſen ſchal /
Dat argſte kuͤmpt noch alle Dag wol.
Gyricheit hefft de Werldtbedwungen /
Dartho ys de Wyßheit gantz vordrungen /
Vnd ys bina gantz vorworden /
Men kent nicht mehr der Apoſtel orden /
De hadden Gnad leuer als Geldt /
Men nu ys ſoͤlcks all vmm geſtelt.
Denn dith ys der Werldt gemene lope /
Gnad vnd Afflath ys vmm Geldt tho kope.
Valſcheit vnd vntruͤw vorreth mengen Man /
De vntruͤw ſuͤlueſt nicht myden kan.
Jtznnd vindt men veel yungek Papen /
De ein weinich mehr weten als Apen.
Van Gades Wordt ſe weinich vorſtaͤn /
Vnd nemen dennoch der Seelen ſorg an.
Mennigen ſe mit ſick in Erdom bringen /
Vnd geuen guden koep yn allen dingen.
Koͤnen alſo Gades Wordt predicern,
Als de Eſel kan de Orgeln regern.
Hoͤdet juw wol vor de Katten /
De voͤr licken vnd achter kratzen.
Wenn
18
Wenn de Baͤr groten hungen lidt
Suͤcht he ſyne Poten tho aller tydt.
So moth ock dohn de trage Man /
De nicht wil arbeiden wenn he wol kan.
De nichts tho holden hefft ym modt /
De lauet gantz lichtlick groth Gudt.
De ſick der Loͤgen nicht ſchemet /
De deith offt dat em nicht temet.
Wenn men denn ſyner Loͤgen wert gewar /
So kricht he thom leſten ein quadt Jaer.
Dat ys ein Narr de dar ſpottet yderman /
Vnd ſuͤth ſick ſuͤlueſt nicht erſten an.
Wol rechte leue tho Godt hat /
Den nimpt men ſelden yn der Foͤrſten raͤdt.
Er Herte ſchwerlick yemandt bekert /
So ſick ehr Gudt vnd Ehr vormehrt.
Alſo volgen ſe dem Haue yuͤmmer na /
Vnd lyden offt grodt vngemackt.
Ein wyſer Herr gern by ſick hat /
Gude Fruͤnde vnd truͤwen Raͤdt.
Ein dinck ick wol gemercket han /
Dat mengem Heren ein ſchalckhafftich Man /
Veel leuer ys de ſchmeicheln kan /
Denn einer de gudt vnd Ehr em gan.
Mit ſchoͤnen Stenen mennich dat maket /
Darunder de Dreckſalicheit bedaket.
Helm vnd Schildt henget bauen an /
Hyr licht begrauen ein Eddelman.
So wert gehouwen vp den Steen /
Ja / dat rechte Wapen ys ein Dodenbeen.
Houw dat darup / ſo deiſtu recht /
Vnd ſchryff / du biſt van Adams Geſchlecht.
C ij
De
De Gades huͤlp hyr erweruet /
De ys ock ſalich wenn he ſteruet.
Syn Graff vnd Schildt ys ſchon darby /
He ſteruet edder ligge wor idt ſy.
Der Seelen helpt nicht ein ſchoͤn Graff /
Edder ander homodt / dar men roͤmpt aff.
Na dem Dode mit grotem bach /
Nicht Gade / men diſſer Werldt tho behag.
De doͤrch leeff redent vnd dtouwe wordt /
De Warheit ſettet an einen ordt.
Vnd ſprickt Placebo, dat ein ytlick gern hoͤrt /
De kloppet vor des Antichriſtes port.
Alſo de Gewalt ſick endigen doth /
Cyrus de dranck ſyn egen Blodt.
Neen Gewalt vp Erden ſo hoch nuͤ quam /
De nicht ein end mit truren nam.
Wat de Gewaldt achtet vpt allerbeſt /
Dat wert vorbittert doch thom leſt.
Grote narheit yſt vmm grote Gewaldt /
De men doch nicht lange behoͤldt.
Mit doerheit ys vorwar de voreint /
De veel vmm einen Doden weint.
Vnd vorguͤndt em ſyne rouw tho han /
So wy em doch moͤten alle na ghan.
Truͤw nicht veel / vnd holdt dyne red yn hodt /
Denn ein wyth raͤdt deith ſelden gudt.
Mennich ys rechtferdich allein mit woͤrden /
Wo man vam Reinken Voſſe ock mach hoͤren.
Men yn den wercken nicht ein Haͤr /
Dat ſuͤth men alle Dag apenbar.
Schoͤne woͤrde de helpen nicht /
Wor men de wercke yo nicht ſuͤth.
Wo
19
Wo ys dat Spil ſo gar egen nuͤttich /
Wo geſchuͤt Roͤuerye ſo trotzig.
Wo ys de Deeffſtall alſo groff /
Wo ſchweuet de Liſticheit alltydt vp.
Wo ys dat grote Swerent ſo gemein /
Wo achtet men den Eedt ſo klein /
Wo ys de Geſelſchop ſo vntruͤw.
Wo hefft Borgen ſo veel naruͤw /
Wo ſyn de Waren ſo gaͤr bedragen /
Wo ſyn de Schuͤldeners ſo gantz vorlagen.
Wo gaͤr ys de Naberſchop ſo hetiſch /
Wo ſyn de Koͤſten vnmerich.
Wo rho ys der Minſchen geweten /
Wo gaͤr ys all vngluͤck yngereten.
Wo weinich hoͤldt men van Gades Wordt /
Wo vnbereidt ys men thom Dod.
Wo klein hefft men vpt ewig acht /
Wo gantz men vpt tydtlike dracht.
Van Eebrock ys nuͤ wat guds gekamen /
Denn hedd Paris Helenam nicht genamen /
Troya ſtuͤnd noch wol vp deſſen Dach /
Dar der Greken Heer tein Jaer voͤr lach.
Mit valſcheit menger vmmegheit /
Jnt leſt vntruͤw ſynen egen Heren ſchleit.
Van boͤſer Minſchen fred vnd vorbundt /
Wert framen Luͤden groth yamer kundt.
Gewiſſe Fruͤnd vnd ein vorſoͤcht Swerdt /
Synt yn den noͤden veel Geldes werdt.
Mercke / mynes Vyendes Mundt /
Lauet my doch tho nener ſtund.
Wenn he my ſchon wat laues gifft /
Dat kuͤmpt doch vth ſynem Herten nicht.
C iij
Dat
Dat ys ein Narr vnd wert geſchoͤuet /
De ſynet Frouwen vorguͤndt vnd vorloͤuet/
Dat ſe mit kuͤſſende ſy gemein /
Vp glouen byſchlape / blyue kuͤſch vnd rein.
Soͤlcken glouen hefft de Duͤuel gegruͤndet /
Vp vnkuͤſcheit / Eebrock vnd ſtummen Suͤnde.
Bichten ane ruͤwe /
Leeff hebhen ane truͤwe.
Almiſſen geuen thom geſicht /
Deſſe wercke doͤgen gar nicht.
Vnd ſyn by Godt ſo angeneme /
Als wenn ein Soͤg yn de Joͤdenſchoel queme.
Wol ſtarck ys vnd ſoͤlckes vormach /
De ſtickt den andern yn den Sack.
De ſchwacken vnd Armen moͤten ſick alltydt lyden /
De ſtarcken vnd Ryken hebben gluͤck an beiden ſy=
(den.
Wol dar wil weten wol he ſy /
De frag ſyner Nabers twe edder dre.
Vnd werden em denn de dre vordragen /
So wert ydt em de veerde wol ſagen.
Mercke / dat Roͤuers / Schelcke vnd Deue /
Holden ſelden mit framen Luͤden leue.
Kuͤmpt ein Oſſe yn froͤmde Landt /
He wert doch vor ein Rindt erkant.
Gheit ein Roͤdde des Dages duſent ſtundt /
Thor Kercken / doch ys ydt ein Hundt.
Dat ys vorwar ein vnwyß Man /
De ſyne ſchande nicht vorſchwygen kan.
Suͤe / hoͤr vnd ſprick nicht /
Gedencke vnd vorgith ydt nicht.
Heren gunſt vnd Frouwen lachen /
Vorkern ſick in velen ſaken.
Syne
20
Syne egen ſchand de vthbredet vnd mehrt /
De ſyn egen Geſchlecht ſuͤluen beſecht vnd vnehrt.
Hoͤde dy vor de boͤſen olden Wyuen /
Mit boͤßheit ſe veel mengen vnd dryuen.
Denn wat de Duͤuel nicht vthrichten kan /
Dar moth he ein oldt Wyff tho han.
De ys ein Narr de dar ſchweren wil /
Vmm ein dinck / dat men em nicht gloͤuen wil.
Went yn der Werldt weer ein gebruck vnd ſed /
Dat men vmm Eebrock vnnd Horerye Neſen aff=
(ſchned /
Moͤſte mennige Frouw vnd Man /
Jm Lande vmmeher aͤn Neſen ghan.
Wol allerley loͤfflike Doͤget beghat /
Vnd deith deſuͤlue men eine Miſſedadt.
De doͤgede werden alle dennoch vorgeten /
Vnd em wert na ſuner Miſſedadt gemeten.
Hoffgeſinde / Arſten vnd Juriſten /
Hebben Affgoͤde / dat ſynt ere Kiſten.
Wol dem de ſick kan erneren /
Mit ſynem arbeide yn ehren /
Ane Hauedenſt / dat beſchwerlike leeuendt /
Dar Lyff vnd Seel in vaͤr moth ſchweuen.
Wol ſo lang ys tho Hauewert /
Dat he erlanget einen grawen Bardt /
De hefft veel ſorg vnd groth arbeidt /
Leider nicht gantz wol angelecht.
Truͤw / Recht / tucht vnd ock de warheit /
Demodt / ſchame vnd eintfoldicheit /
Kuͤſcheit vnd Meticheit / ſynt vordrenen /
Tho Haue / vnd an ere ſted ys gebleuen.
Legen / dregen / vnd alle vullerye /
Hinderliſt / achterredent vnd boͤuerye.
C iiij
Vn=
Vntucht / vnkuͤſcheit / einen andern beſchimpen /
Braſſen / drincken / vnd Neſen rimpen.
Spelen / dabeln / vnd groth beſpott /
Ock gar weinich achten vp Godt.
Vp de Seele vnd vp den Dodt /
Vp den Duͤuel vnd vp de leſte nodt.
Dith ſy dy HErr im Hemmel geklaget /
Dem gar neen vnrecht behaget.
Gy Hern bruket nicht Gewaldt ſunder Recht /
Godt ys juw Herr / vnd gy ſyne Knecht.
Richtet nicht vp eins Minſchen klag /
Hoͤret erſt wat de ander ſag.
Gyricheit / vullerye vnd vnkuͤſch wandel /
Modtwill vnd vntemlick handel /
Hebben mennigen Hern alſo beſeten /
Dat ſe der Wyßheit hebben vorgeten.
Veer Muͤren hefft ein yder Ryke /
Einen Thorn dar binneu deßglike.
De erſte Muͤre ys de Rechtferdicheit /
De ander / ſo geneget ys de Ouericheit /
Den Vnderdanen / vnn deſuͤluen leuet /
Wedderuͤmm / ſo dat Volck ſick oͤuet /
Tho holden de enicheit mit recht /
Dat de ein des andern Boͤrd drecht.
De druͤtte Muͤre / de einem Ryken veel nuͤttet /
So men Wedewen vnd Weyſen beſchuͤttet.
Ane dat ein Ryke yn de leng nicht beſteith /
De veerde Muͤre ys / ſo men nicht nalet /
Vnd ſtrafft de Boͤſen ſtreng vnd vaſt /
Vorſchont darmit noch Boͤrger edder Gaſt.
Welcker Stadt deſſe veer Muͤren hat /
Jn der Gades fruchtde Thorn ſtaͤth / etc.
So
21
So weinich als wy koͤnen ſyn /
Ane Brodt / aͤn Water vnd Wyn.
So weinich koͤnen wy ock entbern /
Der Koͤning / Foͤrſten vnd Heren.
Heren huͤld vnd Aprillen weder /
Fronwen leue vnd Roſen bleder.
Karten / Woͤrpeln vnd Seyden ſpil /
Vorkern ſick offt / wolt mercken wil.
Nu fruͤchtet men nenen Woker noch ſchand /
Denn etlike maken duͤre Tydt ym Land /
Vnd ſchlan thohope mit liſticheit /
De armodt nemande tho Herten gheit.
Woker vnd voͤrkoep der armoth deith hinder /
Mennich vorderuet alſo mit Wyff vnd Kinder.
De Ryke den Armen ſo heimlick eruet /
Achtet nicht / dat mennich des hungers ſteruet.
Men leth ſe vuͤſte ſchryen / bidden vnd ropen /
Riſt de Waͤr / men wil en nicht vorkopen.
De ys mit groter Narrheit beladen /
De ryke wyl ſyn mit der Gemeinheit ſchaden.
Vyff Woker vindt men de ſynt rein /
De noͤmet men Erdtwoker gemein.
Viſch / Holt / Honnich vnd Graß /
Ock Auet / ye reine Spyſe was.
Wem Godt de ding recht wil guͤnnen /
So waſſen deſſe Woker aͤn Suͤnde /
Vnd aͤn grote moͤye vnd arbeidt /
Godt hefft ſoͤlcks vns tho nuͤtte bereidt.
Ouerſt vth Gelde / Korn vnd Wyn /
Mach aͤn Suͤnd gar neen woker ſyn.
Ane hoͤpening alles Wokers / vnd fry /
Vthlenen / dar waͤnt en Godt ock by.
C v
O gud
O gud Geſell drinck des Wyns nicht tho veel /
Hoͤde dy vor Horen vnd Speel.
Wente ſpelen vnd ein boͤß Wyff /
Bringen mengen vmm ſyn geſundtheit vnd Lyff.
Eine hertzen aͤn ſyne luſt /
Vnd drincken ane ſynen doͤrſt /
Ock ethen ane hunger /
Leeuet de lang / ſo nimpt ydt my wunder.
Jck bin vorwar ein vntruͤwe Meyer /
Hebb ſtinckende Botter vnd vule Eyer.
Pippige Hoͤner / krancke Goͤſe vnd Ente
Vnd wat ick yn vntruͤw kan erdencken.
Dat ick darmit de Boͤrgers bedryte /
Daran ick ſpar nenen flyth.
Willen ſe myne Waͤr van my bekamen /
Jdt bring en ſchaden edder framen /
Se moͤten my all dubbelt vorgelden /
An my gewinnen ſe gaͤr ſelden.
Denn ick bin aller vntruͤw vull /
Nicht beters men en bringen ſchal.
Se ſynt noch fro / dat ſe ydt men bekamen /
Jdt ſy denn mit erem ſchaden edder framen.
De Boͤrgers ſynt vns Buren vyendt /
Wedderuͤm wy en nicht truͤwe ſynt.
Daruͤmm wil ick myn Ampt vorwarn /
Mit vntruͤw ſteds tho Marckede varn.
Godt hefft veer dinge geſchapen /
Den Adel / Buren vnd Papen /
Dat veerde ſynt Woͤkeners genandt /
De ſchinden Boͤrg / Sted / Doͤrper vnd Landt.
Guth gelath van Herten quadt /
Bedruͤcht vaken gude Fruͤnde.
Dat
22
Dat ys recht / alſe men ſecht /
De ſtillen Water hebben depe gruͤnde.
De my fruͤndtlick vor mynen Ogen ys /
Vnd menet my mit valſcher liſt.
Dem wil ick wedder lenen /
Schoͤne rede ſunder menen.
Jck Venus dwing alle Foͤrſten vnd Hern /
Myner gewaldt kan ſick nemandt erwern.
Wol mit my wil ghan tho Beer edder Wyne /
De legge ſynen Penninck by den mynen.
Suep dy vuel vnd legg dy nedder /
Sta vp vnd vuͤlle dy wedder /
Alſo ſchrifft Alexander / Eine vulle vordrifft de
(ander.
Ein Garden ane Boem /
Ein ſchoͤn Guel ane Thoem /
Ein Ruͤter ane Swerdt /
De dre ſynt nicht veel Geldes werdt.
O Minſche gedenck dat du moſt ſteruen /
Dyn Gudt beholden hyr dyne Eruen.
Wenn ſe dy hebben tho Graue gebracht /
So gedencken ſe Dach vnd Nacht /
Wo ſe dyn Gudt moͤgen delen /
Se fragen nicht veel na dyner Seelen.
Daruͤm drinck vnd eth dewyl du leeueſt /
Vnd giff den Armen / wat du van Gade heueſt.
Menger ſecht vam andern quadt /
De ſuͤlueſt nicht gudes ym Herten hat.
Weer ydt em vor ſyn Hoͤuet geſchreuen /
Dat he ſyn dag hefft bedreuen /
He ſcholdt ſick vaken bedencken /
Ehr he einem andern ſyn Ehr ſchold krencken.
Prælaten de Godt ſelden ſehen /
Papen
Papen de ere Kercken flehen /
Foͤrſten wreuel vnd vngnedich /
Ein yunck Wyff vnd vnſtedich.
Ryke Luͤd de legen leren /
Heren de er Recht vorkeren.
Ridders de er Erue vorkoͤpen /
Frouwen de offt auer Veldt lopen.
Ein oldt Man de thor drunckenheit tydet /
Ein Moͤnnick de ſyn Kloſter mydet.
Ein yunck Man de ſick tho vndoͤgeden wendet /
Ein arm Man de wol Wyn kennet.
Dat ſynt de vordoruen ding /
Dar de Luͤd nicht veel van gedegen ſynt.
Olde Wyuer koͤnen gemeinlick boͤten vnd wi=
(:cken /
Goldtſmede hebben Stempels vnd Stalen ſticken.
Schryuers de der Foͤrſten Jnſegel dragen /
Koepluͤde de er Lyff na Gude wagen.
Haueluͤde de ere Seele nicht ſparen /
Vor alle de moth men ſick ſehr waren /
De hyr benoͤmet ſynt allthohandt /
De bekande Man reyſet doͤrch alle Landt.
Van dem Banne.
SChlut tho vnd dartho eins luͤde /
Segene dat Water / nicht beſpreng de Luͤde.
Holdt Miſſe nicht mit dem Geſange /
Dyn Koͤſter ſy gewyet thom Strange.
Doͤpe / Bicht / Bothe ſy dyne Gaue /
Predige / nicht ſinge noch graue.
De Frouwen yo nicht ynleide /
Dem Krancken Gades Lycham bereide.
Nicht Olye / noch truͤwe Echt /
So
23
So hoͤlſtu dat Interdict. recht.
Jdt duͤnckt my nicht vth dyns rymes grundt /
Se ſede ya yn ſo korter ſtundt.
Olde boͤſe Wyuer ſynt van boͤſen nuͤcken /
Goldtſchmede koͤnen Jnſegel druͤcken.
Arme Schriuers wern gern ryck vnd hedden gern
(veel /
Koepluͤden kuͤmpt ydt offt vth dem weel.
Ock weth ick noch ein Sprickwordt /
Datſuͤlue hebb ick offt gehoͤrt:
Wol auer See vnd Sandt fryet ſo vern /
Edder buten Landes ſo gern.
Dem wert Kopper vor Geldt geſandt /
Vnd groth geloͤffte werden em ydel tandt.
Thom nyen Jare huͤbſche Ryme.
JEſus dat ſoͤte Kindelin /
Schal ſteds yn mynem Herten ſyn /
Dat ys van Suͤnden alſo klar /
Dat ſchenck ick dy thom nyen Jaer.
Leue Suͤſter deſſen Breeff ick tho juw ſend /
Vp einem Koken ſo gantz behend /
Tho einem froͤliken vnd nyen Jaer /
Ane allem angſte vnd vaͤr.
Godt wil dat wy dith Jaer thom end bringen /
Mit ſtedem beden vnd ſingen.
Vnd alltydt na Gads willen leeuen /
Synem hillgen Worde nicht wedderſtreuen.
Ach Leeff wes ſo lange geſundt /
Dat de Fyole wicht ein Pundt.
Wicht ſe ein Lodt effte Quentyn /
Noch ſchoͤl gy de alderleueſte ſyn.
Ach
Ach ſoͤte Leeff heruͤmm den Herdt /
Ein oldt man ys juw beſchert /
Den gy yn juwen Herten nicht begert.
Gy moͤten en ſtedes klouwen /
Allent wat he ſchal ethen moͤte gy em kouwen.
Anneke blyff hyr nicht / ys ein gudt Kock /
Se gheit vmm dat Vuͤr als ein Woͤlterblock.
Wenn ſe vns ſchal den Koel kaken /
So moth ſe dat Vuͤr yn der Aſſchen raken.
Ja wenn ſe de Spyſe ſchal wellen /
So ſchleit ſe de Luͤſe vp der Kellen.
Gott groͤte juw myn Guͤlden Melaͤn /
Myn Herte ys na juw beſtaͤn.
Wenn ick juw ghande ſehe vp der Straten /
Myn lachent kan ick nicht laten.
Noch moth ick myn lachent ſtillen /
All vmm der valſchen Kleffers willen.
Ein wyß vnd doͤgentſam Raͤdt /
Veel frame Boͤrgers yn der Stadt /
De aller ſtarckeſten Muͤren ſynt /
Nene beter Muͤren ick vind.
Wenn dy de Frouw ein Ledtlin ſingt /
Van Ryckdom den ſe tho dy bringt /
Dat klingt dy yn den Ohren alſo /
Dat du des Ledes werſt nuͤmmer fro.
Heffſtu dy vnder Gudt gemengt /
Jck mein ydt wert dy yngedrengt.
Dat heffſtu voͤrhen nicht bedacht /
Ja hedd ſe dy nenen Penninck gebracht /
Dat ſchold dy ytzundt leuer ſyn /
Als van er lyden dachlikes pyn.
Wat dy leeff ys / dat men dy do /
Dat
24
Dat dho ſteds wedder / dat hoͤrt dy tho.
Vnd wat dy ys van yemandt leidt /
Dat do nicht / dat ys de Salicheit.
Der armodt darff ſick nemand ſchemen /
De Man ys ryck / de Godt kan truͤwen.
So arm du biſt / du heffſt dyns glyck /
Schaden erwar / ſo biſtu ryck.
Ein arm Man kan wol ryck werden /
Ein Ryke wert wol arm vp deſſer Erden.
Gaͤr vaken tydtlick Gudt vorgheit /
Dat men mit vnrecht tho ſick ſchleit.
Vnſe Burſſe hefft deſſe ſede /
De wat ethen wil / de bring wat mede /
Jdt ſy mager edder vett /
So mach he ethen deſte beth.
Bringet he denn genoech /
So mach he ethen ſyn geuoech.
Weſet wilkamen gy vngebeden Geſte /
Taſtet tho vnd ethet dat allerbeſte.
Werde gy denne nicht ſath /
So danckt dem yennen de juw bath.
Jdt ys mennigem leidt /
Dat ydt einem andern wol gheit.
Em hatet vaken dat he ſuͤth /
Vnd moth doch lyden dat ydt geſchuͤt.
Rede weinich vnd maͤck dat war /
Borg nicht tho veel vnd betale klar.
Wete veel vnd weinich ſage /
Antwerde nicht vp alle frage /
Vnd mercke euen wat dyne Rente ſy /
Vnd holdt dy dar froͤmlick by.
Vnd teere wol tho mate /
So
So gheiſtu velicht vp der Strate.
Hebb leeff dat du nicht vorleſen machſt /
Vorlath dat du nicht beholden machſt /
Vnd ſoͤck dat du geneten machſt.
Ach Godt wo kort ys hyr de tydt /
Maͤckt vns van allen Suͤnden quydt.
Ein yder mach wol drincken den Rynſchen
)Wyn /
Vmm Geldt / friſch / fruͤndtlick vnd froͤlick ſyn.
Wyn gedruncken mit mate /
Deith dem Minſchen gude bate.
De ſick ym Wyne drincken vull /
Werden gelyck den Deerten dull.
Jck wil freten / ſupen vnd ſtoͤrten /
Minnern myn Gudt / vnd Leeuendt koͤrten.
Jck wil drincken vnd metich leeuen /
Vormehrn myn Gudt / daruan Gade geuen.
Wold Godt ick moͤſt ein Kluͤßner werden /
So woldt ick nicht anders begeren /
Als Gude olde Keſe vnd witt Brodt /
De wold ick hebben yn myner nodt.
Koldt Beer vnd ock ſprengeden Wyn /
Dat ſchold ſteds myn gedrencke ſyn.
Junge Hoͤner vnd olde Viſche /
De wold ick ſteds hebben vp mynem Diſche.
Dartho ein ſchoͤn yunck Megdelin /
Dat ſchold my friſtendat Leeuend myn.
Doch moͤſt ydt ock hebben ſchmale Lenden /
Dar wold ick arme Kluͤßner myn leeuend mit endē.
Anneke vnſe Maget / De ſchlept beth ydt er be= (haget.
Wenn men ſe thom leſten wecket /
So ys er efft de Hundt bleket.
So thuͤt ſe dat Hoͤuet wedder vnder /
Vor=
25
Vorderuet ſe daruan / dat gifft my wunder.
Suͤnde vormyden / ys ein Schryn /
Gedult ym lyden legge daryn /
Gudt vor arch / legge dartho /
Willich yn armodt / nu ſchlut tho.D. M. Luth.
Almiſſen geuen armet nicht /
Kercken ghant ſuͤmet nicht /
Vnrecht gudt gedeyet nicht /
Gades Wordt bedruͤcht dy nicht.Philip. Melanth.
Wol dar wil mit ehren olden /
De ſchal geuen vnd ock wat beholden.
Vnd yo nicht ſyn alltho milde /
Dat em ſyn Gudt nicht kaͤm tho ſpilde.
Wor Eſels krygen de Herſchoppyen /
Dar ſuͤth men ſelden vele dyen.
Meiſt ſe er egen voͤrdeel ſoͤken /
Vp ander woluart ſe weinich roͤken.
Doch ys dith de meiſte klage /
Se ryſen yn macht alle Dage.
Och wowol dat eme geſchuͤt /
De affleth ehr he vorloren ſuͤth.
Noch ſuͤth mennich vorlaren ſpil /
De doch yo nicht afflaten wil.
De Leue ys leides anfanck /
Jdt geſchee bald edder auer lanck.
Spelen vnd nichtes gewinnen /
Helſen vnd nichtes geneten.
Dat moͤcht einem wol vordreten.
Boelſchop ys ein varende haue /
Huͤden leue Morgen aue /
Louwen / Baren vnd ock Swyne /
Dat ſynt dre wilde Deerte tho temmen.
D
Jck
Jck ſach nye ſo wyß einen Man /
De ein quadt Wyff temmen kan.
Dar baten noch ſchleg effte kyuen /
Dat ſe ys wil ſe wol blyuen.
All wat du deiſt bedenck den end /
Grypt wyßlick an vnd wes behend.
Wes voͤrſichtich vnd holdt dy ſchlecht /
Wes ock nicht tho haſtich / bedenck dy recht.
Dar ys nemandt de ſo ein hogen modt droech
Ein Wyff gifft em kyues vnd haders genoech.
Wultu ein truͤwe Leeff beſtaͤn /
So lath de andern alle ghan.
Wente wo einer mehr Perde beridt /
Jo he mehr tho beſchlande gifft.
Wol ein ſted Leeff hefft / de ſchal dar nicht van
(wandern /
Wat he an der einen leth / dat vindt he an der an= (dern.
Se ſynt faſt auer eine Form gegaten /
Soͤcht men ſe ock yn Landen / Steden vnd Straten.
Hefft dyn Leeff yennich gebreck an ſick /
Dat ſchaltu nicht maken apenbarlick.
Dar ſchaltu hoͤueſch mit lyden /
Daruͤmm dat ſe leuet dyne Syden.
Jſt dat dyn Leeff dy tho veel vor luͤcht /
So ſchaltu van er kern de erſte flucht.
Wente he ys alles dinges wol eruarn /
De affleth ehr he ſuͤth vorlarn.
Jck bin ein Jeger vnd voͤr ein Horn /
All wat ick yage ys vorlarn.
Noch wil ick yagen Dach vnd Nacht /
Beth ick ein ſted Leeff krygen mach.
So dyn Leeff mit haſt wil van dy kern /
Dat ſchaltu er ſo bald nicht wern.
Dat
26
Dat ys men als ein Regenſchuer /
Darna ſchynt de Suͤnne als voͤr /
Wo mach doch dem tho ſinne ſyn /
De Vyendt ys vnd wil ein Fruͤndt ſyn fyn /
Leeue hyr yn geduldt vp Erden /
Wente dy mach nicht anders werden /
Als ethent / drinckent vnd Gewandt /
Vnd vpt leſte ein Hoͤlten Banck.
Wol veel fraget na nyen Mehrn /
De dar ſecht na / de luͤcht ock gern.
Soͤlcke Luͤd de ſchaltu myden /
Wultu nicht vallen yn groth lyden.
Jck was gantz leeff / dat meinde ick /
Dar ys ein ander / dat weth ick.
Vnd de dat ys / de hoͤde ſick /
Jdt wert em ock ghan vpt leſt als mick.
Ein Maler entwerpt erſten dat ys ya /
Vnd ſchouwet denn wo ſyn Bild ſta.
Jdt ys veel beter twe maͤl gemeten /
Als ein maͤl / vnd dat beſt vorgeten.
An doͤgeden ſchaltu dy oͤuen yo /
Dat hoͤrt Heren vnd Foͤrſten tho /
Vnd ock andern guden Luͤden /
De ſick vor ſchand willen hoͤden.
Jck acht weinich wat ſe klagen /
Wo ick mach vuͤllen mynen Magen.
Alſo deith ock de gyrig Man /
De na grotem Geld vnd Gudt ys beſtaͤn.
Mennich denckt Weinich vp den Dodt /
De hyr vp Erden hefft groth Gudt.
Vnd moth gelyckwol yn de Vaͤr /
Mit weſen yn der Doden ſchaͤr.
D ij
Jck
Jck bin ein Vagel de gern bedruͤcht /
Daran myne Mundt gaͤr nichts luͤcht.
Wol gern wil froͤmde Guͤder eruen /
Moth vaken quades Dodes ſteruen.
Wes hoͤueſch vnd ock dartho wyß /
So geuen dy de Luͤde pryß.
Segg van Frouwen vnd Junckfrouwen gudt /
So geuen ſe dy hogen modt.
Mit velen leckerliken Richten /
Spyſet men Ridders vnd Knechten.
Ja mennich ein gudt Richte wol neme /
Vnd achtede nicht groth wort her queme.
De einen Doden pypen drecht /
Vnd ſyn Geldt an loſe Wyuer lecht /
De mach des wol weſen gewiß /
Dat ſyn arbeidt vorlaren ys.
De dar deith drincken tho vullen /
De moth yo vaken vordullen.
Veel beter he drincke mit mate /
Vnd leeuede yn ſynem Stade.
De mehr vortert als he vormach /
Den ſchleit gerne der ſorge ſchlach.
Beter weer ydt he druͤncke mit maten /
So doͤrfft he velich ghan vp der Straten.
Wol tho glage wil mit my drincken )
Vnd wil yo nicht mit my klincken.
Des glages ick wol entbere /
Weer he ock ein groter Here /
Jn ſchanden vnd vnehrn moth de vortzagen /
De friſch / ſtarck yn ſynen yungen Dagen /
Nicht hefft gedacht vp den olden Man /
De rouw / fred vnd gemack ſchold han.
Weme
27
Weme genoͤget an dem dat he hat /
De ys ryck genoech / wo ydt em ock ghat.
Fruͤndtlick regern vnd mit willen /
Deith veel thorn vnd haders ſtillen.
Wol mit dem Koppe wil bauen vth /
Deith veel ſchaden / vnd richtet weinich vth.
Voͤrhen gedaͤn vnd na bedacht /
Hefft mengen yn groth trurent gebracht /
Jdt ys manck den Luͤden nu de gunſt /
Vnd ys ock jtzt yn der Werldt kunſt /
Dem ydt wol gheit / de hefft veel Fruͤnd /
Tho dem ſecht men / wes lang geſundt.
Men den ydt oͤuel gheit / wo veel der ys /
Weinich Fruͤnd hebben de / dat ys gewiß.
Ach ſoͤte Leeff do ick dy koß /
Vnd do was yo de Windt Suͤdoſt.
Nu ys de Windt geworden Weſt /
Vaͤr hen Hertleeff vnd do dyn beſt.
Biſtu myner ſatt / ſo bin ick dyner moͤde /
Vaͤr hen dat dy Godt behoͤde.
Hapen ys vp my vorſtoruen /
Ein ander hefft myn Leeff erworuen.
Vnd dar ick vp tho hapen plach /
Dar hefft ein ander de froͤuwde aff.
Dat ys ein Apenſpil vnd Doren raͤdt /
Wor dre na einem Bolen ghat.
De ein ys leeff / de ander leidt /
De druͤdde vorluͤſt koſt vnd arbeidt.
Dennoch wil ick yn hapen leeuen /
Velicht moͤcht ſe my ere fruͤndtſchop geuen.
Wol ſick wil der Boelſchop erneren /
De moth koͤnen ſchwygen vnd legen /
D iij
Suͤch=
Suͤchten / wenen vnd ſchweren.
Wol dith ſuͤluige nu nicht kan /
De neme ſick der Boelſchop nicht an.
Ach elende berichte my /
Wo lange ſchal ick lauen dy.
Elende wende / wenn Godt wil ſo ende.
Elende bin ick / wol dar wil de troͤſte mick.
Elende ys my beſchert / dat ſick alle Man vor my
)voruert.
Elende hefft my beſeten /
Dat ick van alle Man bin vorgeten.
Ein Man ſchal ſick nicht tho ſehr beroͤmen /
Dat ſyn Hoff ſta vull ſchoͤner Blomen.
Dar kuͤmpt ein Ryp vp eine tydt /
Vnd maͤckt em all ſyner Blomen quydt.
Ach des wolde Godt vnd ock ein /
So weer all myne ſorge klein.
Jck bin de ick bin / Wildt ys myn ſinn.
Groth ys myn modt / Klein ys myn Gudt.
Sunder Geldt bin ick de beſt /
So moth he ock ſyn de dith leſt.
Mennich Minſche my dat vorgan /
Dat he ſuͤlueſt nicht vorgelten kan.
Koͤnd ick my ſcheidens erweren /
So wold ick my wol erneren.
Ach ſcheiden ys de bitter Dodt /
Vnd bringt mengen yn grote nodt.
Mennich Man belachet mick /
Dat my oͤuel leth / des hoͤd he ſick.
Wultu my vnd eines ydern ſchelden /
So moth men dyne Vndadt ock melden /
Synt de denne ſo recht vnd gudt /
Des machſtu dy froͤuwen yn dynem modt.
De
28
De mit heimlikem lyden befangen ys /
Neen ſchwarer boͤrd kan weſen / dat ys gewyß.
Jck hebb gluͤcke ſunder bate /
Kaͤm ick tho ſpad / ſo kam ick tho late.
Kaͤm ick tho fro / ſo kam ick tho vnraſt /
Alſo kaͤm ick alltydt tho vnpaß.
Wol kant maken berichte my /
Dat ydt all Man tho dancke ſy.
Ein Jeger dat ys ein Jeger /
Wol nichts hefft / dat ys ein Kleger
Jodoch wil ick vangen dat ick yag /
Schold ick ock yaͤgen all myn dag.
Wem dat Gluͤck mit Gude gnedich ys /
All ys he dull / doch heth he wyß.
De ys wyß / de Gudt gewinnet /
De ys wyß / de ſick ſuͤlueſt kennet.
De ys wyß / de ſick hoͤdt vor Suͤnden /
De ys wyß / de gudt vnd quad kan gruͤnden.
De ys wyß / de dem Dod nicht enthuͤt /
De ys wyß / de quade Geſelſchop fluͤcht /
Wat helpt dat einer veel Kuͤnſte kan /
Dem Godt yo neen geluͤcke gan.
Jdt ys nu yn der Werlt gantz nye /
Gude.woͤrd vnd valſche truͤwe.
Ja wenn de Mundt ſprickt / Godt groͤte dy /
So meint dat Herte / hoͤdt du dy.
Wol gern bolet / vnd ſelden dar gheit /
Js he gantz leeff / he wert wol leidt.
Gedenck vnd ock nicht vorgiß /
Lath einen ydern ſyn als he ys /
Vp dat nemandt ſegg wol du biſt /
Wol weth wol des andern Swager ys.
D iiij
He
He ys erger als Vorgifft vnd Fenyn /
De Vyendt ys / vnd wil noch Fruͤndt ſyn.
Mercke vnd Melde / De waſſen beide ym Velde.
Pluͤcke Mercke / vnd lath Melde ſtaͤn /
So machſtu met allen Luͤden vmmghan.
Wenn alle Voͤgel ſynt tho Neſte /
So ys myn ſpatzerent noch dat beſte.
Ach de ſick alſo waren koͤnde /
Dat he alles vngluͤcks leddich ſtuͤnde /
Vnd alle dinck lete lopen ſynen loep /
De hedd vorwar den beſten koep.
Koͤnden my myne dancken bringen darhen /
So weer ick offt dar ick nicht bin.
Jck wuͤnſch allen Nyders dat vngeuall /
Dat vp Erden ys / vnd noch kamen ſchal.
Weme duͤncket dat he ſy wyß /
Van der Doerheit behoͤldt he den pryß.
Weme duͤncket dat he alle dinck kan /
De ys nuͤmmermehr ein wyß Man.
My wundert neen dinck mehr vp Erden /
Dat de rechte leue mach leidt werden.
He ys ein Doer / de ſick tho veel vnderwindt /
He ys ein Doer / de ſick tho vaſte vorbindt.
He ys ein Doer / dem an ſynem nicht genoͤgt /
He ys ein Doer / de ſick tho Doren voͤget.
Barmhertich klagent helpt my nicht /
Heimlick bolen dat kan ick nicht.
Geldt deith ydt / des hebbe ick nicht /
Wem dat erbarmet / de troͤſte mick.
Ein Jaermarckt ane Deue /
Ein ſchoͤne Frouw ane leue /
Dartho ein Buͤdel ane Geldt /
Deſſe
29
Deſſe dre ding vindt men ſelden yn der Weldt.
Nemandt wil mick / nemandt bin ick /
Nemandt ys myn / nemandt wil ick ſyn.
Homoͤdige Luͤd beſchouwen ſick /
Olde Luͤde de klouwen ſick.
Moͤde Luͤde de rouwen ſick / Wyſe Luͤde vorſinnen
(ſick.
Junge Luͤde beleuen ſick / Dulle Luͤde de oͤuen ſick.
Jck was gantz leeff / vnd bin geworden leidt /
Nochtans hebb ick leeff / de my gudt deith.
Wol einen Boem hefft vtherkarn /
Vnd ſuͤht de Frucht daran vorlarn /
De houw en aff vnd weſe tho fred /
Vnd ſette ein andern yn de ſted.
Tydt / ſtede vnd ſtunde / Veldt / Haſen vnd Hun=
(de /
Maken mennigen wilden Man /
Dat mercke wol de ydt mercken kan.
Megde de gern vor den Doͤren ſtaͤn /
Vnd vell wittes yn eren Ogen han /
Vnd ſehen ock all hyr vnd dar /
Vnd nemen der yungen Geſellen war.
Dat ys my yo recht ym ſinne /
De laten ſick gern auerwinnen.
Gudt maket modt / Modt bringt auermodt.
Auermodt bringt armodt / Armodt gantz wee doth
Wol wat weth de ſchwyge /
De dar wol ys de blyue.
Wol wat hefft de holde / Wente vorluſt kuͤmpt bal=
(de.
Myn Leeff ys gudt van allen ſeden /
Schoͤn gebarn van allen Leeden.
Se kan wol yunger Geſellen huͤld krygen /
Men wat ſe ſuͤth / dat kan ſe nicht ſchwygen.
Jck bin eins klenen Breues ock ein Bad /
D v
Godt
Godt groͤte dy Leeff all ſunder ſpott.
Jck entbed juw mynen fruͤndtliken grodt /
Van rechter leue ick dat dohn moth.
De alderleueſte myn de ick ye gewan /
De groͤte ick van Herten efft ick kan.
Vnd groͤte ſe ſo mennige ſtund /
Als Sandskorn liggen yns Meers grundt.
O alderleueſte Junckfrouw tzart /
Jck doth juw kund tho deſſer vart.
Veel tho hoͤren vnd nicht anmercken /
Dat ſynt all vorlaren wercke.
Sehe vor dy / ſchnelle Huͤnd yagen dy /
Suͤſtu vmm werſt gefangen.
So ys all dyn arbeidt vorgangen.
Ein yunck Man vnd ein oldt Wyff /
Dar twiſchen ys gemeinlick kyff.
Wol dar wil klaffen tho vele /
De wert ein Geck yn dem ſpele.
Ach ſchwygent ys kunſt / Klaffent maket vngunſt.
Schwyge vnd lydt / mercke vnd mydt /
Suͤ tho wo du dy hyr ſtelleſt /
Dat du dyner Geſelſchop nicht entgeldeſt.
Ach Herr Godt wo ſehr / gheit Geldt vor Ehr.
Geldt vnd Gudt mach men yo krygen /
Wol nene Ehr hefft / de moth ſchwygen.
Bedroͤuede Herten ſchoͤlen ſoͤken /
Schoͤne Frouwen mit witten Doͤken /
Dartho ock guden Rynſchen Wyn /
Jck weth nene beter Medicin.
Jck entbere / dat ick beger /
Koͤnde ick dat doch erlangen /
weer myne ſorg vorgangen.
Hyr
30
Hyr kuͤmpt veel her / des ick nicht beger /
Dat ick beger / kuͤmpt ſelden her.
Hoͤdt dy Geſell vnd wes gemeidt /
Dy werd noch wol lones arbeidt
Hoͤdt dy Geſell vnd wes geſundt /
Vnd hebb alltydt ein hoͤueſche Mundt.
Wat ick weth vnd nicht weten ſchall /
Dat weth ick nicht / vnd weth ydt all.
Jck bin begaten ſunder natt /
Ein valſch Fruͤndt de dede my dat.
Dar ick my gudes tho vorleth /
Dat was de yenne de my vorreth.
Dat ys warlick ein gaͤr wyß Man /
De tho allen tyden ſchwygen vnd ſpreken kan /
Jck hebb geyaget / dat my behaget /
Godt hefft geuoͤget / dat my genoͤget.
Hedd ick alles Wildes koͤr /
Jck yagede men dat ick hebb voͤr.
Jck meinde wo ſe weer ein Gaſt /
Vnd do ſe quam yn myn Herte.
Nu hefft ſe dar gehuſet vaſt /
Daruan ſo lyde ick ſchmerte.
Wold ſe ſteds ein gude Naberſche ſyn /
My ſchold erer nicht vordreten.
Se ys myn Roſengartlin /
Des lathe ſe my geneten.
Mach ick juw huͤld nicht erweruen /
So moth ick warliken ſteruen.
Wes friſch vnd dartho wol gemodt /
So wert alle dinck noch wol gudt.
De Leeffhebber ſteruet gantz vaken /
Dat en de Dodt nicht wert raken.
Wens
Wenn he ſynen willen nicht kan erweruen /
So ſecht he / warlick ick moth ſteruen.
Jck hebb nuͤwerl beters geleſen /
Men wol tho donde vnd froͤlick weſen.
Ach wo gerne / Wo ſelden wo verne /
Jck van er bin / So krenckt my de ſinn.
Jck was gantz leeff in einem Huſe /
Do leuer quam / do moͤſt ick vth.
Nu bin ick geuallen van dem Steg /
Wil Godt ick kaͤm noch wol wedder tho weg.
Godt geue Godt groͤte /
Vorleſe wy de Scho / ſo beholde wy de Voͤte.
Jdt fraget mennich wo ydt my gheit /
Ging ydt my wol / ydt weer em leidt.
Mit ſoͤlcken reden als he ydt menet /
So wil ick lachen wenn he wenet.
Jdt ſy ſyn ſchimp edder ſyn ſpott /
Wat he my guͤndt / dat geue em Godt.
Ach leuer gedenck an my als ick an dy /
So biſtu ſelden dancken fry.
Ein Fruͤndt yn der nodt / Ein Fruͤndt yn den
(dodt.
Ein Fruͤndt yn der truͤwe /
Ein Fruͤnd achter ruͤgge / Dat ſynt veer
Stalen
(Bruͤgge.
Wol deſſe recht kan raken /
De mach wol Fruͤndtſchop maken.
Hebb reine Hend vnd ein hoͤueſchen Mundt /
So blifft dyn Lyff vnd Seel geſundt.
All myne Fruͤndt hebb ick vorlaren /
Vnd gudt Luͤbſch Berr vtherkaren.
Dat maket my gantz dull vnd fro /
Dat ick kan kamen nergen tho.
Buwent vnd ock kyff / Koͤſte vnd ſchoͤne Wyff /
De
De nemen Penninge vnd Lyff.
Wor men der Leue nicht wil ſparen /
Dar kan ſe nicht lange waren.
Ach wyſe Man / an deſſen reden machſtu
ſchou=
(wen /
Wat loßheit ys yn etliken reden der Frouwen.
Salomon / Dauid / Adam / Abſolon vnd Samſon /
De woͤrden all bedragen van den Wyuen /
Wol kan nu vnbedragen blyuen.
Leeff tho hebben ys ein wunderlick leeuen /
Dat kan anders nicht als ſorg geuen.
Wol Godt leuede bauen alle ding /
De doͤrfft nicht ſorgen vor yennich dinck.
Ach ſcholde ick des nicht lachen /
Dat ick datſuͤlue kan maken /
He meint dat he de leueſte ſy /
Vnd quam doch yn myn Herte ny.
Vnd wenn ick by er weſen mach /
So duͤnckt my twyntich Jaer ein Dag.
Hyr kuͤmpt jtzt veel her / Dat ick gaͤr nicht be=
(ger.
Wat ick nicht lyden mach /
Dat beyegent my alle Dag.
Men hatet my / ick lyd darmede /
Jck wold wol / dat men ydt nicht dede.
Hebb ick recht yn allen ſaken /
Wat acht ick denn der Luͤd ſprake.
Der Fruͤnde hebb ick veel /
Wenn ick ſe yo nicht hebben wil.
Ja wenn ick erer behoͤue /
So ſynt ſe ym Garden vnd grauen Roͤuen.
De ſick hoͤger hoͤldt als he ys /
Bedruͤcht ſick ſuͤlueſt dat ys gewiß.
Jn truͤwen gehoͤrt ein ſchimplick wordt /
Dat
Dat ſchaltu nicht valſchlick gloſen.
Segg dat nicht vort noch hyr efft dort /
So biſtu werdich der Roſen.
De dinge werden nuͤmmer gudt /
Vnd de men bauen mathe doth.
Ach wol dar wuͤſte / wo wol wolſprekent ſtaͤth /
He ſchold ſick ſchemen / ſpreke he quadt.
Ach hedd ick Geldt na mynem willen /
So wold ick den Paweſt wol ſtillen /
Vnd ſchlapen by des Abtes Wyue /
Vnd wold noch im Land wol blyuen.
Wol dar de Leue wil koͤpen /
De laue vth ein par Scho mit Knoͤpen.
Wenn ſe denn de Scho wil halen /
So ſchal men ſe er vp de Wandt malen.
Och Herr Godt wy ſynt yo men Geſte /
Dennoch buwen wy hoge Veſte.
My vorwundert dat wy nicht muͤren /
Dar wy ewich moͤgen duͤren.
Glyck vnd Recht waret aller lengeſt /
Suͤ wol tho wat du betengeſt.
Wultu weſen vnuorworren /
So hoͤdt dy vor de liſtigen Horen.
Wol vp droͤgem Land wil ſchepen /
Vnd dat Water wil mit einem Seue meten.
Ock vp dem Water yo doͤrſchet /
Vnd den Dreck vaken waſchet.
Dartho ſick mit Horen bewert /
Dem ys noch Ehr efft Gudt beſchert.
Groth vngluͤcke ys vpt bolen /
Dat hoͤr ick leſen in allen Scholen.
Noch ys neen Geſelle ſo klein /
He
32
He wil vor ſick hebben ein Wyff allein.
Och wo mechtich ſehr he dwelet /
De ſyn Herte einem andern beuelet /
Vnd ſynen ſinn darhen keret /
Dar men ſyner nicht begeret.
Hoͤr du Narr wilſt dy doch ſchemen /
Vnd laten des Duͤuels Proceßien betemen.
Volg Chriſto dynem Godt vnd Heren /
Vnder ſynen Bannern wilſt dy keren:
Dat ys ſyn Cruͤtze vnd ſyn Dodt /
Syn ſchwar Lydent vnd Wunden rodt.
Mennich Man kuͤmpt / dar mennich Man ys /
Mennich Man weth nicht / wol mennich Man ys.
Wuͤſte mennich Man / wol mennich Man weer /
Mennich Man ded mengem Man grote ehr.
Gudt maket modt / Modt maket homodt /
Homodt maket nydt / Nydt maket ſtrydt.
Strydt maket armodt / Armodt maket fred.
Ach vorlangen vorlangen /
Dy was ick entgangen.
Scheiden hefft my erdacht /
Dat my vorlanget Dach vnd Nacht.
Jck wil des yo wol vorbeiden /
Veel beter ys hapen den ſcheiden.
Do ick ryke was vnd koͤnde geuen /
Do hadd ick Fruͤndtſchop allerwegen.
Nu ys my leider dat Gudt entghan /
Des ſynt my de Fruͤnde affgeſtaͤn.
De Buͤdel ys my worden licht /
Se ſehen my wol / ſe kennen my nicht.
Dith ys nu der Werldt ſtaͤdt /
Do my gudt / ick do dy quadt.
Heue
Heue my vp / ick ſtoͤte dy nedder /
Ehre my / ick ſchende dy wedder.
Mennige Fruͤndtſchop wert geſcheidet /
Darumm dat de Tung oͤuel wert geleidet.
O Tunge du gaͤr klene Lidt /
Du makeſt mengem groth vordreth.
Moͤchten rykedag vnd ſchonheit alltydt duͤren /
Dat weer wol groth voͤrdeel vnd gudt.
Men dar ys quadt vp tho muͤren /
Dat leſte Fundament ys de Dodt.
Wenn du gekarn werſt tho grotem Stad /
So ſehe dy voͤr / ick dy radt /
Wem du ſchadeſt efft betyeſt mit ſchandt /
Dat du nicht valleſt / wenn du meinſt tho ſtaͤnd.
Jn allen dingen de du wult beghan /
Bedenck wat dy moͤcht daraff entſtaͤn.
Eines ſchalckes Oge nydet dar /
Dat ein gudt Geſell wat gudes hat.
Lath ſe vuͤſte ryden vnd nyden /
Dat my Godt guͤndt / moͤten ſe lyden.
Wenn ick tho kope vuͤnd einen Yſern Hodt /
De my moͤcht vor Loͤgen ſyn gudt /
Vnd ein Schild gewiſſe vor Schelden /
De twe wold ick duͤr vorgelden.
Dartho ock ein hogen Thorn vor truren /
Den wold ick mit Tinnen bemuͤren.
Hedd ick ein Huß vor vngemack /
Dat lethe ick nuͤmmer ane Dack.
Deßgeliken vor Older eine Saluen /
De woldt ick ſtryken allenthaluen.
Vnd hedde vor den Dodt ein Swerdt /
Dat weer wol vele Geldes werdt.
Older
33
Older ane Wyßheit / Wyßheit ane wercke.
Heren ſunder Volck / Volck ſunder dwanck.
Stede ſunder Recht / Recht ſunder Gnade.
Houart ſunder Gudt / Gudt ſunder Ehr.
Eddel ane Tucht / Tucht ane frucht.
Geiſtlick orden ane frede / Junckfruwen ane ſchem=
(de.
Deſſe twoͤlff Stuͤcke vorderuen de Werldt.
So ſchoͤn ys nemandt noch ſo werdt /
De Dodt maͤckt / dat men ſyner nicht begert.
Wo leeff de Minſch im Leeuende ſy /
He ys na dem Dod bywanendes fry.
Nemandt ſchal ſyn lydent klagen /
Den rechten Fruͤnden de ydt mit em dragen.
Mennich klaget ſyn lydent vort /
Dem yennen de ydt gerne hort.
Jck meinde ydt were Eken /
Allent wat de Luͤde ſpreken.
Nu yſſet yo kume Linden /
De warheit kan men nergen vinden.
Fruͤndt ym ſchyn / dennoch Vyendt tho ſyn /
Dat ys ein quadt Fenyn.
Ouerſt ein Fruͤndt achter Ruͤgge /
Dat ys ein vaſte Bruͤgge.
De ſyne Fruͤnde proͤuen wil vnd ſchal /
De proͤue ſe ym vngeuall.
Wente ym gluͤcke ys mennich Fruͤndt /
De yn der nodt gar nichtes guͤndt.
Wente Fruͤnde yn der nodt /
Der ghan wol twintich vp ein Lodt.
Vnd de men denn meint de beſten ſyn /
Der ghan wol voͤfftich vp ein Quentyn.
Recht dhon hefft my bedragen /
E
Jck
Jck hadd recht vnd wart belagen.
De Loͤgners ſynt mynem Heren leeff /
Se ſtelen mehr als ein ander Deeff.
Drinck vnd ock gilt /
Vnd gha wenn du wilt.
Gerechticheit wor biſtu gebleuen /
Vntruͤwe hefft dy vordreuen.
Gerechtickeit moth ſtaͤn achter der Doͤr /
Vntruͤwe blifft alltydt heruoͤr.
De Tungen nicht dwingen yn der Joͤget /
Eddel und Ryke ane doͤget.
Acker ane Frucht / Frouwen ane tuch /
Denen ane Lohn / Suͤnde ane hoͤen /
Woldadt ane danck / Ethen ane dranck.
Leſen vnd nicht vorſtaͤn / Gude Wercke vngedaͤn.
Meinheit ane enicheit / Heren ane Wyßheit.
Foͤrſten ane meticheit / Ehr ane Kecklicheit.
Ridders ane Bart / Vnd Papen vngelart.
Soͤdder dat dith wert / Js de Werldt all vorkert.
He lith pyne vnd ſchmerte groth /
De gerne bleue vnd doch ſcheiden moth.
Dre dinge de weth ick vorwar /
De maken myn Herte ſehr ſchwar.
Dat erſte my ſehr ſorgen doth /
Dat ick gewißlick ſteruen moth.
Dat ander beſchwert my noch mehr /
Wente ick weth yo nicht wenner.
Dat druͤdde bedroͤuet my bauen all /
Dat ick nicht weth wor ick blyuen ſchall.
Hyruͤmm wil ick my bekeren /
De Suͤnd laten vnd ſteruen leren.
Vnd Gads Genade bewaren /
So
34
So mach ick ynt ewig Leeuendt varen.
Och Herr Godt wo Suͤndich kaͤm ick tho dy /
Jn mynem leſten End ſta by my.
Jn velem vntydtlikem klaffende vorwar /
Vind men mengen Loͤgener twar.
Wultu dat ydt dy wol ſchal gelingen /
So ſuͤe wol tho allen dingen.
Alltho veel gloͤuen ys nicht gudt /
Dat weth nemandt wat ein ander doth.
Jck bin bedragen vp deſſer Erden /
Dat ick bin mach ein ander werden.
Welcker Geſell wil dat Hoeroͤuel affkeren /
De ſchal ſick mit guden Geſellen beweren /
Wor ſe ſitten by dem kolden wyn /
Vnd laten eine Metze eine Metze ſyn.
Schoͤne worde mit klener gunſt /
Js groth bedroch mit lichter kunſt.
Wol des Auendes drincket alſo ſeer /
Dat ſyn Hoͤuet kuͤmpt vth der keer.
De ſchal des Morgens froͤ vpſtan /
Vnd vp deſuͤlue ſtede ghan /
Vnd drincken ſick ſo vull als he was /
So kuͤmpt ſyn Hoͤuet wedder vp ſyn paß.
Mennich Man van dem andern ſprickt /
Bedecht he wat em ſuͤluen gebrickt /
Vnd wes em vnd den ſynen voͤr ſteith /
He ſchweg woll ſtill vnd ſed van nemande leidt.
So werſtu de rechteſte de yuͤ wart gebarn /
Vnd de wyſeſte de yuͤ wart erkarn.
Ach Kleffer lath dyn klaffent ſyn /
Wat ick vorgelde dat ys myn.
Mennich Man my des vorgan /
E ij
Dat
Dat he ſuͤluen nicht vorgelden kan.
Daruͤmme kam ick oͤuel tho /
My hatet ſo mennich / dem ick nichts do.
Dith ys yn deſſem Huſe ein recht /
Wol yn de Koͤke nichtes drecht /
De ſchal dar buten blyuen ſtan /
Beth dat em de Kock daryn heth ghan.
Jdt kuͤmpt ock wol vnderwylen /
Dat de Kock alſo moth ylen /
Vnd gheit mit dem Lepel vmm den Herdt /
Wilde Geſte he ſelden begert.
Jck quam gegangen yn ein Landt /
Dar ſtundt geſchreuen an der Wandt:
Wat ick nicht vorbetern kuͤnde /
Dat ſchold ick laten als ickt vuͤnde.
Druncken drincken wat ys dat /
Gades thorn vnd der Werldt haͤt.
Vorleſen Gudt vnnd Ehr / Vordoͤmen Lyff vnnd
(Seele.
Vnd ein vull Man ein dull Man.
Drunckenheit ys ein Moder van allem quaden
Weſet nuͤchtern vnd latet juw raden.
De Megde ſchoͤlen nicht veel drincken /
De Megde ſchoͤlen verne dencken.
De Megde ſchoͤlen nicht veel ethen /
Dartho ſchoͤlen ſe weinich ſpreken.
Eine Maget de dar gifft / de buͤth ere Ehr /
Eine Maget de dar nimpt / de vorkoͤfft ere Ehre.
Eine Maget de mit ehren wil leeuen /
De ſchal noch nemen effte geuen.
Ein Wyff / Wyn / Woͤrpel vnd Haſen /
De maken mengen Man raſen vnd vorbaſen.
Ein Krudt dat heth mala Mulier,
Dar=
35
Daruoͤr ſo hoͤde dy ſemper,
De eine Hore nimpt tho Echte /
De kuͤmpt ynt Hanreyer geſchlechte.
Dith ſynt veer boͤſe Stuͤcke yn
einer Stadt.
Dat erſte ys ein homoͤdich Boͤrgermeiſter /
Dat ander ein ſeggern Raͤdtman /
Dat druͤdde ein vorſuͤmich Kemerer /
Dat veerde ein vngehorſam Boͤrger.
Och du arme loſe Beerſott /
Wo kuͤſſeſtu dynen Bueck vor einen Affgodt.
Wultu dy des nicht vortyen /
Wol wil denne na dy fryen.
De Auende vnd Morgen ſynt nicht glike gudt /
De Morgen deith ſorgen / de Auendt vortert dar
Gudt.
Wold de Auend ſorgen / als de Morgen dhot /
So moͤcht mennich ryden / de nu wol ghan moth.
Vp hapen leue ick / Godt mach beraden mick.
Jck geloͤue truͤwlick yn Godt / He wert my
helpen
(ſunder
(ſpott.
Wol Godt vortruwet vp deſſer Erden /
De wert nuͤmmer vorlaren werden
Och yung Frouw ick wold weten alſo gern /
Efft de Boelſchop ſchimp edder ernſt weer.
Gude Geſell dat ſegg ick juw mit gelimp /
Jdt ys nedden ernſt vnd bauen ſchimp.
Nu wolan dat moth ick lyden /
Vp loſen Bruͤggen ys quadt ryden.
Vnnd ſtillen mynen modt / Gelyck als de Hußhane
(doth.
Wenn em de eine Hene entgheit /
De ander vort wedder by em ſteith.
D iij
Ach
Ach Herr Godt wo oͤuel kam ick tho /
My hatet ſo mennich dem ick nichts do.
Vnd dede ick em noch ſo gudt /
Achterſprake ick lyden moth /
Jm lyden fro / De wol kan de do alſo.
Wol my beſchimpet vnd de mynen /
De gha tho Huß vnd beſehe de ſynen.
Vindt he denn dar neen gebreck by /
So kaͤm he bald vnd ſtraffe my.
Jck hebb ein Ree yn der yacht /
Darna hebb ick geyaget Dach vnd Nacht /
Moͤchte ick des Rees geneten /
Myn yagent ſchold my nicht vordreten.
Godt groͤte dy myn leue Licketappe /
Du drinckeſt nicht gern vth dem leddigen Nappe.
Alle Beker wultu drincken vnd ſtoͤrten /
Dat wil dy dyn Leeuendt koͤrten:
Kondeſtu doch dat wat laten /
Dat moͤcht dy mengen Penninck baten.
Tho Rom ys menger worden thom Knecht /
Doͤrch vproer / nydt / twiſt / haͤt vnd Krygs geſchefft.
Joabs vorrederlike dadt vnd mordt /
Doͤrch Salomonem ock geſtrafft wart.
Mennich nuͤtte Boeck hebb ick vnd gudt /
Dat ick nuͤmmermehr recht leſe vth.
Ock nicht vorſta des Bokes mein /
Men ick yag daraff de Flegen groth vnd klein.
De nicht kan ſpreken ya vnd nein /
Vnd rades plegen vmm groth vnd klein.
Vnd wil doch wyß weſen geſehen /
De thuͤt de Narren Ploech allein.
De buwen wil / de reke voͤr an /
Wat
36
Wat koſtens de dartho moth han /
Vnd wat em aff vnd tho wert ghan /
So wert de ende richtich ſtaͤn.
Jn thokuͤmpſtich arbeidt he gern veldt /
De ſick den Braſſers thogeſeldt.
Vnd ſteds na ſchelden vnd vullen ſteldt /
By ſoͤlcken Narren blifft yo neen Geldt.
Dem wert beualen ein ſchwar Pandt /
Dem vele Gudes kuͤmpt thor Handt.
Vnd he den Armen nicht reckt de Handt /
So ys ſyn Ryckdom oͤuel bewandt.
De vanget twe Haſen vp eine tydt /
De meint tho denen twen Heren mit flyth /
De doch malckander entyegen ſyth /
De Ael demſuͤluen yo offt entglith.
De Narren ſchold men werpen mit Lungen /
De vnnuͤtte bruken Mundt vnd Tungen.
Jdt ſy denn geſpraken efft geſungen /
De Specht vorredt mit roven ſyne Jungen.
De wat vindet de deith vnrecht /
Wenn de dat mit ſick henne drecht.
De dith ſo ſehr geringe wecht /
De Duͤuel en dat ynbleſt vnd ſecht.
De Handt de by dem Wege ſteith /
Wyſet de Strate de ſe ſuͤluen nicht gheit.
Glyck ys ein Lerer tho leren bereidt /
De doͤgede lert / vnd ſuͤluen nicht deith.
De ſynen ſinn thor Wyßheit kert /
Alle tydt ſe hoͤrt vnd ock lert.
De doͤgede werden an em gemehrt /
Vnd wert yn ewickeit geehrt.
Chrißus de rechte Dauid auerwan /
E iiij
Wat
Den Sathan den vngehuͤren Man.
Jn armoth vnder dem Cruͤtze groth /
Als he daran hengde naͤckt vnd bloth.
Wo Dauid aͤn Swerdt nedder ſchloech /
Den Goliath / de ein Speth vnd Harnſch droech.
De Hoͤuwſprincken hoͤden an der Suͤnnen /
Water geten yn einem vulen Borne /
Vnd bewarn eines vntuͤchtigen Wyues ehr /
Beter dat he nicht gebaren weer.
Frouw Helena doͤrch er prangen /
Wart van Pariß geweldich gefangen /
Vnd wart geuoͤrt yn froͤmde Land /
Houart bracht ſe beid yn laſter vnd ſchand.
Arſtedye aͤn Regiment vnd meticheit /
Dat ys halff vorlaren arbeidt.
Wol nicht de rechten Kunſt ſtudert /
Vnd na der Schrifft ſick nicht regert.
Wat vnnuͤtte ys / he dat gern lert /
Des ſinn ys mehr als halff vorkert.
Schold Godt ſyn Werck alſo maken /
Dat he vnſen willen ſchold raken /
Tho velen tyden vnd ſehr vaken /
Ging ydt oͤuel yn allen ſaken.
Wol Predigen wil vnd hefft neen ſchutz /
De moth van den Tyrannen lyden groten trotz /
Dartho ſettet an en de raſende Poͤuel /
Vnd oͤuet allen modtwillen vnd wreuel.
Beſitten etwes veel beter ys /
Als nichts hebben tho aller friſt.
Wor de Richter ſchenckt Beer efft Wyn /
Vnd de Knakenhouwer Heren des Rades ſyn /
Vnd wor de Becker ſuͤluen ſetten dat Brodt /
Vnd
37
Vnd de Buren de Mette doth.
Alldar lidt grote nodt de arm Gemein /
Ach Herr Godt help der Armodt dein.
De moth vorſchwinden glyck dem Kaue /
De dar ſprickt Cras Cras, als ein Raue.
Bruckt oͤuel deſſe tydt / ded ys Gads gaue /
De blifft ein Narr beth thom Graue.
De waſchet den Tegelſteen wol tho degen /
De ſyne Frouw wachtet yn allen wegen.
Dat Water yn den Born wil dregen /
De Houwſprincken waret he vor den Regen.
De doͤrch ſyne Vinger ſehen kan /
Vnd leth ſyne Frouw einem andern Man /
De hefft de Narren Kappe mit an /
De Katte lachet / de de Muß ſuͤth ghan.
Leue nicht ſunder ſchuͤw de Suͤnd /
Boͤßheit wert geſpoͤrt yn Gades Fruͤnd.
Do wy yn Adam all ſynt geſtoruen /
Hefft Chriſtus dat Leeuendt wedder erworuen /
Wultu rein ſyn der Suͤnden vnflath /
Suͤ yn deſſer Slangen Antlath.
Am Jordan Chriſtus ys gedoͤpet /
Daryn hefft alle Suͤnd vorſoͤpet.
Chriſtus van Marien ys gebarn /
Suͤß weer wy alleſampt vorlarn.
Sehe dy wol voͤr vnd ſchuwe /
De Duͤuel leth nemandt rouwen.
Fruͤchte dy vor des Duͤuels liſt /
Efft he ein ſchynende Engel ys.
De ſteds den Eſel ſtoͤtt mit Sparen /
Vnd ruͤckt en offt beth vp de Ohren /
Syn rydent ys feil / vnd offt vorlarn /
E v
Haſtu
Haſtigen toͤrnen / ſteith wol tho einem Doren.
Wor de Klocke van Ledder ys /
Vnd de Knepel ein Voßſtert ys /
De klanck nicht verne gehoͤrt ys /
Mit Meel all Muͤnde thoſtoppen ys vnwyß.
De Hunde yn de Kercken voͤrt /
Dar mennich Minſch den Gadsdenſt hoͤrt /
Predekye / Miſſe vnd Leſent vorſtoͤrt /
Manck de groͤteſten Narren deſuͤlue hoͤrt.
Wenn de Oldern yn vntucht leeuen /
Vnd vp ere Kinder nicht mercken euen /
Wenn ſe en quade Exempel geuen /
De Kinder ſick denn yegen doͤgeden ſtreuen.
Mennich wil ſyn ein Koepman ock /
Vnd maͤckt ſyne Rekenſchop als ein Gock.
De wil nicht lang ein Koepman ſyn /
De veel vthgifft vnd nimpt yn.
De mit der Waͤr vnd Muͤnte vmmgheit /
De he nicht kendt vnd nicht votſteith.
Des Kopenſchop gantz drad vorſchwindt /
De mehr Lohns vthgifft als he windt.
Men kan nu nicht vorkopen mehr /
Menn hebb denn Godt vorſchwaren ſehr.
Koͤfft men de Waͤr yn / ſo ſchwert men veel /
Men ſchend de Waͤr vnd vindt ere ſcheel.
Wenn he ſe wedder vorkoͤfft thom leſten /
So ſchwert he noch mehr / ydt ſy vam beſten.
Darby ys tho mercken / dat yn allem Land /
Veel Narren ſyn / ya ock menger hand.
Wenn dyne Kinder van dy hebben gehoͤrt /
Floeck / ſchwerent vnd vntuͤchtig woͤrd /
Vnd deiſt vor en all wat du wult /
Kamen
38
Kamen ſe denn tho vall / dat ys dyne ſchuldt.
Du planteſt daryn de ding vnrein /
Daruͤmm du offt er ſchand moͤſt ſehen.
Se ſynt dy beualen vor ein ſchwar Pandt /
Godt wil ſe eſſchen van dyner Handt.
De vorreth ſyne Joͤget / ock offt ſyn Lyff /
De vmm Geldes willen nimpt ein Wyff.
Hader / ſchelden / haͤt vnd ock kyff /
De willen weſen ſyn tydt vordryff.
Wem de Sackpype froͤuwde vnd kortwyl gifft
Luten / Harpen / vnd lehr der Schrifft.
Vorachtet / vnd de van ſick drifft /
Deſuͤlue ein Narr ſteds blifft.
De loͤſchen wil eins andern Vuͤr /
Vnd kamen ſynem egen nicht tho ſtuͤr /
So lang ydt wert alltho vngehuͤr /
Demſuͤluen ys de wyßheit duͤr.
Jck hold ock de vor Narren gantz /
De froͤuwde vnd luſt hebben ym Dantz /
Beſtuuen ere Been beth an den Bueck /
Sprinck heruͤmme her Vyſteruͤck /
Vnd maken yn allen winckeln ſtoff /
Der Geckerye willen ſe hebben loff.
Ein ytlick merck vnd wol betracht /
De Duͤuel hefft den Dantz bedacht /
Do he de Joͤden reitzede an /
Dat ſe dat Kalff ſcholden beden an /
Dar ſe vmm dantzeden Godt tho hoen /
Dem gliken noch alle Dantzers dohn.
Jdt ys geſcheen ym Magdeborgſchen ſticht /
Tho Colbeke wart ein Dantz angericht /
Jm hillgen Auende Chriſtus Gebordt /
Ein
Ein heel Jaer dantzeden ſe yuͤmmer vort /
Van voͤfftein Frouwen vnd achtein Mans /
Vp S. Magnus Kerckhoff geſchach de Dantz.
Jdt geſchach ock tho Traiectin vp der Maſe /
Etlike Narrinnen vnd ander Dwaſe /
Dantzeden vp einer Bruͤgge ſehr vaſt /
De Bruͤgge brack entwey mit der haſt /
Twe hundert Minſchen bleuen dar dodt /
Vordruͤncken yn ſehr bitter nodt.
Nichts was ſo hoch vnd groth gebarn /
Dat nicht entlick des Gluͤckes thorn /
Vnderdruͤcket vnd ſchloch gantz daͤl /
Jo hoͤger Boem / yo ſchwarer vall.
De offt de Werldt wil vmme meten /
Vnd alle Land vnd Sted weten /
Vnd doch ſick ſuͤluen deith vorgeten /
De gifft offt einem Narren ethen.
Jtzundt noch veel der Narren ſynt /
De lyden wol dat men ſe bindt /
Vnd laten ſick dat Vell affuillen /
Dith dohn ſe all vmm Gades willen.
Laten ſick ein Hundeuell ruͤcken ynt beſt /
Dar nemen ſe denn Geldt voͤr tho leſt.
Eddel Stene de men groth acht /
Hebben nenen Salich gemacht.
Ein Margarith heth Gades Wordt /
Wol dat hefft / dem gheits wol hyr vnd dort.
De y n traͤcheit den Sommer ſchilt /
Vnd ſammelt nicht yn tho rechter tydt /
Em wert geweyert / ſo he biddet mit flyth /
Des Winters wenn he kummer lidt.
De ſteds gerne kifft als ein Kindt /
De
39
De meint de Warheit tho maken blindt /
Deſuͤlue ſick offt de Hekeln an bindt /
Derſuͤluen Narren vele ſynt.
Wor de Suw de Krone drecht /
Vnd wor de Narre ſitt ym Recht /
Schendig woͤrde vnd geberde ring wecht /
Darſuͤlueſt groffheit bauen wyßheit fecht.
Ein nye Hillghe heth Grauian /
Den wil nu vyren yderman /
Vnd ehren en an allem ordt /
Mit ſchendliken wercken / wyſe vnd wordt.
De ſynen Soͤn hoͤldt tho der Lehr /
Vnd dat nicht vmme Gades ehr.
He deith ydt ock nicht van andacht /
Edder dat he der Seelen heyl hebb acht.
Men dat he moͤg maken einen Hern /
De alle ſyne Fruͤnde moͤg ernern /
Vnd dat em ſyn Leeuend nicht werde ſuer /
Alſo wil nu ein ytlick Buer.
Wol armodt wol behuſen kan /
Den hold ick vor einen ryken Man.
Armodt dem Herten frede gifft /
Ryckdom yn groten ſorgen licht.
Wo du vor einen wult Boͤrge ſyn /
So maͤck voͤrhen de rekening dyn.
Du moſt de Schuldt betalen dohn /
Vnd kuͤmpſt ſelden aͤn ſchaden daruan.
De Houart kuͤmpt vam Duͤuel her /
Doͤrch houart vill der Lucifer /
Vam Hemmel heraff beth yn de Hell /
Doͤrch houart werſtu ſyn Geſell.
Naͤckt biſtu vp Erdtryck kamen /
Naͤckt
Naͤckt werſtu wedder hen genamen.
Wat bedroͤuet dy vorgencklick gewin /
Du werſt nicht veel nemen mit dy hen.
Lopen maket nenen wyſen Man /
Wente dat ock wol ein Eſel kan.
Wy lopen all hen by dat Graff /
Wol dar loͤpt / de ſehe dat teel recht aff.
Meſſeren / ſingen / ſchryen vnd leſen /
Schmern vnd dergeliken weſen /
Maͤckt nicht fraͤm / wultu Geiſtlick ſyn /
Leue Godt / vnd deel mit dem Armen dat dyn.
De Gytz yo vele oͤuels bringt /
De doͤrch Erdtryckt vnd Felſen dringt /
Tho ſoͤken Ertz doͤrch menge weg /
Darmit men des Lyues wolluſt pleg.
Bringet dy dyne Frouw veel Gudt /
Dat wert bedroͤuen dynen modt.
Denn ſe wert Frouw vnd du er Knecht /
Dyn denſt geuelt er ſelden recht.
Wol dar hefft ein boͤſe Wyff /
De hefft dat Fegefuͤer an ſynem Lyff.
He hebb geduldt yn ſoͤlcker pyn /
Beth he ſteruet / ydt mach nicht anders ſyn.
Wert dy dyne Nering hart vnd ſuer /
So gedenck wo dat de erſte Buer /
Mit ſynem vngehorſam hefft vorſchuldt /
Daruͤmm ſo lyd ydt mit gedult.
Wenn Schriuers vnd Ruͤters grypen an /
Einen ryken ſchlichten Buͤres Man /
De moth de Leuern gegeten han /
Ja ſchold he ock gantz woͤrgen daran.
Der Schriuers vnd Glyßners ſynt nu veel /
De
40
De jtzt dryuen willen Ruͤter ſpeel /
Vnd ernern ſick knap vor der Handt /
Glyck als de reyſig Knecht vp dem Land.
Jdt ys warlick yn deſſem Land /
Ein ſunderlike grote ſchand /
Dat men de Straten nicht leth bewarn /
Dat Koepluͤd vnd reyſig Mans ſeker varn.
Wol ſchoͤne Luſtgarden hebben wil /
Dem bringen ſe der froͤuwde veel.
Doch reitzen ſe des Minſchen gemoͤth /
By luſt wert kuͤſcheit oͤuel behoͤdt.
Wol Lyff vnd Gudt dem Meer vortruwet /
Deſuͤlue vp Sandt ſyne Waning buwet.
Schlat yn de ſchantz / ydt ſy all hen /
Wat wedder kuͤmpt / ys dyn gewin.
Moder leue vnd ock truͤwe /
De ys alle Dage nye.
Men ſecht / dat hapen vnd harren /
Maken veel Luͤde tbo Narren.
Lange hapen / lange ſchmerte /
Jn hapen wert bedroͤuet dat Herte.
Jck hebb by my vaken gelacht /
Dat Alkemye nenen ryck macht.
Noch vindt men veel dulle Knaben /
De darmit vortern er Gudt vnd Haue.
Js dy dyne Brudt geſpraken aff /
Hebb neen groten yamer daraff.
Heffſtu gerne wehe vnd klag /
Dat bekuͤmpſtu wol alle Dag.
Jdt ys nicht nye / ſunder by den Olden /
Veel tho ſeggen vnd weinich holden.
Soͤlck vorluſt nicht klagen moſt /
Velicht
Velicht du ydt ock einem andern doſt.
Js dy dyn Gudt ym Meer genamen /
Sy fro dat du daruan biſt gekamen.
Der Seelen Schipbroͤck du beklag /
Gudt kan men gewinnen alle Dag.
Heffſtu veel Schorue an dynem Lyff /
Js beter alſe ein boͤß Wyff,
De Schorue freten dy de Hudt /
Ein boͤß Wyff vorſoltet dy dat Krudt.
De lang yn ſynen Suͤnden ſteith /
Vnd denckt nicht vp Gads gerechticheit /
Fruͤchtet nicht Godt wat he ock deith /
Ein ſchnell vntydich Dodt ſoͤlcken gern ſchleit.
Godt ſendt vp vns ſtraffe vnd plag /
He ys vns dat ſchuͤldich alle Dag.
Wente wy wegen nicht mit rechter Wag /
Vnd leeuen nicht na ſynem behag.
De ſynen Oſſen tho Marckede drifft /
Denſuͤluen vmm ein Sackpype gifft /
De weth nene Wyßheit effte Schrifft.
De nicht ſynen Vader vnd Moder ehrt /
Dat Godt doch ſuͤlueſt gebuͤdt vnd lehrt /
De ys nicht vele laues werdt /
Vnd ys yn Narrheit gantz vorkert.
De vp Woker ſettet ſyn heyl /
Dem ys ſyne Seel gantz wolfeyl /
Vnd hefft mit Gade nenen deel /
Vnd ys des Duͤuels gantz vnd heel.
Thor Kercken ein ytlick ſchal ghan /
Van Suͤnden vnd Arbeide gantz affſtaͤn /
Am Vyrdag / Geſind / Frouwen vnd Man /
Veel Gecke holden hyr nichts van.
Schmy
41
Schwyge / lyde vnd ock vordrag /
Dyn herteleidt nicht einem ydern klag.
An Godt dem Heren nicht vortzag /
He gifft vnd helpet alle Dag.
Ach Godt / wo ys vordoruen alle Weldt /
Wo ſtarck licht Vntruͤwe tho Veld.
Wo hart licht Gerechticheit gefangen /
Wo ſehr deith Vngerechticheit prangen.
Pax licht yn kranckheit mechtich ſehr /
Iuſtitia vindt men jtzs weinich mehr.
Lex ys faſt worden auerall blindt /
Honor mit allem Grad vorſchwindt.
Clerici meiſt boͤſe Exempel geuen /
Populus deith ock darna leeuen.
Haue Megde / Stauen Megde / Horen vnnd
(Ammen /
De hoͤrn thoſamen yn einem Stammen.
Traͤcheit vind men yn allen Geſchlechten /
Voͤruth yn Denſtmegden vnd Knechten.
Deſſe hoͤrn nicht manck de Gerechten
Jdt behoͤrt ſick anders / wenn ſe ydt bedechten.
Neen beter Narr ys yn aller ſaͤck /
Men de ſick alltydt deith gudt gemack.
Vnd ys ſo traͤch / dat he vorbrendt /
Syne Schenebene / ehr he ſick vmm wendt.
De trag Minſche ys nemandt nuͤtte /
Denn dat he ſy ein Beerbuͤtte /
Vnd dat men en late ſchlapen lang genoech /
Sitten by dem Auen / ys ſyn geuoech.
Dem arbeides Manne volget Salicheit /
Dem Leddichgenger volget alle leidt.
Dem Leddichgenger ſtraffet Godt de Herr /
Vnd gifft dem Arbeider lohn vnd ehr.
F
Der
Der Leddichgengers nimpt de Duͤuel war /
Vnd ſeyet ſyn Saͤdt gerne dar.
Neen Gudt waſſet gern yn des tragen Huß /
Men Dreck / Schorff / Floͤ vnd ock Luͤß.
Dith ſynt des Tragen dachlikes Geſte /
Jck weth nicht / welcker van deſſen ſy de beſte.
Ein traͤch Narre ys nicht veel werdt /
Ja / ſelden wiſchet he ſynen Stert.
Dem vulen edder vnluſtigen Doren /
Den ethen de Luͤſe aff de Ohren.
By groten Maͤltyden vnd Panckatern /
Deith menger ſchaͤm vnd tucht vorlern.
Denn ſelden wert van doͤget geredt /
Am vullen Diſch / ydt ſy denn geſpoͤtt.
Wol rouw wil hebben allhyr vp Erden /
De mach dort wol vnrouwich werden.
Wultu by Chriſto weſen fyn /
Schick dy / ydt moth gecruͤtziget ſyn.
De gewint de Suͤnd vnd vorluͤſt de tydt /
De ſtedes by dem Spele licht.
Wat beroͤmeſtu dy der Titel groth /
Vnd biſt an den rechten Kuͤnſten bloth.
De dar ys gelert / dem do ick Ehr /
Van welckerm kuͤmpt alle Werdicheit her.
Men ſprickt / lang tho Haue / lang yn der Hell /
Wol ſyn Geweten raden wil /
De myde den Hoͤff / dat ys myn radt /
Wente Heren gunſt yn twyuel ſtaͤth.
Ryck willen ſyn vnd dartho recht /
Dat rymet ſick als ſchlim vnd ſchlecht.
Gheit ein Kameel doͤrch dat Nateloͤr /
So wert de Ryke ym Hemmel ein Herr.
Kindt
42
Kind vnd ock Kindes Kinder veel /
De helpen dy balde thom deel /
Vnd laten dy nichts ynt Huß /
Wat nicht wil ghan / dregen ſe henuß.
O Rom do dy ein Koͤninck plach tho regern /
Werſtu egen yn mengen manern.
Darna woͤrdeſtu yn Fryheit geehrt /
Van einem gemenen Rade regert.
Ouerſt do men na Houart ſick ſteld /
Na Ryckdom vnd na groter Geweld /
Vnd Boͤrger wedder Boͤrger fecht /
Vpt Gemene beſt hadd nemand acht.
Do ded de Gewaldt ein deel vorghan /
Thom leſten einem Keyſer vnderdaͤn.
Vnd yn ſoͤlcker Gewaldt vnd ſchyn /
Biſtu voͤfftein. hundert Jaer geſyn.
Vnd ſteds genamen aff vnd van /
Glyck wo ſick minnern deith de Maen.
Als de Maen ſick minnert vnd affbrickt /
So ys dyne Gewaldt tho minring geſchickt.
Wold Godt dat du ock groͤtedeſt dick /
Vnd werſt ock ſo dem Mane glyck.
Etlike menen / de hillige Dach ſy erdacht /
Dat Godt klein Arbeidt nichtes acht.
Dat men hoͤldt Bredtſpil vnd Brickenſchlach /
Vnd ſitt by den Karten den gantzen Dach.
Dat vale Perdt ſe ſtryken vnd leiden /
Er woͤrdekoͤnen ſe ſo bereiden.
De leſen Veddern / de ſtryken Plumen /
Vnd voͤrn dat ſpil ſuͤß vnder dem Dumen.
De leeff koſet / de runet heimlick yn den Ohrn /
Doͤrch ſoͤlcke wert menge Saͤck verworn.
F ij
De
De men ſelden tho Rechte kan klaren /
Suͤß kuͤmpt mennich vort yn korten Jaren /
Dat he ſick Teller licken ſuͤß erner /
Mennich doͤrch Legen wert ein Herr.
De de Plumen effte Vlen ſtryken kan /
Vnd mit dem valen Perde vmm ghan /
De wert tho haue wol geehrt /
Erbarheit men dar nicht begert.
Dat ſchal men recht alſo vorſtahn /
Tho Haue ys ock mennich fraͤm Man /
Men de wert ſo nicht voͤrgetagen /
Als de mit dem valen Perde ploͤgen.
De koͤnen de Wulle vnderſtrouwen /
Vnd den Heren de Negel klouwen.
Wol am klenen vnſparlich ys /
Mach werden ryck tho nener friſt.
Des Herten Oge gifft neen Pandt /
Jdt gheit doͤrch Meer vnd alle Landt /
Doͤrch Hemmel vnd Helle nedder /
Vnd kuͤmpt doch ſchnelle herwedder.
Men vanget wol Wyff vnd Man /
Gedancken nemandt vangen kan.
De Bande moͤcht nemandt vinden /
Darmit men de gedancken moͤcht binden.
Ein Frouw ſo gern van wyßheit hoͤrt /
De wert nicht bald yn ſchand vorkert.
Drunckenheit den Armen maket /
Dat he ſick vor Ryck jo achtet.
Den Zagen maket ſe haders vull /
De Stummen maket ſe reden wol.
Dartho oͤpent ein vuller Mundt /
Wat he gedencket yns Herten grundt.
Mei=
43
Meiſter Fumfey ys hyr mit der Alkemye /
Jck ſett ock vam Wyue darby /.
Clawes Eſels Ohr nu frag ick dy /
Efft ock groͤter bedroch vp Erden ſy /
Nye vnd oldt menget men thohope /
Vnd geldt alleins men ym kope /
Jdt ſy Herinck / Hoppe / Auet edder Krudt /
Jodoch moth ydt vor vull ghan vth.
Jtzlick mit valſcheit tho vorkoͤpen begert /
Nene Kopenſchop ſteith recht yn ſyner werd.
Salich aͤn twyuel ys de Man /
De ſick vor valſcheit nu hoͤden kan.
Entechriſtes Geſellen de varn darhen /
Er Geſelſchop ys groth vnd nicht klein.
Ein yder kan nicht tho nouw thoſehen /
De valſchen Narren ſynt de ick mein.
Gude Lehr hoͤldt mennich vor tandt /
Vnd vart alſo yn Schluraffen Landt.
Se ſparn nicht noch See edder Sandt /
Jodoch ere Reyſe ys nichts bewandt.
De Schluraffen ſynt noch menger hande /
Er Schip quam eins yn deſſe Lande /
Vnd leth der Narren hyr ſo veel blyuen /
Dat men ſe nicht wol kan vordryuen.
Doch moͤcht men vp ſe denn wol dencken /
Jn der Flaßarne dat Flaß mit en ſencken.
Wente de Schluraffen ſynt gerne graue Knodaſt /
Se ſcholden dat Flaß nedder druͤcken vaſt /
Jn Weſtualen vnd ock in Saſſen /
Dar veel Flaſſes plecht tho waſſen.
Dar plegen de Megde lude tho ſingen /
Wenn ſe dat Flaß thor Roͤſte bringen.
F iij
Se
Se plegen dat deep ynt Water tho ſencken /
Denn moͤten ſe der Schluraffen dencken.
Doch ſcholden ſe aͤn huͤlp mit nenen dingen /
De Schluraffen ſuͤß tho Bade bringen.
Beguͤnde men etlike ſo tho doͤpen /
De andern ſcholden wol bald tho Schepe lopen.
Vngeuall kuͤmpt mengem thor Handt /
Hefft doch nenen Baden darna geſandt.
Ein wyß Wan ydt beth affwenden kan /
Daruan ſprickt hyr Sebaſtianus Brandt.
Vngluͤcke mennich nicht gern lydt /
Vnd ringet darna alle tydt.
Daruͤmm ys nicht wunder daran /
Efft em dat Schip woͤrde vnderghan.
Efft wor ein vngluͤck ys ſuͤß klein /
So kuͤmpt ydt doch ſelden allein.
Wente na der Olden Sproͤke vnd ſag /
Vngluͤck vnd Dreck waſſen alle Dag.
Men ſchal ein klein Vngluͤck affwenden /
Vp dat neen groͤter kam thon Henden.
De ys ein Narr de anders deith /
Ein klein nicht lang allene ſteith.
Kuͤmpt dy quadt tho / wat ydt ock ſy /
Tracht dat neen arger kam darby.
Kanſtu ſo moͤte dem klenen gerad /
So kricht dat grote nene ſted ſo drad.
Etlike er Hend waſchen vorgeten /
Wenn ſe tho Diſche willen ghan ethen.
Etlike ſyne ock van den vnwitten /
Se ghan yn ſoͤlcke ſtede ſitten /
Dar ein ander werdiger tho weer /
Dem ſe ſuͤß beden klene Ehr.
Moͤten
44
Moͤten offt lyden woͤrde vnd bed /
Ruͤcke wat nedder tho deſſer ſted.
De ſchande lidt he denn mit recht /
Als de Herr ym Euangelio ſecht.
He ys ein Narr / ya ein grauer Gaſt /
De ſuͤß erſten yn de Schoͤtteln taſt.
Voͤrdert ſick ſuͤlueſt erſt mit ruwen /
Vor andern Geſten / Heren vnd Frouwen.
Hoͤldt ydt ſuß vor ein groth Gluͤck /
Taſtet auer na dem beſten ſtuͤck /
Dat denn em offt valt dar nedder /
Vpt Diſchlaken efft vp de Kleder /
Dar he ſick ſuͤß nichtes vor hoͤdt /
Freth haſtich / vnd ſchluͤckt als ein Roͤdd.
De Mundt he bauen der Schoͤtteln hoͤldt /
Wat em daruth auer de Lippe voͤlt /
Suͤß yo nicht kame tho ſpilde /
Deſſe hoͤrt yn der grauen Narren gilde.
Blifft em vmme de Mundt / wo weinich ydt ſy /
Van Vette bekleuen efft van Bry /
Wiſchet nicht erſt ſyne Mundt fyn /
Drincket ſo van dem Beer vnd Wyn /
Dat dat Vett bauen ym Beker ſchwimpt /
Ein ander dith vor grote walgering nimpt.
Jdt hefft ock mennich Narr deſſe wyſe /
Wenn he ym Munde kouwet de Spyſe /
Drinckt denn ock glyck einem Dwaſe /
Maͤckt Suppen ym Beker efft Glaſe.
Kuͤmpt em ſuͤß Spyſe vth dem Munde /
Dat fluͤth ym Beker / efft gheit tho grunde.
Hoſtet vnd pruſtet yn vnuornufft /
Dat ydt auer Spyſe vnd Gedrencke ſtuͤfft.
F iiij
Puſtet
Puſtet vnd bleſt ock ſuͤß daryn /
Neſedroͤpel / ſeuert auer den Kin.
Dat kan he nicht ſo nouw denn maken /
He wil ock ſpreken van velen ſaken.
Ja / wenn he de Spyſe nuͤttet /
He ſprickt / einem andern vnder Ogen ſpruͤttet.
Suͤth hyr vnd dar vmm als de Apen /
Wo ydt yn den Winckeln ys geſchapen.
Als ein Schwyn ſchmackt he / ſchmack / ſchmack /
Fuͤllet dewyle vull den Dreckſack.
Mit dem Munde he ſehr ſchmacket /
Vntuͤchtige ding he ſprickt vnd ſchnacket.
He wil veel ſeggen / ya vnnuͤtte waſchen /
Dat klinget als Kodreck yn der Taſchen.
Mit flyth deith he ſick darhen kern /
Wo he veel Spyſe moͤg vortern.
Drincket ock nichtes deſte myn /
Negen Duuen toͤg ein babbert moth ſyn /
Dat he vor einen klenen Drunck rekent /
Syn ethent / ſittent edder ſprekent /
Leth deſſem Narren yo gar nicht /
Noch menet ſodan armer Wicht /
Neen an dem Diſch ſy em gelyck /
Jn hoͤueſcher tucht hoͤldt he ſick ryck.
Dat hefft de Geck doch nuͤ gelert /
Vnd ys yn aller tucht vorkert.
Wenn denn de Narr ys druncken vull /
He ſchryet als einer de dar hefft den ſchrull.
Na em moth hoͤrn ein yderman /
Dat he veel brabbeln vnd reden kan.
He ſecht van ſpringen / vechten vnd ſteken /
Andern leth he neen wordt ſpreken.
Leth
45
Leth Windt vthghan thor achter Doͤr /
Schucket vnd ſchnucket ſuͤs achter vnd voͤr /
Achterredet mengen guden Geſellen /
Neen ander wyßheit kan he vortellen.
He ys ein Narr / ya vp myn Eydt /
De by dem Diſch ſick ſchrubben vnd kleyt.
Wenn he ſick ſuͤß begindt tho ſchrubben /
Stoͤth he de Soͤßuoͤttling van der Kruͤb
De he ſuͤß darſuͤlueſt yo ſoͤcht /
Sodan Narre gar nichtes doͤcht.
He betaſtet offt ſyn achter Port /
Vnd gript denne thor Spyſe vort.
Ein Narre yſt wenn he wat ſecht /
Sick denne vp de Tafeln lecht /
Mit einem Ellbagen efft twe /
De Narrheit ys mennigerley.
Beweget den Diſch ane nodt /
Suͤß kricht de Kanne offt einen ſtoth.
Kroͤſe vnd Gleſe vallen vmm /
De Narre nimpt ſuͤß vele rhum.
So ick dat doch recht mercken kan /
Twe ander leten ſick wol negen daran.
Dar ys ock ein Narr de heth Schmuddepott /
De ſitt by dem Diſche als ein Sott.
Nene tucht hefft he nicht gelert /
Dat Brodt he ſaluet vnd beſchmert.
De bekere / Stoͤpe / efft wat ydt ſy /
Mit vnreinen Henden van Vett efft Bry.
Etlike ſick by dem Diſche bewyſen /
Vnd ſick an grote druͤncke pryſen.
Einen fruͤndtliken Drunck dem andern tho /
Suͤpt grote toͤg / ya als ein Ko.
F v
Deſſer
Deſſer Diſch Narren ys ſo veel /
Jck ſe hyr all nicht ſetten wil.
Wenn ick doch deſſe Narren all kend /
So woͤrde ydt eine lang Legend.
Ein Schipper kan ſe ein maͤl nicht voͤrn /
Alle de yn deſſe Narrheit hoͤrn.
Jdt ys wyßheit by Jungen vnd Olden /
De alle Man kan tho Fruͤnde holden.
Suͤß behoͤrt my ock flytich tho trachten /
Dat my de Frouwen nicht vorachten.
Moͤchten hyr menen / ſe wern vorgeten /
Dat ick ſe nicht hyrmit wold ſetten.
Synt Vaſtelauendes Narren etlike Mans /
Alſo ſynt ock nu heel vnd gantz
Ja etlike Vaſtelauendes Narrinnen /
Deſſe gelike ick der Apen efft Apinnen.
Wente dat alle tydt ſo geſchuͤt /
Na Apen / Apinnen ein yder ſuͤth.
Wil ick blyuen yn der Frouwen gunſt /
So moth ick bruken liſt vnd kunſt.
Wert by my vorſuͤmeniß geſcheen /
So hedd ick my hyr groth vorſehen.
Jdt ys beſt / dat ick ſe nicht vorgete /
Se ock hyr yn den Vaſtelauendt ſette.
Wat groter ſorg ſe daruͤmm dregen /
Allhyr vnd ock ein ander wegen /
Wo ſe ſick willen vp putzen ynt beſt /
Thom groten Vaſtelauendes Feſt.
Vp dat ein yder ſe moͤg angapen /
Als men ſuͤth an Apinnen vnd Apen.
Dar kamen denn ſuͤß veel Narren thor ſted /
Tho ſehende der Narren vnd Narrinnen tred.
Efft
46
Efft ſe den Narren trede maken recht /
Dar kuͤmpt de Maget vnd ock de Knecht.
Frouw Geßke / Bartke vnd Gretke /
Katrine / Juͤttke vnd Agnetke.
Clawes / Kuntze vnd Henſelyn /
Ock de doͤgenthafftige fyne Geſell Koppyn.
Ein Narrinne der andern wittlick deith /
Jn der Kercken wil ick juw ſeggen beſcheidt.
Kercken noch Feſtdag ſchonen ſe nicht /
Dar moth ydt ſyn all vthgericht /
Van Klenoͤden heel tzyring vnd gantz /
Ock van Vaſtelauendes Narren dantz.
Suͤth Hebel van Taleken einen nyen Vundt /
Ja wold de ock koſten mennich Pundt /
Den wil ſe ock hebben / vnd wat weſen /
Hyruͤmm moth ſe de Kamerlectien leſen /
De ſe ſuͤß leſt dem Narren eren Man /
De vor der Narrinnen nicht ſchlapen kan.
Se ſprickt / ſe hebb veel Brudtſchattes gebracht /
Deſſe Lectie waret de halue Nacht / etc.
Wor neuen ein Buer wert ein Herr /
Dar gheit ydt auer de Armen ſehr.
Kricht he denne yo grote macht /
So weth he ſuͤluen nicht na wem he ſchlacht.
Dencket nicht van wem he ſy gekamen /
Men ſyn egen vordeel vnd framen /
Dat gheit vort yn all erem ſpeel /
Deſſe ſynt by dem Regimente veel.
Soͤlcke hoͤrn ock nemandes bede /
Dar volget denn de groffheit mede.
Er mening ys meiſt / bringet men her /
Dith ynt erſte / vnd denn noch mehr.
Deſſer
Deſſer gyrigen Wuͤlue ys nu veel /
De pryſen vor ſick de beſten Morſeel.
Koͤnden ſe redden mit klenen ſaken /
Dat gemene beſt / ſe moͤchten nicht raken.
Wol hyr ſitttn wil vnd raden /
De ſchal ſyn van ehrliken daden.
Bedechtich / ſtill vnd vorſchwegen /
Vnd alle Sake na nodtrofft erwegen.
Ock ſachtmoͤdich / guͤdich vnd mild /
Syn raͤdtſchlach nicht gudtduͤnckel efft wildt.
Vnd ſchwygen beth men en deith fragen /
Alßdenn ſyne mening darup ſagen.
Vnd ſteds raden thor rechten baͤn /
Vnd daryn egen nuͤtte nicht ſehen an.
Sunder dem rechte na trachten /
Vnd eins andern radt nicht vorachten.
Vnd wat he nicht vorbetern kan /
Schal he vngere formert lahn.
Ock nicht vnderdruͤcken den Armen /
So wert ſick Godt ſyner erbarmen.
Hyran geſchuͤt des Heren geuallen /
So ſecht Syrach am Erſten vnd yn allen.
Eins Minſchen wordt ys nicht geſecht /
Hoͤr des andern Wordt vnd do recht.
Godt de Herr ein rechtferdich Richter ys /
Wert kamen tho richten / des gloͤue gewiß.
Holdt dyn Lyff vnd ock de Borſt warm /
Vnd guͤth nicht tho veel yn dyne darm.
Ruͤck dem Ketterlin nicht tho na /
Wultu werden oldt vnd grauw.
Wol dar wil des Morgens nuͤchtern drincken /
Vnd nicht thouoͤrn ethen ein boͤten vam Schincken /
Vnd
47
Vnd des Nachts ghan ſpad yn der Vlenflucht /
De kricht tydtlick de Waterſucht.
Dat Loddern / Dobbelen vnd Speel /
Mit Karten / ſchwern vnd vortern veel /
Vnd voͤrloͤgen Frouwen vnd Man /
Wol dat nu vp Erden nicht kan /
De ys jtzundes gantz vnwerdt /
Dat ſyner nemandt mehr begert.
Dat Spil / Berchwerck vnd Alchemy /
Dat ſynt doch ſoͤlcker hendel dre /
De mengen ein Kappe dhon ſchnyden /
Dat Frouw vnd Kindt offt hunger lyden.
Jn der Stadt ſchaltu nicht wanen /
Dar dyne tering mehr ys als dyn ynkamen.
Groth flyth vnd moͤye lechſtu an ein Wyff /
Ein ander lecht darup ſyn Lyff.
Du gheiſt houeren vor dat Huß /
Eine Kamerlog wert dy heruth.
Du heffſt einen Schloͤtel thor Doͤr /
Ouerſt ynnen ys de Regel daruoͤr.
Vnd gheiſt vmm yn regen vnd katt /
Vnd beſchlepſt dy als ein Vnflath.
Scholden de nicht alle Papen ſyn /
De nicht vorſtaͤn dre woͤrde Latin /
Vnd ſcholdt men de all vordryuen /
Wor woͤrde dat druͤdde deel der Papen blyuen.
Vnderredinge twyer Perſonen.
WEs willich vnd demoͤdige dy /
Vnd mit geduldt veel auerſehe.
Nim an tho danck wat men dy doth /
Datſuͤlue bringet dy Ehr vnd Gudt.
Na
Na dyner Lehr hold ick my wol /
Noch weth ick nicht wat ick dohn ſchal /
Dat ick ock moͤchte werden Ryck /
Segg my wo ick datſuͤlue erſcklych.
Holdt truͤw vnd gloue / dat ys myn raͤdt /
Wat du redeſt dat holdt mit der dadt.
Wenn du alſo loeffwerdich biſt /
So werſtu Ryck yn korter friſt.
Och Vader / ryke bin ick ſchon /
Wat my geuelt mach ick wol dohn.
Jck hebb Gudes genoch / nu ſegg mehr /
Wo auerkaͤm ick Gewaldt vnd Ehr.
Och leue Soͤn na Gewaldt nicht tracht /
Wente Ehr vnd Gewaldt wol Houart macht.
Jck warne dy / went deiſtu dat /
Dy volget daruth groth nydt vnd haͤt.
Wat ſechſtu my du olde Man /
Js men my vyendt / wat licht daran.
Wenn ick hebb Gewaldt / Ehr / Gudt vnd Geldt /
Acht ick nicht Fruͤndtſchop aller Weldt.
Vth nydt kuͤmpt Krych vnd wedderwill /
Wes du in dynem Herten ſtill /
Vnd holdt frede mit yderman /
So blifft beid Gudt vnd Ehr beſtaͤn.
Jck hebb des Guds mehr denn genoech /
Velichtſo vinde ick myn geuoech /
Dat ick erlang groth Loff vnd Pryſs /
Jck volg dy nicht du olde Gryſs.
Hoͤdt dy vor Krych / Krych ys nicht gudt /
Hoͤdt dy vor Krych vnd auermodt.
Vor krygent do dy wol bewarn /
Doͤrch krygent werſtu yn armodt varn.
Den
48
Den guden Raͤdthebb ick voracht /
Daruͤmm bin ick wedder gemacht /
Ein Sudeler wo ick thouoͤrn was /
Dartho broͤcht my Krych / nydt vnd haͤt.
Frede ys tho allen dingen gudt /
Wor den ein yder holden doth /
Dar wert klein Gudt gaͤr wol dyen /
De Ouericheit nichts vornyen.
Och gantz ſelden kuͤſſet de Wulff den Hundt /
Jn rechter truͤw vp ſynen Mundt.
Wenn de Duͤuel tho Hemmel vart /
Vnd ein Wulff thom Schape wert /
So werden Paweſt vnd Luther eins /
Der beiden geſchuͤt yo gewiſslick neins.
Noch wil men veel daruan tractern /
Dat ys Geldtmoͤye vnd tydt vorlern.
Denn Gades Wordt blifft ewich ſtaͤn /
De Paweſt moth tho boddem ghan.
Neen middel ys tho vinden hyr /
Wat maken wy denn mit vnſer moͤy.
Veel reden ys nicht gudt /
Vorwar wol dat nicht doͤth /
Dat ſchwygent ys dyn heyl /
Wat du weſt / des ſegg ein deel /
De valſche Tung brickt Bein /.
Alſo deith ein woͤrdtlin klein /
Beſchlut.
Nicht gedenck dat ick de Framen mein /
Van Schelcken red ick hyr allein.
Welcker dat nicht wol lyden kan /
Js aͤn twyuel ein ſoͤlcker Man.
FINIS.
Gedruͤcket tho
Hamborch by Henrick
Binder.
Z. V. C.
ANNO DOMINI.
M. D. CXIIII.