Transkriptionen


Transkription von WS₄: Schöne künstlyke Werldtspröke (VD16 S 3389)

[Lübeck]: [Balhorn, Johann d. Ä.], [Mitte 16. Jh.]. VD16 S 3389. BC 1801. 48 Bl., Oktav

Exemplar: Göttingen, Staats- und Universitätsbibliothek Göttingen: 8 P GERM I, 5917
Digitalisat: https://resolver.sub.uni-goettingen.de/purl?PPN826485421
Schoͤne kuͤnſtlyke
Werldtſproͤ=
ke / Darinne aller Stende /
Natur vnde Egenſchop affgemah=

let ſyn / doͤrch de Olden woleruaren Werlt=
wyſen beſchreuen / Allen Minſchen thor
Lere vnde Warninge / Exempel / vn=
de in Rymeswyſe kort voruatet /
Ock thom deel vth
dem
Reyneken Voſſe.

Glyck vnd Recht waret am lengſten /

Dat maͤckt men bruckt ydt am weinigſten.

WOl Godt dem Almechtigen vortruͤwet /

Vnd vp ſyne Wege buwet /

De kan nicht tho ſchanden werden /

Noch dort edder hyr vp Erden.

Salich vnd vorſichtich ys de Mann /

De ſick in froͤmder varlicheit ſpegeln kan.

Wultu boͤſe gedancken vorſchlan /

Moſtu wat dohn / nicht leddich gahn /

De leddichganck gloͤue my gewiß /

Ein Rouwkuͤſſen des Duͤuels ys.

Neen Meſt ſo ſcharp vp Erden ſchert /

Als wenn ein Buer thom Heren wert.

Ydt wart vp Erden nuͤ ſo ſchlecht /

Gewalt ginck ſtedes vor dat Recht.

Vnd hefft de Hundt yuͤ wat gedahn /

So moth he Ledder gegeten han.

Wor de Herr dem Volck ys tho ſtreng /

Denſuͤluen beleuen ſe nicht in de leng.

Doͤget hefft voͤrtyden Eddel gemacht /

Ytzundt deyth ydt de houart vnd pracht /

Wol ytzundt veel Freten vnd Supen kan /

De ys nu ein recht Eddelman.

Groter Heren thoſage vnd Lercken geſanck /

Klinget wol vnd waret nicht lanck.

Wol recht einen Mann erkennen wil /

De mercke en / vnd werde ſyn Mitgeſell.

Wol ſick ytzundt doͤrch Kopenſchop wil begahn /

De moth vaken ſyn wahr ſeggent lahn.

Thom Marckede yderman weinich geyth /

Dem ſyn gemoͤte nicht na gewinſte ſteyth /

Dat Marcket wert ock nuͤmmer gudt /

Denn ſo men den Doren ſchaden doeth /

A ij

Denn

Denn wenn de Dorn tho Marckede lopen /

So koͤnnen de Kramers bald Geldt kopen.

Nemandt vp Erden ſo recht doth /

Dat allen Minſchen duͤnckt weſen gudt.

Hedden wy alle einen Gelouen /

Godt vnd dat gemene beſte vor Ogen.

Guden Frede vnd recht Gerichte /

Eine Ele / Mathe vnd Gewichte.

Eine Muͤnte vnd ock gudt Geldt /

So ſtuͤnde ydt wol in der Weldt.

Ein Kramer de nicht gerne luͤcht /

Ein Juͤde de nemandt bedruͤcht.

Ein Water dat ahn ſchaden fluͤth /

Ock ein Wulff de nene Schape thoryth.

Vnd ein Woͤkener ſunder Geldt /

Dat ſynt vyff Meerwunder in der Welt.

O wo wee deme ys / De vele ſchuͤldich ys /

Vnd hefft nene friſt / Weth ock nicht wor Geldt ys.

Nydt / Homodt / Egen nuͤtt vnd boͤſen Raͤdt /

Jeruſalem / Troia vnd Roma vorſtoͤrt hat.

Egen nuͤtt / wreuelſch / Raͤdt vnd vorborgen haͤdt /

Vorderuen noch ytzundt menge gude Stadt / ⁊c.

My duͤnckt nicht / dat veel Luͤd moͤgen /

Veel Waͤr vorkoͤpen aͤn grothe loͤgen.

Denn legen vnd dregen ſynt ſo werdt /

Tho allem koͤpende men erer begert.

Menn ſprickt dat ſy ein ſalich Mann /

De der Arſtedye entberen kan.

Neen Arſte purgert ſo gaͤr mit heil /

He nimpt des guden ock ein deel /

Doch ein Arſte de lang hefft practicert /

Der Kunſt vnd eruarnheit nicht entbert.

Den

3

Den ſoͤke de Krancke / nicht ahn nodt /

Sunder metich leeuen / dat ys myn raͤdt /

Hoͤde dy vor de Medicorum Recipe,

Vor der Juriſten Codice,

Vnd vor der Alchimiſten Sublime,

Suͤß werſtu mit eim leddigen Buͤdel tho Marckede
(gehen.

Egen nutt vordryfft alle rechte /

Alle Fruͤndtſchop / Geſelſchop vnd Geſchlechte.

Vnd wenn de egen nutt nicht weer /

So weer dat Euangelium nemandt tho ſchwer.

De ſynem Arſten de Warheit nicht ſecht /

Vnd ſynem Preſter bichtet vnrecht.

Vnd ock vnwaͤr ſecht ſynem Aduocat /

Wenn he by en ſoͤcht guden raͤdt /

De hefft ſick allein voͤrgelagen /

Vnd ſick mit ſynem ſchaden bedragen.

Du ſchalt mit Arbeyde na Gude ſtreuen /

Glyck alſe woldeſtu hyr ewich leeuen.

Vnd doch ſtaͤn darby in ſteden ſorgen /

Alſe ſcholdeſtu ſteruen huͤdt edder morgen.

So ſchoͤn ys nemandt noch ſo werdt /

De Dodt mackt dat men ſyner nicht begert.

Wo leeff de Minſche ock leeuendich ſy

So ys he doch na dem Dode bywaning fry.

De ys vorwaͤr ein Narre recht /

De veel vnkoſt an Jagent lecht.

Sick ſuͤlueſt grothe moͤye andeith /

De eddele tydt darmit henne geith /

Vnnuͤtte / vnd ock de Joͤget mede /

Ock maͤckt ydt nicht gude ſede /

Desgelycken veel Huͤndt vnd Seydenſpeel /

Bringen neen nuͤtte vnd koſten veel.

A iij

vanget

Vanget he ein Raphoen tho etlyker ſtundt /

Efft einen Haſen / de ſteyth wol ein Pundt / ⁊c.

Vorſoͤnde Vyende ſchal men ſchuͤwen /

Vnd nicht tho veel vortruͤwen.

Beſchert dy Godt ein temlyck gluͤck /

So wacht / dat dy de Gyricheit nicht druͤck.

Na Rykdohm yhl nicht tho ſehr /

Vp dat ſick dat Gluͤck nicht wedder kehr.

Wente ylendt ys nicht alltydt gudt /

Vnd maͤckt offt ein bedroͤueden modt.

Ein yder lathe ſick an dem genoͤgen /

Dat ſick tho ſynem Staͤde wil voͤgen.

Werdt he auer dyth tho veel begern /

So moth he dat groth vnd klein entbern /

Nemandt weth wor he Fruͤnde hat /

Denn ſo ydt em an de nodt ghat /

Alßdenn wert de rechte Fruͤndt erkandt /

De valſche Fruͤndt de wickt tho handt.

Wol einem / de gude Fruͤnde hat /

Wee dem / des ſyn troſt vp Fruͤnde ſtaͤth.

Ein Fruͤndt in der nodt /

Ein Fruͤndt in der daͤdt

Vnd ein Fruͤndt achter ruͤgge /

Vorwar dat ſynt dre vaſte Bruͤgge.

Gude Fruͤnde vnd ein vorſoͤcht Schwerdt /

Synt in noͤden veel Geldes wert.

Mit Liſticheit brick dynem Vyende ſyn vntruͤ=
(we /

Darmit ſyn boͤßheit dy nicht bring in ruͤw.

Denn dyne vorluſt / ſchad / ruͤw vnd leydt /

Bringen dynem Vyende ſuͤß grote froͤlicheit /

Voͤrtyden was dat ein groth Loff vnd Ehr /

Wol ſynen Vyendt leth kamen tho glyker wehr.

Ytzundt

4

Ytzundt wert gelauet vnd geroͤmt in Krygen /

De ſynen Vyendt kan vnd weth tho bedregen.

Wol alltydt volget ſynem egen Hoͤuet /

Vnd gudem rade nicht volget vnd gloͤuet.

De achtet vp gluͤck vnd heyl gantz klein /

Vnd wert bald ſyn vorderuent ſehen /

Ein wyß Mann Fruͤndes raͤdt nicht voracht /

Wor veel rade ſyn / dar ys gluͤck vnd macht.

Wehe dem Heren / welcker leuer hat /

Einen Pyper alſe einen truͤwen Raͤdt.

De mehr achtet der Huͤnd vnd Voͤgel ſpeel /

Als dat he hebb gelerder Luͤd veel.

Do Roboam nicht volgen wold /

Den olden Wyſen / alſe he ſchold.

Vnd volgde den Narren / do vorloer

He tein Geſchlechte / vnd bleeff ein Doer.

Wultu dat dyn anſchlach wol vort ghat /

So holdt en heimlyck in dynem Raͤd.

Wol ſynen anſchlach ſynem Vyende apenbart /

Erlanget ſelden gudt gluͤck vnd woluart.

Gebruke nicht auerig vnd vnnuͤtte wordt /

Spotte nicht den einen hyr / den andern dort.

Ydt ys nicht fyn de Luͤd beſpotten /

Soͤlckes gehoͤrt Narren tho / edder Sotten.

De hillige Schrifft ſchal men billyck lauen /

Denn ſe geyth allen Kuͤnſten bauen.

Wente alle ander Kuͤnſte gebrecklyck ſynt /

Doͤrch diſſe werde wy Gades Kindt.

Twe Ogen / twe Ohren / vnd eine Mundt /

Hefft de Minſche / dat ſy em kundt.

Wat he hoͤrt vnd dartho ſuͤth klar /

Dat he dat alles nicht ſpreke apenbar.

A iiij

Js

Ys ydt nicht ein wunderlyck dinck voͤran /

Dat de Warheit nergen blyuen kan.

Wol de Warheit ſecht / de hefft nichts daruan /

Denn nydt vnd haͤdt / dat ys ſyn lohn /

Wol nu de gruͤndtlyke Warheit wil voͤren /

Vnd de Werldt mit der Warheit roͤren /

De kuͤmpt in angſt / yamer vnd nodt /

Moth ock entlyck daruͤmm lyden den Dodt.235

Dat ys vorwar ein vorſtendich Mann /

De ſyner Tungen wol raden kan.

Veel beter ys ſchwygen vnd gudt gedencken /

Alſe mit ſpreken einen andern krencken.

Welcker nicht vorderuen wil /

De hoͤde ſick vor Loͤgen vnd Spil /

Vor Kopen vnd ock Boͤrgeſchop /

Vor Wyuer vnd boͤſer Geſelſchop.

Jck weth ein Krudt dat heth Mala Mulier,

Dar hoͤde dy voͤr prudenter.

De dar hefft eine Frouwe junck van Jaren /

Da lathe ſe nicht vaken vth Meyen varen.

Ys ſe ſchoͤn vnd der Werldt wol werdt /

Ja mennich Mann ſe denn ock begert.

Demſuͤluen Manne rad ick int beſte /

He neme int Huß nicht veel Geſte.

Tuͤchtich ehr kricht baldt ein wandel /

De Werldt ys nu vull van ſoͤlckem handel.

Grothen Heren vnd ſchoͤnen Frouwen /

Schal men veel denen vnd weinich truwen.

Wol leeff hefft wat he leuen ſchal /

Dem ys mit einer Ehefrouwen wol /

Wente nemandt drecht ſo hogen moth /

Eine Frouw gyfft em kyues vnd haders genoech.

Wol

5

Wol veel bolet mit ſchoͤnen Frouwen /

De wert nene Stenen Huͤſer buwen.

Wente ein ydtlyck Boler moth milde ſyn /

Wil he geleuet ſyn van den Froͤuwlein fyn.

Ein fraͤme Frouw ys veel ehren werdt /

Dar ſe geyth all vmme den Herdt.

Ein ehrbar Frouw ys van ſeden ſchon /

Ein tuͤchtige Frouw ys eres Mannes Kron /

Vnd eine Frouw eddel van Naturen /

Er pryß ſchal ſyn bauen alle Figuren.

Eine Frouw ick nicht ſehr lauen kan /

De vngern ys by erem Mann /

Van velen andern wil weſen geſehen /

Drecht veel Geſchmuͤcke groth vnd klein.

Mydet er Huß / hefft des klene acht /

Diſſe hefft Ehr vnd Tucht in klener wacht.

De nicht wil hebben ſyne Frouw allene /

Dem geſchuͤth recht / dat ſe wert gemene.

De mit ſyner Frouwen alltydt veel kyfft /

Vnd nicht gern in ſynem Huſe blyfft.

Vnd nimpt veel Geſte in ſyn Huß /

Dem bith vaken eine froͤmde Luß / ⁊c.

Frouwen de des Nachts vp der Straten gahn.

Vnd dat Voͤfftinck vmme den Vinger ſchlan.

Vnd de veel dantzen vnd drincken /

De lathen den Hundt gerne hincken /

Drinck vnd yth / Godt nicht vorgith /

Bewahr dyn Ehr / dy wert nicht mehr /

Denn vmm vnd an / Vnd bald daruan.

De Juriſte mit ſynem Boke /

De Joͤde mit ſynem geſoͤke /

Vnd dat vnder der Maget voͤrdoͤke.

A v

Deſuͤl=

Deſuͤluigen dre Geſcherre /

Maken de gantze Werldt erre /

Eth vnd drinck vnd hebb vor gudt /

Denn tydtlyck vorderuent wehe doth.

Du kanſt einen Penninck ſo bald ſparen ſchyr /

Als gewinnen / dat gloͤue du my.

Ydt ys wythlyck vnd apenbar /

De boͤſen Wercke de maken dat klar.

Dat de Truͤw van der Werldt geweken ſy /

Rechtferdicheit wanet er nicht mehr by.

So ys de Warheit ock nicht by er /

De Gloue ys ock voruelſchet ſehr.

De fraͤmicheit hefft by er neen ſtaͤth /

Vntruͤw ſe gantz beſeten hat.

Ein wol bewandert Wyff.

Ein Perdt dat vp den Hacken ys ſtyff.

Ein Knecht de veel Heren hefft gehat /

Darup henge nemandt ſynen Schatt.

Leue maket Lepel ane Holt /

Vth mengem yungen Geſellen ſtolt.

Wol dar lauet der Schniggen ſpringent /

Vnd des Eſels vthbuͤndig ſingent /

De quam nicht dar de Leopart ſpranck /

Noch dar ock de Nacktegal ſanck.

☞ Ein Eebreker moth diſſe veer Straffe ſtaͤn /

1. Als dat he wert in Armodt vorgahn.

2. Edder he werdt boͤſes Dodes ſteruen /

Schandt vnd Laſter vp ſick eruen.

3. Edder doͤrch Gefenckniß hart vnd ſchwar /

Wert he ehr vnd truͤwloß erkand apenbar.

4. Edder he wert vorwundt beth in den Dodt /

Vnd vorluͤſt ein Lidt in ſchmerte groth.

De

6

De endtlyke Kunſt der Alchimye /

Ys ſtelen / legen vnd bedregerye.

Vnd alltydt feylt ydt vmm ein Haar /

Dewyle du vplechſt dat Suͤluer dar /

Thom leſten ys des Meiſters gluͤcke /

Ja dat em entbrickt ein ſtuͤcke.

Solcks moth he halen auer Veldt /

Darmit ſo gyfft he dy Verſſen Geldt.

Dartho ys diſſe Kunſt gantz getruͤwe /

Vth gudem Suͤluer maͤckt ſe ruͤwe.

Mercke / efft du ock wyßlyck hapen biſt /

Vp gluͤck / dat nuͤwerl geraden ys.

Vnd efft du gloͤueſt der Warheit glyck /

Dat dy ein Armer ſchal maken Ryck.

Wes ſtets bereydt mit grotem flyth /

Nye tyding tho bringen alle tydt.

Ock mit Ogendenſt vnd Vederleſen /

So kanſtu lange im Denſte weſen.

Koſtede yder Loͤgen ein Luͤbſch pundt /

Men loͤg nicht ſo ſehr tho aller ſtundt.

Wol heimlycheit nicht ſchwygen kan /

Vnd mit bedregerye plecht vmm thogahn /

Redet ock ſteds veel als ein Doer /

Dar hoͤd ſick ein ydtlyck wyß Mann voͤr /

Daruͤmm hebb ick de Recht ſtudert /

Dat ick in Schalckeit worde geuoͤrt.

Veel boͤſer Saken im rechte ick ſchmuͤcke /

Vortoͤgering ys offt myn Meiſterſtuͤcke.

Vp twyſt vnd hader ſteith myn raͤdt /

Wor men my Geldt tho geuen hat.

Welcker Herr gern wyſe Luͤd by ſick ſuͤth /

Wenn he erer bedarfft / vnd anders nicht.

Den=

Denſuͤluen ſchal men ock allene lahn /

Wenn he ſe wold gern by ſick hahn.

Iuſtitia ys geſchlagen dodt /

Veritas licht in grother nodt.

Fallatia ys gebahren /

Fides hefft den ſtrydt vorlaren /

Daruͤmme ſo ſehe vor dick /

Den de Truͤwe ys yo mißlyck / ⁊c.

Do Adam radede vnd Eua ſpan /

Wol was doch do ein Eddelman:

De Voͤrſpraken koͤnnen de Saken wyth vthbre=
(den /

Vnd ere Nette na dem Wildtbrade ſpreden.

Se maken de Saken ſtrypet vnd bundt /

Vnd wegen vth dem Lode ein Pundt /

Se koͤnnen de Saken na vordele wol kluuen /

Vnd ere Hoͤuetluͤd mit valſchen geloͤfften huuen /

Soͤlcke Aduocaten van dubbelden ſinnen /

Moth men noch verne her gewinnen.

Se koͤnnen reden ſehr behende /

Vnd hefft doch offt ein beſcheten ende.

Se bruken ere Tungen thodegen /

Darmit ſe offt den Richter bedregen.

Wenn denn ſchal wegen de rechte Wage.

So wert dat geſettet in vele Dage.

Darmit de rechtferdicheit wert geblendt.

Vnd mennich arm Mann alſo geſchendt.

De mehr voruaret / vordaget vnd vorteert /

Alſe de gantze Hoͤuetſake ys werdt / ⁊c.

Wol rechte leue tho Godt hat /

Den nimpt men ſelden in der Foͤrſten raͤdt.

Denn ſelden ys tho Haue gebleuen /

De eintfoldich ys vnd nicht doͤrchdreuen.

Dat

7

Dat ys ein Narre in Lyff vnd Blodt /

De einem armen Minſchen vnrecht doth.

Recht oͤrdeln ſteith einem Wyſen wol /

Ein Richter nemandt kennen ſchal.

Suſannen Richters noch veel ſynt /

Wenn Raͤdt vnd Gerichte wil weſen blindt.

Vnd egen wille wil dryuen gewaldt /

So ys de Rechtferdicheit vaſt koldt.

De Schwerde ſynt ruſterich all beyde /

Vnd wille[...]uͤmmer recht vth der Schede /

Vnd nicht mehr ſchnyden / dar dat ys nodt /

De rechtferdicheit ys blindt vnd dodt.

Alle dinck ys vnderdaͤn dem Gelde /

De Geldt hefft kricht ock wol Welde.

Dat ys nu worden ſehr gemein /

Men vindt der Stede mehr denn ein /

Dar men Handtſchmering gern vpnemet /

Vnd dartho veel deith dat ſick nicht temet.

Geld / Nydt / Fruͤndtſchop / gewaldt vnd gunſt /

Thobreken nu Recht / Breue / Segel vnd Kunſt.

Her Geuert vnd Her Soͤtewordt /

De bringen nu veel dinge vort.

Ein Richter de Gaue nimpt ys nicht fry /

Schencke tho nemen maͤckt vorrederye.

Wol de Gauen beleuet vnd gern behoͤldt /

De kuͤmpt offt vmm ſyne gewaldt.

Dat Paweſtdohm ys der Laſter ſo vul /

Dat ydt nemandt beſchryuen mach gantz wol.

Welcker ock hefft voruoͤrt de gantze Weldt /

Vnd Chriſti Lydendt vorkoͤfft vmm Geldt.

De Paweſt hefft gebruket veel der liſt /

Vnd alle dinck vp Gyricheit thogeruͤſt.

He

He hefft ock veel Seelen in der Helle /

Mit Afflate gebracht tho vngeuelle /165.

Dat Geldt hefft nu den hoͤgſten grad /

Alle Kunſt / Ehr vnd Wyßheit ys nu vorſchmadt.

Gantz ſeltzam wert nu na dem Gelde geſtelt /

Alle boͤßheit ys nu tho kope vmm Geldt.

Als Woker / Mordt / vnd mennigerley ſchande.

Ock deßgelyken de Vorrederye der Lande / ⁊c.

De Werldt fruͤchtet des Pawſtes Bann /

Vnd gloͤuet / he ſy de h[...]lligeſte Mann.

Wowol doch all ſyn Bann vnd Floeck /

Ys glyck einer olden beſcheten Broeck.

Dat weth he ock ſuͤlueſt wol vorwaͤr /

Dennoch wor ſoͤlckes nicht ys apenbaͤr.

Dar gyfft he de Broeck tho kuͤſſen hen /

Vnd ſterckt den Narren eren Sinn.

Daruoͤr nimpt he er Gudt vnd Geldt /

Vnd blyfft ein HErr vnd Godt der Weldt

Diſſe Kappe zyrt my mynen Balch /

Dat ick darmit bedecke mynen Schalck.

Vnd mennigen im hilligen ſchyne /

Bedrege / dat he my gyfft dat ſyne.

Beſunderlyck in der leſten Nodt /

Wat he mit vnrecht gewunnen hat.

Vnd doch den rechten Eruen weth /

Vth gunſt ick velen radt vnd heth.

Dat ick weth / boͤſe vnd Suͤndtlyck ſyn /

Jck locke tho my de Froͤuwlin fyn.

Achte mehr wat in der Werldt geſchicht /

Alſe myner Regeln hoge plicht.

Denn wowol ick Godt ergeuen bin /

So ſteith doch in der Werldt myn ſinn.

Dan=

8

Dantzen / ſingen vnd ſpringen /

Ock mit ſchoͤnen Frouwen ringen.

Weer dat der Carthuͤſer Orden /

So weer ick vor langſt ein Moͤnnick worden.

Wol dar wil hebben ein reyne Huß /

De late Moͤnnicke vnd Papen daruth.

Denn Moͤnnicke / Muͤſe / Mutten vnd Maden /

Scheyden ſelden aͤn grothen Schaden.

Mit den Geiſtlyken vnd boͤſen Wyuen /

Schal nemandt baldt Scheldewoͤrde dryuen.

Junge Papen / olde Apen / vnd wilde Beeren /

Schal nemandt in ſyn Huß begeren.

Denn de Papen laten na einen Sproͤke /

Vnnd de Duuen einen roͤke.

De vns gude Euenbilde ſcholde geuen /

De voruelſchen ere Lehr doͤrch er leeuendt.

Ein yder Chriſte volge veel mehr /

Eins guden fraͤmen Predigers lehr.

Den ander twoͤlue / de vaſt wol lehren /

Vnd doͤrch ere Wercke er Wordt vorkeren.

Wenn de Leyen van den Papen vntucht ſehen /

So ſpreken ſe denn int gemein:

Ys dyth nicht ein Geiſtlyck man /

Wo ſuͤth he ſynen Orden an.

Wor de Abbet de Woͤrpel drecht /

Dar moͤgen de Broͤder ſpelen mit recht.

De der Gemeinheit yo denet /

Foͤrſten vnd Heren ſyn Geldt lenet /

Dartho veel Vuͤre wil boͤten /

De moth lyden ſuer vnd ſoͤte.

De olden gewaͤnten ſynt nu vorkert /

De groͤteſten Deue men meiſt ehrt.

De

De nu mit Practiken heimlyck kan ſtelen /

Dem deyth men de groteſten Ampte beuelen.

Acht nicht groth der boͤſen Regenten pracht /

Denn ernſtlyck ſtrafft Godt ere macht.149.

Wenn ſe nu kamen vor ſyn Gericht /

Dar men rechtferdige Ordel ſprickt

Denn alle gudt vnd quaͤdt hefft ſyn lohn /

Nichts vnuorgulden blyfft beſtahn / ⁊c.

De Werldt wil nemande lauen /

He koͤnne denn woͤten vnd dauen /

Wol Rouen / Krygen vnd Brandes begert /

Vntruͤw vnd Mordt / de ys ytzundt werdt.

Der Werldt loff nemandt gentzlyck hat /

Sunder de veel boͤſer Wercke begath.

Mennich ſynen Soͤn van ſick ſendt /

Vnd meint / ydt ſy gantz wol bewendt /

He meint / he ſchal doͤget leren /

So kan he nicht denn Geldt vorteeren.

Vnd kuͤmpt wedder tho Huß arger Doer /

Alſe he was do he erſten vthfoer.

Godt de HErr gyfft vns int gemein /

Alle gudt / ya groth vnd klein.

He ys ein Narr de dyth vorgeth.

Wenn he tho Diſſche ſick hefft geſett /

Gade denne ſuͤß dancket nicht /

De mach wol ſyn ein armer Wicht.

Nicht erſten de Spyſe benedyet /

Alſe ein Schwyn ſick thor Freterye flyet.

Gade gehoͤrt erſt danck daruoͤr /

Deyſtu ydt nicht / du biſt ein Doer.

Bede ein Vader vnſe / kanſtu nicht mehr /

Wente alle gudt gyfft vns Godt de HErr.

Dan=

9

Danckeſtu em nicht hyruͤmme mit flyth /

He vorgith dy wedder ein ander tydt.

He ys vorwaͤr ein ſalich Mann /

De nu ahne ſpott leeuen kan.

Mit ſpotte menniger vmmgeyth vnd leeuet /

De in grotem ſpotte ſuͤlueſt vaſte kleuet.

Wol dar valſchlyck Bichten doth /

Des vorgeuing wert ſelden gudt.

Alle vorgeuinge licht gantz dar nedder /

Men beter ſick denn vnd kehre wedder.

Dyne ſake ſette nicht vp tydtlyck gluͤcke /

Denn ydt hefft by ſick veel boͤſe nuͤcke.

Blyfft nuͤmmermehr in einem beſtandt /

Vnd daruͤmm wert ydt Gluͤcke genandt.

Men ſprickt / dem ſy Gluͤcke beſchert /

Dem wat wolgeuelliges wedderuert.

Dat vngewyßlyck kuͤmpt vnd ſteyth /

Vnd als ein ſchnelle Radt vmmegeyth.

De ſyne Kinder als ander Vnkrudt /

Leth vpwaſſen vnd quaͤdt van em ſuͤth.

Daruͤmme nicht ſtraffet / vnd ſe oͤuel vptuͤt /

Jnt leſte demſuͤluigen neen gudt geſchuͤth.

Egen Loff ſtinckt / ys ſcheldens werdt /

Vnd ys neen boͤſer dinck vp diſſer Erdt.

Wol veel fraget na nyen Mehrn /

De redet vele vnd luͤcht gern.

Soͤlcke vnnuͤtte Luͤd ſchaltu vormyden /

Wultu nicht vallen in groth lyden.

Selden wert ſynes Lydens raͤdt /

De ein boͤſe Wyff genahmen hat.

Wente nuͤ neen Deert erger wart /

Alſe ein Wyff van boͤſer arth.

B

Dem

Dem auerſt ein gudt Wyff wert beſchert /

Wor de im Landt vmmeher fert.

De moth ya ſyn ein ſalich Mann /

Wente ſe mit eren tuͤchten kan.

Vormehret erer beyder ſalicheit /

Vnd ys ein Kron der werdicheit.

Selden wedderfahret derſuͤluen leydt /

Welcker ſick mit erem Mann vordrecht.

Ock ſchal de Mann erer warnemen ſchon /

So gyfft en beyde Godt tho lohn.

Dat ſe mit froͤuwden hyr olden.

Vnd Lyff vnd Seel namaͤls beholden.

Wat ys beter in diſſer Werldt /

Als ein yung Frouw / ein geſunden Lyff vnd redt
(Geldt.

De ſick erſt bedenckt na der daͤdt /

Syn anſchach kuͤmpt gemeinlyck tho ſpad.

Gude anſchleg ſynt alltydt gudt /

Wol dem / de ſe by tyden doth.

We yuͤmmer wee einem ſoͤlcken Mann /

De ſyner Frouwen de Herrſchoppye gan.

Daruͤmme wultu wol varn ant end /

So gyff nener Frouwen dat Regiment.

Jck wold gern wethen wo de hete /

De ſick van Frouwen nicht vexeren lete.

Daruͤmm ick ock gern weten wold /

Vor welckerer ick my hoͤden ſchold

Doch mercke mit korten woͤrden /

Dat du dy wachteſt an allen oͤrden.

D. Sebeſtianus Brandt /

Sprickt alſo:

Marckt

10

MErckt vp gy Richters aller Erden /

Wenner wille gy Wyß werden:

Dem rechten Borne na gedencken /

Vnd nicht in yuwen gedancken ſchwencken.

Mene gy / dat de Rechte vp Boͤmen /

Gewaſſen ſynt edder van Droͤmen:

Dat men ock nicht moth hebben acht /

Wat vnſe Olden hebben bedacht.

Dat Recht ys van Godt vnd den Olden /

Alles geſettet vnd alſo geholden.

Denn den Luͤden Ehre vnd Landt /

Vnd alle Ryke beſeten mit der handt.

Dat men mit Form / deſtalt vnd mate /

Ys gebleuen vp der rechten ſtrate

Dar ys eine mate / Form vnd geſtalt /

Wo gy yuw in yder Saken holden ſcholt.

Wol enger edder wyder geyth /

Deſuͤlue den rechten nicht byſteyth.

Wol rechte Ordel ſpreken wil /

Schal ſick ſuͤlueſt nicht truͤwen tho veel /

Soͤken raͤdt vnd volgen den wyſen /

So mach men ſyne fraͤmicheit pryſen.

Wor auerſt dat Recht wert vorkert /

Werden offt Land vnd Luͤd vorſtoͤrt.

Nydt vnd Gyricheit richten dar ere ſchragen /

Trachten wo ein yder vuͤlle ſynen Kragen.145

De ſchand ſchoͤlen ſtraffen vnd ſuͤluen dohn /

Mercke recht / nicht gudt wert ſyn er lohn.

Ydtzundt wert geachtet vor grote ehr /

Wenn de Doͤchters wol Dantzen lehrn.

Mit ſunderlykem trede / krum vnd recht /

Van diſſem Eſaias de Prophete veel ſecht.

B ij

Wor

Wor vntuͤchtich dantzent vnd hoͤgent ys /

Dar ys des Duͤuels Proceſſie gewyß.

Ein Kreye badet ſick offt mit allem flyth /

Vnd kan doch nuͤmmer werden witt.

Wat dy lauen Frouwen vnd Junckfrouwen /

Dar ſchaltu nicht veel vp buwen /

Denn wat ſe dy geredet han /

Kuͤmpt ein Ryker / ſo moſtu daruan.

Wor Gewaldt geyth bauen Recht /

Dar wold ick leuer Herr ſyn als Knecht.

Vnrecht / Gewaldt / nimpt einen boͤſen naklap.

So geſchach Jeſabel vnd erem Manne Achab.

Efft ſchon ein Herr hefft ſuͤß neen Vyende /

Moth he ſick befruͤchten vor ſynem Geſinde.

Dar vntruͤw manck ys offt vnd veel /

So geſchach Amon dem Koͤninck Jſrael /

De van ſynem Geſind wart vorſchlagen /

Do he noch was in ſynen yungen Dagen.

Van diſſen moͤcht ick wol reden veel /

Sambri ys vuͤſte mit im ſpeel.

Alexander de Werldt mechtich bedwanck /

Syn Deener doͤdede en mit einem Dranck.

Darius entran vnd was ahn nodt /

Beſſus ſyn egen dener ſtack en dodt / ⁊c.

Wor de Wulff thom Herden werdt /

Dar ſynt de Schape baldt vortert.

Voͤrhen bedacht wat na mach kamen /

Dat bringet offt groten fraͤmen.

Voͤrhen vnbedacht vnd na geproͤuet /

Hefft offt mennigen bedroͤuet.

Mennich lauet ein froͤmdes Schwerdt /

Hedd he ydt / ydt weer em gantz vnwerdt.

Men

11

Men lauet na dem Dodt mengen Mann /

De vp Erden nuͤwerl loff gewan.

Nemandt ſchal ſick beroͤmen /

Dat ſyn Garte ſtah vull Blomen.

De Windt kuͤmpt in einer Nacht /

Vnd ſchleyt de ſamptlyck alle aff.

Judas Kuß ys ytzundt worden nye /

Ock gude Wordt vnd valſche truͤwe.

Einer lachet my tho vnd gyfft my hen /

Dat ys leyder diſſer Werldt ſinn.

Wenn krum gewoſſen Holdt wert ſchlecht /

So wert ock tho Rom gefunden recht.

Papen vnd ander Geiſtlyck Orden /

De ſynt ydtzundt tho ſpotte worden /

Doͤrch er boͤſe argerlyke Leeuendt.

Darmit ſe den Luͤden quaͤde Exempel geuen.

Wor Moͤncke vnd Papen raden /

De Landsknechte ſeden vnd braden /

De Wyuer hebben de auerhandt /

Dar vorderuen Doͤrpe / Stedt / Luͤdt vnd Landt.

Schwygen vnde dencken /

Dat kan nemande krencken.

Ys dat vor trurent gudt /

So hebb ick offt einen guden modt.

Men acht ydt tho Haue gantz gering /

Dat einer dem andern deyth vnrechte ding.

Darmit wert doch de Ehrbarheit vorblendt /

De Vorreders werden Kundtſchoͤppers genendt.

Vnd kan nicht ſyn ein recht Gericht /

Dar de Penninp dat Ordel ſprickt.

Broͤderlyke leue ys nu dodt vnd blindt /

De Minſchen mit bedregerye vorworen ſynt.

B iij

Ydtlyck

Ydtlyck ſchafft ſyn egen vordeel aͤn vorluſt /

Vnd ſcholden ock Hundert vorderuen ſuſt.

Neen arbeydt ſuͤth men nicht mehr an /

Men leth ydt auer de armen gahn / ⁊c.

Grawe Rock ryth nicht /

Heren huͤlde eruet nicht.

Dene lang vnd eſſche nicht /

So vorluͤſtu dynes Hern huͤld nicht.

De dar ſchmeicheln vnd Plumen ſtryken kan /

Vnd mit dem valen Perdt vmmgahn.

De wert tho Haue wol geehrt /

Erbarheit men dar nicht begehrt.

Dat ſchal men recht alſo vorſtahn /

Tho Haue ys ock mennich fraͤm Mann.

Men de werden ſo nicht voͤr getagen /

Als de mit dem valen Perd ploͤgen.

De koͤnnen de Wulle vnderſtrouwen /

Vnd den Hern de Negeln klouwen.

Synt ock mengem heymlyke Vyende /

Vnd ſchicken den Hoͤyken na dem Winde.

Achab leth nicht genoͤgen ſick /

An ſynem gantzen Koͤninckryck /

He wold ock Naboths Garden han /

Daruͤmm moͤſt ſteruen de fraͤme Mann.

Allein de Arme moth in den Sack /

Wat Geldt gyfft hefft einen guden ſchmack /

Mit dem Armen wert dat Recht geſterckt.

Vp der Ryken broͤke wert nicht gemerckt.

Boͤſe Frouwen geuen boͤſe redt /

Als ock Ochoſias Moder dedt.

Herodias erer Dochter heth /

Dat Herodes Johannem koͤppen leth.

Ein

12

Ein boͤß Wyff Salomonem vorkerde /

Dat he de ſtummen Affgoͤde ehrde.

Dar ys neen ſchwarer dinck vp Erden /

Denn ſo de Wyuers Meiſters werden /

Wat ſe voͤrnemen dat moth ſyn /

Schloͤg ock de Donner vnd Blixem darin.

So ydt ock ſchadede dre Koͤninckryck /

Noch moth er wille geſchehen glyck /

Vnnd dennoch wil ſe Meiſter ſyn /

Schold ock tho ruͤgg moͤthen lopen de Ryn.

Wol einem gemenen Wyue vortruwet /

Deßglyken vp ein koldt Yß buwet.

Vnd einem Schotten effte Papen gloͤuet /

De ys ſyner vyff Sinne berouet.

Wol mit Krygeßluͤden wil ehr eryagen /

De moth wol betaln / vnd flucks ſe plagen.

Einem ydtlyken aͤhn vortoch dohn gudt recht /

He ſy Ryck / Arm / Ridder edder Knecht.

Darmit ſe in guder fruͤndtſchop blyuen /

Vnd dy helpen dyne Fruͤnd vordryuen.

Ein Landsknecht vnd ein Beckerſchwyn /

De moͤthen alle tydt vull ſyn.

Denn ſe koͤnnen de tydt nicht vthreken /

Wenn men ſe wert dodt ſteken.

Haſen lung / Karpen tung / vnd Barbern muͤlchen.

Hefft vortert myn Geldt vnd guͤlchen.

Dyſteln vnd Doͤrne ſteken ſehr /

Auerſt valſche Tungen noch veel mehr.

Noch wold ick leuer in Dyſteln vnd Doͤrne baden /

Als mit valſchen Tungen ſyn beladen.

Wo veel ein yder hefft Suͤluer effte Goldt /

So veel ys em ock ydtzundes de Werldt holdt.

B iiij

Weer

Weer Salomon noch im leeuen /

Dem Godt veel Wyßheit hadd gegeuen.

Hedde he neen Geldt effte Goldt /

De Werldt de weer em nuͤmmer holdt.

Junge Geſelle ſehe vor dick /

De Junckfrouwen ſynt bedrechlyck.

Se ſynt vth Flandern /

Vnd geuen einen vmm den andern.

Wol Voͤſſe mit Voͤſſen vangen wil /

De moth gluͤcks hebben mehr alſe tho veel.

Dyth ys etlykes Adels groͤtſte doͤget /

Dat ſe ſchloͤmen vnd doͤmen vp van yoͤget /

Vnd thoſchneden Kleyder dragen /

Dach vnd Nacht na Horerye yagen.

Barde hebben lanck gelyck den Zegen /

Haueke vp den Henden dregen.

Jagen / ſpelen / wol leeuen vnd braſſen /

Leddich vnd ſtoldt gahn vp der Gaſſen

Stedes handeln wedder Gades geheet /

Leeuen van der armen Luͤd ſchweet.

Dyth alles ſynt etlykes Adels Teeken /

Drincken dat ſe ſick moͤgen beſeichen.

Meinen / dat ſe dartho ſynt gebaren /

Dat doͤrch ſe veel Wyns wert vorlaren / ⁊c.

Wol in ſyn egen Herte ſuͤth /

De redet van nemandt quades nicht.

An ſick ſuͤlueſt vindt ein yderman /

Gebreckes genoch / wol ydt mercken kan.

Doͤrch dre ding wert de Erdt bewagen.

Dat veerde kan ſe nicht vordragen.

Doͤrch den Knecht / de im regerende ys /

Doͤrch einen Narren / de gefuͤllet ys.

Doͤrch

13

Doͤrch ein boͤß hetiſch Wyff vnd vnrecht /

Wee dem / de ſodane kricht tho Echt.

Doͤrch eine Maget / de ere Frouwe eruet /

Doͤrch ſoͤlcke veer Stuͤcke mennich vorderuet.

Wy ſchoͤlen van den Poggen lehren /

Wenn wy hebben einen guden Heren /

Dat wy denſuͤluen nicht vorachten /

Vnd na einem andern trachten.

Denn wenn wy ſoͤlcken auerkamen /

So deyth he vns doch weinich fraͤmen.

Daruͤmm ys ydt ein wunderlyke ſaͤck /

Dat wy nicht koͤnnen hebben gudt gemack.

Ydt ys ein Sprickwordt gahr gemein /

Ydt moͤthen ſyn gantz ſtarcke Bein.

De gude Dage wol koͤnnen dragen /

Dith Sprickwordt moth de warheit ſagen.

Daruͤmm moth ydt ock offt mißlingen /

Dewyl wy ſteds gapen na nyen dingen.

Houarth / Haͤdt / Gyricheit vnd Nydt /

De holden ydtzunds vaſte in eren Strydt /

De Houarth kan ydt nicht wol vormyden /

He moth mengen haten vnd nyden.

De Houarth veel boͤſer Sede hat /

Welcker wyſen Luͤden nicht wol anſtaͤth.

Suͤmtydes de eine den andern bedruͤcht /

Achterruͤgg beſecht vnd beluͤcht.

Veel mahl yegen eren egen Heren /

Neen Fred mach by en lang wehren.

Des kuͤmpt vaken veel an den Dach /

Dat vnder dem Schnee vorborgen lach.

Jn de lenge kant ſick nicht erwehren /

Vntruͤw ſchleith eren egen Heren.

B v

Jtzt

Jtzt gilt nichts den Geldt vnd Gudt /

Dat gyfft Ehr / Gunſt vnd hogen Modt.

Ydt gyfft doch der Fruͤndtſchop vele /

Mit den Armen ſchuͤtt men thom dele /181

Wortho ſcholde ick veel Boͤker hebben bereydt:

Allhyr de Sake vp velen Gauen ſteith.

Als ein yder gyfft / darna ydt geyth.

Gauen thor Gyricheit myne Meiſterſtuͤcke /

Darmit ick Ehr vnd Recht vordruͤcke /

Wol hyr nicht gyfft / de licht vp den Ruͤgg /

Geyth ydt wol thom end / ſo ſegge van gluͤcke.181

Einer dede gefangen ys /

De kert an an all ſyn ſinn vnd liſt.

Wo dat he leddich werden moͤge /

Mit Warheit tho ſeggen / edder mit Loͤgen.

So dy de Kunſt wil vorlahn /

So moſtu wandern vp ein ander baͤn.

Dat du ſchneell tho derſuͤluen friſt /

Gebruckeſt bedroch vnd veel liſt.

Wo dat de Keyſerlyken Recht /

Vns nageuen / vnd achten ſchlecht:

Dat men bedroch mit liſten affdring /

Dat men gewaldt mit gewaldt bedwing.

Dat men einem Bedreger mit bedregen /

Vnd einem Loͤgener beyegen mit legen / ⁊c.

Do recht vnd fruͤcht dy doch darby /

Frag nicht / efft einem andern beth ſy.

Dem gluͤck volget na veel nydt vnd haͤdt.

Kuͤmpt ydt dy / ſo ſchwych / roͤm dy nicht dat.

Wenn jtzt einem fraͤmen ſyn ſaͤck vmmſl echt /

So ſpreken de andern / em geſchee gantz recht.

Vnd dencken doch nicht de dullen Luͤde /

Ein

14

En ſy morgen als my ys huͤde.

So geyth en auer den Bueck ock ein Radt /

Denn dat gluͤck bewegt ſick froͤe vnd ſpad.

Vart ſchnell vp vnd bald wedder nedder /

Regert huͤden gluͤck / morgen vngluͤck wedder.

Nemandt ſynen Negſten boͤßlyck oͤrdeln ſchal /

Wol dar ſteyth / de wachte ſick dat he nicht vall.

De ſynt noch nicht all auer den Berch /

Den ytzundt van ſteden geith er werck.

Na erem ſinn vp alle oͤrd /

Jck hebb van yoͤget vp gehoͤrt:

Weinen vpt leſt dat deith alſo wee /

Als de gewenet hefft voͤrmals ehr.

Daruͤmm darff nemandt ſpotten myn /

Wol weth wol noch de leſte wert / ⁊c.

Adel / Tucht: ſchoͤne geſtalt vnd yoͤget /

Wyßheit / Rykedohm / Laſter vnd doͤget.

De leth de Dodt alle nicht beſtaͤn

Na vnſem vordenſte kuͤmpt dat lohn.

Gewaldt vnd thorichten ick beger /

Dat my werde bald myn Buͤdel ſchwer.

Vnd dat men koͤpe dat recht van my /

Na entfangen des Geldes ſteith myn beger.

Warninge an etlyke Richters.

SCheme dy du Roͤuer vnder dem Dake /

Rechte Kunſt vnd Wyßheit ys de ſake.

Daruͤmme temet dy Gewaldt vnd Ehr /

Dynen Standt ſo boͤuiſch nicht vorkeer.

Suͤß als Pilatus werſtu erkendt /

Den men im hilligen Glouen nendt.

Nar=

Narre / worup ſteyth dyn Thouorſicht:

Bald moſtu vor dat hoͤgſte Gericht /

Dar wert vorglyket na ſcharper mathe /

Alle vnrecht / vnd dyne boͤßheit grothe.

Regern fruͤndtlyck vnd mit willen /

Dat deyth veel hates ſtillen.

Wol mit dem Koppe wil bauen vth /

De deith veel ſchaden / vnd richtet nichtes vth

Dyth ys ein Narr / de dar truret alle den Dach /

Vmm ein dinck dat he nicht keren mach.

Wol vp Erden den Luͤden allen /

Tho aller tydt wil wolgeuallen /

De moth beyd den Armen vnd Ryken /

Jn demodt fruͤndtlyck ſick vorglyken.

Mit geduldt lyden beyd boͤß vnd gudt /

Vnd in Gads fruͤchten ſick holden in hodt.

Men hoͤd ſick vor den Schmeichlern /

De vmm eres nuͤttes willen huͤcheln gern.

Wenn ſe den eren willen erfuͤllet han /

So ſehen ſe dy vngern an.

Wenn du denn wult ein Traſo ſyn /

So vindt ſick ock der Gnato fyn.

Kroͤpe ein Schalck in einen zabels balch /

Dennoch ſo weer he darin ein Schalck.

Jck arme Nunne offt heimlyck klag /

Dat ick nicht Werldtlyck werden moͤg.

Hedd ick genamen einen Mann /

Alſe menge Junckfrouw hefft gedaͤn.

Godt vnd my ſuͤlueſt hedd ick geehrt

Vnd ock dartho de Werldt vormehrt.

Suͤß ſteke ick hir in haͤdt vnd nydt /

Mit vngeduldt ick ſchwarlyck my lyd.

Wowol

15

Wowol myn Lycham ys ingeſpert /

Dennoch ys myn ſinn in der Werldt vorwert.

Jn twyuel ſteyth all myn thouorſicht /

Efft ick Godt gefalle / dat weeth ick nicht.

Vor der Metten gahn wy thom Dantze /

Dem Duͤuel hold wy Obſeruantze.

Hyr hebb wy ſchand / vnd namals de Hell /

Vp Fleeſchlyke luſt mynen troſt ick ſtell.

Dem wuͤnſch ick ewig nodt vnd quaͤll /

De my hefft gebracht in diſſen vall.

Ein oldt Hundt tho aller friſt /

Recht bendich boͤß tho maken ys.

Daruͤmm wol in doͤgeden olden wil /

Oue ſick in der yoͤget des guden veel.

Men ſchold de yagen vth dem Lande /

De ſick beroͤmen erer egen ſchande.

Tho Mummerye vnd Vaſtelauendes vart /

Ock wor men ſuͤß gude Sedt ſpart.

Rade ick / gude Fruͤndt / dyn Wyff nicht lye /

Vnd moth ydt yo ſyn / ſo wes na darby.

Gedenck / ſynt de Schape vnd Lemmer dyn /

So lath den Wulff neen Hoͤder ſyn.

Geloͤue / wor de Buck ein Gardener wert /

De yungen Boͤme he ſelden zyrt:

Vnd wol ſyn Schmer vor Katten ſettet /

Wert offt benaſchet vnd vorlettet.

Alſo / Wol ſyn Wyff vnd Perdt lenet hen /

De ys ein Koepman ahn gewinn.

Vp boͤſe Geſelſchop hape nicht / dat ys myn raͤdt /

Den̄ ſoͤlcke wyken alle / vnd helpen nicht in der nodt.

Wol vth valſchem Herten geyth thor Bicht /

De wert doch recht Abſoluert nicht.

Wo=

Wowol he meit / he ſy der Suͤnden quydt /

Ja als der Hundt der Floͤ thor Mey tydt.

De offt bichtet vnd in Suͤnden blyfft /

Godt em nuͤmmer ſyne Suͤnd vorgyfft.

Richt dy thom Dodt vnd ſehe vpt end /

Ydt ys nicht vern / ydt kuͤmpt behend.

Wol yungen Kindern ſpart de Rod /

Der leeuendt vindt men ſelden gudt.

Denn ein oldt Hundt tho aller friſt/

Nicht wol bendich tho maken ys.

Daruͤmm wil gy der Kinder hebben Ehr /

By tyden wennet ſe tho guder Lehr.

Do gy dat nicht mit rechter truͤwe /

So hebbe gy des hyr vnd namahls ruͤwe.

Wol boͤſen Kindern weeck erſchynt /

De ys er aller groͤtſte Vyendt.

Vnd lachet nu des he nemahls weent.

Ein Narr de nicht volget truͤwen raͤdt /

Hebb den ſchaden went em oͤuel gaht.

Alle Schand vnd Laſter ſynt ydtzund doͤget /

Van den Olden lert ydt de Joͤget.

Vnd wert mit flyth dartho geholden /

Dardoͤrch moth de Leue vnd Truͤwe vorkolden.

Den Olden gehoͤrt vornufft vnd tucht /

Daruan nemen de Jungen grote frucht.

Sehe vor dick / Truͤw ys mißlick.

Truͤwe ys ein ſeltzam Gaſt /

Wol ſe vindt de holde ſe vaſt.

Ein wyß Man ſchal heimlick dragen /

Syne armodt / vnd nicht verne klagen.

Suͤß flegen ſyne Fruͤndt van em tho handt /

So bald ſyn armodt en wert bekandt.

Wente

16

Wente den Armen ys nicht beters gegeuen /

Als gude hoͤpning vnd oͤuel leeuen.

Wol gebaren ys tho einem Haluerling /

De wert nicht ryker twyer Penning.

Floͤ / Floͤgen / vnd de Duͤuelſche nydt /

Bemoͤyen den Minſchen tho aller tydt.

Truͤwe denſt de ys nu vorlarn /

Nein ſprickt Grauert / dat hebb ick anders eruarn.

Do ick nicht mehr gahn kunde /

Do ſchloch men my henuth vor de Hunde

Wor men vindt veel der blinden Geſte /

Dar ys de mit dem einem Oge de beſte.

Wol in gunſt vnd gnad wil wanen by my /

De red ſteds wat my wolgefellich ſy.

Wente wol by my lauet boͤſe daͤdt /

De wert de voͤrnemſte in mynem Rad.

Dem Dener geue ick nicht einen bete /

De nicht deyth allent wat ick em hete /.

Vnd wol my ſecht der warheit grundt /

Myne vngnad de werd em wedder kund.

Eine ſachtmoͤdige Tunge den Thorn brickt /

Ein toͤrnich Narre haſtich ſprickt.

Welcker Narre tho Thorn gern ys bereyd /

Daruth kuͤmpt offt grothe vnſinnicheit.

De Thorn hindert eins Wyſen modt /

Denn de toͤrnich weth nicht wat he doth.

Den Thorn ſchal men vormyden mit flyth /

He koͤrtet des Minſchen leeuendt vnd tydt:

Dat ys ein Narre de mit ſynem legen /

De armen Weyſen kan bedregen.

O wo ſteyth wyßheit achter der doͤr /

O wo drenget Ryckdohm heruoͤr.

O wo

O wo ys de Barmherticheit ſo Kranck /

Wo hefft de Loͤgen ſo wyden ganck.

O wo ys de Kunſt ſo gahr vnwerdt /

Wo groth ys de Doerheit vp Erd.

O wo vindt men Meticheit ſo ſelden /

Wo veel deyth Vuͤllerye ytzundt gelden.

O wo hardt moth ſick de Fredſam bergen /

Vnd wo loͤfflyck ys Morden vnd Krygen.

Wo gahr ys Eebrock mehr nene ſchand /

Wo Fleeſchlyck ys de Geiſtlyke ſtandt /

O wo vngetagen ys ytzundt de Joͤget.

Och wo gaͤr leeuet dat Older ahn doͤget

Vnd wo vnuorſchaͤmpt ys dat Froͤwlyck bild /

Wo ys Manlyck Perſon ſo gar wild.

O wo vngern hoͤrt men Gades Wordt /

Wo weinich leeuet men darna vort.

Vnd wo ys ytzund de Werldt ſo gahr vorbittert /

Mit bedroch vnd ſchalckheit auergoͤrdet.

Einem Chriſten Minſchen nicht wol anſteyth /

Dat he mit Heydenſcher Kunſt vmmgeyth.

Eins guden Chriſten dohn vnd lahn /

Schall allthoſamen in GODT ſtahn.

Allent wat gy anfangen / dohn vnd lehren

Schoͤl gy dohn im Nahmen des HERen.

Nicht ſpreken dat ys ein vorworpen Dach /

Nicht wol men denne dyen mach.

So men ein gudt Werck denn beguͤndt /

Sunder merckt de Teeken vnd Stuͤnde.

Welcker Chriſte ein valſche Kunſt lert /

Damit de rechte Gloue wert vorkert /

Dem wert ydt gelyck alſe Saul gahn /

De Godt vorleth / vnd reep den Duͤuel an.

Wol

17

Wol ſyner Tungen hefft gewaldt /

De wert nicht ehren werden oldt /

Wol Toͤuerlyken dingen gloͤuet /

Blifft Gades gnad nicht vnberouet

Nicht troͤſte dy / efft de Wordt ſynt gudt /

De men Vnchriſtlyck gebruken doth.

Erlanget yemandt darmit wat he wil

Dem helpet de Duͤuel doͤrch ſyn ſpill.

Soͤlcks em van Godt wert offt vorguͤndt.

Darna volget de ſchware ſtraffe der Suͤnd /

Des noch veel older Exempel ſynt /

De men all in der Bybeln vindt.

Neen Koͤninck / Foͤrſte / effte Potentaten /

Schal ſick vp egen Wyßheit vorlaten.

De ſynen Vyendt bedregen wil /

De bruckt gude woͤrde vnd liſt veel

Vnd hoͤldt ſick tho em als ein Fruͤndt /

Beth dat he em ſyn Hert hefft vorwundt.

Vnd gebracht vnde einen guden ſchyn /

Jn angſt / nodt / Vnd des Dodes pyn.

De ſick ſuͤlueſt troͤſten ſchal /

Hefft bald genoch bedroͤuet auer all

Lydt / mydt / ſchwyck vnd vordrage /

Dyne nodt nemande klage.

An Godt dynen Schepper nicht vorzag /

Denn geluͤcke kuͤmpt alle Dag.

Den GOdt wil erneren /

Kan nemande vorheren.

Wol Gade im rechten Glouen vortruwet /

Nicht vp Suͤnd vnd Laſter buwet.

Den leth Godt nicht entlyck in nodt /

Doch ſyn Saͤdt bedeln dat Brodt.

C

Be=

Beuehl dem HEREN dyne weg /

So gahn wol vort dyne anſchleg.

Van Kranckem Sade de Minſche wert /

Syn Moder en in angſt gebert.

Syn Leeuendt ys moͤye vnd ydel arbeydt /

Ein gewiſſe Dodt ys em bereydt.

Neen Boem ſo boͤſe Fruͤchte drecht /

Als dat boͤßhafftig Minſchlyke Geſchlecht

Wo ſchoͤn de Minſche vthwendich ys /

So ys he doch inwendich vuͤleniß.

Ein wyß Man dat gude vthkeſen ſchal /

Dat argſte kuͤmpt noch alle Dach wol.

Gyricheit hefft de Werldt bedwungen /

Dartho ys de Wyßheit gantz vordrungen /

Vnd ys byna gantz vorworden /

Men kendt nicht mehr der Apoſtel orden.

De hadden Gnad leuer als Geldt /

Men nu ys ſoͤlcks all vmm geſtelt /

Denn dyth ys der Werldt gemene lope /

Gnad vnd Afflath ys vmm Geldt tho kope.

Valſcheit vnd vntruͤw vorreth mengen Man /

De vntruͤw ſuͤlueſt nicht myden kan.

Jtzund vindt men veel yunger Papen /

De ein weinich mehr wethen als Apen.

Van Gades Wordt ſe weinich vorſtaͤn /

Vnd nemen dennoch der Seelen ſorg an.

Mennigen ſe mit ſick in Erdohm bringen /

Vnd geuen guden koep in allen dingen.

Koͤnnen alſo Gades Wordt predicern,

Alſe de Eſel kan de Orgelen regern.

Hoͤdet yuw wol vor de Katten /

De voͤr licken vnd achter kratzen.

Wenn

18

Wenn de Bar groten hunger lidt

Suͤcht he ſyne Poten tho aller tydt.

So moth ock dohn de trage Man /

De nicht wil arbeyden wenn he wol kan.

De nichts tho holden hefft im modt /

De lauet gantz lichtlyck groth Gudt.

De ſick der Loͤgen nicht ſchemet /

De deyth offt dat em nicht temet.

Wenn men denn ſyner Loͤgen wert gewar /

So kricht he thom leſten ein quaͤdt Jahr /

Dat ys ein Narr de dar ſpottet yderman /

Vnd ſuͤth ſick ſuͤlueſt nicht erſten an.

Wol rechte leue tho Godt hat /

Den nimpt men ſelden in der Foͤrſten raͤdt.

Er Herte ſchwerlyck yemandt bekert /

So ſick ehr Gudt vnd Ehr vormehrt /

Alſo volgen ſe dem Haue yuͤmmer na /

Vnd lyden offt groth vngemackt.

Ein wyſer Herr gern by ſick hat /

Gude Fruͤnde vnd truͤwen Raͤdt.

Ein dinck ick wol gemercket han /

Dat mengem Heren ein ſchalckhafftich Man /

Veel leuer ys de ſchmeicheln kan /

Denn einer de Gudt vnd Ehr em gan.

Mit ſchoͤnen Stenen mennich dat maket /

Darunder de Dreckſalicheit bedaket.

Helm vnd Schildt henget bauen an /

Hyr licht begrauen ein Eddelman.

So wert gehouwen vp den Steen /

Ja / dat rechte Wapen ys ein Dodenbeen.

Houw dat darup / ſo deiſtu recht /

Vnd ſchryff / du biſt van Adams Geſchlecht.

C ij

De

De Gades huͤlp hyr erweruet /

De ys ock ſalich wenn he ſteruet.

Syn Graff vnd Schildt ys ſchon darby /

He ſterue edder ligge wor ydt ſy.

Der Seelen helpt nicht ein ſchoͤn Graff /

Edder alle homodt / dar men roͤmpt aff.

Na dem Dode mit grothem bach /

Nicht Gade men diſſer Werldt tho behag.

De doͤrch leeff redent vnd drouwe wordt /

De Warheit ſettet an einen ordt.

Vnd ſprickt Placebo, dat ein ytlyck gern hoͤrt /

De kloppet vor des Antichriſtes port.

Alſo de Gewalt ſick endigen doth

Cyrus de dranck ſyn egen Blodt.

Neen Gewalt vp Erden ſo hoch nuͤ quam /

De nicht ein end mit truren nam.

Wat de Gewalt achtet vpt allerbeſt /

Dat wert vorbittert doch thom leſt.

Grothe Narrheit ys vmm grothe Gewalt /

Demen doch nicht lange behoͤldt.

Mit doerheit ys vorwar de voreint.

De veel vmm einen Doden weint.

Vnd vorguͤndt em ſyne rouw tho han /

So wy em doch moͤthen alle na gahn.

Truͤw nicht veel / vnd holdt dyne red in hodt /

Denn ein wyth raͤdt deyth ſelden gudt.

Mennich ys rechtferdich allein mit woͤrden /

Wo man vam Reinken Voſſe ock mach hoͤren.

Men in den wercken nicht ein Haar /

Dat ſuͤth men alle Dach apenbahr.

Schoͤne woͤrde de helpen nicht /

Wor men de Wercke yo nicht ſuͤth.

Wo

19

Wo ys dat Spil ſo gahr egen nuͤttich /

Wo geſchuͤt Rouerye ſo trotzig.

Wo ys de Deeffſtall alſo groff /

Wo ſchweuet de Liſticheit alltydt vp.

Wo ys dat grote Schwerent ſo gemein /

Wo achtet men den Eedt ſo klein.

Wo ys de Geſelſchop ſo vntruͤw /

Wo hefft Borgen ſo veel naruͤw.

Wo ſyn de Waren ſo gahr bedragen /

Wo ſynt de Schuͤldeners ſo gantz vorlagen

Wo gahr ys de Naberſchop ſo hetiſch /

Wo ſyn de Koͤſten vnmetich.

Wo tho ys der Minſchen geweten /

Wo gahr ys all vngluͤck ingereten.

Wo weinich hoͤldt men van Gades Wordt /

Wo vnbereydt ys men thom Dodt.

Wo klein hefft men vpt ewich acht /

Wo gantz men vpt tydtlyke tracht /

Van Eebrock ys nuͤ wat guds gekamen /

Denn hedd Paris Helenam nicht genamen /

Troya ſtuͤnd noch wol vp diſſen Dach /

Dar der Greken Herr teyn Jahr voͤr lach.

Mit valſcheit menger vmmegeyth /

Jnt leſt vntruͤw ſynen egen Heren ſchleyth.

Van boͤſer Minſchen fred vnd vorbundt /

Wert framen Luͤden groth yamer kundt.

Gewiſſe Fruͤnd vnd ein vorſoͤcht Schwert /

Synt in den noͤden veel Geldes wert.

Mercke / mynes Vyendes Mundt /

Lauet my doch tho nener ſtund.

Wenn he my ſchon wat laues gyfft /

Dat kuͤmpt doch vth ſynem Herten nicht.

C iij

Dat

Dat ys ein Narr vnd wert geſchoͤuet /

De ſyner Frouwen vorguͤndt vnd vorloͤuet.

Dat ſe mit kuͤſſede ſy gemein /

Vp glouen byſchlape / blyue kuͤſch vnd reyn.

Soͤlcken glouen hefft de Duͤuel gegruͤndet /

Vp vnkuͤſcheit / Eebrock vnd ſtummen Suͤnde.

Bichten ane ruͤwe

Leeff hebben ane truͤwe

Almiſſen geuen thom geſicht /

Diſſe werck doͤgen gahr nicht.

Vnd ſyn by Godt ſo angeneme /

Als wenn ein Soͤg in de Joͤdenſchoel queme.

Wol ſtarck ys vnd ſoͤlckes vormach /

De ſtickt den andern in den Sack /

De ſchwacken vnd armen moͤthen ſick alltydt lyden /

De ſtarcken vnd Ryken hebben gluͤck an beyden ſy=
(den.

Wol dar wil weten wol he ſy

De frag ſyner Naber twe edder dre.

Vnd werden em denn de dre vordragen

So werdt ydt em de veerde wol ſagen.

Mercke / dat Roͤuers / Schelcke vnd Deue /

Holden ſelden mit framen Luͤden leue.

Kuͤmpt ein Oſſe in froͤmde Land /

He werdt doch vor ein Rindt erkandt.

Geyth ein Roͤdde des Dages duſent ſtundt /

Thor Kercken / doch ys ydt ein Hundt.

Dat ys vorwar ein vnwyß Mann /

De ſyne ſchande nicht vorſchwygen kan.

Suͤhe / hoͤr vnd ſprick nicht /

Gedencke vnd vorgyth ydt nicht.

Heren gunſt vnd Frouwen lachen /

Vorkern ſick in velen ſaken.

Syne

20

Syne egen ſchand de vthbredet vnd mehrt /

De ſyn egen Geſchlecht ſuͤluen beſecht vnd vnehrt.

Hoͤde dy voͤr de boͤſen olden Wyuen /

Mit boͤßheit ſe veel mengen vnd dryuen /

Denn wat de Duͤuel nicht vthrichten kan /

Dar moth he ein oldt Wyff tho han /

De ys ein Narr de dar ſchweren wil /

Vmm ein dinck / dat men em nicht gloͤuen wil /

Went in der Werldt weer ein gebruck vnd ſed /

Dat men vmm Ehebrock vnd Horerye Neſen aff=
(ſchned /

Moͤſte mennige Frouw vnd Man /

Jm Lande vmmeher ahn Neſen gahn.

Wol allerley loͤfflyke Doͤget begaht /

Vnd deyth deſuͤlue men eine Miſſedaͤdt.

De doͤgede werden alle dennoch vorgeten /

Vnd em werdt na ſyner Miſſedaͤdt gemeten.

Hoffgeſinde / Arſten vnd Juriſten /

Hebben Affgoͤde / dat ſynt ere Kiſten.

Wol dem de ſick kan erneren /

Mit ſynem arbeyde in ehren /

Ane Hauedenſt / dat beſchwerlyke Leeuendt /

Dar Lyff vnd Seel in vaͤr moth ſchweuen.

Wol ſo lange ys tho Hauewert /

Dat he erlanget einen grawen Bardt /

De hefft veel ſorg vnd groth arbeydt /

Leider nicht gantz wol angelecht.

Truͤw / Recht / tucht vnd ock de warheit

Demodt / ſchame vnd eintfoldicheit /

Kuͤſcheit vnd meticheit / ſynt vordreuen /

Tho Haue / vnd an ere ſted ys gebleuen.

Legen / dregen / vnd alle vullerye /

Hinderliſt / achterredent vnd boͤuerye.

C iiij

Vn=

Vntucht / vnkuͤſcheit / einen andern beſchimpen /

Braſſen / drincken / vnd Neſen rimpen.

Spelen / dabeln / vnd groth beſpott /

Ock gahr weinich achten vp Godt.

Vp de Seele vnd vp den Dodt /

Vp den Duͤuel vnd vp de leſte nodt.

Dith ſy dy HErr im Hemmel geklaget /

Dem gahr neen vnrecht behaget /

Gy Hern bruket nicht Gewaldt ſunder Recht /

Godt ys yuw Herr / vnd gy ſyne Knecht.

Richtet nicht vp eins Minſchen klag /

Hoͤret erſt wat de ander ſag.

Gyricheit / vullerye vnd vnkuͤſch wandel /

Modtwill vnd vntemlyck handel /

hebben mennigen Hern alſo beſeten /

Dat ſe der Wyßheit hebben vorgeten.

Veer Muͤren hefft eine yder Ryke /

Einen Thorn dar binnen deßglyke.

De erſte Muͤre ys de Rechtferdicheit /

De andern / ſo geneget ys de Auericheit.

Den vnderdanen / vnd deſuͤluen leuet /

Wedderuͤmme / ſo dat Volck ſick oͤuet /

Tho holden de einicheit mit recht /

Dat de eine des andern Boͤrd drecht.

De druͤdde Muͤre / de einem Ryken veel nuͤttet.

So men Wedewen vnd Weyſen beſchuͤttet.

Ahne dat ein Ryke in de lenge nicht beſteyth /

De veerde Muͤre ys / ſo men nicht nalet.

Vnd ſtrafft de boͤſen ſtreng vnd vaſt /

Vorſchont darmit noch Boͤrger edder Gaſt

Welcker Stadt diſſe veer Muͤren hat /

Jn der Gades frucht de Thorn ſtath / ⁊c.

So

21

So weinich alſe wy koͤnnen ſyn /

Ane Brodt / aͤn Water vnd Wyn

So weinich koͤnnen wy ock entbern /

Der Koͤning / Foͤrſten vnd Heren.

Heren huͤld vnd Aprillen weder /

Frouwe leue vnd Roſen bleder.

Karten / Worpeln vnd Seyden ſpil /

Vorkern ſick offt / wolt mercken wil.

Nu fruͤchtet men nenen Woker noch ſchand /

Denn etlyke maken duͤre tydt im Land /

Vnd ſchlan thohope mit liſticheit /

De Armodt nemandt tho Herten geith.

Woker vnd voͤrkoep der Armodt deyth hinder /

Mennich vorderuet alſo mit Wyff vnd Kinder.

De Ryke den Armen ſo heimlyck eruet /

Achtet nicht / dat mennich des hungers ſteruet /

Men leth ſe vuͤſte ſchryen / bidden vnd ropen /

Riſt de Waͤr / men wil en nicht vorkopen.

De ys mit grother Narrheit beladen /

De ryke wil ſyn mit der Gemeinheit ſchaden.

Vyff Woker vindt men de ſynt reyn /

De noͤmet men Erdtwoker gemein.

Viſch / Holdt / Honnich vnd Graß /

Ock Auet / de reyne Spyſe was.

Wem Godt de dinge recht wil guͤnnen /

So waſſen diſſe Woker aͤhn Suͤnde /

Vnd ahn grothe moͤye vnd arbeidt.

Godt hefft ſoͤlckes tho nuͤtte bereydt.

Auerſt vth Gelde / Korn vnd Wyn /

Mach ahn Suͤnd gahr neen Woker ſyn.

Ahne Hoͤpening alles Wokers / vnd fry /

Vthlenen / dar waͤnt en Godt ock by.

C v

O gud

O gudt Geſell drinck des Wyns nicht tho veel /

Hoͤde dy vor Horen vnd Speel.

Wente ſpelen vnd ein boͤß Wyff

Bringen mengen vmm ſyn geſundtheit vnd Lyff /

Eine Hertzen ahn ſyne luſt /

Vnd drincken ahne ſynen dorſt /

Ock ethen ahne hunger /

Leeuet de lange / ſo nimpt ydt my wunder.

Jck bin vorwar ein vntruͤwe Meyer

Hebb ſtinckende Botter vnd vule Eyer.

Pyppige Hoͤner / krancke Goͤſe vnd Ente

Vnd wat ick in vntruͤw kan erdencken.

Dat ick darmit de Boͤrgers bedryte /

Daran ſpar ick nenen flyth.

Willen ſe myne Waͤr van my bekamen /

Ydt bring en ſchaden edder fraͤmen /

Se moͤthen my all dubbelt vorgelden /

An my gewinnen ſe gahr ſelden.

Denn ick bin aller vntruͤw vull /

Nicht beters men en bringen ſchal.

Se ſynt noch fro / dat ſe ydt men bekamen.

Ydt ſy denn mit erem ſchaden edder fraͤmen.

De Boͤrgers ſynt vns Buren vyendt /

Wedderuͤmm wy en nicht truͤwe ſynt.

Daruͤmm wil ick myn Ampt vorwarn /

Mit vntruͤw ſteds tho Marckede varn.

Godt hefft veer dinge geſchapen /

Den Adel / Buren vnd Papen.

Dat veerde ſynt Woͤkeners genandt /

De ſchinden Boͤrg / Sted / Doͤrper vnd Landt.

Gudt gelath van Herten quaͤdt /

Bedruͤcht vaken gude Fruͤnde.

Dat

22

Dat ys recht alſe men ſecht /

De ſtillen Water hebben de depen gruͤnde.

De my fruͤndtlyck vor mynen Ogen ys.

Vnd menet my mit valſcher liſt.

Dem wil ick wedder lenen /

Schoͤne rede ſunder menen.

Jck Venus dwing alle Foͤrſten vnd Hern /

Myner gewaldt kan ſick nemandt erwern.

Wol mit my wil gahn tho Beer edder Wyne /

De legge ſynen Penninck by den mynen.

Suep dy vull vnd legg dy nedder /

Sta vp vnd vuͤlle dy wedder /

Alſo ſchrifft Alexander / Eine vulle vordrifft de an=
(der.

Ein Garden ane Boem

Ein ſchoͤn Guel ane Thoem /

Ein Ruͤter ane Schwerdt /

De dre ſynt nicht veel Geldes werdt

O Minſche gedenck dat du moſt ſteruen /

Dyn Gudt beholden hyr dyne Eruen.

Wenn ſe dy hebben tho graue gebracht /

So gedencken ſe Dach vnd Nacht.

Wo ſe dyn Gudt moͤgen delen /

Se fragen nicht veel na dyner Seelen.

Daruͤmm drinck vnd eth dewyl du leeueſt /

Vnd gyff den armen / wat du van Gade heueſt.

Menger ſecht van andern quadt /

De ſuͤlueſt nicht gudes im Herten hat.

Weer ydt em vor ſyn Hoͤuet geſchreuen.

Dat he ſyn dag hefft bedreuen /

He ſchold nicht vaken bedencken /

Ehr he einem andern ſyn Ehr ſchold krencken.

Prelaten de Godt ſelden ſehen /

Papen

Papen de ere Kercken flehen /

Foͤrſten wreuel vnd vngnedich /

Ein yunck Wyff vnd vnſtedich.

Ryke Luͤd de legen leren /

Heren de er Recht vorkeren.

Ridders de er Erue vorkoͤpen /

Frouwen de offt auer Veldt lopen.

Ein oldt Man de thor drunckenheit tydet /

Ein Moͤnnick de ſyn Kloſter mydet.

Ein yunck Man de ſick tho vndoͤgeden wendet /

Ein arm Man de wol Wyn kennet.

Dat ſynt de vordoruen ding /

Dar de Luͤd nicht veel van gedegen ſynt.

Olde Wyuer koͤnnen gemeinlyck boͤten vnd wi=
(cken /

Goltſchmede hebben Stempels vnd Stalen ſticken.

Schryuers de der Foͤrſten Jnſegel dragen /

Koepluͤde de er Lyff na Gude wagen.

Haueluͤde de ere Seele nicht ſparen /

Vor alle de moth men ſick ſehr waren.

De hyr benoͤmet ſynt allthohandt /

De bekande man reyſet doͤrch alle Landt.

Van dem Banne.

SChluth tho vnd dartho eins luͤde /

Segene dat Water / nicht beſpreng de Luͤde.

Holdt Miſſe nicht mit dem Geſange.

Dyn Koͤſter ſy gewyet thom Strange.

Doͤpe / Bicht / Bothe ſy dyne Gaue /

Predige / nicht ſinge noch graue.

De Frouwen yo nicht in leyde /

Dem Krancken Gades Lycham bereyde.

Nicht Olye / noch truͤwe Echt /

So

23

So hoͤlſtu dat Interdict recht.

Ydt duͤnckt my nicht vth dyns Ryms grundt /

Se ſede ya in ſo korter ſtundt.

Olde boͤſe Wyuer ſynt van boͤſen nuͤcken /

Goldtſchmede koͤnnen Jnſegel druͤcken.

Arme Schryuers wern gern ryck vnnd hedden gern
(veel /

Koepluͤden kuͤmpt ydt offt vth dem weel.

Ock weth ick noch ein Sprickwordt /

Datſuͤlue hebbe ick offt gehoͤrt:

Wol auer See vnd Sandt fryet ſo vern /

Edder buten Lander ſo gern.

Dem werdt Kopper vor Geldt geſandt /

Vnd groth geloͤffte werden em ydel tandt.

Thom nyen Jahre huͤbſche Ryme.

JEſus dat ſoͤte Kindelin /

Schal ſteds in mynem Herten ſyn.

Dat ys van Suͤnden alſo klar /

Dat ſchenck ick dy thom nyen Jahr.

Leue Suͤſter diſſen Breefflin ick tho yuw ſend /

Vp einem Koken ſo gantz behend /

Tho einem froͤlyken vnd nyen Jahr /

Ahne alle angſte vnd vahr.

Godt wil dat wy dyth Jahr thom end bringen /

Mit ſtedem beden vnd ſingen.

Vnd alltydt na Gades willen leeuen /

Synem hilligem Worde nicht wedderſtreuen.

Ach Leeff wes ſo lange geſundt /

Dat de Fyole wicht ein Pundt.

Wicht ſe ein Lodt effte Quentyn /

Noch ſchoͤl gy de alderleueſte ſyn.

Ach

Ach ſoͤteleeff heruͤmm den Herdt /

Ein oldt man ys yuw beſchert /

Den gy in yuwen Herten nicht begert.

Gy moͤthen en ſtedes klouwen /

Allent wat he ſchal ethen moͤte gy em kouwen.

Anneke blyfft hyr nicht / ys ein gudt Kock /

Se geith vmm dat Vuͤer als ein Woͤlterblock /

Wenn ſe vns ſchal den Koel kaken /

So moth ſe dat Vuͤer in der Aſſchen raken.

Ja wenn ſe de Spyſe ſchal wellen /

So ſchleyth ſe de Luͤſe vp der Kellen.

Godt groͤte yuw myn Guͤlden Melaͤn /

Myn Herte ys na yuw beſtaͤn.

Wenn ick yuw gahnde ſehe vp der Straten /

Myn lachent kan ick nicht lathen.

Noch moth ick myn lachent ſtillen /

All vmm der valſchen Kleffers willen.

Ein wyß vnd doͤgentſam Raͤdt /

Veel fraͤme Boͤrgers in der Stadt /

De aller ſtarckeſten Muͤren ſynt /

Nene beter Muͤren ick vindt.

Wenn dy de Frouw ein Ledtlin ſingt /

Van Ryckdohm den ſe tho dy bringt /

Dat klingt dy in den Ohren alſo /

Dat du des Ledes werſt nuͤmmer fro.

Heffſtu dy vnder Gudt gemengt /

Jck mein ydt wert dy ingedrengt.

Dat heffſtu voͤrhen nicht bedacht /

Ja hedden ſe dy nenen Penninck gebracht /

Dat ſchold dy ytzundt leuer ſyn /

Als van er lyden dachlykes pyn.

Wat dy leeff ys / dat men dy do /

Dat

24

Dat dho ſteds wedder / dat hoͤrt dy tho.

Vnd wat dy ys van yemande leydt /

Dat do nicht / dat ys de Salicheit /

Der armodt darff ſick nemandt ſchemen /

De Man ys ryck / de Godt kan truͤwen.

So arm du biſt / du heffſt dyns glyck /

Schaden erwar / ſo biſtu ryck.

Ein Arm Man kan wol ryck werden /

Ein Ryke werdt wol arm vp diſſer Erden.

Gahr vaken tydtlyck Gudt vorgheyth /

Dat men mit vnrecht tho ſick ſchleit.

Vnſe Burſſe hefft diſſe ſede /

De wat ethen wil / de bringe wat mede /

Ydt ſy mager edder vett /

So mach he ethen deſte beth

Bringet he den genoech /

So mach he ethen ſyn geuoech.

Weſet wilkamen gy vngebeden Geſte /

Taſtet tho vnd ethet dat allerbeſte.

Werde gy denne nicht ſath /

So danckt dem yennen de yuw bath.

Ydt ys mennigem leydt /

Dat ydt einem andern wolgeyth.

Em hatet vaken dat he ſuͤth /

Vnd moth doch lyden dat ydt geſchuͤt /

Rede weinich vnd maͤck dat war /

Borg nicht tho veel vnd betale klar.

Wete veel vnd weinich ſage /

Antwerde nicht vp alle frage /

Vnd mercke euen wat dyne Rente ſy /

Vnd holdt dy dar froͤmlyck by.

Vnd teere wol tho mate /

So

So geiſtu velicht vp der Strate.

Hebb leeff dat du nicht vorleſen machſt /

Vorlath dat du nicht beholden machſt /

Vnd ſoͤck dat du geneten machſt.

Ach Godt wo kort ys hyr de tydt /

Maͤckt vns van allen Suͤnden quydt.

Ein yder mach wol drincken den Rynſchen Wyn /

Vmm Geldt / friſch / fruͤndtlyck / vnd froͤlyck ſyn.

Wyn gedruncken mit mathe /

Deyth dem Minſchen gude bathe

De ſick im Wyne drincken vull /

Werden gelyck den Deerten dull.

Jck wil freten / ſupen vnd ſtoͤrten /

Minnern myn Gudt / vnd Leeuendt koͤrten.

Jck wil drincken vnd metich leeuen /

Vormehrn myn Gudt / daruan Gade geuen.

Wold Godt ick moͤſt ein Kluͤßner werden /

So wold ick nicht anders begeren /

Als Gude olde Keſe vnd witt Brodt /

De wold ick hebben in myner nodt.

Koldt Beer vnd ock ſprengeden Wyn /

Dat ſcholde ſteds myn gedrencke ſyn /

Junge Hoͤner vnd olde Viſche /

De wold ick ſteds hebben vp mynem Diſche.

Dartho ein ſchoͤn yunck Megdelin /

Dat ſchold my friſten dat Leeuendt myn.

Doch moͤſt ydt ock hebben ſchmale Lenden /

Dar wold ick arme Kluͤßner myn leeuend mit enden.

Anneke vnſe Maget / De fchlept beth ydt er beha=
(get.

Wenn men ſe thom leſten wecket /

So ys er efft de Hundt bleket.

So thuͤt ſe dat Hoͤuet wedder vnder /

Vor=

25

Vorderuet ſe daruan / dat gyfft my wunder.

Suͤnde vormyden / ys ein Schrin /

Geduldt in lyden legge darin /

Gudt vor arch / legge dartho /

Willich in armodt / nu ſchlut thoD. M. Luth.

Almiſſen geuen armet nicht /

Kercken gahnt ſuͤmet nicht.

Vnrecht gudt gedyet nicht /

Gades Wordt bedruͤcht dy nicht.Philip. Melanth.

Wol dar wil mit ehren olden /

De ſchal geuen vnd ock wat beholden.

Vnd ock nicht ſyn alltho milde /

Dat em ſyn Gudt nicht kaͤm tho ſpilde.

Wor Eſels krygende Herſchoppyen /

Dar ſuͤth men ſelden vele dyen.

Meiſt ſe er egen voͤrdeel ſoͤken /

Vp ander woluarth ſe weinich roͤken.

Doch ys dyth de meiſte klage /

Se reyſen in macht alle Dage.

Och wowol dat eme geſchuͤt /

De affleth ehr he vorlaren ſuͤth.

Noch ſuͤth mennich vorlaren ſpil /

De doch yo nicht afflaten wil.

De Leue ys leydes anfanck /

Ydt geſchee bald edder auerlanck.

Spelen vnd nichtes gewinnen /

Helſen vnd nichtes geneten.

Dat moͤcht einen wol vordreten.

Boelſchop ys ein varende Haue /

Huͤden leue Morgen aue.

Louwen / Baren vnd ock Schwyne /

Dat ſynt dre Deerte tho temmen.

D

Jck

Jck ſach nye ſo wyß einen Mann /

De ein quadt Wyff temmen kan.

Dar baten noch ſchleg effte kyuen /

Dat ſe ys wil ſe wol blyuen.

All wat du deiſt bedenck den end /

Grypt wyßlyck an vnd wes behend.

Wes vorſichtich vnd holdt dy ſchlecht /

Wes ock nicht tho haſtich / bedenck dy recht.

Dar ys nemandt de ſo ein hogen modt droech

Ein Wyff gyfft em kyues vnd haders genoech.

Wultu em truͤwe Leeff beſtahn /

So lath de andern alle gahn

Wente wo einer mehr Perde beridt /

Jo he mehr tho beſchlande gifft.

Wol ein ſted Leeff hefft / de ſchal dar nicht van
(wandern /

Wat he an der einen leth dat vindt he an der andern

Se ſynt vaſt auer eine Form gegathen /

Soͤcht men ſe ock in Landen / Steden vnd Straten.

Hefft dyn Leeff yennich gebreck an ſick /

Dat ſcheltu nicht vaken apenbarlyck.

Dar ſchaltu hoͤueſch mit lyden /

Daruͤmm dat ſe leuet dyne Syden.

Jſt dat dyn Leeff dy tho veel vor luͤcht /

So ſchaltu van er kern de erſte flucht.

Wente he ys alles dinges wol eruarn /

De affleth ehr he ſuͤth vorlarn.

Jck bin ein Jeger vnd voͤr ein Horn /

All wat ick yage ys vorlarn.

Noch wil ick yagen Dach vnd Nacht /

Beth ick ein ſted Leeff krygen mach.

So dyn Leeff mit haſt wil van dy kern /

Dat ſchaltu er ſo bald nicht wern.

Dat

26

Dat ys men als ein Regenſchuer /

Darna ſchynt de Suͤnne als voͤr /

Wo mach doch dem tho ſinne ſyn /

De Vyendt ys vnd wil ein Fruͤndt ſyn /

Leeue hyr in geduldt vp Erden /

Wente dy mach nicht anders werden /

Als ethent / drinckent vnd Gewandt /

Vnd vpt leſte ein Hoͤlten Banck.

Wol veel fraget na nyen Mehrn /

De dar ſecht na / de luͤcht ock gern.

Soͤlcke Luͤd de ſchaltu myden /

Wultu nicht vallen in groth lyden.

Jck was gantz leeff / dat meinde ick /

Dar ys ein ander / dat weth ick.

Vnd de dat ys de hoͤde ſick /

Ydt wert em ock gaͤn vpt leſt als mick.

Ein Maler entwerpt erſten dat ys ya /

Vnd ſchouwet denn wo ſyn Bild ſta.

Ydt ys veel beter twe mahl gemethen /

Als ein mahl / vnd dat beſte vorgeten.

An doͤgeden ſchaltu dy oͤuen yo /

Dat hoͤrt Heren vnd Foͤrſten tho /

Vnd ock andern guden Luͤden /

De ſick vor ſchand willen hoͤden.

Jck acht weinich wat ſe klagen /

Wo ick mach vuͤllen mynen Magen.

Alſo deyth ock de gyrig Mann /

De na grotem Geldt vnd Gudt ys beſtaͤn /

Mennich denckt Weinich vp den Dodt.

De hyr vp Erden hefft groth Gudt

Vnd moth gelyckwol in de Vahr /

Mit weſen in der Doden ſchaͤr.

D ij

Jck

Jck bin ein Vagel de gern bedruͤcht /

Daran myne Mundt gaͤr nichts luͤcht /

Wol gern wil froͤmde Guͤder eruen /

Moth vaken quades Dodes ſteruen.

Wes hoͤueſch vnd ock dartho wyß /

So geuen dy de Luͤde pryß.

Segg van Frouwen vnd Junckfrouwen gudt /

So geuen ſe dy hogen modt.

Mit velen leckerlyken Richten /

Spyſet men Ridders vnd Knechten.

Ja mennich ein gudt Richte wol neme /

Vnd achtede nicht groth wort her queme.

De einen Doden pypen drecht /

Vnd ſyn Geldt an loſe Wyuer lecht /

De mach des wol weſen gewiß /

Dat ſyn arbeydt vorlaren ys.

De dar deyth drincken tho vullen /

De moth yo vaken vordullen.

Veel beter he drincke mit mathe /

Vnd leeuede in ſynem Stade.

De mehr vortert als he vormach /

Den ſchleit gerne der ſorge ſchlach.

Beter weer ydt he druͤncke mit maten /

So doͤrfft he velich gahn vp der Straten.

Wol tho glage wil mit my drincken /

Vnd wil yo nicht mit my klincken.

Des glages ick wol entbere /

Weer he ock ein groter Here /

Jn ſchanden vnd vnehrn moth he vorzagen /

De friſch / ſtarck in ſynen yungen Dagen /

Nicht hefft gedacht vp den olden Man /

De rouw / fred vnd gemack ſchold han.

Weme

27

Weme genoͤget an dem dat he hat /

De ys ryck genoech / wo ydt em ock gath

Fruͤndtlyck regeren vnd mit willen /

Deyth veel thorn vnd haders ſtillen.

Wol mit dem Koppe wil bauen vth.

Deyth veel ſchaden / vnd richtet weinich vth.

Voͤrhen gedaͤn vnd na bedacht /

Hefft mengen in groth trurent gebracht /

Ydt ys manck den Luͤden nu de gunſt /

Vnd ys ock jtzt in der Werldt Kunſt.

Dem ydt wol geyth / de hefft veel Fruͤndt /

Tho dem ſecht men / wes lang geſundt.

Men den ydt oͤuel geyth / wo veel der ys /

Weinich Fruͤnd hebben de / dat ys gewiß.

Ach ſoͤte Leeff do ick dy koß /

Vnd do was yo de Windt Suͤdoſt.

Nu ys de Windt geworden Weſt /

Vaͤr hen Hertleeff vnd do dyn beſt.

Biſtu myner ſatt / ſo bin ick dyner moͤde /

Vaͤr hen dat dy Godt behoͤde.

Hapen ys vp my vorſtoruen /

Ein ander hefft myn Leeff erworuen.

Vnd dar ick vp tho hapen plach /

Dar hefft ein ander de froͤuwde aff.

Dat ys ein Apenſpil vnd Doren raͤdt /

Wohr dre na einem Bolen ghat.

De ein ys leeff / de ander leydt /

De druͤdde vorluͤſt koſt vnd arbeydt.

Dennoch wil ick in hapen leeuen /

Velicht moͤcht ſe my ere Fruͤndtſchop geuen.

Wol ſick in der Boelſchop erneren /

De moth koͤnnen ſchwygen vnd legen.

D iij

Suͤch=

Suͤchten / wenen vnd ſchweren.

Wol dyth ſuͤluige nu nicht kan /

De neme ſick der Boelſchop nicht an.

Ach elende berichte my /

Wo lange ſchal ick lauen dy.

Elende wende / wenn Godt wil ſo ende.

Elende bin ick / wol dar wil de troͤſte mick.

Elende ys my beſchert / dat ſick alle Man vor my
(voruert.

Elende hefft my beſeten /

Dat ick van alle Man bin vorgeten.

Ein Man ſchal ſick nicht tho ſehr beroͤmen /

Dat ſyn Hoff ſtah vull ſchoͤner Blomen.

Dar kuͤmpt ein Ryp vp eine tydt /

Vnd maͤckt em alle ſyner Blomen quydt /

Ach des wolde Godt vnd ock ein /

So weer all myne ſorge klein.

Jck bin de ick bin / Wildt ys myn ſinn.

Groth ys myn modt / Klein ys myn Gudt.

Sunder Geldt bin ick de beſt /

So moth he ock ſyn de dith leſt.

Mennich Minſche my dat vorgahn /

Dat he ſuͤlueſt nicht vorgelten kan.

Koͤnd ick my ſcheydens erweren /

So wold ick my wol erneren.

Ach ſcheyden ys de bitter Dodt /

Vnd bringt mengen in grote nodt.

Mennich Man belachet mick /

Dat my oͤuel leth / des hoͤdt he ſick.

Wultu my vnd eins ydern ſchelden /

So moth men dyne Vndaͤdt ock melden.

Synt de denne ſo recht vnd gudt /

Des machſtu dy froͤuwen in dynem modt.

De

28

De mit heimlykem lyden befangen ys /

Neen ſchwarer boͤrd kan weſen / dat ys gewyß.

Jck hebb gluͤcke ſunder bate /

Kaͤm ick tho ſpad / ſo kam ick tho late.

Kaͤm ick tho fro / ſo kam ick tho vnraſt /

Alſo kaͤm ick alltydt tho vnpaß.

Wol kant maken berichte my /

Dat ydt all Man tho dancke ſy.

Eyn Jeger dat ys ein Jeger /

Wol nichts hefft / dat ys ein Kleger

Jodoch wil ick vangen dat ick yag /

Schold ick ock yaͤgen all myn dag.

Wem dat Gluͤck mit Gude gnedich ys /

All ys he dull / doch heth he wyß.

De ys wyß / de Gudt gewinnet /

De ys wyß / de ſick ſuͤlueſt kennet.

De ys wyß / de ſick hoͤdt vor Suͤnden /

De ys wyß / de gudt vnd quad kan gruͤnden.

De ys wyß / de dem Dod nicht enthuͤt /

De ys wyß / de quade Geſelſchop fluͤcht /

Wat helpt dat einer veel Kuͤnſte kan /

Dem Godt yo neen geluͤcke gan.

Jdt ys nu in der Werldt gantz nye /

Gude woͤrd vnd valſche truͤwe.

Ja wenn de Mundt ſprickt / Godt groͤte dy /

So meint dat Herte / hoͤdt du dy.

Wol gern bolet / vnd ſelden dar gheit /

Js he gantz leeff / he wert wol leidt.

Gedenck vnd ock nicht vorgiß /

Lath einen ydern ſyn als hy ys /

Vp dat nemandt ſegg wol du biſt /

Wol weth wol des andern Schwager ys.

D iiij

He

He ys erger als Vorgifft vnd Fenyn /

De Vyendt ys / vnd wil noch Fruͤndt ſyn

Mercke vnd Melde / de waſſen beide im Velde.

Pluͤcke Mercke / vnd lath Melde ſtaͤn /

So machſtu mit allen Luͤden vmmgaͤn.

Wenn alle Voͤgel ſynt tho Neſte /

So myn ſpatzerent noch dat beſte.

Ach de ſick alſo waren koͤnde /

Dat he alles vngluͤcks leddich ſtuͤnde /

Vnd alle dinck lethe lopen ſynen loep /

De hedd voͤrwar den beſten koep

Koͤnden my myne dancken bringen darhen /

So weer ick offt dat ick nicht bin.

Jck wuͤnſch allen Nyders dat vngeuall /

Dat vp Erden ys / vnd noch kamen ſchal.

Weme duͤncket dat he ſy wyß /

Van der Doerheit behoͤldt he den pryß.

Weme duͤncket dat he alle dinck kan /

De ys nuͤmmermehr ein wyß Man.

My wundert neen dinck mehr vp Erden /

Dat de rechte leue mach leydt werden.

He ys ein Doer / de ſick tho veel vnderwindt /

He ys ein Doer / de ſick tho vaſte vorbindt

He ys ein Doer / dem an ſynem nicht genoͤgt /

He ys ein Doer / de ſick tho Doren voͤget.

Barmhertich klagent helpt my nicht /

Heimlyck bolen dat kan ick nicht.

Geldt deyth ydt / des hebbe ick nicht /

Wem dat erbarmet / de troͤſte mick /

Ein Jahrmarckt ane Deue

Ein ſchoͤne Frouw ahne leue /

Dartho ein Buͤdel ane Geldt /

Deſſe

29

Diſſe dre ding vindt men ſelden in der Weldt.

Nemandt wil mick / Nemandt bin ick.

Nemandt ys myn / Nemandt wil ick ſyn.

Homoͤdige Luͤd beſchouwen ſick.

Olde Luͤde de klouwen ſick /

Moͤde Luͤde de rouwen ſick / Wyſe Luͤde vorſinnen
(ſick.

Junge Luͤde beleuen ſick / Dulle Luͤde de oͤuen ſick.

Jck was gantz leeff / vnd bin worden leydt /

Nochtans hebb ick leeff / de my gudt deyth.

Wol einen Boem hefft vtherkarn /

Vnd ſuͤth de Frucht daran vorlarn /

De houw en aff vnd weſe tho fred /

Vnd ſette einen andern in de ſted.

Tydt / ſtede vnd ſtunde / Veldt / Haſen vnd Hunde /

Maken mennigen wilden Man /

Dat mercke wol de ydt mercken kan.

Megde de gern vor den Doͤren ſtaͤn /

Vnd veel wittes in eren Ogen han /

Vnd ſehen ock all hyr vnd dar /

Vnd nemen der yungen Geſellen war.

Dat ys my yo recht im ſinne /

De lathen ſick gern auerwinnen.

Gudt maket modt / Modt bringet auer modt.

Auermodt bringt armodt / Armodt gantz wee doth

Wol wat weth de ſchwyge /

De dar wol ys de blyue.

Wol wat hefft de holde / Wente vorluſt kuͤmpt bal=
(de.

Myn Leeff ys gudt van allen ſeden.

Schoͤn geborn van allen Leeden.

Se kan wol yunger Geſellen huͤld krygen /

Men wat ſe ſuͤth / dat kan ſe nicht ſchwygen.

Jck bin eines klenen Breues ock ein Bad /

D v

Godt

Godt groͤte dy Leeff all ſunder ſpott.

Jck entbed juw mynen fruͤndtlyken grodt /

Van rechter leue ick dat dohn moth.

De alderleueſte myn de ick ye gewan /

De groͤte ick van Herten efft ick kan.

Vnd groͤte ſe ſo mennige ſtund /

Als Sandskorn liggen yns Meers grundt.

O alderleueſte Junckfrouw zart /

Jck doth juw kund tho diſſer vart.

vele tho hoͤren vnd nicht anmercken /

Dat ſynt all vorlaren wercke.

Sehe vor dy / ſchnelle Huͤnd yagen dy /

Suͤſtu vmm werſt gefangen.

So ys all dyn arbeidt vorgangen.

Ein yunck Man vnd ein oldt Wyff /

Dar twiſchen ys gemeinlyck kyff.

Wol dar wil klaffen tho vele /

De wert ein Geck in dem ſpele.

Ach ſchwygent ys kunſt / Klaffent maket vngunſt.

Schwyge vnd lydt / mercke vnd mydt /

Suͤ tho wo du dy hyr ſtelleſt /

Dat du dyner Geſelſchop nicht entgeldeſt.

Ach Herr Godt wo ſehr / gheit Geldt vor Ehr.

Geldt vnd Gudt mach men yo krygen /

Wol nene Ehr hefft / de moth ſchwygen.

Bedroͤuede Herten ſchoͤlen ſoͤken /

Schoͤne Frouwen mit witten Doͤken /

Dartho ock guden Rynſchen Wyn /

Jck weth nene beter Medicin.

Jck entbere / dat ick beger /

Koͤnde ick dat doch erlangen /

So weer myne ſorg vorgangen.

Hyr

30

Hyr kuͤmpt veel her / des ick nicht beger /

Dat ick beger / kuͤmpt ſelden her.

Hoͤdt dy Geſell vnd wes gemeidt /

Dy werdt noch wol lones arbeydt /

Hoͤdt dy Geſell vnd wes geſundt /

Vnd hebb alltydt ein hoͤueſche Mundt.

Wat ick weth vnd nicht wethen ſchall /

Dat weth ick nicht / vnd weth ydt all.

Jck bin gegaten ſunder natt /

Ein valſch Fruͤndt de dede my dat.

Dar ick my gudes tho vorleth /

Dat was de yenne de my vorreth.

Dat ys warlyck ein gahr wyß Man /

De tho allen tyden ſchwygen vnd ſpreken kann /

Jck hebb geyaget / dat my behaget

Godt hefft geuoͤget / dat my genoͤget.

Hedd ick alles Wildes koͤr /

Jck yagede men dat ick hebb voͤr.

Jck meinde wo ſe weer ein Gaſt /

Vnd do ſe quam in myn Herte.

Nu hefft ſe dar gehuſet vaſt /

Daruan ſo lyde ick ſchmerte.

Wold ſe ſteds ein gude Naberſche ſyn /

My ſchold erer nicht vordreten.

Se ys myn Roſengartlin /

Des lath ſe my geneten.

Mach ick yuw huͤld nicht erweruen /

So moth ick warlyken ſteruen.

Wes friſch vnd dartho wol gemodt /

So wert alle dinck noch wol gudt.

De Leeffhebber ſteruet gantz vaken /

Dat eme de Dodt nicht wert raken.

Wen=

Wenn he ſynen willen nicht kan erweruen /

So ſecht he / warlyck ick moth ſteruen.

Jck hebb nuͤwerl beters geleſen /

Men wol tho donde vnd froͤlyck weſen.

Ach wo gerne / Wo ſelden wo verne.

Jck van er bin / So krenckt my de ſinn

Jck was gantz leeff in einem Huſe /

Do leuer quam / do moͤſt ick vth.

Nu bin ick geuallen van dem Steg

Wil Godt ick kaͤm noch wol wedder tho weg.

GOdt geue GOdt groͤte /

Vorleſe wy de Scho / ſo behold wy de Voͤte.

Ydt fraget mennich wo ydt my geyth /

Ging ydt my wol / ydt weer em leydt.

Mit ſoͤlcken reden als he ydt menet /

So wil ick lachen wenn he weinet.

Ydt ſy ſyn ſchimp edder ſyn ſpott /

Wat he my guͤndt / dat geue em Godt.

Ach leuer gedencke an my als ick an dy /

So biſtu ſelden dancken fry.

Ein Fruͤndt in der nodt / Ein Fruͤndt in den
(dodt /

Din Fruͤndt in der truͤwe /

Ein Fruͤndt achter ruͤgge / Dat ſynt veer Stalen
(Bruͤgge.

Wol diſſe recht kan raken /

De mach wol Fruͤndtſchop maken.

Hebb reyne Hendt vnd ein hoͤueſchen Mundt /

So blyfft dyn Lyff vnd Seel geſundt.

All myne Fruͤnde hebbe ick vorlaren /

Vnd gudt Luͤbſch Beer vtherkaren.

Dat maket my gantz dull vnd fro /

Dat ick kan kamen nergen tho.

Buwent vnd ock kyff / Koͤſte vnd ſchoͤne Wyff /

De

31

De neme Penninge vnd Lyff.

Wor men der Leue nicht wil ſparen /

Dar kan ſe nicht lange waren /

Ach wyſe Mann / an diſſen reden machſtu ſchou=
(wen /

Wat loßheit ys in etlyken reden der Frouwen.

Salomon / Dauid / Adam / Abſolon vnnd Samſon /

De woͤrden all bedragen van den Wyuen /

Wol kan nu vnbedragen blyuen.

Leeff tho hebben ys ein wunderlyck leeuen /

Dat kan anders nicht als ſorg geuen.

Wol Godt leuede bauen alle ding /

De doͤrfft nicht ſorgen vor yennich dinck.

Ach ſcholde des nicht lachen /

Dat ick dat ſuͤlue kan maken /

He meint dat he de leueſte ſy /

Vnd quam doch in myn Herte ny.

Vnd wenn ick by er weſen mach /

So duͤnckt my twyntich Jahr ein Dag.

Hyr kuͤmpt jtzt veel her / Dat ick gar nicht beger.

Wat ick nicht lyden mach /

Dat beyegent my alle Dag.

Men hatet my / ick lyd darmede /

Jck wold wol / dat men ydt nicht dede.

Hebb ick recht in allen ſaken /

Wat acht ick denn der Luͤdt ſprake.

Der Fruͤnde hebb ick veel /

Wenn ick ſe yo nicht hebben wil.

Ja wenn ick erer behoͤue /

So ſynt ſe im Garden vnd grauen Roͤuen.

De ſick hoͤger hoͤldt als he ys /

Bedruͤcht ſick ſuͤlueſt dat ys gewiß.

Jn truͤwen gehoͤrt ein ſchimplyck Wordt /

Dat

Dat ſchaltu nicht valſchlyck gloſen.

Segge dat nicht vort noch hyr efft dort /

So biſtu werdich der Roſen.

De dinge werden nuͤmmer gudt /

Vnd de men bauen mathe doth.

Ach wol dar wuͤſte / wowol wolſprekent ſtaͤth /

He ſchold ſick ſchemen / ſpreke he quadt.

Ach hedd ick Geldt na mynem willen /

So wold ick den Paweſt wol ſtillen /

Vnd ſchlapen by des Abſtes Wyue /

Vnd wold noch im Landt wol blyuen.

Wol dar de Leue wil koͤpen /

De laue vth ein par Scho mit Knoͤpen.

Wenn ſe denn de Scho wil halen /

So ſchal men ſe er vp de Wandt malen.

Och Here Godt wy ſynt yo men Geſte /

Dennoch buwen wy hoge Veſte.

My vorwundert dat wy nicht muͤren /

Dar wy ewich moͤgen duͤren.

Glyck vnd Recht waret aller lengeſt /

Suͤ wol tho wat du betengeſt.

Wultu weſen vnuorworren /

So hoͤdt dy vor de liſtigen Horen.

Wol vp droͤgem Land wil ſchepen /

Vnd dat Water mit einem Seue meten.

Ock vp dem Water yo doͤrſchet /

Vnd den Dreck vaken waſchet.

Dartho ſick mit Horen bewert /

Dem ys noch Ehr efft Gudt beſchert.

Groth vngluͤcke ys vpt Bolen /

Dat hoͤr ick leſen in allen Scholen.

Noch ys neen Geſelle ſo klein /

He

32

He wil vor ſick hebben ein Wyff allein.

Och wo mechtich ſehr he dwelet /

De ſyn Herte einem andern beuelet /

Vnd ſynen ſinn darhen keret /

Dar men ſyner nicht begeret.

Hoͤr du Narr wilſt dy doch ſchemen /

Vnd lathen des Duͤuels Proceßien betemen.

Volg Chriſto dynem Godt vnd HEren /

Vnder ſynen Bannern willſt dy keren

Dat ys ſyn Cruͤtze vnd ſyn Dodt /

Syn ſchwar Lydent vnd Wunden rodt.

Mennich Man kuͤmpt / dar mennich Man ys /

Mennich Man weth nicht / wol mennich Man ys.

Wuͤſte mennich Man / wol mennich Man weer /

Mennich Man ded mengem Man grothe ehr.

Gudt maket modt / Modt maket homodt /

Homodt maket nydt / Nydt maket ſtrydt /

Strydt maket armodt armodt maket fred.

Ach vorlangen vorlangen /

Dy was ick entgangen.

Scheyden hefft my erdacht.

Dat my vorlanget Dach vnd Nacht.

Jck wil des yo wol vorbeyden /

Veel bether ys hapen den ſcheyden.

Do ick ryke was vnd konde geuen /

Do hadd ick Fruͤndtſchop allerwegen.

Nu ys my leyder dat Gudt entgahn /

Des ſynt my de Fruͤnde affgeſtahn.

De Buͤdel ys my worden licht /

Se ſehen my wol ſe kennen my nicht.

Dyth ys nu der Werldt ſtaͤdt /

Do my dudt / ick do dy quadt.

Heue

Heue my vp / ick ſtoͤte dy nedder /

Ehre my / ick ſchende dy wedder /

Mennige Fruͤndtſchop wert geſcheydet /

Daruͤmm dat de Tung oͤuel wert geleydet

O Tunge du gahr klene Lidt /

Du makeſt mengem groth vordreth.

Moͤthen rykedag vnd ſchonheit alltydt duͤren /

Dat weer wol groth voͤrdeel vnd gudt.

Men dar ys quadt vp tho Muͤren /

Dat leſte Fundament ys de Dodt.

Wenn du gekarn werſt tho grothem Stad /

So ſehe dy voͤr / ick dy radt /

Wem du ſchadeſt efft betyeſt mit ſchandt /

Dat du nicht valleſt / wenn du meinſt tho ſtaͤn.

Jn allen dingen de du wult begahn /

Bedenck wat dy moͤcht daraff entſtaͤn.

Eines ſchalckes Oge nydet dar /

Dat ein gudt Geſell wat gudes hat.

Lath ſe vuͤſte ryden vnd nyden /

Dat my Godt guͤndt / moͤthen ſe lyden.

Wenn ick tho kope vuͤnd einen Yſern Hodt /

De my moͤcht vor Loͤgen ſyn gudt /

Vnd ein Schildt gewiſſe vor Schleden /

De twe wold ick duͤr vorgelden /

Dartho einen hogen Thorn vor truren /

Denn wold ick mit Tinnen bemuͤren.

Hedd ick ein Huß vor vngemack /

Dat lethe ick nuͤmmer ane Dack.

Deßglyken vor Older eine Saluen /

De wold ick ſtryken allenthaluen.

Vnd hedde vor den Dodt ein Schwert /

Dat weer wol vele Geldes werdt.

Older

33

Older ane Wyßheit / Wyßheit ane Wercke.

Heren ſunder Volck / Volck ſunder dwanck.

Stede ſunder Recht / Recht ſunder Gnade.

Houart ſunder Gudt / Gudt ſunder Ehr.

Eddel ane Tucht / Tucht ane frucht.

Geiſtlyck orden ane frede / Junckfruwen ane ſchem=
(de.

Diſſe twoͤlff Stuͤcke vorderuen de Werldt.

So ſchoͤn ys nemandt noch ſo werdt /

De Dodt maͤckt / dat men ſyner nicht begert.

Wo leeff de Minſch im Leeuende ſy /

He ys na dem Dod bywanendes fry.

Nemandt ſchal ſyn lydent klagen /

Den rechten Fruͤnden de ydt mit em dragen

Mennich klaget ſyn lydent vort /

Dem yennen de ydt gerne hort.

Jck meinde ydt were Eken /

Allent wat de Luͤde ſpreken

Nu yſſet yo kume Linden /

De Warheit kan men nergen vinden /

Fruͤndt im ſchyn / dennoch Vyendt tho ſyn /

Dat ys ein quaͤdt Fenyn /

Auerſt ein Fruͤndt achter Ruͤgge /

Dat ys eine vaſte Bruͤgge.

De ſyne Fruͤnde proͤuen wil vnd ſchal /

De proͤue ſe im vngeuall.

Wente im gluͤcke ys mennich Fruͤndt /

De in der nodt gahr nichtes guͤndt.

Wente Fruͤnde in der nodt /

Der gahn wol twintich vp ein Lodt

Vnd de men denn meint de beſten ſyn /

Der gahn wol voͤfftich vp ein Quentin.

Recht dohn hefft my bedragen /

E

Jck

Jck hadd recht vnd wart belagen.

De Loͤgners ſynt mynem Heren leeff /

Se ſtelen mehr als ein ander Deeff.

Drinck vnnd ock gilt /

Vnd gha wenn du wilt.

Gerechticheit wor biſtu gebleuen /

Vntruͤwe hefft my vordreuen.

Gerechticheit moth ſtaͤhn achter der Doͤr /

Vntruͤwe blyfft alltydt heruoͤr.

De Tungen nicht dwingen in der Joͤget /

Eddel und Ryke ane doͤget.

Acker ane Frucht / Frouwen ane tucht.

Denen ane Lohn / Suͤnde ahne hoen /

Woldaͤdt ane danck / Ethen ane dranck.

Leſen vnd nicht vorſtaͤn / Gude Wercke vngedaͤn.

Meinheit ane enicheit / Heren ane Wyßheit.

Foͤrſten ane meticheit / Ehr ane Kecklicheit.

Ridders ane Bardt / Vnd Papen vngelart.

Soͤdder dat dyth wert / Ys de Werlt all vorkert.

He lith pyne vnd ſchmerte groth /

De gerne bleue vnd doch ſcheyden moth.

Dre dinge de weth ick vorwar /

De maken myn Herte ſehr ſchwar.

Dat erſte my ſehr ſorgen doth /

Dat ick gewyßlyck ſteruen moth.

Dat ander beſchwert my noch mehr

Wente ick weth yo nicht wenner.

Dat druͤdde bedroͤuet my bauen all /

Dat ick nicht weth wor ick blyuen ſchall.

Hyruͤmm wil ick my bekeren /

De Suͤnd laten vnd ſteruen leren.

Vnd Gads Genade bewaren /

So

34

So mach ick int ewig Leeuendt varen.

Och HEre Godt wo Suͤndich kaͤm ick tho dy /

Jn mynem leſten End ſta by my.

Jn velem vntydtlykem klaffende vorwaͤr /

Vindt men mengen Loͤgener twar.

Wultu dat ydt dy wol ſchal gelingen /

So ſuͤe wol tho allen dingen.

Alltho veel gloͤuen ys nicht gudt /

Dat weth nemandt wat ein ander doth.

Jck bin bedragen vp diſſer Erden /

Dat ick bin mach ein ander werden.

Welcker Geſell wil dat Hoeroͤuel affkehren /

De ſchal ſick mit guden Geſellen beweren /

Wor ſie ſtten by dem kolden Wyn /

Vnd laten eine Metze eine Metze ſyn

Schoͤne woͤrde mit klener gunſt /

Ys groth bedroch mit lichter kunſt.

Wol des Auendes drincket alſo ſehr /

Dat ſyn Hoͤuet kuͤmpt vth der kehr /

De ſchal des Morgens froͤ vpſtan

Vnd vp deſuͤlue ſtede gahn /

Vnd drincken ſick ſo vull als he was /

So kuͤmpt ſyn Hoͤuet wedder vp ſyn paß.

Mennich Man van dem andern ſprickt /

Bedacht he wat em ſuͤluen gebrickt /

Vnd wes em vnd den ſynen voͤrſteith.

He ſchwech wol ſtill vnd ſed van nemande leydt.

So werſtu de rechteſte de yuͤ wart gebarn /

Vnd de wyſeſte de yuͤ wart erkarn.

Ach Kleffer lath dyn klaffent ſyn /

Wat ick vorgelde dat ys myn.

Mennich Man my des vorgan /

E ij

Dat

Dat he ſuͤluen nicht vorgelden kan.

Daruͤmme kaͤm ick oͤuel tho /

My hatet ſo mennich / dem ick nichts do.

Dyth ys in diſſem Huſe ein recht /

Wol in de Koͤke nichtes drecht /

De ſchal dar buten blyuen ſtahn

Beth dat em de Kock darin heth gahn.

Ydt kuͤmpt ock wol vnderwylen /

Dat de Kock alſo moth ylen.

Vnd geith mit dem Lepel vmm den Herdt /

Wilde Geſte he ſelden begert.

Jck quam gegangen in ein Landt /

Dar ſtundt geſchreuen an der Wandt.

Wat ick nicht vorbetern kuͤnde /

Dat ſchold ick lathen als ickt vuͤnde.

Druncken drincken wat ys dat /

Gades Thorn vnd der Werldt haͤt.

Vorleſen Gudt vnd Ehr / Vordoͤmen Lyff vnd See=
(le.

Vnd ein vull Man ein dull Man /

Drunckenheit ys ein Moder van allem quaden /

Weſet nuͤchtern vnd latet yuw raden.

De Megde ſchoͤlen nicht veel drincken /

De Megde ſchoͤlen verne dencken.

De Megde ſchoͤlen weinich ethen /

Dartho ſchoͤlen ſe nicht veel ſpreken

Eine Maget de dar gyfft / de buͤth ere Ehr /

Eine Maget de dar nimpt / de vorkoͤfft ere Ehre.

Eine Maget de mit ehren wil leeuen.

De ſchal noch nemen effte geuen.

Ein Wyff / Wyn Woͤrpel vnd Haſen /

De maken mengen Man raſen vnd vorbaſen.

Ein Krudt dat heth mala Mulier,

Dar=

35

Daruoͤr ſo hoͤde dy ſemper/

De eine Hore nimpt tho Echte /

De kuͤmpt int Hanreyer geſchlechte.

Dyth ſynt veer boͤſe Stuͤcke in

einer Stadt.

Dat erſte ys ein homoͤdich Boͤrgermeiſter /

Dat ander ein ſeggern Raͤdtman /

Dat druͤdde ein vorſuͤmich Kemerer /

Dat veerde ein vngehorſam Boͤrger.

Och du arme loſe Beerſott /

Wo kuͤſſeſtu dynen Bueck vor einen Affgodt.

Wultu dy des nicht vortyen.

Wol wil denne na dy fryen /

De Auende vnd Morgen ſyn nicht glyke gudt /

De Morgen deyth ſorgen / de Auendt vortert dat

Gudt.

Wold de Auend ſorgen / als de Morgen doht /

So moͤcht mennich ryden / de nu wol gahn moth.

Vp hapen leeue ick / Godt mach beraden mick.

Jck geloͤue truͤwlyck in Godt / He werdt my helpen
(ſunder
(ſpott.

Wol Godt vortruwet vp diſſer Erden /

De wert nuͤmmer vorlaren werden /

Och yung Frouw ick wold wethen alſo gern /

Efft de Boelſchop ſchimp edder ernſt weer.

Gude Geſell dat ſegg ick yuw mit gelimpt /

Ydt ys nedden ernſt vnd bauen ſchimp.

Nu wol an dat moth ick lyden /

Vp loſen Bruͤggen ys quadt ryden.

Vnd ſtillen mynen modt / Gelyck alſe de Hußhane
(doth.

Wenn em de eine Hene entgeyth /

De ander vort wedder by em ſteyth.

E iij

Ach

Ach HEre Godt wo oͤuel kaͤm ick tho /

My hatet ſo meennich dem ick nichts do.

Vnd dede ick em noch ſo gudt /

Achterſprake ick lyden moth /

Jm lyden froe / De wol kan de do alſo.

Wol my beſchimpet vnd de mynen /

De gha tho Huß vnd beſehe de ſynen.

Vindt he denn dar neen gebreck by /

So kaͤm he bald vnd ſtraffe my.

Jck hebb ein Ree in der Jacht /

Darna hebb ick geyaget Dach vnd Nacht /

Moͤchte ick des Rees geneten /

Myn yagent ſchold my nicht vordreten.

Godt groͤte dy myn leue Licketappe /

Du drinckeſt nicht gern vth dem leddigen Nappe.

Alle Beker wultu drincken vnd ſtoͤrten /

Dat wil dy dyn Leeuendt koͤrten.

Kondeſtu doch dat wat lathen /

Dat moͤcht dy mengen Penninck bathen.

Tho Rom ys menger worden thom Knecht /

Doͤrch vproer / nydt / twiſt / haͤt vnd Krygs geſchefft

Joabs vorrederlyke daͤdt vnd mordt /

Doͤrch Salomonem ock geſtrafft wart /

Mennich nuͤtte Boeck hebb ick vnd gudt /

Dat ick nuͤmmermehr recht leſe vth.

Ock nicht worſta des Bockes mein /

Men ick yage daraff de Flegen groth vnd klein.

De nicht kan ſpreken ya vnd nein /

Vnd rades plegen vmm groth vnd klein.

Vnd wil doch wyß weſen geſehen /

De thuͤt de Narren Ploech allein.

De buwen wil / de reke voͤran /

Wat

35

Wat koſtens de dartho moth han /

Vnd wat em aff vnd tho wert gahn /

So wert de ende richtich ſtahn.

Jn thokuͤmpſtich arbedit he gern veldt /

De ſick den Braſſers thogeſeldt.

Vnd ſteds na ſchelden vnd vullen ſteldt /

By ſoͤlcken Narren blyfft yo neen Geldt.

Dem wert beualen ein ſchwar Pandt /

Dem vele Gudes kuͤmpt thor Handt.

Vnd he den Armen nicht reckt de Handt /

So ys ſyn Ryckdohm oͤuel bewandt.

De vanget twe Haſen vp eine tydt /

De meint tho denen twen Heren mit flyth /

Do doch malckander entyegen ſyth /

De Ael demſuͤluen yo offt entglith.

De Narren ſchold men werpen mit Lungen /

De vnnuͤtte bruken Mund vnd Tungen.

Ydt ſy denn geſpraken efft geſungen /

De Specht vorredt mit Rouen ſyne Jungen.

De wat vindet de deyth vnrecht /

Wenn de dat mit ſick henne drecht.

De dyth ſo ſehr geringe wecht /

De Duͤuel en dat inbleſt vnd ſecht.

De Handt de by dem Wege ſteyth /

Wyſet de Strate de ſe ſuͤluen nicht geyth.

Glyck ys ein Lerer tho leren bereydt /

De doͤgede lert / vnd ſuͤluen nicht deith.

De ſynen Sinn thor Wyßheit kert /

Alle tydt ſe hoͤrt vnd ock lert.

De doͤgede werden an em gemehrt /

Vnd wert in ewicheit geehrt.

Chriſtus de rechte Dauid auerwan /

E iiij

Was

Den Sathan den vngehuͤren Mann /

Jn armodt vnder dem Cruͤtze groth

Als he daran hegde naͤckt vnd bloth.

Wo Dauid aͤn Schwerdt nedder ſchloech /

Den Goliath / de ein Spedt vnd Harnſch droech

De Hoͤuwſprincken hoͤden an der Suͤnnen /

Water gethen in einem vulen Borne /

Vnd bewaren eines vntuͤchtigen Wyues ehr /

Bether dat he nicht gebaren weer.

Frouw Helena doͤrch er prangen /

Wart van Pariß geweldich gefangen /

Vnd wart geuoͤrt in froͤmde Land /

Houart bracht ſe beyd in Laſter vnd ſchand.

Arſtedye aͤn Regiment vnd meticheit /

Dat ys halff vorlaren arbeydt /

Wol nicht de rechten Kunſt ſtudert /

Vnd na der Schrifft ſick nicht regert.

Wat vnnuͤtte ys / he dat gern lert /

Des ſinn ys mehr als halff vorkert.

Schold Godt ſyn Werck alſo maken

Dat he vnſen willen ſchold raken /

Tho velen tyden vnd ſehr vaken /

Ging ydt oͤuel in allen ſaken

Wol Predigen wil vnd hefft neen ſchuͤtz /

De moth van den Tyrannen lyden groten trotz /

Dartho ſettet an en de raſende Poͤuel /

Vnd oͤuet allen modtwillen vnd wreuel

Beſitten etwes veel bether ys

Als nichts hebben tho aller friſt.

Wor de Richter ſchenckt Beer efft Wyn /

Vnd de Knakenhouwer Heren des Rades ſyn /

Vnd wor de Becker ſuͤluen ſetten dat Brodt /

Vnd

37

Vnd de Buren de Mette doth.

Alldar lidt grothe nodt de arm Gemein /

Ach HEre Godt help der armodt dein /

De moth vorſchwinden glyck dem Kaue /

De dar ſprickt Cras Cras, als ein Raue.

Bruckt oͤuel diſſe tydt / dyth ys Gads gaue /

De blyfft ein Narr beth thom Graue.

De waſſchet den Tegelſteen wol tho degen /

De ſyne Frouw wachtet in allen wegen.

Dat Water in den Born wil dregen /

De Houwſprincken waret he vor den Regen.

De doͤrch ſyne Vinger ſehen kan /

Vnd leth ſyne Frouw einem andern Man /

De hefft de Narren Kappe mit an /

De Katte lachet / de de Maß ſuͤth gahn.

Leue nicht ſunder ſchuͤw de Suͤnd /

Boͤßheit wert geſpoͤrt in Gades Fruͤnd.

Do wy inmdam all ſynt geſtoruen /

Hefft Chriſtus dat Leeuendt wedder erworuen /

Woltu reyn ſyn der Suͤnden vnflath /

Suͤh in diſſe Schlangen Antlath.

Am Jordan Chriſtus ys gedoͤpet /

Daryn hefft aller Suͤnd vorſoͤpet.

Chriſtus van Marien ys gebarn /

Suͤß weer wy alleſampt vorlarn.

Sehe dy wol voͤr vnd ſchuwe /

De Duͤuel leth nemand trouwen.

Fruͤchte dy vor des Duͤuels liſt /

Efft ys he ein ſchynende Engel.

De ſteds den Eſel ſtoͤtt mit Sparen /

Vnd ruͤckt en offt beth vp de Ohren /

Syn rydent ys feyl / vnd offt vorlarn /

E v

Haſti=

Haſtigen thoͤrnen / ſteyth wol tho einem Doren.

Wor de Klocke van Ledder ys /

Vnd de Klepel ein Voßſtert ys /

De klanck nicht verne gehoͤrt ys /

Mit Meel all Muͤnde thoſtoppen ys vngewyß.

De Hunde in de Kercken voͤrt /

Dar mennich Minſch den Gadsdenſt hoͤrt /

Predekye / Miſſe vnd Leſent vorſtoͤrt /

Manck de groͤteſten Narren deſuͤlue hoͤrt.

Wenn de Oldern in Vntucht leeuen /

Vnd vp ere Kinder nicht mercken euen.

Wenn ſe en quade Exempel geuen /

De Kinder ſick denn yegen doͤgeden ſtreuen

Mennich wil ſyn ein Koepman ock /

Vnd maͤckt ſyne Rekenſchop alſe ein Gock.

De wil nicht lang ein Koepman ſyn /

De veel vthgyfft vnd nimpt in.

De mit der Waͤr vnd Muͤnte vmmgeyth /

De he nicht kendt vnd nicht vorſteyth.

Des Kopenſchop gantz drad vorſchwindt /

De mehr Lohns vthgyfft alſe he windt.

Men kan nu nicht vorkopen mehr /

Men hebb denn Godt vorſchwaren ſehr.

Koͤfft men de Waͤr in ſo ſchwert men veel /

Men ſchend de Waͤr vnd vindt ere ſcheel.

Wenn he ſe wedder vorkoͤfft thom leſten /

So ſchwert he noch mehr / ydt ſy vam beſten.

Darby ys tho mercken / dat in allem Land /

Veel Narren ſyn / ya ock menger hand.

Wenn dyne Kinder van dy hebben gehoͤrt /

Floeck / ſchwerent vnd vntuͤchtig woͤrd /

Vnd deyſt vor en all wat du wult /

Kamen

38

Kamen ſe denn tho vall / dat ys dyne ſchuldt.

Du planteſt darin de ding vnreyn /

Daruͤmm du offt er ſchand moͤſt ſehen.

Se ſynt dy beualen vor ein ſchwar Pandt /

Godt wil ſe eſſchen van dyner Handt.

De vorreth ſyne Joͤget / ock offt ſyn Lyff /

De vmm Geldes willen nimpt ein Wyff.

Hader / ſchelden / Haͤt vnd ock kyff /

De willen weſen ſyn tydt vordryff.

Wenn de Sackpype froͤuwde vnd kortwyl gyfft /

Luten / Harpen / vnd lehr der Schrifft

Vorachtet / vnd de van ſick dryfft

Deſuͤlue ein Narr ſteds blyfft.

De loͤſchen willen eins andern Vuͤr /

Vnd kamen ſynem egen nicht tho ſtuͤr

So lang ydt wert alltho vngehuͤr /

Demſuͤluen ys de wyßheit duͤr.

Jck hold ock de vor Narren gantz /

De froͤuwde vnd luſt hebben im Dantz /

Beſtuuen ere Been beth an den Bueck /

Sprinck heruͤmme her Vyſteruͤck /

Vnd maken in allen winkeln ſtoff /

Der Geckerye willen ſe hebben loff.

Ein ydtlyck merck vnd wol betracht /

De Duͤuel hefft den Dantz bedacht /

Do he de Joͤden reitzede an /

Dat ſe dat Kalff ſcholden beden an /

Dar ſe vmm dantzeden Godt tho hoen /

Demglyken noch alle Dantzers dohn.

Ydt ys geſcheen im Magdeborgſchen ſticht /

Tho Colbeke wart ein Dantz angericht /

Jm hillgen Auende Chriſtus Gebordt /

Ein

Ein heel Jahr dantzeden ſe yuͤmmer vort /

Van voͤfftein Frouwen vnd achtein Mans /

Vp S. Magnus Kerckhoff geſchach de Dantz.

Ydt geſchach ock tho Traiectin vp der Maſe /

Etlyke Narrinnen vnd ander Dwaſe /

Dantzeden vp einer Bruͤgge ſehr vaſt /

De Bruͤgge brack entwey mit der haſt /

Twe hundert Minſchen bleuen dar dodt /

Vordruͤncken in ſehr bitter nodt.

Nichts was ſo hoch vnd groth gebarn /

Dat nicht entlyck des Gluͤcks thorn /

Vnderdruͤcket vnd ſchloch gantz daͤl /

Jo hoͤger Boem / yo ſchwarer vall.

De offt de Werldt wil vmme methen /

Vnd alle Land vnd Sted wethen /

Vnd doch ſick ſuͤlueſt deyth vorgethen /

De gyfft offt einem Narren ethen.

Ytzundt noch veel der Narren ſynt /

De lyden wol dat men ſe bindt /

Vnd lathen ſick dat Vell affuillen /

Dyth dohn ſe all vmm Gades willen.

Lathen ſick ein Hundeuell ruͤcken int beſt

Dar nemen ſe denn Geldt voͤr tho leſt.

Eddel Stene de men groth acht /

Hebben nenen Salich gemacht.

Ein Margerith heth Gades Wordt /

Wol dat hefft / dem geyts wol hyr vnd dort.

De in traͤcheit den Sommer ſchilt /

Vnd ſammelt nicht in tho rechter tydt /

Em wert geweyert / ſo he biddet mit flyth /

Des Winters wenn he kummer lidt.

De ſteds gerne kyfft als ein Kindt /

De

39

De meint de Warheit tho maken blindt /

Deſuͤlue ſick offt de Hekeln anbindt /

Derſuͤluen Narren vele ſynt.

Wor de Suw de Krone drecht /

Vnd wor de Narre ſitt im Recht /

Schendig woͤrde vnd geberde ring wecht /

Darſuͤlueſt groffheit bauen wyßheit fecht.

Ein nye Hillge heth Grauian /

Den wil nu vyren yderman /

Vnd ehren en an allem ordt /

Mit ſchendlyken wercken / wyſe vnd Wordt.

De ſynen Soͤn hoͤldt tho der Lehr /

Vnd dat nicht vmme Gades ehr.

He deyth ydt ock nicht van andacht /

Edder dat he der Seelen heyl hebb acht.

Men dat he moͤg maken einen Hern /

De alle ſyne Fruͤnde moͤg ernern /

Vnd dat em ſyn Leeuendt nicht werde ſuer /

Alſo wil nu ein ytlyck Buer.

Wol armodt wol behuſen kan /

Den hold ick vor einen ryken Man.

Armodt dem Herten frede gyfft /

Ryckdohm in grothen ſorgen licht.

Wo du vor einen wult Boͤrge ſyn /

So make vorhen de rekening dyn.

Du moſt de Schuldt betalen dohn /

Vnd kuͤmpſt ſelden aͤhn ſchaden daruan

De Houart kuͤmpt vam Duͤuel her /

Doͤrch Houart vill der Lucifer /

Vam Hemmel heraff beth in de Hell /

Doͤrch Houart werſtu ſyn Geſell.

Naͤckt biſtu vp Erdtryck kamen /

Naͤckt

Naͤckt werſtu wedder hen genamen.

Wat bedroͤuet dy vorgencklyck gewin /

Du werſt nicht veel nemen mit dy hen.

Lopen maket nenen wyſen Man /

Wente dat ock wol ein Eſel kan.

Wy lopen all hen by dat Graff /

Wol dor loͤpt / de ſehe dat teel recht aff.

Meſſeren / ſingen / ſchryen vnd leſen /

Schmern vnd derglyken weſen /

Maͤckt nicht fraͤm / wultu Geiſtlyck ſyn /

Leue Godt / vnd deel mit dem Armen dat dyn.

De Gytz yo veel oͤuels bringt /

De doͤrch Erdtryckt vnd Felſen dringt /

Tho ſoͤken Ertz doͤrch menge weg /

Darmit men des Lyues wolluſt pleg.

Bringet dy dyne Frouw veel Gudt /

Dat wert bedroͤuen dynen modt.

Denn ſe wert Frouw vnd du er Knecht /

Dyn denſt geuelt er ſelden recht.

Wol dar hefft ein boͤſe Wyff /

De hefft dat Fegefuͤer an ſynem Lyff.

He hebb geduldt in ſoͤlcker pyn /

Beth he ſteruet / ydt mach nicht anders ſyn.

Wert dy dyne Nering hart vnd ſuer /

So gedenck wo dat de erſte Buer /

Mit ſynem vngehorſam hefft vorſchuldt /

Daruͤmme ſo lidt ydt mit geduldt.

Wenn Schriuers vnd Ruͤters grypen an /

Einen ryken ſchlichten Bures Man /

De moth de Leuern gegeten han /

Ja ſchold he ock gantz woͤrgen daran

Der Schriuers vnd Glyßners ſynt nu veel /

De

40

De jtzt dryuen willen Ruͤter ſpeel /

Vnd ernern ſick knap vor der Handt /

Glyck als de reyſig Knecht vp dem Land.

Ydt ys warlyck in diſſem Land /

Ein ſunderlyke grothe ſchand /

Dat men de Straten nicht leth bewarn /

Dat Koepluͤd vnd reyſig Mans ſeker varn.

Wol ſchoͤne Luſtgarden hebben wil

Dem bringen ſe der froͤuwde veel.

Doch reitzen ſe des Minſchen gemoͤth /

By luſt werdt kuͤſcheit oͤuel behoͤdt.

Wol Lyff vnd Gudt dem Meer vortruwet /

Deſuͤlue vp Sant ſyne Waning buwet.

Schlat in de Schantz / ydt ſy all hen /

Wat wedder kuͤmpt / ys dyn gewinn /

Moder leue vnd ock truͤwe /

De ys alle Dage nye.

Men ſecht / dat hapen vnd Harren

Maken veel Luͤde tho Narrne.

Lange hapen / lange ſchmerte /

Jn hapen wert bedroͤuet dat Herte.

Jck hebb by my vaken gelacht /

Dat Alckemye nenen ryck macht.

Noch vindt men veel dulle Knaben /

De darmit vortern er Gudt vnd Haue.

Ys dy dyne Brudt geſpraken aff /

Hebb neen groten yamer daraff.

Heffſtu gerne wehe vnd klag /

Dat bekuͤmpſtu wol alle Dag.

Ydt ys nicht nye / ſunder by den Olden /

Veel tho ſeggen vnd weinich holden.

Soͤlck vorluſt nicht klagen moſt /

Velicht

Velicht du ydt ock einem andern doſt.

Ys dy dyn Gudt im Meer genamen /

Sy fro dat du daruan biſt gekamen.

Der Seelen Schipbroͤck du beklag /

Gudt kan men gewinnen alle Dag.

Heffſtu veel Schoͤrue an dynem Lyff /

Ys beter alſe ein boͤſe Wyff.

De Schorue freten dy de Hudt /

Ein boͤß Wyff vorſoltet dy dat Krudt.

De lang in ſynen Suͤnden ſteyth /

Vnd denckt nicht vp Gades Gerechticheit /

Fruͤchtet nicht Godt wat he ock deith /

Ein ſchnell vntydich Dodt ſoͤlcken gern ſchleit.

Godt ſendt vp vns ſtraffe vnde plag /

He ys vns dat ſchuͤldich alle Dag.

Wente wy wegen nicht mit rechter Wag /

Vnd leeuen nicht na ſynem behag.

De ſynen Oſſen tho Marckede drifft /

Denſuͤluen vmme ein Sackpype gyfft /

De weth nene wyßheit effte Schrifft.

De nicht ſynen Vader vnd Moder ehrt /

Dat Godt doch ſuͤlueſt gebuͤdt vnd lehrt /

De ys nicht vele laues werdt /

Vnd ys in Narrheit gantz vorkert.

De vp Woker ſettet ſyn heyl /

Dem ys ſyn Seel gantz wolfeyl /

Vnd hefft mit Gade nenen deel /

Vnd ys des Duͤuels gantz vnd heel.

Thor Kercken ein ytlyck ſchal gahn /

Van Suͤnden vnd Arbeyde gantz affſtaͤn.

Am Vyrdag / Geſind / Frouwen vnd Man /

Veel Gecke holden hyr nichts van.

Schmy=

41

Schwyge lyde vnd ock vordrag /

Dyn Herteleydt nicht einem ydern klag.

An Godt dem HEren nicht vorzag /

He gyfft vnd helpet alle Dag.

Ach Godt / wo ys vordoruen alle Weldt /

Wo ſtarck licht Vntruͤwe tho Veldt.

Wo hart licht Gerechticheit gefangen.

Wo ſehr deyth Vngerechticheit prangen.

Pax licht im Kranckheit mechtich ſehr /

Iuſtitia vindt men jtzs weinich mehr.

Lex ys vaſt worden auerall blindt /

Honor mit allem Grad vorſchwindt.

Clerici meiſt boͤſe Exempel geuen /

Populus deyth ock darna leeuen.

Haue Megde / Stauen Megde / Horen vnnd
(Ammen /

De hoͤren thoſamen in einem Stammen.

Traͤcheit vindt men in allen Geſchlechten /

Voͤruth in denſtmegden vnd Knechten.

Diſſe hoͤren nicht manck de Gerechten

Ydt behoͤrt ſick anders / wenn ſe ydt bedechten.

Neen beter Narr ys in aller ſaͤck /

Men de ſick alltydt deyth gudt gemaͤck.

Vnd ys ſo traͤch / dat he vorbrendt /

Syne Schenebene / ehr he ſick vmm wendt.

De trag Minſche ys nemandt nuͤtte /

Denn dat he ſy ein Beerbuͤtte /

Vnd dat men en late ſchlapen lange genoech /

Sitten by dem Auen / ys ſyn geuoech.

Dem arbeydes Manne volget Salicheit /

Dem Leddichgenger volget alle leydt.

Dem Leddichgenger ſtraffet Godt de HErr /

Vnd gyfft dem Arbeyder lohn vnd Ehr.

F

Der

Der Leddichgengers nimpt de Duͤuel war /

Vnd ſeyet ſyn Saͤdt gerne dar.

Neen Gudt waſſet gern in des tragen Huß /

Men drech / Schorff / Floͤ vnd ock Luͤß.

Dyth ſynt des Tragen dachlykes Geſte /

Jck weth nicht / welcker van diſſem ſy de beſte.

Ein traͤch Narre ys nicht veel werdt /

Ja / ſelden wiſchet he ſynen Stert.

Dem vulen edder vnluſtigen Doren /

Den ethen de Luͤſe aff de Ohren.

By grothen Maͤltyden vnd Panckatern /

Deyth menger ſchaͤm vnd tucht vorlern.

Denn ſelden wert van doͤget geredt /

Am vullen Diſch / ydt ſy denn geſpoͤtt.

Wol rouw wil hebben allhyr vp Erden /

De mach dort wol vnrouwich werden.

Wultu by Chriſto weſen fyn /

Schick dy / ydt moth gecruͤtziget ſyn.

De gewint de Suͤnd vnd vorluͤſt de tydt /

De ſtedes by dem Spele licht.

Wat beroͤmeſtu dy der Titel groth /

Vnd biſt an den rechten Kuͤnſten bloth

De dar ys gelert / dem do ick Ehr /

Van welckern kuͤmpt alle Werdicheit her.

Men ſprickt / lang tho Haue / lang in der Hell /

Wol ſyn Geweten raden wil /

De myde den Hoͤff / dat ys myn radt /

Wente Heren gunſt in twyuel ſtaͤth.

Ryck willen ſyn vnd dartho recht /

Dat rymet ſick als ſchlim vnd ſchlecht.

Geyth ein Kameel doͤrch dat Nateloͤr /

So wert de Ryke im Hemmel ein Herr.

Kindt

42

Kindt vnd ock Kindes Kinder veel /

De helpen my balde thom deel

Vnd lathen dy nichts int Huß.

Wat nicht wil gahn / dregen ſe henuß.

O Rohm do dy ein Koͤninck plach tho regeren /

Werſtu egen in mengen manern.

Darna woͤrdeſtu in Fryheit geehrt /

Van einem gemenen Rade regert.

Auerſt do men na Houart ſick ſteld.

Na Ryckdohm vnd na groter Geweld /

Vnd Boͤrger wedder Boͤrger fecht /

Vpt Gemene beſt hadd nemand acht.

Do ded de Gewaldt ein deel vorgahn /

Thom leſt einem Keyſer vnderdahn.

Vnd in ſoͤlcker Gewaldt vnd ſchyn /

Biſtu voͤfftein hundert Jahr geſyn.

Vnd ſteds genamen aff vnd van /

Glyck wo ſick minnern deyth de Maen.

Als de Maen ſick minnert vnd affbrickt /

So ys dyne Gewaldt tho minring geſchickt.

Wold Godt dat du ock groͤtedeſt dick /

Vnd werſt ock ſo dem Maene glyck.

Etlyke menen / de hillige Dach ſy erdacht /

Dat Godt klein arbeydt nichtes acht.

Dat men hoͤldt Bredtſpil vnd Brickenſchlach /

Vnd ſitt by den Katten den gantzen Dach.

Dat vale Perdt ſe ſtryken vnd leyden /

Er woͤrde koͤnnen ſe ſo bereyden.

De leſen Veddern / de ſtryken Plumen /

Vnd voͤrn dat ſpil ſuͤß vnder dem Dumen.

De leeff koſet / de runet heimlyck in den Ohrn /

Doͤrch ſoͤlcke wert menge Saͤck verworn.

F ij

De

De men ſelden tho Rechte kan klaren /

Suͤß kuͤmpt mennich vort in korten Jaren /

Dat he ſick Teller licken ſuͤß erner /

Mennich doͤrch Legen wert ein Herr.

De de Plumen effte Vlen ſtryken kan /

Vnd mit dem valen Perde vmm gahn /

De wert tho haue wol geehrt /

Erbarheit men dar nicht begert.

Dat ſchal men recht alſo vorſtahn /

Tho Haue ys ock mennich fraͤm Man /

Men de wert ſo nicht voͤrgetagen.

Als de mit dem valen Perde ploͤgen.

De koͤnnen de Wulle vnderſtrouwen /

Vnd den Heren de Negel klouwen.

Wol am klenen vnſparlyck ys.

Mach werden ryck tho nener friſt /

Des Herten Oge gyfft neen Pandt /

Ydt geyth doͤrch Meer vnd alle Landt /

Doͤrch Hemmel vnd Helle nedder /

Vnd kuͤmpt doch ſchnelle herwedder

Men vanget wol Wyff vnd Mann /

Gedancken nemandt vangen kan.

De Bande moͤcht nemande vinden /

Darmit men de gedancken moͤcht binden.

Eine Frouw ſo gern van wyßheit hoͤrt /

De wert nicht bald in ſchand vorkert.

Drunckenheit den Armen maket /

Dat he ſick vor Ryck yo achtet.

Den zagen maket ſe haders vull /

De Stummen maket ſe reden wol.

Dartho oͤpent ein vuller Mundt /

Wat he gedencket ins Herten grundt.

Mei=

43

Meiſter Funfey ys hyr mit der Alkemye /

Jck ſett ock vam Wyue darby /

Clawes Eſels Ohr nu frag ick dy /

Efft ock groͤter bedroch vp Erden ſy /

Nye vnd Oldt menget men tho hope /

Vnd geldt all eins men im kope /

Ydt ſy Herinck / Hoppe / Auet edder Krudt /

Jodoch moth ydt vor vull gahn vth.

Jtzlyck mit valſcheit tho vorkoͤpen begert /

Nene Kopenſchop ſteyth recht in ſyner werd.

Salich ahn twyuel ys de Mann /

De ſick vor valſcheit nu hoͤden kan.

Entechriſtes Geſellen de varn darhen /

Er Geſelſchop ys groth vnd nicht klein.

Ein yder kan nicht tho nouw thoſehen /

De valſchen Narren ſynt de ick mein /

Gude Lehr hoͤldt mennich vor tandt /

Vnd vart alſo in Schluraffen Landt.

Se ſparn nicht noch See edder Sandt /

Jodoch er Reyſe ys nichts bewandt.

De Schluraffen ſynt noch menger Hande

Er Schip quam eins in diſſe Lande /

Vnd leth der Narren hyr ſo veel blyuen /

Dat men ſe nicht wol kan vordryuen.

Doch moͤcht men vp ſe denn wol dencken /

Jn der Flaßarne dat Flaß mit en ſencken.

Wente de Schluraffen ſynt gerne graue Knodaſt /

Se ſcholden dat Flaß nedder druͤcken vaſt /

Jn Weſtualen vnd ock in Saſſen /

Dar veel Flaſſes plecht tho waſſen.

Dar plegen de Megde lude tho ſingen /

Wenn ſe dat Flaß thor Roͤſte bringen.

F iij

Se

Se plegen dat deep in Water tho ſencken /

Denn moͤthen ſe der Schluraffen dencken.

Doch ſcholden ſe aͤn huͤlp mit nenen dingen /

De Schluraffen ſuͤß tho Bade bringen.

Beguͤnde men etlyke ſo tho doͤpen /

De andern ſcholden wol bald tho Schepe lopen.

Vngeuall kuͤmpt mengem thor Handt /

Hefft doch nenen Baden darna geſandt.

Ein wyß Man ydt bether affwenden kan /

Daruan ſprickt hyr Sebaſtianus Brandt.

Vngluͤcke mennich nicht gern lidt /

Vnd ringet darna alle tydt.

Daruͤmm ys nicht wunder daran /

Efft em dat Schip woͤrde vndergahn.

Efft wor ein vngluͤck ys ſuͤß klein /

So kuͤmpt ydt doch ſelden allein.

Wente na der Olden Sproͤke vnd ſag /

Vngluͤck vnd Dreck waſſen alle Dag.

Menn ſchal em klein Vngluͤck affwenden /

Vp dat neen groͤter kaͤm thon Henden.

De ys ein Narr de anders deyth /

Ein klein nicht lang allene ſteyth.

Kuͤmpt dy quaͤdt tho / wat ydt ock ſy /

Tracht dat neen arger kaͤm darby.

Kanſtu ſo moͤthe dem klenen gerad /

So kricht dat grote nene ſted ſo drad.

Etlyke er Hend waſchen vorgeten /

Wenn ſe tho Diſche willen gahn ethen.

Etlyke ſynt ock van den vnwitten /

Se gahn in ſoͤlcke ſtede ſitten /

Dar ein ander werdiger tho weer /

Dem ſe ſuͤß beden klene Ehr.

Moͤten

44

Moͤthen offt lyden woͤrde vnd bed /

Ruͤcke wat nedder tho diſſer ſted.

De ſchande lidt he denn mit recht

Als de HEre im Euangelio ſecht.

He ys ein Narr ya ein grauer Gaſt /

De ſuͤß erſten in de Schoͤtteln taſt.

Voͤrdert ſick ſuͤlueſt erſt mit ruwen /

Vor andern Geſten / Heren vnd Frouwen.

Hoͤldt ydt ſuͤß vor ein groth Gluͤck /

Taſtet auer na dem beſten ſtuͤck /

Dat denn em offt valt dar nedder /

Vpt Diſchlaken efft vp de Kleder.

Dar he ſick ſuͤß nichtes vor hoͤdt /

Freth haſtich / vnd ſchluͤckt als ein Roͤdd.

De Mundt he bauen der Schoͤtteln hoͤldt /

Wat em daruth auer de Lippe voͤlt /

Suͤß yo nicht kame tho ſpilde.

Diſſe hoͤrt in der grauen Narren gilde.

Blyfft em vmme de Mundt / wo weinich ydt ſy /

Van Vette bekleuen efft van Bry /

Wiſſchet nicht erſt ſyne Mundt fyn

Drincket ſo van dem Beer vnd Wyn /

Dat dat Vett bauen im Beker ſchwimpt /

Ein ander deyth vor grote walgering nimpt.

Ydt hefft ock mennich Narr diſſe wyſe /

Wenn he im Munde kouwet de Spyſe /

Drinckt denn ock glyck einem Dwaſe /

Maͤckt Suppen im Beker efft Glaſe.

Kuͤmpt em ſuͤß Spyſe vth dem Munde /

Dat fluͤth im Beker / efft geyth tho grunde.

Hoſtet vnd pruſtet in vnuornufft

Dat ydt auer Spyſe vnd Gedrencke ſtuͤfft.

F iiij

Puſtet

Puſtet vnd bleſt ock ſuͤß darin /

Neſedroͤpel / ſeuert auer den Kin.

Dat kan he nicht ſo nouw denn maken /

He wil ock ſpreken van velen ſaken.

Ja / wenn he de Spyſe nuͤttet /

He ſprickt / einem andern vnder Ogen ſpruͤttet.

Suͤth hyr vnd dar vmm als de Apen /

Wo ydt in den Winckeln ys geſchapen

Als ein Schwyn ſchmackt he / ſchmack / ſchmack /

Fuͤllet dewyle vull den Dreckſack.

Mit dem Munde he ſehr ſchmacket /

Vntuͤchtige ding he ſprickt vnd ſchnacket.

He wil veel ſeggen / ya vnnuͤtte waſſchen /

Dat klinget als Kodreck in der Taſſchen.

Mit flyth deith he ſick darhen kern /

Wo he veel Spyſe moͤg vortern.

Drincket ock nichtes deſte myn /

Negen Duuen toͤg ein babbert moth ſyn /

Dat he vor einen klenen Drunck rekent /

Syn ethent / ſittent edder ſprekent /

Leth diſſen Narren yo gahr nicht /

Noch menet ſodan armer Wicht /

Neen an dem Diſch ſy em gelyck /

Jn hoͤueſcher tucht hoͤldt he ſick ryck.

Dat hefft de Geck doch nuͤ gelert /

Vnd ys in aller tucht vorkert.

Wenn denn de Narr ys druncken vull /

He ſchryet als einer de dar hefft den ſchrull.

Na em moth hoͤrn ein yderman /

Dat he veel brabbeln vnd reden kan.

He ſecht van ſpringen / vechten vnd ſteken /

Andern leth he neen wordt ſpreken.

Leth

45

Leth Windt vthgahn thor achter Doͤr

Schucket vnd ſchnucket ſuͤß achter vnd voͤr /

Achterredet mengen guden Geſellen /

Neen ander wyßheit kan he vortellen.

He ys ein Narr / ya vp myn Eydt /

De by dem Diſch ſick ſchrubben vnd kleyt.

Wenn he ſick ſuͤß begindt tho ſchrubben /

Stoͤth he de Soͤßuoͤttlin van der Krub /

De he ſuͤß darſuͤlueſt yo ſoͤcht /

Sodan Narre gahr nichtes doͤcht.

He betaſtet offt ſyn achter Port /

Vnd grypt denne thor Spyſe vort.

Ein Narre ys wenn he wat ſecht /

Sick denne vp de Taffeln lecht

Mit einem Ellbagen efft twe /

De Narrheit ys mennigerley

Beweget den Diſch ane nodt /

Suͤß kricht de Kanne offt einen ſtoth.

Kroͤſe vnd Gleſe vallen vmm /

De Narre nimpt ſuͤß vele rhum.

So ick dat doch recht mercken kan /

Twe ander lethen ſick wol noͤgen daran.

Dar ys ock ein Narr de heth Schmuddepott /

De ſittet by dem Diſche als ein Sott.

Nene tucht hefft de nicht gelert /

Dat Brodt he ſaluet vnd beſchmert.

De Bekere / Stoͤpe / efft wat ydt ſy /

Mit vnreynen Henden van Vett efft Bry.

Etlyke ſick by dem Diſche bewyſen /

Vnd ſick an grothe druͤncke pryſen.

Einen fruͤndtlyken Drunck dem andern tho /

Suͤpt grothe toͤg / ya als ein Ko.

F v

Diſſer

Diſſer Diſch Narren ys ſo veel /

Jck ſe hyr all nicht ſetten wil.

Wenn ick doch diſſe Narren all kend /

So woͤrde ydt eine lang Legend.

Ein Schipper kan ſe ein maͤl nicht voͤrn /

Alle de in diſſe Narheit hoͤren.

Ydt ys Wyßheit by Jungen vnd Olden /

De alle Man kan tho Fruͤnde holden.

Suͤß behoͤrt my ock flytich tho trachten /

Dat my de Frouwen nicht vorachten.

Moͤchten hyr menen / ſe weren vorgeten /

Dat ick ſe nicht hyrmit wold ſetten.

Synt Vaſtelauendes Narren edtlyke Mans /

Alſo ſynt ock nu heel vnd gantz /

Ja etlyke Vaſtelauendes Narrinnen /

Deſſe gelyke ick der Apen effte Apinnen.

Wente dat alle tydt ſo geſchuͤt /

Na Apen Apinnen ein yder ſuͤth.

Wil ick nicht in der Frouwen gunſt /

So moth ick bruken liſt vnd kunſt.

Wert by my vorſuͤmeniß geſchen /

So hedd ick my hyr groth vorſehen.

Ydt ys beſt / dat ick ſe nicht vorgete /

Se ock hyr in den Vaſtelauendt ſette.

Wat groter ſorg ſe daruͤmm dregen /

Allhyr vnd ock ein ander wegen /

Wo ſe ſick willen vp putzen int beſt /

Thom grothen Vaſtelauendes Feſt.

Vp dat ein yder ſe moͤg angapen /

Als men ſuͤth an Apinnen vnd Apen.

Dar kamen denn ſuͤß veel Narren thor ſted /

Tho ſehende der Narren vnd Narrinnen tred.

Efft

46

Efft ſe den Narren trede maken recht /

Dar kuͤmpt de Maget vnd ock de Knecht.

Frouw Geßke / Bartke vnd Gretke /

Katrine / Juͤttke vnd Agnetke.

Clawes / Kuntze vnd Henſelin /

Ock de doͤgenthafftige fyne Geſell Kopyn.

Ein Narrinne der andern wittlyck deith /

Jn der Kercken wil ick yuw ſeggen beſcheidt.

Kercken noch Feſtdag ſchonen ſe nicht /

Dar moth ydt all ſyn vthgericht /

Van Klenoͤden heel zyring vnd gantz /

Ock van Vaſtelauendes Narren dantz.

Suͤth Hebel van Taleken einen nyen Vundt /

Ja wold de ock koſten mennich Pundt /

Den wil ſe ock hebben / vnd wat weſen

Hyruͤmm moth ſe de Kamerlectien leſen /

De ſe ſuͤß leſt dem Narren eren Mann /

De vor der Narrinnen nicht ſchlapen kan.

Se ſprickt / ſe hebbe veel Brudtſchattes gebracht /

Diſſe Lectie waret de halue Nacht / ⁊c.

Wor neuen ein Buer wert ein Herr /

Dar geith ydt auer de Armen ſehr

Kricht he denne yo grothe macht /

So weth he ſuͤluen nicht na wem he ſchlacht.

Dencket nicht van wem he ſy gekamen

Men ſyn egen vordeel vnd framen /

Dat geyth vort in erem ſpeel /

Diſſe ſynt by dem Regimente veel.

Soͤlcke hoͤrn ock nemandes bede /

Dar volget denn de groffheit mede.

Er mening ys meiſt / bringet men her /

Dyth int erſte / vnd denn noch mehr.

Diſſer

Diſſer gyrigen Wuͤlue ys nu veel /

De pryſen vor ſick de beſten Morſeel.

Koͤnden ſe redden mit klenen ſaken /

Dat gemene beſt / ſe moͤchten nicht raken.

Wol hyr ſitten wil vnd raden /

De ſchal ſyn van ehrlyken daden.

Bedechtich / ſtill vnd vorſchwegen /

Vnd alle Sake na nodtrofft erwegen.

Ock ſachtmoͤdich / guͤdich vnd mild /

Syn raͤdtſchlach nicht gudtduͤnckel efft wildt.

Vnd ſchwygen beth men en deyth fragen /

Alßdenn ſyne mening darup ſagen.

Vnd ſteds raden thor rechten baͤn /

Vnd darin egen nuͤtte nicht ſehen an.

Sunder dem rechte na trachten /

Vnd eins andern raͤdt nicht vorachten.

Vnd wat he nicht vorbetern kan /

Schal he vngere vormert lahn /

Ock nicht vnderdruͤcken den Armen /

So wert ſick Godt ſyner erbarmen.

Hyran geſchuͤt des HEren geuallen /

So ſecht Syrach am Erſten vnd in allen.

Eins Minſchen wordt ys nicht geſecht /

Hoͤr des andern Wordt vnd do recht.

Godt de HEre ein rechtferdich Richter ys /

Wert kamen tho richten / des gloͤue gewiß.

Holdt dyn Lyff vnd ock de Borſt warm /

Vnd guͤth nicht tho veel in dyne darm.

Ruͤck dem Ketterlin nicht tho na /

Wultu werden oldt vnd grauw.

Wol dar wil des Morgens nuͤchtern drincken /

Vnd nicht thouoͤrn ethen ein beten van Schincken /

Vnd

47

Vnd des Nachts gahn ſpad in der Vlenflucht /

De krycht tydtlyck de Waterſucht.

Dat Loddern / Dobbelen vnd Speel /

Mit Karten / ſchwern vnd vortern veel /

Vnd voͤrloͤgen Frouwen vnd Man /

Wol dat nu vp Erden nicht kan /

De ys ytzundes gantz vnwerdt /

Dat ſyner nemandt mehr begert.

Dat Spyl / Berckwerck vnd Alchemy /

Dat ſynt doch ſoͤlcker hendel dre /

De mengen ein Kappe dohn ſchnyden /

Dat Frouw vnd Kindt offt Hunger lyden.

Jn der Stadt ſchaltu nicht wanen /

Dar dyn tering mehr ys als dyn inkamen.

Groth flyth vnd moͤye lechſtu an ein Wyff /

Ein ander lecht darup ſyn Lyff.

Du geiſt houeren vor dat Huß /

Ein Kamerlog wert dy heruth.

Du heffſt einen Schloͤtel thor Doͤr /

Ouerſt yennen ys de Regel daruoͤr

Vnd geytſt vmm in regen vnd katt /

Vnd beſchlepſt dy als ein Vnflath.

Scholden de nicht alle Papen ſyn /

De nicht vorſtahn dre woͤrde Latin /

Vnd ſchold men de all vordryuen /

Wor woͤrde dat druͤdde deel der Papen blyuen.

Vnderredinge twyer Perſonen.

WEs willich vnd demoͤdige dy /

Vnd mit gedult veel auerſehe.

Nim an tho danck wat men dy doth /

Datſuͤlue bringet dy Ehr vnd Gudt.

Na

Na dyner Lehr wold ick my wol

Noch weth ick nicht wat ick dohn ſchal /

Dat ick ock moͤchte werden Ryck

Segg my wo ick datſuͤlue erſchlyck.

Holdt truͤw vnd gloue / dat ys myn raͤdt /

Wat du redeſt dat holdt mit der daͤdt.

Wenn du alſo loeffwerdich biſt /

So werſtu Ryck in korter friſt.

Och Vader / ryke bin ick ſchon /

Wat my geuelt mach ick wol dohn.

Jck hebbe Gudes genoech / nu ſegg mehr

Wo auerkaͤm ick Gewaldt vnd Ehr.

Och leue Soͤn na Gewaldt nicht tracht /

Wente Ehr vnd Gewaldt wol Houart macht.

Jck warne dy / weiſtu dat /

Dy volget daruth groth nydt vnd haͤdt.

Wat ſechſtu my du olde Man /

Ys men my vyendt / wat licht daran.

Wenn ick hebb Gewaldt / Ehr / Gudt vnd Geldt /

Acht ick nicht Fruͤndtſchop aller Weldt.

Vth nydt kuͤmpt Krych vnd wedderwill /

Wes du in dynem Herten ſtill /

Vnd holdt frede mit yderman /

So blyfft beyd Gudt vnd Ehr beſtaͤn.

Jck hebbe des Guds mehr denn genoech /

Velicht ſo vinde ick myn geuoech /

Dat ick erlang groth Loff vnd Pryß /

Jck volg dy nicht du olde Gryß.

Hoͤdt dy vor Krych / Krych ys nicht gudt /

Hoͤdt dy vor Krych vnd auermodt.

Vor Krygent do dy wol bewarn /

Doͤrch Krygent werſtu in armodt varn

Den

48

Den guden Raͤdt hebb ick voracht /

Daruͤmm bin ick wedder gemacht /

Ein Sudeler wo ick thouoͤrn was /

Dartho broͤcht my Krych / nydt vnd haͤt.

Frede ys tho allen dingen gudt /

Wor den ein yder holden doth /

Dar wert klein Gudt gahr wol dyen /

De Auericheit nichts vornyen.

Ock gantz ſelden kuͤſſet de Wulff den Hundt /

Jn rechter truͤw vp ſynen Mundt.

Wenn de Duͤuel tho Hemmel vart /

Vnd ein Wulff thom Schape werdt /

So werden Paweſt vnd Luther eins /

Der beyden geſchuͤth yo gewißlyck neins.

Noch wil men veel daruan tractern /

Dat ys Geldtmoͤye vnd tydt vorlern.

Denn Gades Wordt blyfft ewich ſtaͤn /

De Paweſt moth tho boddem gahn.

Neen middel ys tho vinden hyr /

Wat maken wy denn mit vnſer moͤy.

Veel reden ys nicht gudt /

Vorwar wol dat nicht doth /

[...]at ſwygent ys dyn heyl /

[...]at du weſt / des ſegg ein deel

De walſche Tung brickt Bein /

Alſo deyth ein woͤrdtlin klein /

Audi, vide, tace:

Raro viuit in pace.

Donec interrogeris.

Si pacem quæris.

Et caret oſſe.

Hoc verbum recog=
(noſce.

Beſchluth.

Nicht gedenck dat ick de Fraͤmen mein /

Van Schelcken red ick hyr allein.

Welcker dat nicht wol lyden kan /

Ys ahne twyuel ein ſoͤlcker Man.

FINIS.