Transkriptionen


Transkription von RB: Eyn schön rimbökelin (VD16 S 3675)

[Lübeck]: [Balhorn, Johann d. Ä.], [Mitte 16. Jh.]. VD16 S 3675. BC 1529. 48 Bl., Quart

Exemplar: Tübingen, Universitätsbibliothek Tübingen: Dk XI 1609 3. Stück
Digitalisat: https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/DkXI1609_3
Eyn ſchoͤn rimboͤ=
kelin / worinne vele

luͤſtige / nuͤtte vndkuͤnſtige ſproͤke voruatet /
welckeͤre gantz koͤrtwilich vnd lefflick tho leͤ=
ſen ſynt / doͤrch einen guden fründt / vth dem
Reineken Voſſe vnd andern Boͤken
tohope geleͤſen.

Wol ys dar ſo Eddel vnd echte /

Dat he nien gebreck hefft in ſinem ſlechte.

De kame hir gantz balde by /

Vnd ſchriue dat he de eddelſte ſy.

Salich vnd voͤrſichtych ys de Man /

De ſick yn froͤmder varlicheit ſpeyglen kan.

Eyn geſchot dat men voͤrhen erſicht /

Dat ſchadet weinich effte gar nicht.

Fœlix quem faciunt aliena pericula cautū.

Neyn meſt vp erden ſo ſcharpe ſchert.

Alſe wen eyn Bwer thom Heren wert.

Wor de Herr dem Volcke ys tho ſtrenge /

Denſuͤluen beleuen ſe nicht yn de lenge.

Jdt wart vp erden nuͤ ſo ſlecht /

Gewalt ginck ſtedes vor dat Recht.

Vnd hefft de hundt yuͤ wat gedaen /

So moth he ledder gegëten han.

De wiſe Man gyfft des warhafftich orkunt /

Dat alle loff ſtynckt / geredet vth egen mundt.

Wol recht eynen Man erkennen wil /

De mercke en / vnd werde ſyn mi[...]geſel.

Nemandt vp erden alſo recht doth /

Dat ydt allen minſchen geduͤncket ſyn gudt.

Wol ſick ytzuͤndes doͤrch kopenſchop wil began /

Demoth vaken ſyn warſeggent lan.

Tho dem Marckede yderman weinich gath /

Dem ſyn gemoͤte nicht na gewinſte ſtath.

De Marcket wert ock nuͦmmer gudt /

Dan ſo men den doren ſchaden doth.

Den wen de dorn tho marckede don lopen /

So koͤnnen de Kremers bald geldt koͤpen.

Hedden wy all eynen gelouen /

Godt vnd dat gemene beſte vor ogen.

Guden frede / vnd recht gerichte /

Eyne Elen / Mate vnd gewichte.

Eyne Muͤnte vnd gudt geldt /

So ſtuͤnde ydt wol yn aller weldt.

Nydt / homodt / Egen nutt vnd boͤſe Radt /

Jeruſalem / Troia vnd Roma vorſtoͤrt hath.

Egen nutt / wreuelſch Radt / vnd vorborgen hath /

Vorderuen noch ytzuͤnds / mennyge gude Stadt.

My duͤncket nicht / dat vele luͤde moͤgen /

Vele war vorkoͤpen / ane grote loͤgen.

Den legen vnd dregen ſynt ſo werdt /

Tho allem koͤpende / men erer begert.

Men ſprickt / dat ſy eyn ſalich Man /

De der Arſtedie entberen kan.

Neyn Arſte purgert ſo gar mit heyl /

He nympt des guden ock eyn deyl.

Doch eyn Arſte / de lange hefft practicert /

Der kunſt vnd framicheyt nicht entbert.

Den ſoͤke de krancke / nicht ane nodt /

Suͤnder gar metich leuen / ys myn Radt.

Egen nuth / vordryfft alle Rechte /

Alle Fruͤndtſchop / geſelſchop vnd geſlechte.

Vnd wen egen nut nicht weer /

So weer dat Euangelium nemande tho ſwer.

De ſynem Arſten de warheyt nicht ſecht /

Vnd ſynem Preſter bichtet vnrecht.

Vnd ock vnwar ſecht ſynem Aduocat /

Wen he by em ſocht guden radt.

De hefft ſick ſulueſt allene voͤr gelagen /

Vnd ſick mit ſyuem ſchaden bedragen.

Du ſchalt myt arbeyde na gude ſtreuen /

Gelick alſe woldeſtu hir ewich leuen.

Vnd doch ſtan darby yn ſteden ſorgen /

Alſe ſcholdeſtu ſteruen huͤde edder morgen.

So ſchon ys nemandt noch ſo werdt /

De dodt maket / dat men ſynr nicht begert.

Wo leff dat de mynſche ock leuendich ſy /

So ys he doch / na dem dode / bywanynge fry.

Wol ſick leth vell arbeydes doen /

Vnd gyfft nicht vth dat voͤrdende lohn.

De ys nicht werdich groter eren /

De ſick an ſoͤlcke woldadt nicht ſecht loff.

He ys alſe eyn borne / de ane water ſteyt /

De vor woldadt bewiſet vndanckbarheyt.

De ys vorwar eyn narre recht /

De veel vnkoſt an yagent lecht.

Sick ſuͤlueſt grote moͤye an deyt /

A ij

De

De eddele tydt darmit hennegeyt /

Vnnuͤtte / vnd ock de yoͤget mede /

Ock maket ydt nicht gude ßede.

Desgeliken vele Huͤnde / vnd feder ſpil /

Bringen nen nuͤtte / vnd koſten vyl.

Fanget he eyn Raphon tho etlicker ſtundt /

Efft eyn Haſen / de ſteydt wol eyn Pundt. ⁊c.

Vorſoͤnde viende ſchal men ſchuwen /

Vnd nicht gruͤndtliken vortruwen.

Beſchert dy Godt eyn temlick geluͤcke /

So wachte / dat dy de gyricheyt nicht druͤcke.

Na rikedom yle nicht tho ſeer /

Vp dat ſick dat geluͤcke nicht wedderker.

Wente ylent ys nicht alle tydt gudt /

Vnd maket vaken eynen bedroͤueden modt.

Nemant weth wor he Fruͤnde hath /

Den ſo ydt em an de nodt gath.

Alßden wert de rechte Frundt erkant /

De valſche fruͤndt wiket tohant.

Wol eynem / de vele fruͤnde hath /

We dem / des ſyn troſt vp Fruͤnde ſtath.

Eyn Fruͤndt yn der nodt /

Eyn Fruͤndt yn der dadt.

Vnd eyn Fruͤndt achter ruͤgge /

Vorwar dat ſynt dre vaſte bruͤgge.

Fruͤnde ick alle tydt hebben wyl /

Vnd doch tho ehn my geſellen nicht tho vel.

Wen du heffſt geluͤcke yn al dyner ſake.

So wachte des vngeluͤckes vp dynem dake.

Mit liſticheyt breck dynem viende ſyne vntruͤwe /

Darmit ſyne boͤßheyt dy nicht bringe yn ruͤwe.

Den dyne vorluſt / ſchade ruͤwe vnd leydt /

Bringen dynem vyende ſuͤs grote froͤlicheyt.

Voͤrtiden was dat eyn groth loff vnd Ehr /

Wol ſynen vyendt leth kamen tho geliker weer.

Jtzuͤndes wert gelauet vnd geroͤmet yn Krygen /

De ſynen viendt kan vnd weth tho bedregen.

Wol alle tydt volget ſynem egen hoͤuet /

Vnd gudem rade nicht volget vnd geloͤuet.

De achtet vp geluͤcke vnd heyl gantz kleyn /

Vnd wert balde ſyn vorderuent ſeen.

Eyn wyß man / fruͤndes radt nicht voͤracht /

Wor vele rade ſynt / ys geluͤcke vnd macht.

We dem Heren / welcker leuer hath /

Eynen Piper / alſe eynen truwen radt.

De mer achtet der Huͤnde vnd voͤgel ſpil /

Alſe dat he hebbe gelerder luͤde vil.

Do Roboam nicht volgen wolde /

Den Olden wyſen / alſe he ſcholde

Vnd volgede den Narren / do vorlor /

He teyn geſlechte / vnd bleff eyn dor.

Men ſpreckt gemenlick / vnd ys ock warhafftich /

De dar ſmerth / de verth. Dat ys / de huͤcheln /

ſmeycheln vnd geſchencke geuen kan / de geyt lant an.

Dat ys eyn wyß vnd vorſtendich Man /

De Fruͤnde vnd Fruͤndtſchop wol holden kan.

Geloͤffte Leue / balde vorgaeth /

Truͤwe radt / alle tydt yn eren ſtaet.

Wultu dat dyn anſlach wol vorthgaeth /

So holdt en hemlick an dynem raedt.

Wol ſynen anſlach ſynem viende apenbart /

Erlanget ſelden gudt geluͤcke vnd woluart.

Gebruͤke nicht auerige vnd vnnuͤtte wordt /

Spotte nicht den eynen hyr den andern dort.

Jdt ys nicht gantz ehrlick de luͤde beſpotten /

Soͤlckes gehoͤrt Narren tho edder ſotten.

De de warheyt tho ſeggen nicht ſchont /

De wert van Gade hyrna ewich belonth.

De Hillgen Schrifft / moth men billick lauen /

Den ſe ſweuet allen kuͤnſten bauen.

Wente alle andere kuͤnſte / gebrecklick ſynt /

Doͤrch duͤſſe / werden wy Gades kyndt.

De duͤuel ſtelt ſyne ſtricke / vnd drouwet.

Du meynſt wol yn der Theologie.

Du ſyeſt van mynen ſtuͤcken gantz frye.

Gyrycheyt / Vnkuͤſckeyt vnd hochfart / ick dy ſtelle

Darmit ick vele dynes geliken velle.

Suͤlcke voͤrgyfft / beſtricke ick mit der ſoͤte /

Beth

Beth dat ick darmyt vange dyne voͤte.

Bringe ick dy recht / yn eyn der ſtricke /

Entloͤpſtu my / ſo heffſtu groth geluͤcke.

Memorial der doͤget ſpreckt.

Vele leren / wo men recht ſchal don /

Vnd ehr leuent / ys doch vern daruan.

Jck holde ere rede / vor eyne mere /

Vnd my daran / gar weynich kere.

Wente welcker Arſte kan guden grundt /

De maket ſick billick ſuͤlueſt geſunt.

Daruͤmme lache ick men ſoͤlcker ſtraffe /

De vaken de droͤmer deyt ym ſlape.

Duͤſſe lehr / geyt alderbeſt yn den modt /

So eyner / dat he lert / ock ſuͤluen doet. ⁊c.

Twe ogen / twe oren / vnd eynen mundt /

Hefft de mynſche dat em ſy kundt.

Wat he hoͤrt / vnd wat he ſuͤth klar /

Dat he dat alle nicht ſpreke apenbar.

Js ydt nicht eyn wunderlick dynck voͤran:

Dat de warheit nergen blyuen kan.

Wol de warheyt ſecht / de hefft nichtes daruan /

Den nydt vnd hath / dat ys ſyn lohn.

Wol nu de gruͤndtliken warheyt wyl voͤren /

Vnd de Werldt mit der warheyt roͤren.

De kumpt yn angſt / yamer vnd nodt /

Moth ock entlick druͤmm lyden den dodt.235.

Dat ys vorwar eyn vorſtendich man /

De ſyner tungen wol ſchonen kan.

Vell beter ys ſwygen / vnd gudt gedencken /

Alſe mit ſpreken / eynen andern krencken.

Spreke yck de warheyt alle tydt /

So hedde ick mennygen wedderſtrydt.

Druͤmm moth yck vaken radtſlagen /

Wen yck wyl de warheyt ſagen.

Weme benoͤget an dem / dat he haet /

De ys ryke genoech / wo ydt em ock gaet.

Eyn yder late ſick an dem benoͤgen /

Dat ſick tho ſynem handel wyl voͤgen.

Wert he darbauen tho vell begeren /

So

So moth he dat grote mit dem klenen entberen.

De dar hefft eyne Fruwe yunck van yarrn /

De late ſe nicht vaken vth meyen varen.

Js ſe ſchoͤn / vnd der Werldt wol wert /

Ja mennich Man ſe den ock begert.

Dem ſuͤluen Manne / rade yck ock ynt beſte /

He neme nicht ynt huß vele der Geſte.

Tuͤchtyge ehr / kricht balde eyn wandel /

De werldt ys nu vul van ſuͤlckem handel.

Eyn fraem Fruwe ys veler ehre wert /

Dat ſe geyth all vmme den hert.

Eyn Erbar Frouwe ys van ßeden ſchon /

Eyn erbar Fruwe ys eres Mannes kron.

Vnd eyne Fruwe eddel van naturen /

Ehr pryß ſchal ſyn bauen alle Figuren.

Eyne Frouwe yck nicht ſeer lauen kan /

De vngerne ys by erem Man.

Van velen andern wyl weſen geſeen /

Drecht vel geſmuͤcke groth vnd kleyn.

Mydet ehr Huß / hefft des kleyne acht /

Duͤſſe hefft ehr vnd tucht / yn kleyner wacht.

De nicht wyl hebben ſyne Frouwen allene /

Dem geſchuͤth recht / dat ſe werde gemene.

De myt ſynem Wiue / alle tydt vele kyuet.

Vnd nicht gerne yn ſynem huſe bliuet.

Vnd nympt vell Geſte yn ſyn huß /

Den bytt vaken eyne froͤmde Lueß. ⁊c.

Frouwen de des nachtes vp der ſtraten gaen /

Vnd dat voͤfftinck vmme den vinger ſlaen.

Vnd de vel dantzen vnd drincken /

De laten den hundt gern hincken.

Gy Richters / mercket vp dyt geſchicht /

Vnd vatet tho herten dyt berycht.

Ordelt recht / tho aller tydt vnd ſlycht.

Wat yuw dat geſette / vnd de vornufft gyfft.

Bedruͤck der Voͤgede / de Luͤde vorſchrecket /

Daruͤmme warth der Swytzer Bundt erwecket.

Druͤmm wol dar herſchet doͤrch forchte ane leue.

De ſee tho / dat he ſick yn nene varlicheyt begeue.

Men ſehe ſick voͤr / myt grotem flite /

Dat ſick nen mynſche an dem beſchyte.

De nichtes den hoͤnen vnd ſpotten kan /

Vnd wyl vexeren eynen yderman.

Den ſuͤlcke loſe luͤde weten nicht /

Alſe groffheyt / wo men an en ſicht.

Leue hyr yu gedult vp erden /

Deu dy mach nichtes mer werden.

Alſe ethen vnd drincken / vnd ock gewandt /

Vnd wat du heffſt van Godt erkant.

Men kan ſelden yn koͤrter wylen /

Mit Gade vnd recht / groth gudt erylen.

Drinck vnd eth / Godt nicht vorget.

Bewar dyne ehr / Dy wert nicht mer.

Den vmme vnd an / Vnd balde daruan.

Eth vnd drynck / vnd hebbe vor gudt /

Den tydtlick vorderuent wee doth.

Du kanſt eynen penninck ſo balde ſparen ſchyr /

Alſe gewynnen / dat geloͤue du myr.

Jdt ys witlyck vnd gantz apenbar /

De boͤſen wercke maken dat klaer.

Dat de Truͤwe van der Werldt geweken ſy /

Rechtferdicheyt waent er nicht mer by.

So ys de warheyt ock nicht by er /

De Geloue ys ock voruelſchet gar.

De Framicheyt hefft by ehr neen ſtadt /

Vntruͤwe ſe gantz beſeten hath.

Wol ſtedes vnd alle tydt luͤcht /

Vnd ane vnedrlath de luͤde bedruͤcht.

So dat em nemandt mer geloͤuet /

De ys ſyner ehr gantz berouet.

Wor yck vormercke des Wulues nydt /

Dar wyl yck my hoͤden mith flith.

Dat he my lichtlyck nicht vorwunde /

Den ſyne tenen byten deep tho grunde.

Wowol eyner der Kunſt ys vol /

So ſchal he ſick doch voͤrſeen wol.

Dat he nicht erlange eynen ſlappen /

Vnd bekame darto eyne Narren kappen.

Eyn

Eyn wolbewandert wyff /

Eyn Perdt dat vp den hacken ys ſtyff.

Eyn Knecht de vel Heren hefft gehat /

Darup henge nemandt ſynen Schat.

De ſyne loͤgen mit eynem Ede beueſt /

Js eyn vntruͤwe Man erſt vnd leſt.

Wol dar lauet der ſnyggen ſpringent /

Vnd des Eſels vthbuͤndige ſyngent.

De qwam nicht dar de Leopardt ſpranck /

Noch dar de Nachtegael ſanck.

Dem ſyn herte ys mit Nyte vorwundt /

De ys eyn Narre tho aller ſtundt.

Vnd ys des hethſchen duͤuels geſlecht /

De alle tydt yegen de guden vecht.

Wor Herr Nydthardt geyth yn den Radt /

Vngunſt vnd Hatt gerne mede gaet.

Men vindt groten nidt yn allem Staeth /

Daruͤmme ydt an velen oͤrden oͤuel gaeth.

Eyn Eebreker moth duͤſſe veer vare ſtan /

1 Alſe dat he werde yn armode vorghan.

2 Efft he werde boͤſes dodes ſtaruen.

Vnd ſchande vnd laſter vp ſick eruen.

3 Edder doͤrch gefencknyſſe hardt vnd ſwar /

Wert he Ehr vnd truͤwloß erkant apenbar.

4 Effte he wert vorwundet beth yn den dodt /

Vnd vorluͤſt eyn ledtmate yn ſmerte groth.

De Entlicke kunſt der Alchimie /

Js ſtelen / legen / vnd bedregerye.

Vnd alle tydt feylt ydt vmme eyn har /

De wile du vplechſt dat Suͤluer dar.

Thom leſten ys des Meiſters geluͤcke /

Ja dat em entbreckt eyn ſtuͤcke.

Soͤlckes moth he halen auer veldt /

Darmit ſo gyfftf he dy Verßengeldt.

Darto ys deſſe kunſt gantz getruwe /

Vth gudem Suͤluer maket ſe ruwe.

Mercke / effte du ock wiſlick hapen biſt /

Vp geluͤcke dat nuͤwerle geraden yſt /

Vnd effte du geloͤueſt der warheit gelick /

B

Dat

Dat dy eyn armer / ſchal maken rick.

Wes ſtedes bereit mit grotem flith.

Nie tidinge tho bringen alle tydt.

Ock mit ogendenſte / vnd vedderleſen /

So kanſtu lange yn dem denſte geneſen.

Koſtede yder loͤgen eyn Luͤbſck Pundt /

Men loͤge nicht ſo flitich tho aller ſtundt.

Wol heymlicheyt nicht ſwigen kan /

Vnd mit bedregerye plecht vmme togan.

Swatzet ock ſtedes veel / alß eyn doer /

Dar hoͤde ſick eyn yſlick Wyß Man voer.

Daruͤmme hebb ick de Rechte ſtudert /

Dat ick yn ſchalckheyt woͤrde gefoͤert.

Veel boͤſer ſaken ym Rechte ick ſmuͤcke.

Vortoͤgeringe ys vaken myn meyſterſtuͤcke.

Vp twiſt vnd hader / ſteyt myn radt /

Wor men my geldt tho geuen hath.

Soͤlckes ſtraffende ſpreckt he wider

We dy de dat gude yn boͤſe vorkerſt /

Der framen vorſtant wert geert.

Darmit ſe ſtercken frede vnd Recht /

Scheme dy / du ſnoͤde duͤuels knecht.

Dat du de Kunſt alſo myßbrukeſt /

Vnd balde darmit thor Helle ſtrukelſt.

Men hoͤldt nu groffheit vor gude ßede /

Vnd her Plump waent yn den Heren huͤſe mede.

Nicht veel vornufft / men darſuͤlueſt dryuet /

Wowol men van Tucht vel redet vnd ſchriuet.

Welcker Herr gern wyſe Luͤde by ſick ſicht /

Wen he erer bedarff / vnd anders nicht.

Denſuͤluen ſchal men ock allene lan /

Wen he ſe gern wolde by ſyck han.

Juſticia ys geſlagen dodt /

Veritas licht yn groter nodt.

Fallatia ys gebaren /

Fides hefft den ſtridt vorlaren.

Daruͤmme ſich vor dich /

Den de truwe ys myſlich. ⁊c.

Mennich menth dat he erkenne mick /

De doch nuͤwerlde ſuͤlueſt erkende ſick.

Erken

Erkende ſick ſuͤlueſt eyn yſlick Man /

He beloͤge nicht eynen andern mit argwaen.

Doͤrch boͤſe ßede vnd dade / du Eddel biſt /

Gelick wo myne Ko / eyn yachthundt yſt.

Velem framen Adel deiſtu ſchandt /

Dat du ock Eddel biſt genant.

Dat Eer vnd vel doͤget woͤrde vullenbracht /

Daruͤmme ys ock de Adel voͤrnemlick erdacht.

Des geme[...]n beſten / tho frede vnd Recht /

Biſtu vor Godt eyn vorplichtet Knecht /

Geyth ydt dy hyr yn homode wol /

So werſtu doch namals / ewyges yamers vul.

Do Adam radede / vnd Eua ſpan /

Wol was do eyn Eddel Man:

De voͤrſpraken koͤnnen de ſaken wiet vthbreden /

Vnd ere nette / na dem wildtbrade ſpreiden.

Se maken de ſaken ſtripet vnd bundt /

Vnd wegen vth dem lode eyn Pundt.

Se koͤnnen de ſaken / na vordele wol kluuen /

Vnd ere Hoͤuerluͤde / mith valſchen geloͤfften huuen.

Soͤlcke Aduocaten van dubbelden ſynnen /

Moth men noch verne her gewinnen.

Se koͤnnen ſwatzen ſeer behende /

Vnd hefft doch vaken eyn beſcheten ende.

Se gebruken ere tungen tho degen /

Darmit ſe vaken den Richter bedregen.

Wen denne ſchal wegen / de rechte wage /

So wert dat geſettet yn lange dage.

Darmit de Rechtferdicheyt wert geblendt /

Vnd mennich arm Man alſo geſchendt.

De mehr vorfaret / vordaget vnd vortert /

Alſe de gantze hoͤuetſake ys gewert. ⁊c.

De vnrecht vor Recht wil geholden han /

De moth vor Godt thom gerichte ſtan.

Hir na an dem yuͤngeſten dage /

Mit wemode vnd yamerliker klage.

Jdt ys tho beklagen vaſt vnd ſer /

Dat hir de frame hefft weinich eer.

Dat ock doͤrch loͤgen / ſuͤnde vnd ſchandt /

Vele Eddel vnd gudt werden genant.

Wol

Wol leflick groͤtet eynen Man /

Vnd em doch nicht vell gudes gan.

De ſtelt ſine ßele hen thor hellen /

Tho Luciper vnd ſynen geſellen.

Dat ys eyn Narre yn lyff vnd blodt /

De eynem armen minſchen vnrecht doet.

De Aduocaten koͤnen reden / wat eynē jdern gefalt /

Derhaluen hebben ſe athem warm vnd kalt.

Gebruken valſche vthduͤdinge der Rechte / vnd leren.

Doͤrch er voͤrnement / dat Recht vnd hillicheyt vorkerē.

He buwet vorwar vp dat loße yß /

De ſick ſuͤlueſt achtet recht vnd wiß.

Groth lauet vnd ſpreckt ſyn mundt /

Suͤlcker woͤrde gan vel vp eyn Schippundt.

Gedult yn noͤden ſchal men priſen /

Den duͤldich weſen / leren vns de wiſen.

Wil dy doͤden der ſorgen Swerdt /

So lath gedult weſen dines herten werdt.

De eynem ydern de wulle kan vnderſtrouwen /

Vnd den Weldigen de negel klouwen.

Vnd kan ſpreken / dat eyn yder hoͤrt gern /

De moth ſmeychelen na vnd vern.

Eyn valſch Man ſyne kleder vorkert /

Alſe em dat wedder vnd wyndt lert.

Beflytige dy men aller boͤſen ſtuͤcke /

So wert dy guͤnſtich ſyn dat geluͤcke.

Vnd werſt geholden leeff vnd werdt /

Ock kumpſtu balde neger by den herdt.

Wol anmercket wat he ſuͤlueſt hefft gedan /

De leth eynem anderen ock wol ſyne huͤlde han.

Wol ſick ſuͤlueſt wol erkennen kan /

Tho rechte / dat ys eyn wyſer Man.

We we dem Lande dat dar haet /

Eynen Heren de yn kyndtheyt gaet.

Welckeres Rede / des morgens eten fro /

Vnd achten nicht wat de wyßheyt do.

We den rechtferdigen vnd auer we /

Wen ſuͤlcke Heren regeren auer ſe.

Dat ys dem gantzen Lande eyn Eer /

Wen eyn rechtferdiger wert eyn Herr.

Ouerſt

Auerſt wor eyn dorhafftiger regeret /

Dar werden vele mit em vorkeret.

Eyn deyt nicht recht / de ander krum richt /

Etliken / doͤrch Fruͤndtſchop ynt antlate ſicht.

De ſuͤlue ock vmme eyn ſtuͤcke brodt /

Warheyt vnd Rechtferdicheyt leth yn nodt.168.

Recht ordelen ſteyt eynem wiſen wol /

Eyn Richter nemande kennen ſchal.

Suſannen Richters noch vele ſynt /

Wen Radt vnd Gerichte wyl weſen blindt.

Vnd egen willen wyl dryuen vnd gewaldt /

So ys de Rechtferdicheyt vaſt kaldt.

De Swerde ſynt ruſterich albeyde /

Vnd willen nuͤmmer recht vth der ſcheyde.

Vnd nicht mer ſniden / dar dat ys nodt /

De Rechtferdicheit ys blindt vnd dodt. /

Alle dinck ys vnderdan dem gelde /

De geldt hefft / kricht ock wol welde /

Dat ys nu worden ſeer gemeyne /

Men vindet der ſtede mer dan eyne.

Dar men hand ſmeringe gern vpnemet /

Vnd darto vel deyth / dat ſick nicht entemet.

Geldt / nydt / Fruͤndtſchop / Gewalt vnd gunſt /

Tobreken nu / Recht / Breue / Segel vnd kunſt.

Her Geuert vnd her Soͤtewordt /

De bringen ytzt vele dinge vorth.

Etlicke koͤnnen nu ſlipen vnd wenden /

Vnd hebben dat ſpil yn beiden henden.

De ſuͤnde nemant kan vorgeuen /

Den Godt alleyn / dat mercket gar euen.

Eyn Richter de gaue nympt / ys nicht frye /

Schencke tho nemen / maket Vorrederye.

Wol de gauen beleuet / vnd gern beholdt.

De kumpt vaken vmme ſyne gewaldt.

Dat Paweſtdom ys der laſter ſo vol /

Dat ydt nemant beſchriuen mach gantz wol.

Welcker ock hefft vorfoͤrth de gantzen Weldt /

Vnd Chriſti lydent vorkofft vmme geldt.

De Paweſt hefft gebruket veel der liſt /

Vnd alle dinck vp gyricheyt togeruͤſt.

He

He hefft ock vele ßelen yn de Helle /

Myt Aflate gebracht tho vngeualle.165.

Dat geldt hefft nu den hoͤgeſten graet /

Alle kunſt / Eer vnd Wißheyt / ys nu vorſmaet.

Gantz ſeltzen wert nu na dem gelde geſtelt /

Alle boͤßheyt ys nu tho kope vmme geldt.

Alſe Woker / mordt vnd mennigerleye ſchande /

Ock desgeliken Vorrederie der Lande. ⁊c.

De Werldt froͤchtet des Paweſtes Ban /

Vnd geloͤuet / he ſy de Hylligeſte Man.

Wowol doch all ſyn Ban vnd floeck /

Js gelick eyner olden beſcheten Broeck.

Dat weet he ock ſuͤlueſt wol vorwar /

Dennoch / wor ſuͤlckes nicht ys apenbar.

Dar gyfft he de broeck tho kuͤſſen hen /

Vnd ſtarcket den Narren eren ſyn.

Daruoͤr nympt he er gudt vnd geldt /

Vnd blyfft eyn Herr vnd Godt der Weldt.

Duͤſſe Kappe tzyret my mynen balch /

Dat ick darmit bedecke mynen ſchalck.

Vnd mennigen yn dem Hilligen ſchine /

Bedrege / dat he my gyfft dat ſyne.

Beſuͤnderlick yn der leſten nodt /

Wat he mit vnrechte gewunnen hath.

Vnd doch den rechten Eruen weth /

Vth gunſte / ick velen rade vnd heth.

Dat ick weth / boͤße vnd ſuͤndtlick ſyn /

Jck locke tho my de Froͤuwlin fyn.

Achte mer wat yn der Werldt geſchicht /

Alſe myner Regeln hoge plicht.

Den wowol ick Godt ergeuen byn /

So ſteyt doch yn de Weldt al myn ſyn.

Wolgeſchickede woͤrde / darby qwade wercke /

Maken nicht dat volck yn doͤgeden ſtarcke.

Dat beſte Exempel dat du kanſt geuen /

Dem gemenen volcke / mercke dat euen.

Jn eynem guden leuende / gha du en voͤr /

So volgen ſe dy / yn de rechten doͤr.

Lerſtu ſe flytich / vnd byſt ym Leuende feyll /

So biſtu eyn groth dor / gantz vnd heyl.

CI=

CIPRIANVS.

Nihil prodeſt verbis proferre virtu=

tem, & factis deſtruere veritatem.

Wol ytzuͤndes mit der Werldt wyl geneſen /

De moth ſamtides eyn wilNarre weſen.

Wen eyner ſyner egen ſunde neme war /

De vorſwege ock eynes anderen lichtlick gaer.

Der Moͤnneke wolde ick gern eyner ſyn /

De vor dat Water drincken guden Wyn.

Mit den Geyſtliken / vnd mit boͤſen wiuen /

Schal nemandt balde Scheldewordt driuen.

Do vorhen de wercke / darna ſo leer /

Wultu by Gade hebben loff vnd er.

De vns gude euenbilde / ſcholden geuen /

De voruelſchen ere ler / doͤrch er leuendt.

Eyn yder Chriſten volget vel mer /

Eynes guden framen Predekers leer.

Den andern twoluen / de vaſt wol leren /

Vnd doͤrch ere wercke / doch er wordt vorkeren.

Wen de Leyen van Papen vntucht ſehn /

So ſpreken ſe den ynt gemeyn.

Js dith nicht eyn Geiſtlick Man:

Wo ſuͤth he ſynen Orden an:

Wor de Abbet de Woͤrpel drecht /

Dar moͤgen de Broͤder ſpelen mit recht.

Achterrede nicht en ſtede /

Werff ander luͤde beſte.

De alſo dede / nicht entglede /

Vth der ehren veſte.

Her Ommes ys eyn qwadt vagel.

De der Gemenheyt dent /

Foͤrſten vnd Hern ſyn Geldt lent.

Darto veel vuͤre wil boͤten

De moth lyden ſuͤr vnd ſoͤte.

So eyn vorgeſettet Herr vnd Hoͤuet /

Syne egen vnderſaten berouet.

Balde gewint Egen nutt ſyn ortſprunck.

So geith ock tho grunde alle Ordenung.

Wor rechte Ordeninge tho grunde gath /

Dar entſteit den allerleie groth vnrath.

De olden gewante ſynt nu vorkert /

De groͤtſten Deue men meyſt erth.

De nu mit Practiken heimlick kan ſtelen /

Dem deyt men de groͤtſten Ampte beuelen.

Achte nicht groth der boſen Regenten pracht /

Dan ernſtlick ſtraffet Godt ere macht.149.

Wen ſe nu kamen vor ſyn Gericht /

Dar men rechtferdyge Ordel ſprickt.

Den alle gudt vnd qwadt / hefft ſyn lon /

Nichtes vnuorgulden blyfft beſtan. ⁊c.

De Werldt wil nemande lauen /

He koͤnne den woͤten vnd dauen.

Wol Rouen / krygen vnd brandes begert /

Vntruwe vnd mordt de ys ytzuͤndt werdt.

Der werldt loff / nemant gentzlick haet /

Suͤnder de vel boͤſer wercke begaet.

Mennich ſynen Soͤne van ſick ſendet /

Vnd ment / ydt ſy gantz wol bewendet.

He meynt he ſchal doͤget leren /

So kan he nicht den Geldt vorteren.

Vnd kumpt wedder tho huß arger dor /

Alſe he was / do he erſten vthfoer.

Godt de HERR gyfft vns ynt gemeyn /

Alle gudt / ya groth vnd kleyn.

He ys eyn Narre de dyth vorgeth /

Wen he tho diſſche ſick hefft geſeth.

Gade denne ſuͤs dancket nicht /

De mach wol ſyn eyn armer wicht.

Nicht erſten de ſpiſe benediet /

So eyn Swin ſick thor freterie flyet.

Gade hoͤret erſt dancknamicheyt vor /

Deyſtu dith nicht du biſt eyn Dor.

Les eyn Pater noſter / kanſtu nicht mehr /

Wente alle gudt gyfft vns Godt de HERR.

Danckeſtu em nicht hyruͤmme mith flith /

He vorgyth dyner wedder eyn ander tydt.

He ys vorwar eyn ſalich Man /

De

De ytzuͤndes ane ſpot leuen kan.

Mit ſpotte mennyger vmme geyt vnd leuet /

De yn grotem ſpotte ſuͤlueſt vaſte kleuet.

Nemant ſo leeff ſynen negeſten hath /

Alſe yn dem Geſette geſchreuen ſtaet.

Wol dar valſchlick bichten doet /

Des vorgeuinge wert ſelden gudt.

Alle vorgeuinge licht gantz darnedder /

Men beter ſick denn / vnd kere wedder.

De kummertroſt ſprickt.

Dine ſake / ſette nicht vp tydtlick geluͤcke /

Dan ydt hefft by ſick vele boͤſer nuͤcke.

Blyfft nuͤmmermer yn eynem beſtandt /

Vnd daruͤmme wert ydt geluͤcke genandt.

Men ſprickt / dem ſy geluͤcke beſchert /

Dem wat wolgefelliges wedderfert.

Dat vngewiſlick kumpt vnd ſteyt /

Vnd alß eyn ſnelle radt vmmegeyt.

Sebaſtianus Brandt ſprickt.

Crates de Meyſter / ſprack ane ſchymp /

Moͤchte yck ydt doen / mith gudem gelymp.

Jck wolde ropen / gantz wolbedacht /

O gy Narren / gy hebben grote acht.

Wo gy yuwen kyndern ſammeln gudt /

Darup drage gy eynen hogen modt.

Vorſuͤmen ſe yn der lere der wyßheyt /

Daruͤmme ydt vaken alſo geyt.

Wen gy menen / yuw der tho frouwen.

So moͤthe gy an en narheit ſchouwen.

De ſyne kynder / alſe ander vnkrudt /

Leth vpwaſſen / vnd qwadt van en ſuͤth.

Daruͤmme nicht ſtraffet / vnd ſe oͤuel vptuͤth /

Jnt leſte dem ſuͤluen neyn gudt en ſchuͤth.

Egen loff ſtyncket / ys ſcheldens werth /

Vnd ys neyn boͤſer dynck / vp duͤſſer erdt.

Wol vel fraget na nyen Mern /

De ſwatzet vele / vnde luͤcht gern.

Suͤlcke vnnuͤtte luͤde / ſchaltu vormyden /

C

Wultu

Wultu nicht vallen yn groth lyden.

Billick de yenne nene geſelſchop hath /

Dem alle ſyne ſynne na bedregen ſtath.

Wol dar ſoͤket argeliſt vnd boͤſe rencke.

Des herte ſteckt vul arger ſwencke.

De Schryfft gehorſam tho ſyn gebuͤdt /

De Ouericheit ſy boͤſe edder gudt.

Vnd ſuͤlckes vns vell mehr geboͤrth /

So de Herſchop wert fraem geſpoͤrt.

Selden wert ſynes lydens radt /

De eyn boͤſe Wyff genamen hath.

Wente nuͤ neen Deerte erger warth /

Alſe eyn Wyff / van boͤſer arth.

Dem oͤuerſt eyn gudt wyff wert beſchert /

Wor de ym lande vmmeher verth.

De moth ſyn eyn gar ſalich Man /

Wente ſe mith eren tuͤchten kan.

Vormeren erer beyder ſalicheyt /

Vnd ys eyne Krone der werdicheyt.

Selden wedderfaret derſuͤluen leydt /

Welcker erem Manne gerne vordrecht.

Ock ſchal de Man erer warnemen ſchone /

So gyfft en beyde Godt tho lone.

Dat ſe mith frowden hyr olden /

Vnd lyff vnd ßeele namals beholden.

De ſick erſten bedencket na der dadt /

Syn anſlach kumpt gemenlick tho ſpaedt.

Gude anſlege / ſynt alle tydt gudt /

Wol em de ſe by tyden doth.

We yuͤmmer we / eynem ſuͤlcken Mann /

De ſynem Wyue / de Herſchoͤppye gan.

Daruͤmme / wultu wolfaren an dat ende /

So gyff nenem Wyue / dat Regimente.

Eyn fraem wyß byderman /

De hoͤldt eyne frame Frouwe ock ſchon.

De doch er donth vnd laten ſtelt /

Na dem ydt erem Manne gefelt.

Vele ſachtmoͤdiger wordt / ſe em ſtedes gyfft /

Darmit vnfrede vnd wedderwille na blyfft.

Jck wold gern weten / wo de hete /

De ſick van Fruwen nicht narren lete.

Daruͤmme ick ock gern weten wolde /

Vor welckerer yck my hoͤden ſcholde:

Doch / mercke mit korten woͤrden /

Dat du dy wachteſt an allen oͤrden.

D. Sebaſtianus Brandt ſprickt.

Mercket vp / gy Richters aller erden /

Wen wille gy doch wittich werden:

Dem rechten Borne na gedencken /

Vnd nicht yn yuwen dancken ſwencken:

Mene gy / dat de Rechte vp boͤmen /

Gewoſſen ſynt / edder van droͤmen:

Dat men ock nicht moth hebben acht /

Wat vnſe Olden hebben bedacht.

Dat Recht ys van Gade vnd den Olden /

Alles geſettet / vnd alſo geholden.

Dan den Luͤden / Eere vnd Landt /

Vnd alle Rike / beſeten mith der handt.

Dat men mith Forme / geſtalt vnd mate /

Js gebleuen / vp der rechten ſtrate.

Dar ys eyne mathe / Form vnd geſtalt /

Wo gy yuw yn yeder ſake holden ſcholt.

Wol enger edder wyder gath /

Daſuͤlue dem Rechte nicht byſtath.

Wol rechte Ordele ſpreken wyl /

Schal ſick ſuͤlueſt nicht truwen tho vyl.

Soͤken Radt / vnd volgen den Wiſen /

So mach men ſyne framicheyt pryſen.

Wor auerſt dat recht wert vorkert /

Werden offte Lande vnd Luͤde vorſtoͤrt.

Nydt vnd gyricheyt richten dar ere ſchragen /

Trachten / wo eyn yder vuͤlle ſynen kragen.145.

De ſchande ſchoͤllen ſtraffen vnd doch ſuͤluē don /

Mercke recht / nicht gudt wert ſyn er lohn.

Eyn kreye badet ſick vaken / mit allem flyth /

Vnd kan nuͤmmer werden wyt.

Jtzuͤndes wert geachtet vor grote ere /

Wen de doͤchters wol dantzen leren.

Mit

Myt ſuͤnderlikem trede / krum vnd recht /

Van deſſen Eſaias / de Prophete vel ſecht.

Wor vntuͤchtich dantzent vnd hoͤgen ys /

Dar ys des duͤuels Proceſſie gewiß.

Na ys der gewaldt alſo vele /

Dar ſe geyth vor alle tele.

Vor Truwe vnd Gerechticheyt /

Dat ys velen Luͤden leydt.

Eyn vagel den andern eth /

Eyn Deerte dat ander freth.

Eyn viſch den andern vorſlindet /

Eyn mynſche den andern ſchindet.

An liue / an eren vnd an gude /

Mit vngetruwem boͤſen mode. ⁊c.

Wor gewaldt geyt bauen recht /

Dar wold yck leuer ſyn Herr alſe knecht.

Vnrecht gewalt / nympt eynen boͤſen naklap /

So geſchach Jeſabel / vnd erem manne Achab.

Jfft ſchon eyn Herr / ſuͤs hefft nene Vyende /

Moth he ſick befruͤchten van ſynem geſynde.

Dar vntruͤwe manck ys / vaken vnd vel /

So geſchach Amon / dem Koͤninck Jſrael.

De van ſynem geſynde / warth vorſlagen /

Do he noch was yn ſynen yungen dagen.

Van deſſen moͤchte yck wol reden vele /

Sambri ys vuͤſte mede ym ſpele.

Alexander all de Werldt mechtich bedwanck /

Syn dener doͤdede en mit eynem dranck.

Darius entran / vnd was ane nodt /

Beſſus ſyn egen dener ſtack en dodt. ⁊c.

Wor de Wulff thom Herden wert /

Dar ſynt de Schape gar balde vortert.

Voͤrhen bedacht wat na mach kamen /

Dat bringt vaken groten framen.

Vorhen vnbedacht / vnd na geproͤuet /

Hefft vaken mennygen Man bedroͤuet.

Alſe Chriſtus ſtraffede de Phariſeyeer /

Do feylde he dar by nicht de Schriuer.

Mercke / Gyricheyt / gewaldt vnd auermodt /

Vorderuen mennigen Schryuer gudt.

Dat ſe vaken ſchatten Luͤde vnd Landt /

Alſe mennigem armen / ys wol bekandt.

Jodoch / welcker recht holden eren Standt.

De tzyren wol eyn Regiment vnd Landt.

Derſuͤluigen men am meyſten dar vindt /

Ja / wor de Herr nicht ys eyn kyndt.

Mennich lauet eyn froͤmdes ſwerdt /

Hedde he ydt / ydt weer em gantz vnwerdt.

Men lanet na dem dode mennygen Man /

De vp erden nuͤwerlde loff gewan.

Nemandt ſchal ſick beroͤmen /

Dat ſyn garde ſta vul blomen.

De wyndt kumpt yn eyner nacht /

Vnd ſleyt de ſamptlick alle aff.

Eyn yſlick man wyl gern gelauet ſyn /

Wente ſcheldent / bringt vns alle pyn.

Judas kus ys ytzuͤndes worden nye /

Ock gude wordt vnd valſche truwe.

Eyner lachet my tho / vnd gyfft my hen /

Dat ys nu deſſer Werldt ſyn.

Eyn yngetagen vnd vnerfaren kyndt.

Js manck den Luͤden / alſe eyn Ryndt.

Alle geſelſchop vnd Fruͤnde auertrefft /

Eyn fraem Wyff / de nicht qwades ſtyfft.

So dy alle geſelſchop wert vorlan /

Wert ſe dy alle tydt doch byſtan.

Jn ſorgen ſteyt by dy dyn Wyff /

Se waget by dy / ere / gudt vnd lyff.

Se troret mit dy yn dynem leydt /

Vnd ys tho denen / dy ſtedes bereyt.

Vele reyſent maket eynen wandelbarn modt /

Vnd men kan des reyſendes nicht achten vor gudt.

De ſoͤlck reyſent vnd Landfart / nicht daruͤmme deyt.

Dat he tonympt / yn guden ßeden vnd wyßheyt.

Wol eynem vnſchuͤldigen gewaldt doet /

De hefft eynen boͤſen Tyranniſſchen modt.

Neyn fraem Man vo[...]menge ſick /

Tho boͤſen Luͤden / dat rade ick.

Eyn

Eyn yder meent ydt gantz frye /

Tho gebruken lyſt vnd boͤuerye.

Jn allen handeln / groth vnd kleyn /

Vnd willen noch daruan geroͤmet ſyn.

De Werldt vul loͤgen vnd valſcheyt ſtat /

Allen geyſten tho geloͤuen / ys neyn radt.

Jdt ys nicht loͤfflick / wen men eynen belachet /

Darto bedruͤcht / vnd em Eſels oren machet.

Men ſprickt eyn gemene Sprickwordt /

Dat mennich vaken hefft gehoͤrt.

Gha hen na Rome eyn fraem Man /

Vnd kum eyn Nequam wedder van dan.

Wen krum gewoſſen holdt wert ſlecht /

So wert ock tho Rome gefunden Recht.

Papen / vnd ander Geyſtlike Orden /

De ſynt ytzuͤndt gar tho ſpotte worden.

Doͤrch ere boͤſe argerlyke leuendt /

Darmit ſe den Luͤden qwade exempel geuen.

Swigent vnde dencken /

Dat kan nemande krencken.

Js dat vor trorent gudt /

So hebb ick ock eynen guden modt.

Wol van boͤſer dadt rohm begert /

De ys eynes ſtolten Narren werdt.

Men wecht ydt by Haue gantz geringe /

Dat eyner dem andern deyt vnrechte dinge.

Darmit wert doch de Erbarheyt vorblendt /

De Vorreders werden Kundtſchoͤppers genent.

Vnd kan nicht ſyn eyn recht gericht /

Dat de penninck dat oͤrdel ſprickt.

Hern vnd Foͤrſten gunſt / Js neyn Erffdeel /

Daruͤmme ſprickt men / Graue rock ryth nicht /

Heren huͤlde eruet nicht / Dene lange vnd eſſche nicht.

So vorluͤſtu dynes Hern huͤlde nicht.

Gades gnade ys gemeyne /

Vnd nicht an eynem orde alleyne.

Wol Godt anbedet / vth rechtem geyſt /

De wert erhoͤrt am aldermeyſt.

Egen nuͤtte / vorwytte / vnd lange wyle /

Ma=

Maken den loep vaken auer vele myle. ⁊c.

Broͤderlike leue ys nu dodt vnd blindt /

Dy minſche myt bedregerye vorworen ſynt.

Jſlick ſchaffet ſyn egen vordel ane vorluſt /

Ja ſcholden ock Hundert vorderuen ſuſt.

Nene arbeydt ſuͤth men mehr an /

Men leth ydt auer de armen gaen. ⁊c.C

Jtzuͤndes is valſche leue / valſch radt vn̄ valſck geldt.

Daruͤmme ys vul vntruͤwe / de gantze weldt.99.

De dar ſmeychelen vnd plumenſtriken kan /

Vnd mit dem valen perde vmmeghan /

De wert tho haue wolgeerth /

Erbarheit men dar nicht begert.

Dat ſchal men recht alſo vorſtan /

By Haue ys ock mennich fram Man.

Men de werden ſo nicht vorgetogen /

Alſe de mith dem valen Perde ploͤgen.

De koͤnnen de wulle vnderſtrouwen /

Vnd den Heren de negelle klouwen.

Synt ock mennyges heymlicke Viende.

Vnd ſchicken den Hoyken na dem Winde.

De werldt vul loͤgen vnd valſcheyt ſtath /

Allen geyſten tho loͤuen / ys neyn radt.

De valſchen wyl Godt van ſick driuen /

Ouerſt de warheyt ſchal by em ewich bliuen.

Achab leeth nicht genoͤgen ſick /

An ſynem gantzen Koͤninckrick.

He wolde ock Naboths garden han /

Daruͤmme moͤſte ſteruen de frame Man.

Allene de arme moth yn den ſack /

Wat geldt gyfft / hefft eynen guden ſmack.

Mit dem armen wert dat Recht geſtercket /

Vp der ryken broͤke / wert nicht gemercket.

Boͤſe Frouwen / geuen boͤſe rede /

Alſe ock Ochoſias moder dede.

Herodias erer dochter heeth /

Dat Herodes Johannem koͤppen leth.

Eyn boͤſe wyff Salomonem vorkerde /

Dat he de ſtummen Affgoͤde erde.

Men

Mennich lauet vel vnd groth gudt /

Syn geloue wecht nouwe eyn halff lodt.

Wen he menet de truweſte tho ſyn /

So wecht ſyne truwe nicht eyn halff qwentin.

Dar ys neyn ſwarer dinck vp erden /

Dan ſo de Wiuer Meyſters werden.

Wat ſe voͤrnemen / dat moth ſyn /

Sloͤge ock de Doͤnner vnd Blixem daryn.

So ydt ock ſchadede dre Koͤninckrick /

Noch moth ehr wille geſchen gelick.

Vnd dennoch wil ſe Meyſter ſyn /

Schold ock tho ruͤgge moͤten lopen de Ryn.

Wol ſick tho krygen deyt wenden /

Den vienden velt he yn de hende.

Wente dagelikes wert vns wol bekandt /

Dat de Krich / vorderuet Luͤde vnd Landt.

Welcker Rike / mit twedracht ys bedoͤrt /

Dat blyfft yn de lenge nicht vnuorſtoͤrt.

Daruͤmme gebuͤdt Godt all ſynen geleden /

Alle mit eynander tho holden guden frede.

Dan / wol mit vnrechte ſchaden touoͤget /

Des bate ys vnnuͤtte vnd vnuornoͤget.

Soͤlcke warnunge ſy den angetoͤget /

De vaſt tho Krige ſynt geneget.

Wol mit Krygeſluͤden wil ehr eryagen /

De moth wol betalen / vnd flux ſe plagen.

Eynem ytzlyken ane vortoch / don gudt recht /

He ſy ryke / arm / Ridder effte knecht.

Darmit ſe yn guder fruͤndtſchop blyuen /

Vnd dy helpen dyne fruͤnde vordryuen.

Haſen lunge / karpen tunge vnd Barbren muͤlchen

Hefft vortert / myn geldt vnd Guͤlchen.

Eyn yſlick hoͤde ſick vor den geſpalten /

De nichtes heymelick koͤnnen behalten.

Vorkeren boͤſlick eynem ydern ſyn wordt /

Vnd vorſwigen nichts an keynem ordt.

Wol nu dem affweſende oͤuel richtet vth /

Dem ſchaltu nicht truwen yn der hudt.

Geſelſchop ſchal allerdinge ſyn fry /

Nene

Nene valſche tunge wanen darby.

Wol yn eynen affweſenden werpet ſteyne /

De ys gewiſſe nicht fraem noch reyne.

Den affweſenden ſchelden / ys nene kunſt /

Men erlanget dardoͤrch nene gunſt. ⁊c.

Diſtel vnd doͤrne / ſteken ſeer /

Auerſt valſche tungen noch vel mehr.

Noch wold ick leuer yn dyſtel vnd doͤrne baden /

Alſe mit valſchen tungen ſyn beladen.

Wo vell eyn yder hefft Suͤluer effte Goldt /

So vel ys em ock ytzuͤnds de Werldt holdt.

Were Salomon noch yn dem leuen /

Dem Godt vel wißheyt hadde gegeuen.

Hedde he neen geldt efft Goldt /

De Werldt weer em nuͤmmer holt.

Wol Voͤſſe mit Voͤſſen vangen wil /

De moth geluͤckes hebben mehr alſe tho veel.

Dith ys etlikes Adels groͤtſte doͤget /

Dat ſe ſloͤmen vnd doͤmen vp van yoͤget.

Vnd toſneden kleder an dragen /

Dach vnd nacht na Horerie yagen.

Barde hebben lanck gelick den Tzëgen /

Hauecke vp den Henden dregen.

Jagen / ſpelen / wol leuen / vnd braſſen /

Leddich vnd ſtolt ghan vp der gaſſen.

Stedes handeln wedder Gades geheet /

Leuen van der armen Luͤde ſweth.

Dyth alle ſynt etlikes Adels teken /

Drincken / dat ſe ſick moͤgen beſeichen.

Menen / dat ſe darto ſyn gebaren /

Dat doͤrch ſe / vel Wins werde vorlaren ⁊c.

Fruͤndtſchop geyt vor alle dynck /

Dat ſtraffe ick / ſprack de pennynck.

Den wor ick keer vnd wende /

Dar hefft de Fruͤndtſchop eyn ende.

Wol yn ſyn egen herte ſicht /

De redet van nemande qwades nicht.

An ſick ſuͤlueſt / vindet eyn yder man /

D

Gebreck=

Gebrecks genoch / wol ydt mercken kan.Prouer. 30.

Doͤrch dre dynge / wert de erde bewagen /

Dat veerde kan ſe nicht vordragen.

Doͤrch den knecht / de dar regerende ys /

Doͤrch eynen Narren / de gefuͤllet ys.

Doͤrch eyn boͤſe hetſck Wyff vnd vnrecht /

We dem / de ſodane kricht tho Echt.

Doͤrch eyne maget / de ere Frouwen eruet /

Doͤrch ſoͤlcke veer ſtuͤcke mennich vorderuet.

De Frouwen ſynt alſe geſchreuen ſteyt /

Nene gude hoͤderynnen der heymlicheit.

Wy ſchoͤlen van den poggen leren /

Wen wy hebben eynen guden Heren.

Dat wy denſuͤluen nicht vorachten /

Vnd na eynem ſtrengern trachten.

Dan wen wy ſoͤlcken auerkamen /

So deyt he vns doch wenich framen.

Daruͤmm ys ydt doch eyne wunderlycke ſake /

Dat wy nicht koͤnen hebben gudt gemake.

Jdt ys eyn ſprickwordt gantz gemeyn /

Jdt moͤten ſyn gantz ſtarcke beyn.

De gude dage wol koͤnnen dragen /

Dyt ſprickwordt moth de warheyt ſagen.

Daruͤmme moth ydt ock vaken myſlingen /

Dewile wy ſtedes gapen na nyen dyngen.

Beholſtu heymlicheyt nicht by dy /

De du heffſt geredet yegen my.

Wat begerſtu dan tho ſwygen van my:

Dat du nicht kanſt vorſwigen by dy:

Van grotem gude / ſticht men hoge /

Van armode wert men vnfroge.

Ock hoͤr ick van den Wyſen ſagen /

Dat de ryken eynen hogen modt dragen.

Wen de armen troren vnd klagen.

Hofart / Hart / Gyricheyt vnd Nydt /

De holden ytzuͤndes vaſte eren ſtridt.

De hofart kan ydt nicht wol vormyden /

He moth mennygen haten vnd nyden.

De Hofart / vel boͤſer ſede hath.

Welcker

Welcker wyſen luͤden nicht wol anſtaet.

Eyn man wol de gantzen werldt bedroͤuede /

So men ſyner valſchen loͤgen geloͤuede.

Tuͤchtich ſyn / ys gar eyn eddel doͤget /

By Frouwen vnd Mans / older vnd yoͤget.

De alle tydt gerne luͤcht /

Vnd mit loͤgen eynen andern bedruͤcht.

Syn hoͤuetman ys de boͤſe geyſt /

Vnd bedruͤcht ſick ſuͤlueſt aldermeyſt.

Wol hyr nicht holdt de rechtferdicheyt /

Den richtet Godt namals mit hardicheyt.

Wo du my richteſt edder ick dy /

So wert Godt richten dy vnd my.

Men richtet twiſſchen riken vnd armen /

Dat ydt doch moͤge Godt erbarmen.

Geſchuͤth ydt vth vnwetenheyt /

Der warhafftigen rechtferdicheyt.

Darna volget de ewighe floeck /

Dauor warnet dith geringe Boeck.

Suͤmtides de eyne den andern bedruͤcht /

Achter ruͤgge beſecht vnd beluͤcht.

Vele male yegen eren egen Heren /

Nen frede / mach by en lange wehren.

Des kumpt vaken vell an den dach /

Dat vnder dem ſne vorborgen lach.

Jn de lenge kan ydt ſick nicht erweren /

Vntruwe / de ſleyt eren egen Heren.

Jtzt geldt nichtes dan geldt vnd gudt /

Dat gyfft ehr / gunſt vnd hogen modt.

Jdt gyfft ock der fruͤndtſchop vele /

Mit dem armen ſchuͤt men thom tele.81.

Etlicke gyrige Richters ſpreken.

Worto ſchold ick hebben vele Boͤker bereyt:

Alhir de ſake vp velen gauen ſteyt /

Alſe eyn yeder gyfft / darna ydt geyt.

Gauen ſynt thor gyricheyt myne meyſterſtuͤcke /

Darmit ick ehr vnd Recht vordruͤcke.

Wol hir nicht gyfft / de licht vp dem ruͤcke /

Geyt ydt wol thom ende / ſo ſegge van geluͤcke.81.

Wol dar gefangen ys /

De keret an / all ſyne ſynne vnd lyſt.

Wo dat he leddich werden moͤge /

Mit warheyt tho ſeggen / edder myt loͤgen.

So dy de kunſt wyl vorlan /

So moͤſtu wandern eyn ander baen.

Dat du ſnelle tho derſuͤluen fryſt /

Gebrukeſt bedroch vnd vele lyſt.

Wo dat de Keyſerliken Recht /

Vns nageuen / vnd achten ſlecht.

Dat men bedroch / myt liſten affdrenge /

Dat men gewalt myt gewaldt bedwinge.

Dat men eynen bedreger / mit bedregen /

Vnd eynem loͤgener beyegen mit legen. ⁊c.

Do recht / vnd froͤchte dy doch darby /

Frage nicht / efft eynem andern beth ſy.

Dem geluͤke volget na / vell nydt vnd hatt /

Kumpt ydt dy / ſo ſwich / roͤme dy nicht dat.

Den armen / vn[...]dem geluͤcke gebryſt /

Den late men bliuen / gelick wo he yſt.

Henſelin ſprickt.

Wen ytzuͤndt eynem framen / ſyne ſake vmmeſlecht /

So ſpreken de andern / em geſche gantz recht.

Vnd dencken doch nicht de dullen luͤde /

En ſy morgen alß my ys huͤde.

So geith en auer den bueck ock eyn radt /

Dan dat geluͤcke beweget ſick fro vnd ſpadt.

Fart ſnelle vp / vnd balde wedder nedder /

Regert huͤde geluͤcke / morgen vngeluͤcke wedder.

Nemandt ſynen negeſten boͤſlick ordelen ſchal /

Wol dar ſteyt / de wachte ſick / dat he nicht fall.

De ſynt noch nicht al auer den berch /

Den ytzuͤnds van ſteden geyth er werck.

Na erem ſynne / vnd vp alle ordt /

Jck hebb van yoͤget vp gehoͤrt.

Wenen vpt leſte / dat deyt alſo we ſeer /

Alſe de gewenet hefft voͤrmals eer.

Daruͤmme darff nemandt ſpotten myn /

Wer weth / wol noch de leſte wert ſyn. ⁊c.

Mercke alle Hiſtorien oldt vnd nye /

Thom leſten hefft de boͤßheyt galgen ruwe.

Wor de wulff des gerichtes wil plegen /

Dar moͤten ander deerte ghan vth dem wege.

Adel / tucht / ſchoͤne geſtalt vnd yoͤget /

Wyßheyt / rykedom / laſter vnd doͤget.

De leth de dodt alle nicht beſtan /

Na vnſem vordenſte / kumpt dat lon.

Wor men de Ordele tellen doet /

Vnd nicht betrachtet / wert ydt ſelden gudt.

Dan wißheyt ſteyt nicht yn dem tall /

Noch yn velen koͤppen auerall.

Suͤnder yn kunſt / oͤuynge vnd ſynne /

Dar mercket eyn kop mehr / denn vell kynne.

Alle ordelent der voͤrſichticheyt /

Steyt vp kunſt vnd erfarenheit.

Gewalt vnd tho rychten ick beger /

Dat my werde balde myn buͤdel ſwer.

Vnd dat men koͤpe dat Recht van myr /

Na vorbote des geldes / ſteyt myn begyr.

Daruͤmme froͤuwe ick my / der ſuͤnder ſchar /

De yck all yn den buͤdel ſtraffen dar.

Warnunge an etlike Richters.

Scheme dy / du Roͤuer vnder dem dake /

Rechte kunſt vnd Wißheyt / ys de ſake.

Daruͤmme getemet dy gewaldt vnd ehr /

Dynen ſtandt ſo boͤuiſch nicht vorker.

Suͤs alſe Pilatus / werſtu erkent /

Den men ym hylligen Credo nent.

Narre / worup ſteyt dyne touorſicht:

Balde moſtu vor dat hoͤgeſte gericht.

Dar wert vorgeliket / na ſcharper mathe /

Alle vnrecht / vnd dyne boͤßheyt grote.

Regeren fruͤndtlick vnd myt willen /

Deyt vell hates vnd haders ſtillen.

Wol mit dem koppe wil bauen vth /

De deyt vel ſchaden / vnd richtet nichtes vth.

Wol Lande vnd luͤde doͤrch vnrecht drenget /

Bauen dem eyn ſwerdt ym vadem henget /

Vnd ſteyt grote var / wo hoch he ock prenget.

Eyn herte ym guden vnuortzaget /

Dat doͤget oͤuet / vnd dat boͤße voryaget.

Vnd nycht yn ſnoͤder hofardt dauet /

Wert vor allen dyngen gelauet.

Dyt ys eyn Narre / de dar troret al den dach /

Vmme eyn dynck dat he nicht keren mach.

Wol vp erden / den luͤden alle /

Tho aller tydt / wil wolgefallen.

De moth beyde den armen vnd ryken /

Jn demodt fruͤndtlick ſick vorgeliken.

Myt gedult lyden / beyde boͤſe vnd gudt /

Vnd yn Gades foͤrchte ſick holden yn hoedt.

Men hoͤde ſick vor den ſmeychelern /

De vmme eres nuttes willen huͤcheln gern.

Wen ſe den eren willen erfuͤllet han /

So ſeen ſe dy vngerne an.

Wen du den wylt eyn Traſo ſyn /

So vyndet ſick ock der Gnato fyn.

Mit der truwe hefft ydt gar neyn nodt /

Dan ſe ys yn der Werldt wol halff dodt. /

Vnd de Ordenunge der Rechte / ſytt ym ſtock /

De warheyt hefft noch mantel noch rock. ⁊c.

Kroͤpe eyn ſchalck yn eynen zabels balch /

Dennoch ſo were he daryn eyn ſchalck.

Jck arme Nuͤnne / offt heymlick klage /

Dat ick nicht wertlick werden moͤge.

Hedde ick genamen eynen Man /

Alſe mennyge Junckfrouwe hefft gedan.

Godt vnd my ſuͤlueſt / hedde yck geert /

Vnd ock dartho de werldt vormeret.

Suͤs ſteke yck hyr yn hate vnd nyde /

Mit vngeduldt ick ſwerlick my lyde.

Wowol myn Licham ys yngeſpert /

Dennoch ys myn ſyn yn der werlt vorwert.

Jn twyuele ſteyt al myn touorſicht /

Efft yck Godt gefalle / dat weth ick nicht.

Vor de Metten / gha wy thom dantze /

Dem duͤuel holde wy Obſeruantze.

Hyr

Hyr hebb wy ſchande / vnd namals de Helle /

Vp fleyſchlyke luſt / mynen troſt ick ſtelle.

Dem wuͤnſche ick ewige nodt vnd qwall /

De my hefft gebracht yn duͤſſen vall.

Wol ſynem Arſten vnd radtgeuer vor luͤcht /

Am alder meyſten ſick ſuͤlueſt bedruͤcht.

Eyn oldt hundt tho aller fryſt /

Recht bendich / boͤſe tho maken yſt.

Daruͤmme / wol yn doͤgeden olden wyl /

Oue ſick yn der yoͤget des guden vyl.

Tho Mummerye vnd Vaſtelauendes vart /

Ock wor men ſuͤs gude ßede ſpart.

Rade ick / geſelle / dyn Wyff nicht lye /

Vnd moth ydt yo ſyn / ſo wes na dar bye.

Gedencke / ſynt de Schape vnd Lemmer dyn /

So lath den Wulff nenen hoͤder ſyn.

Geloͤue / wor de Bock eyn gardener wert /

De yungen boͤme he ſelden tzyrt.

Vnd wol ſyn ſmer vor katten ſettet /

Wert offte benaſſchet vnd vorlettet.

Alſo / wol ſyn Wyff vnd Perdt lenet hyn /

De ys ock eyn Koepman ane gewyn.

Doͤrch nydt / hatt / vnd mynen modt ſtolten /

Hebb ick geueddert mennygen bolten.

Vnd darmit geſchaten de warheyt.

Dat nemandt erlangede recht beſcheydt.

Men hoͤlt my vor fraem vnd Eddel /

Weſſelrede ick dryue hen vnd wedder.

Vnd kan wol hen vnd her wagen /

Vnd gelick vp beyden ſchuͤlderen dragen.

Men ſchold de yagen vth dem Lande /

De ſick beroͤmen erer egen ſchande.

Vp boͤſe geſelſchop hape nicht / dat ys myn radt.

Den ſuͤlcke wyken alle / vnd helpen nicht yn der nodt.

Wol vth falſchem herten geyt thor Bicht /

De wert doch recht abſoluert nicht.

Wowol he ment / he ſy der ſuͤnde qwidt.

Ja alſe de Hundt der Floͤye thor Meytydt.

De vaſt bichtet / vnd yn ſuͤnden blyfft /

Godt em nuͤmmer ſyne ſuͤnde vorgyfft.

Wol yungen kyndern ſparet de rodt /

Der leuendt vyndet men ſelden gudt.

Dan eyn oldt hundt tho aller fryſt /

Nicht wol bendich tho maken yſt /

Daruͤmme wyl gy der kynder hebben ere /

By tyden wennet ſe tho guder lere.

Do gy dat nicht mit rechter truwe /

So hebb gy des hyr vnd namals ruwe.

Wol boͤſen kyndern weeck erſchynt /

De ys er alder groͤtſte viendt.

Vnd lachet nu / des he namals weent.

Wen eyn Narre kumpt thor bycht /

Van ſick ſuͤluen weth he altes nicht.

Syner egen vndadt ſick beroͤmet /

De andern he richtet vnd vordoͤmet.

Alle ſchande vnd laſter ſynt ytzuͤndt doͤget /

Van den olden lerth ydt de yoͤget.

Vnd wert myt flyte darto geholden /

Dardoͤrch moth de leue vnd truwe vorkolden.

Den Olden gehoͤrt vornufft vnd tucht.

Daruan nemen de yungen groten frucht.

Eyn wyß Man / ſchal heymlick dragen /

Syne armodt / vnd nicht verne klagen.

Suͤs flegen ſyne Fruͤnde van em tohandt /

So bald ſyn armodt en wert bekant.

Dan dem armen ys nicht beters gegeuen /

Alſe gude hoͤpeninge / vnd oͤuel leuen.

Wol gebaren ys tho eynem haluerlinge.

De wert nicht riker twyer pennynge.

Wol yn gunſt vnd gnade wyl wanen by my /

De rede ſtedes / dat my wolgeuellich ſy.

Wente wol by my lauet alle boͤſe dadt /

De wert de vornemeſte yn mynem Radt.

Dem Dener geue ick nicht eynen bete /

De nicht deyt / allent wat ick em hete.

Vnd wol my ſecht / der warheyt grundt /

Myne vngnade / de wert em wedder kundt.

Men

Men mercket balde / wol ſick ſuͤluen lauet /

Dat he yn narheyt weͤtet vnd dauet.

Sick ſuͤlueſt nemant lauen ſchal /

Wer wol deyt / lauet ſick ſuͤluen wol.

De framicheyt kumpt ſwerlick an ere ſtaedt /

Dewyle de vntruwe allenthaluen beſlut den radt.

By haue kan yck my tho ſmeychlen /

Vnd dat vale Perdt huͤbſch ſtreychlen.

Suͤlckes dent my wol tho mynen ſaken /

Jck kan valſchen ernſt vnd ſchymp maken.

Eyn narre de nicht volget truwen radt /

Hebbe den ſchaden / wen ydt em ouel gath.

Floͤye / Flegen / vnd de duͤuelſche nydt /

De bemoͤyen den Mynſchen tho aller tydt.

Wor men vele vyndet der blinden geſte /

Dar ys de mit eynem oge de beſte.

Eyne ſachtmoͤdige tunge / den torne breckt /

Eyn toͤrnich Narre / haſtigen ſpreckt.

Welcker Narre tho torne gern ys bereyt /

Daruth kumpt vaken grote vnſynnycheyt.

De Torne hyndert eynes wyſen modt /

Dan de toͤrnyge weth nicht wat he doet.

Den Torne ſchal men vormyden myt flith /

He koͤrtet des Mynſchen leuendt vnd tydt.

De all dat vorment tho wreken /

Dat em de Luͤde vnderſtan auer tho ſpreken.

De leuet gantz ſelden ane nydt /

Vnd darto ane angeſtlyken wedderſtrydt.

Dat ys eyn Narre de mit ſynem legen /

De armen Weßen kan bedregen.

Wen du ander Luͤde ſpotten wult /

So dencke erſten an dyne egen ſchuldt.

Deyſtu dat nicht / ſo biſtu Hans lappe /

Vnd moſt dragen der Narren kappe.

Eynem Chriſten Minſchen / nicht wol anſtat /

Dat he mit Heydenſcher kunſt vmme gaet.

Eynes guden Chriſten don vnd laen /

Schal altoſamende yn Godt ſtaen.

E

Allent dat wy anfangen / doen vnd leren /

Schoͤlle wy don ym namen des HEREN.

Nicht ſpreken / dat ys eyn vorworpen dach /

Nicht wol men denne dyen mach.

So men eyn gudt werck denn beguͤnde /

Suͤnder mercket de teyken vnd ſtunde.

Welcker Chriſten eyne valſche Kunſt lert /

Darmit de rechte geloue wert vorkert.

Dem wert ydt gelyck alſe Saul gan.

De Godt vorleet / vnd reep den duͤuel an.

Wol touerliken dyngen geloͤuet /

Blyfft Gades gnade nicht vnberouet.

Nicht troͤſte dy / effte de wordt ſynt gudt /

De men vnchriſtlick gebruken doet.

Erlanget yemant darmit wat he wyl /

Dem helpet de duͤuel / doͤrch ſyn ſpyl.

Suͤlckes em van Godt / wert vaken vorguͤnt /

Darna volget ſware ſtraffe der ſuͤndt.

Des noch vele older Exempel ſynt /

De men alle yn der Biblia vindt.

Jdt ys yn deſſen beyden auerlaſt /

Eyn arm Werdt vnd mylde gaſt.

Js de werdt ock vnbeſcheyden /

Dat kan lichtlick ſchaden den beyden.

De ſynen Vyendt bedregen wyl /

De bruket guder woͤrde vnd liſt vyll.

Vnd holdt ſick tho em alſe eyn Fruͤndt /

Beth dat he em ſyn herte hefft vorwundt.

Vnd gebracht vnder eynem guden ſchyne /

Jn angeſt / nodt / vnd des dodes pyne.

Vele lauen vnd weynich geuen /

Dat kumpt eynem Narren wol euen /

Schoͤne woͤrde ſuͤnder de wercke /

Synt vnnuͤtte / alſe eyn tobraken Harcke.

Jck fruͤchte nicht des Manes ſchyn /

So my wyl de Suͤnne gnedich ſyn.

Wol oͤuerſt ane Suͤnne yo moth ſyn /

De nympt vor gudt de Manes ſchyn.

De ſick ſuͤlueſt troͤſten ſchal /

Hefft

Hefft ſick balde genoch bedroͤuet auer all.

De dar menth / he ſy gantz wyß vnd vorhauen /

De licht gar depe ym Narrenberge begrauen.

Wol ſyner tungen hefft gewaldt /

De wert myt eren werden alt.

Nen Koͤninck / Foͤrſte effte Potentate /

Schal ſick vp egen wyßheyt vorlaten.

Eyn wyſer Herr gern by ſick h[...]t /

Gude Fruͤnde vnd getruwen Radt.

Lydt / mydt ſwigh vnd vordr[...]ge /

Dine nodt nemandt klage.

An Godt dinen ſchepper nicht vortzage /

Dan geluͤcke kumpt alle Dage.

Wol Gade ym rechten gelouen vortruwet /

Nicht vp ſuͤnde vnd laſter buwet.

Den leth Godt nicht entlick yn nodt /

Noch ſyn Saedt ſoͤken dat Brodt.

Suͤlcke Geſellen beger ick nicht /

De Froͤlick ſynt wen my leidt geſchicht.

Vnd de my ſuͤlueſt nedder druͤcket /

Ock nicht vphelpet / ſo my wes vngeluͤcket.

Van kranckem ſade de minſche wert /

Syn moder en yn angeſte gebert.

Syn leuendt ys moͤie / vnd ydel arbeit /

Eyn gewiſſe dodt ys em bereit.

Neen Boem ſo boͤſe Fruͤchte drecht /

Alſe dat boͤßhafftige minſchlike geſlecht.

Wo ſchon de minſche vthwendich ys /

So ys he doch ynwendich / vul miß.

Giricheit hefft de Werldt bedwungen /

Darto ys de wißheit gantz vordrungen.

Vnd ys bina gantz vorworden /

Men kent nicht mer der Apoſtel orden.

De hadden Gnade leuer wen Geldt /

Men nu ys ſoͤlckes all vmme geſtelt.

Dan dit ys der Werldt gemene lope /

Gnade vnd Aflath ys vmme Geldt tho kope.

Jtzundes vindet men vel junger Papen /

De en weinich mehr weten alſe Apen.

Van Gades worde ſe weinich vorſtan /

Vnd nemen dennoch der ſelen ſorge an.

Mennigen ſe mit ſick yn erdom bringen /

Vnd geuen guden koep yn allen dingen.

Vnd koͤnnen alſo Gades Wordt Prediceren /

Wo de Eſel kan de Orgeln regeren.

Wen de Baer groten hunger lidt.

Suwr[...]ſyn[...]boten tho aller tidt.

So moth[...]n de trage Man /

De nicht[...]beiden wen he wol kan.

Eyn wyß Man / dat gude vthkeſen ſchal /

Dat argeſe kumpt noch alle Dage wol.

Dat ys en Narre de dar ſpottet yderman /

Vnd ſuͤth ſick ſuͤlueſt nicht erſten an.

Valſcheit vnd vntruwe vorret mennygen man /

De vntruwe ſuͤlueſt nicht miden kan.

De ſick der loͤgen nicht en ſchemet /

De deit vaken dat em nicht temet.

Wen men den ſyner Loͤgen wert en war /

So kricht he thom leſten ein qwadt Jar.

De nichtes tho holden hefft ym modt /

De lauet gantz lichtlick groth gudt.

Hoͤdet yuw mit flyte vor de katzen /

De vor licken vnd achter kratzen.

De ys eyn Narre vnd deyt neyn gudt /

De dar leuet yn hogfart vnd auermodt.

Dat ys eyn Narre de ſick nympt wes an /

Dat he doch nicht vullenbringen kan.

Wol rechte leue tho Gade haeth /

De nympt men ſelden yn der Foͤrſten Radt.

Er herte ſwerlick yemant bekeret /

So ſick er gudt vnd ehr vormeret.

Alſo volgen ſe dem Haue yuͤmmer nach /

Vnd liden vaken groth vngemack.

Eyn dinck / ick wol gemercket han /

Dat mennigem Heren / eyn ſchalckhafftick Man.

Vell leuer ys / de ſmeychelen kan /

Dan eyner / de gudt vnd Ehr em gan.

Mit ſchoͤnen ſtenen / mennich dat maket /

Dar

Dar vnder de dreckſalicheit bedaket.

Helm vnd ſchildt / henget bauen an /

Hir licht begrauen eyn Eddel Man. /

So wert gehouwen vp den ſteyn /

Ja / dat Rechte wapen / ys eyn doden been.

Houwe dat darup / ſo deyſtu Recht /

Vnd ſchryff / du ſyſt van Adams ſlecht.

De Gades huͤlde hyr vorweruet /

De ys ock ſalich / wen he ſteruet.

Syn graff vnd Schildt / ys ſchon darby /

He ſterue edder ligge / wo ydt ock ſy.

Der Sele helpet nicht eyn ſchoͤne graff /

Edder ander homodt dar men roͤmet aff /

Na dem Dode / mit grotem bage /

Nicht Gade / men duͤſſer Werldt tho behage:

De doͤrch leffkoſent vnd drouwe wordt /

De warheyt ſettet an eynen ordt.

Vnd ſpreckt Placebo / dat ytzlick gern hoͤrt.

De kloppet vor des Antichriſtes port.

Alſo de Gewaldt ſick endigen doet /

Cyrus de Dranck ſyn egen Blodt.

Nene gewaldt vp erden ſo hoch ye quam /

De nicht eyn ende mit truren nam.

Wat de gewalt achtet / vp dat alderbeſt /

Dat wert vorbittert doch thom leſt.

Grote narheyt yſſet vmme grote gewaldt /

De men doch nicht lange behalt.

Wol wat gudes lauet vnd ock hoͤldt /

Syn loen em dubbelt wert geſtelt.

Wol ſick ſuͤlueſt ſtedes lauet alleyne /

Des loff ys ſwack vnd gantz kleine.

Mit dorheit ys vorwar de voreynt /

De vell vmme eynen Doden weynt.

Vnd vorgunt em ſyne rouwe tho han /

So wy em doch moͤten alle na gan.

De Ehr vnd eyn truwe herte / wol beſteit /

Auerſt de valſcheyt vnd vntruwe / vndergeyt.

Truwe nicht vell / vnd holdt dine rede yn hoed /

Dan eyn wider Radt / doet ſelden gudt.

Fruͤnde

Fruͤnde der Werldt / yn groter nodt /

Gan veer vnd twintich vp eyn Lodt.

Vnd de de beſten willen geheten ſyn /

Der gan wol Twintich vp eyn Quentyn.

Mennich ys rechtferdich / allene mit woͤrden /

Wo men van Reynken Voſſe ock mach hoͤren.

Men yn den wercken nicht eyn har /

Dat ſuͤth men alle dage wol apenbar.

Schoͤne woͤrde de helpen nicht /

Wor men de wercke nicht en ſicht.

Wol vam ſchaden wil bliuen reyn /

De ſchal boͤſer geſelſchop achten kleyn.

Van Ebrekerie ys nuͤwerlde wat gudes gekamē

Dan hedde Paris Helenam nicht genamen.

Troya ſtuͤnde noch wol vp duͤſſen dach /

Dar der Greken Herr teyn Jar vor lach.

Mit valſcheyt menniger vmmegeyt /

Jnth leſte doch vntruw ſynen egen Hern ſleyt.

Van boͤſer Minſchen frede vnd vorbundt /

Wert framen Luͤden groth yamer kundt.

Gewiſſe Fruͤnde vnd eyn vorſocht ſwerdt.

Synt yn den noͤden vel geldes werth /

Mercke / mynes Vyendes mundt /

Lauet my tho nener ſtundt.

Wen he my ſchoͤn wat laues gyfft /

Dat kumpt doch vth ſynem herten nicht.

Dat ys eyn Narre vnd wert geſchoͤuet /

De ſyner Frouwen vorguͤnt vnd vorloͤuet.

Dat ſe mit kuͤſſende ſy gemeyne /

Vp gelouen by ſlape / bliue kuͤſch vnd reyne.

Suͤlcken gelouen hefft de duͤuel gegruͤndet /

Vp vnkuͤſcheit / Eebrock vnd ſtumme ſuͤnde.

Eyn boͤſe Radt vnd Narreſch vorſtandt /

Bringen yn nodt vnd vngeluͤcke tohant.

Wol ſtarck ys / vnd ſuͤlckes vormack /

De ſteckt den andern yn den ſack.

De ſwacken vnd armen / moͤten ſick alle tydt liden /

De ſtarcken vnd riken / hebbn geluͤck an beyden ſyden

Wol

Wol vnrecht deyt einem Man /

De em nen leydt hefft gedan.

Suͤnder ſtedes vor eynen Fruͤndt gehan /

Dar ſtoͤten ſick wol ander Teyne an.

Mercke / dat Roͤuers / ſchelcke vnd Deue /

Holden ſelden mit framen luͤden Leue.

Wol dar wil weten / wol he ſy /

De frage ſyner Nabers twe edder dre.

Vnd werdent em den de dre vordragen /

So wert ydt em de veerde wol ſagen.

Dat ys vorwar eyn vnwis Man /

De ſyne ſchande nicht vorſwigen kan.

De ys ein Narre de dar ſweren wil /

Vmme eyn dinck / dat men em nicht geloͤuen wil.

Syne egen ſchande de vthbreydet vnd meret /

De ſyn egen geſlechte ſuͤluen beſocht vnd vneret.

Wol allerleye loͤflike doͤget begaet /

Vnd deyt deſuͤluige men eyne miſſedadt.

De doͤgede werden alle dennoch vorgeten /

Vnd em wert na ſyner miſſedadt gemeten.

Vor ogen tho denen ys myne kunſt /

Darmit make ick my vele gunſt.

Tho Haue / by dem Heren myn /

Valſchlick dene ick / yn gudem ſchin.

Selden ys de lange tho Haue gebleuen /

De eyntfoldich was / vnd nicht doͤrchdreuen.

Hoffgeſynde / Arſten vnd Juriſten /

Hebben Affgoͤde / dat ſynt ere Kiſten.

Wol em de ſick kan erneren /

Mit ſynem arbeide / vnd yn eten.

Ane Hauedenſt / dat beſwerlicke leuendt /

Dar lyff vnd ſele / yn var moth ſweuen.

Wol ſo lange ys tho Hauewart /

Dat he erlanget eynen grawen Bardt.

So hefft he vel ſorge vnd groth arbeidt /

Leyder nicht gantz wol angelecht.

Truwe / Recht / Tucht vnd Warheyt /

Demodt / ſchaemde vnd eyntfoldicheyt.

Kuͤſcheit vnd mathe / ſynt vordreuen /

By

By Haue / vnd an ere ſtede ys gebleuen.

Legen / Dregen / vnd alle Vullerie /

Hinderliſt / Achterredent vnd Boͤuerye.

Vntucht / vnkuͤſcheyt / eynen andern beſchimpen /

Braſſen / Drincken / vnd Neſen rimpen.

Spelen / Dobbelen vnd groth beſpot /

Ock gar weynich achten vp Godt.

Vp de Sele vnd vp den dodt /

Vp den duͤuel / vnd vp de leſte nodt.

Dyt ſy dy HERR ym Hemmel geklaget /

Dem gar neyn vnrecht behaget.

Giricheyt / Vullerye / vnd vnkuͤſch wandel /

Mothwille vnd vntemlick handel.

Hebben mennigen Herrn alſo beſeten /

Dat ſe der Wyßheyt gar hebben vorgeten.

Veer Muͤren hefft eyn yder Rike /

Eynen Torne dar bynnen desgelike.

De erſte Muͤre / ys de Rechtferdicheyt /

De ander / ſo geneget ys de Auericheyt.

Den vnderdanen / vnd deſuͤluen leuet /

Wedderuͤmme / ſo dat Volck ſick oͤuet.

Tho holden de Enicheyt mit recht /

Dat de eyne des anderen Boͤrde drecht.

De Druͤdde Muͤre / de eynem Rike vele nuͤttet /

So men Weddewen vnd Weyſen beſchuͤttet.

Ane dat / eyn Rike / yn de lenge nicht beſteyt /

De Veerde Muͤre ys / ſo men nicht nalet.

Vnd ſtraffet de boͤſen / ſtrenge vnd vaſt /

Vorſchonet darmit wedder Boͤrger noch gaſt /

Welcker Stadt duͤſſe veer Muͤren haet /

Jn der / Gades fruͤchte / de Torne ſtaet ⁊c.

So weynych alſe wy koͤnnen ſyn /

Ane Brodt / ane Water vnd Wyn.

So weynych koͤnne wy ock entberen /

Der Koͤninge / Foͤrſten vnd Heren.

De dar wyl ſyn der Heren hoffgeſynde /

De ſchicke den Mantel na dem Winde.

Vnd drage den vp beyden ſyden /

Wyl he anders lange tho Haue ryden.

Heren

Heren huͤlde vnd Aprillen Weder /

Frouwen leue vnd Roſen bleder.

Der Woͤrpel vnd dat Karten ſpil /

Vorwandeln ſick offte / wol dat weten wyl.

Nu froͤchtet men nenen Woker noch ſchande /

Dan etlike maken Duͤre tydt ym Lande.

Vnd ſlaen tho hope mit lyſticheyt /

De armodt nemande tho herten geyt.

Woker vnd vorkoep / der armodt deyt hynder /

Mennich vorderuet alſo mit Wiue vnd Kynder.

De Ryke den armen alſo heymlyken eruet /

Achtet nicht / dat mennych des hungers ſteruet.

Men leth ſe vuͤſte ſchryen / bidden vnd ropen /

Ryſt de war / men wyl en nicht vorkoͤpen.

De ys myt groter Narheyt beladen /

De ryke wyl ſyn / mit der Meynheyt ſchaden.

Vyff woker vyndet men / de ſynt reyne /

De noͤmet men erdtwoker gemeyne

Vyſch / Holdt / Honnich vnd gras /

Ock Auet ye reyne ſpyse was.

Wem Godt de dynge recht wyl guͤnnen /

So waſſen duͤſſe Woker ane ſuͤnde.

Vnd ane grote moͤye vnd arbeyt /

Godt hefft ſuͤlckes vns tho nuͤtte bereyt.

Ouerſt vth gelde / Korn vnd Wyn /

Mach ane ſuͤnde gar nen Woker ſyn.

Ane hoͤpene alles wokers / vnd fry /

Vthlenen / dar waent Godt ock by.

Soͤte rede vnd ſachtmoͤdich Torn /

Wol recht deyt / de ys wol gebaren.

Jdt ſchadet ſer / frochtloſe yoͤget /

Doch ys nemandt Eddel ane doͤget.

De Doͤgentryke ys Wolgebarn /

Ane doͤget ys de Adel vorlarn.

Doͤget vor allen Adel gheyt /

Adel myt doͤget gantz wol ſteyt.

He ſy denſtegen edder fry /

De nicht van gebort Eddel ſy.

F

De ſchal ſick Eddel maken /

Myt doͤgeden vnd Etliken ſaken.

Jck byn vorwar eyn vntruwe Meyer /

Hebb ſtinckende Bottern vnd vule Eyer.

Pyppyge Hoͤner / krancke Goͤſe vnd Ende /

Vnd wat ick vntruͤwe kan erdencken.

Dat ick darmit de Boͤrgers beſchyte.

Daran ſpare ick nenen flyte.

Willen ſe myne waer van my bekamen /

Jdt brynge en ſchaden edder Framen.

Se moͤthent my alle dubbelt vorgelden /

An my gewynnen ſe gar ſelden.

Den ick byn aller vntruw vull /

Nicht beters men en bryngen ſchal.

Se ſynt noch fro / dat ſe ydt men bekamen /

Jdt ſy dan mith erem ſchaden edder framen.

De Boͤrgers ſynt vns Buren vyendt /

Wedderuͤmme wy ene nicht truwe ſynt.

Daruͤmme wyl ick myn Ampt vorwaren /

Myt vntruw ſtedes tho Marckede faren.

Godt hefft Veer dynge geſchapen /

Den Adel / Buren vnd Papen.

Dat veerde ſynt Woͤkeners genant /

De ſchinden Boͤrge / Stede / Doͤrper vnd Landt.

Guth gelath / van herten qwadt /Nota

Bedruͤcht vaken gude Fruͤnde.

Dat ys recht / alſe men ſecht.

De ſtillen Water hebben depe gruͤnde.

Bewar dyn ſpel / dat ys vorlarn ſnel / vth den hendē.

Wen ydt ys geſchen / ſo ys ydt vorſeen /

Nemandt mach dat wenden.

De my fruͤndtlick vor mynen ogen yſt /

Vnde menet my myt falſcher lyſt.

Dem wyl ick wedder lenen /

Schoͤne rede ſuͤnder menen.

Jck Venus dwynge alle Foͤrſten vnd Heren /

Mynet gewaldt kan ſick nemandt erweren.

Vp ſuͤlcke kunſt ick my vorlate /

Wente ſchoͤn byn ick / bauen alle mathe.

Wol

Wol myt my wyl gan tho Beer edder to Wine /

De legge ſynen Penninck by den mynen.

Vnder vel Hundert Wiuen eyne Morinne /

Hefft berouet alle myne ſynne.Salo=

Ere bede maket vnd Wyflick ſchaem /

Dat ick eynen anderen Godt an nam.mon.

Jck hedde noch wol Duſent angebedet /

Eer dat ick ſe hedde vortoͤrnet.

O Minſche gedencke dat du moſt ſteruen /

Dyn gudt beholden hyr dyne Eruen.

Wen ſe dy hebben tho Graue gebracht

So dencken ſe dach vnd nacht.

Wo ſe dyn gudt moͤgen delen /

Se fragen nicht veel na dyner Selen.

Daruͤmme Drink vnd Eth / Dewile du leueſt /

Vnd gyff den Armen / wat du van Gade heueſt .

Bewar dyne Eer / dy wert nicht mer.

Wen vmme vnd an / dar mit dar van.

Weer dat eynem ydern vor ſyn hoͤuet geſchreuen /

Dat he ſyne dage hefft bedreuen.

Mennich ſcholde ſick vaken bedencken /

Eer he eynem andern ſyne Ehr ſchold krencken.

Prelaten de Godt ſelden ſeen /

Papen de Ere Karcken fleen.

Voͤrſten wreuel vnd vngnedich /

Eyn yunck Wyff vnd vnſtedich.

Ryke luͤde de legen leren /

Heren de er Recht vorkeren.

Rydders de er Erue vorkoͤpen /

Frouwen de vaken auer veldt lopen.

Eyn oldt Man de tho der drunckenheyt tydet /

Eyn Moͤnnick de ſyn Kloſter mydet.

Eyn yunck Man de ſick tho vndoͤgeden wendet /

Eyn arm Man de wol Wyn kennet.

Dat ſynt de vordoruen dynck /

Dar de luͤde nicht veel van gedegen ſynt.

Olde Wyue koͤnnen boͤthen vnd Wicken /

Goldtſmede hebben ſtempel vnd ſtalen ſticken.

Schriuers de dar Voͤrſten yngeſegel dragen /

Kopluͤde de er lyff na gude wagen.

Haueluͤde de ere ßele nicht enſparen /

Vor alle de moth men ſick ſer waren.

De hyr benoͤmet ſynt all tho handt /

De bekande Man vorteret alle landt.

Her Koͤninck nemet mynen radt vnd rym tho ſynne /

De Koͤninck ſprack O du werde Koͤnigynne.

Van dem Banne.

Sluth tho / vnd eyns luͤde /

Segene dat water / nicht beſprenge de luͤde /

Holdt Myſſe nicht myt geſange /

Dyn Koͤſter ſy gewyet tho dem ſtrange.

Doͤpe / Bycht / Bothe ſy dyne gaue /

Predyke / nicht ſynge noch graue.

De Frouwen nicht ynleyde /

Dem krancken Gades licham bereyde.

Nicht Olye / noch truwe Echt /

So holſtu dat Jnterdict recht.

Jdt duͤncket my nicht vth dynes rymes grundt /

Se ßede ya yn ſo korter ſtundt.

Olde boͤſe Wyue ſynt van boͤſen nuͤcken /

Goldtſmede koͤnnen yngeſegel druͤcken.

Arme Schriuers weren gern rike / vn̄ heddē gern vel /

Koepluͤden kumpt ydt vaken vth dem well.

Ock weth ick noch eyn ſprickwordt /

Datſuͤlue hebbe ick vaken gehoͤrth.

Wol auer See vnd Sant fryet ſo verne /

Edder buten Lande ſo gerne.

Dem wert Kopper vor Geldt geſant /

Vnd grote geloͤffte / werden eyn yder tant.

Thom nyen yare huͤbſcke ryme.

Jeſus dat ſoͤte kyndelyn /

Schal ſtedes yn mynem herten ſyn.

Dat ys van Suͤnden alſo klar /

Dat geue ick dy thom Nyen yar.

Leue Suͤſter duͤſſen Breff ick tho yuw ſende /

Vp eynem koken ſo gantz behende.

Tho eynem froͤliken vnd Nyen yare /

Ane allem angeſte vnd vare /

Godt wil dat wy dyt yar tom ende bringen.

Myt ſtedem bede vnde ſyngen.

Vnd alle tydt na Gades wyllen leuen /

Synem hyllgen Worde nicht wedderſtreuen.

Ach leffken heruͤmme den herdt /

Michel Wolgaſt ys yuw beſchert.

Den gy yn yuwem herten wol begert.

Gy moͤgen nicht gern van em hoͤren /

Noch moͤge gy en gern yn yuwen herten voͤren.

Ach leff myn alderleueſte leeff /

Myn herte ſendt yuw duͤſſen breff.

Myn herte hefft yuw vtherkarn /

Suͤnder Jeſum Chriſtum alleyn /

Mit truwen dat ick yuw meyn.

Godt groͤte yuw ym guͤlden Melan /

Myn herte ys na yuw alle tydt beſtan.

Myne ogen moͤgen yuw wol vorleſen /

Jm herten kan ick yuw nuͤmmer vorkeſen.

Ach leeff wes ſo lange geſunt /

Dat de Fiole wecht eyn Pundt.

Wecht ſe eyn Lodt effte Quentyn /

Noch ſchoͤlle gy de alderleueſte ſyn.

Ach ſoͤte leeff heruͤmme den herdt /

Eyn oldt Man ys yuw beſchert.

Den gy yn yuwem herten nicht begert.

Gy moͤten en ſchobben vnd klouwen /

Allent wat he ſchal eten / moͤte gy em kouwen.

Anneke blyff hyr nicht ys eyn gudt kock /

Se geyth vmme dat fuͤr / alß eyn welteblock.

Wen ſe vns den koel ſchal kaken /

So moth ſe dat fuͤr yn der aſſchen raken.

Ja wen ſe de ſpyſe ſchal wellen /

So ſleyt ſe de luͤße vp der kellen.

Godt groͤte yuw myn guͤlden Melan /

Myn herte ys na yuw ſo ſeer beſtan.

Wen ick yuw gande ſe vp der ſtraten /

Myn lachent kan ick nicht laten.

Noch moth ick myn lachent ſtyllen /

All vmme der valſchen tungen wyllen.

Eyn wyeß vnd doͤgentſam Radt /

Vele framer Boͤrgers yn der Stadt.

De alderſtarckſten Muͤren ſynt /

Nene beter Muͤren yck fyndt.

Wen dy dat Wyff eyn ledtlyn ſynget /

Van Rikedom den ſe tho dy bringet.

Dat klyngt dy yn de oren alſo /

Dat du des ledes werſt nuͤmmer fro.

Heffſtu dy vnder gudt gemenget /

Jck meyn ydt wert dy yngedrenget.

Dat heffſtu vorhen nicht bedacht /

Ja hedde ſe dy keynen heller gebracht.

Dat ſcholde dy ytzuͤndes leuer ſyn /

Dan van er lyden dachlicks pyn.

Biſtu eyn Krigesman edder eyn Bwr /

Wo ſuͤſtu vth diner Kappen ſo ſur.

Wultu nu eyn krygesman werden /

So nym hundert Guͤlden / den kryg wil ick dy leren.

Vir videas quid agas / dum magnus haberis /

Et metuas / ne forte ruas / dum ſtare videris.

Inſpicias nec deſpicias / quem lædere quæris.

Dat varias fortuna vices / ergo non mireris /

Si ferias ſine iure / quia te ferieris.

Wat dy leeff ys / dat men dy do /

Dat do ſtedes wedder / dat hoͤrt dy tho.

Vnd wat dy ys van yemande leydt /

Dat do nicht / dat ys de ſalicheyt.

Der armodt darff ſick nemant ſchemen /

De Man ys ryeck / de Godt kan truwen.

So arm du byſt / du heffſt dyns gelick /

Schadens erwarde / ſo byſtu ryeck.

Eyn arm Man kan wol ryke werden /

Eyn ryke wert wol arm / vp duͤſſer erden.

Gar offte tidtlick gudt vorgeyt /

Dat men mit vnrechte tho ſick ſleyt.

Hic fratrum eſt mos / mulieri tres dare nummos /

Si tunc prandebit / pretio de iure carebit.

Vnſe burſe hefft duͤſſe ßede /

De wat eten wil / de bringe wat mede. /

Jdt ſy mager edder veth /

So mach he eten deſte beth.

Brynget he denn genoech /

So mach he eten ſyn geuoech.

Weſet wilkamen / gy vngebeden geſte /

Taſtet tho vnd etet dat alderbeſte.

Werde gy denne nicht ſath /

So dancket dem yennen / de yuw bat.

Jdt ys mennygem leidt /

Dat ydt eynem andern wol geyt.

Ehm hatet vaken dat he ſuͤth /

Vnd moth doch liden / dat ydt geſchuͤth.

Rede weinich vnd make dat war /

Borge nicht to vell / vnd betale klar.

Wete vell vnd weynich ſage /

Antwerde nicht vp alle Frage.

Vnd mercke euen / wat dine Rente ſy /

Vnd holdt dy dar froͤmlick by.

Vnd there wol tho mathe /

So geyſtu velich vp der ſtrate.

Mit dancken kan my nemant melden /

Mit eren kan my nemant ſchelden.

Dar ys neyn Minſche vp erden ſo Rieck /

Mit dancken byn yck wol ſyns gelick.

Leue / Schat vnd groth gewin /

Vorkert mennygem ſyn hertt vnd ſyn.

Selden kan he werden vroth /

De ſtedes dencket vp groth gudt.

Nemant weth noch Dach effte Nacht /

Wo lange dat ſyn Leͤuendt ſtan mach.

Hebbe leeff dat du nicht vorleſen machſt /

Vorlath dat du nicht beholden machſt.

Vnd ſoͤeck / des du geneten machſt.

Ach Godt wo korth ys hyr de tydt /

Maeck vns van allen Suͤnden qwidt.

Myn euentuͤr ys kranck /

Jck vorhape my eyn beter / all warth ydt lanck.

Stuͤnd myn ancker vp vaſtem grunde /

So weer ick froͤlick tho allen ſtuͤnden.

Jck wyl freten / Supen vnd ſtoͤrten /

Mynren myn gudt / vnd Leuendt koͤrten.

Jck wyl Dryncken vnd metich leuen /

Vormeren myn Gudt / dar van Gade geuen.

Eyn yder mach wol dryncken den Rinſchen Wyn /

Vmme Geldt fryſck / Fruͤndtlick vnd Froͤlick ſyn.

Wyn gedruncken / myt mathe /

Deyt den Mynſchen gude bate.

De ſick yn Wyne Dryncken vul /

Werden gelick den Deerten dul.

Och mylde Chriſt / wat dem bange yſt /

De ſchuͤldich ys vnd hefft keyn fryſt.

Vnd wolde gerne betalen /

Weth nicht / wor he dat geldt ſchal halen.

Starck vordrach vnd grote othmoth /

Bringt alle dynck thom beſten.

De dar kan dwyngen ſynen modt /

Geduldt ys dar tho gudt.

He gewynt dar an thom leſten.

Anneke vnſe Maget /

De ſlept beth ydt ehr behaget.

Alß men ſe thom leſten wecket /

So ys ehr efft de hundt bleket.

So tuͤth ſe dat hoͤuet wedder vnder /

Vordarfft ſe dar van / dat gyfft my wunder.

Suͤnde tho vormyden / ys eyn Schryn /

Gedult ym lydende / legge dar yn.

Woldath vor arch / do dar tho.

Frouwde yn armoth / nu do tho

Wor Eſels krygen Herſchoͤppyen /

Dar ſuͤth men ſelden vele dyen.

Meyſt ſe er egen voͤrdel ſoͤken /

Vp anderer woluart ſe weynich roͤken.

Doch ys dyt de meyſte klage /

Se ryſen yn macht alle dage.

Och wo wol dat em geſchuͤth /

De afleth / eer he vorlaren ſuͤth.

Noch ſuͤth mennich vorlaren ſpyl /

De doch

De doch nicht afflaten wil.

Spelen vnd nicht gewinnen /

Helſen vnd nicht geneten /

Dat moͤchte dem duͤuel vordreten.

Heren huͤlde vnd de Aprillen /

Weder / vnd ſchoͤne Frouwen.

Darto de Roſen bleder /

Karten / Woͤrpel vnd ſeyden ſpyl /

Vorkeren ſick offte wol dat mercken wyl.

Ane arch ys vnſe ſpyl /

Eyn yder mach klaffen wat he wil.

Gudt gelath van Herten qwadt /

Bedruͤcht wol gude fruͤnde.

Jdt is ock recht alſe men ſecht /

Stille water hebben depe gruͤnde.

De yn hoͤuerſcher leue ſynt belagen /

De ſchoͤllen dat toſamende dragen.

Wente alle de dar van tridt /

De ment den andern mit truwe nicht.

Ehr vnd truwe vaſt beſteyt /

Wen valſcheyt vnd vntruwe vorgeyt.

Louwen / Baren vnd Swyne /

Dat ſynt dre wylde deerte tho themen.

Jck ſach nuͤ / ſo wyes eynem Man /

De eyn qwadt wiff themen kan.

Dat baten noch ſlege effte kiuen /

Dat ſe ys / wil ſe wol bliuen.

Dar ys nemadt de ſo eynen hogen modt droech /

Eyn wyff gyfft em kiues vnd haders genoch.

Altouell bewis ys nicht gudt /

Deſuͤlue vaken myſſen moth.

Wes ſyn vnd gemoͤte darhen ſteit /

Vnd kricht den ſyn der gyricheit.

De ys mit velen dancken beladen /

Wente nemadt kan den girygen ſaden.

Alle tidt tho minem bolen bereyt /

Suͤnder groth vnkoſt vnd arbeidt.

G

Jdt

Jdt ſy geluͤcke effte vngeual /

Godt voͤget alſe ydt weſen ſchal.

Truwe nemande thouell /

Gantz vaſt holdt dine rede.

Wente widt radt deyt ſelden gudt /

Fruͤnde der Werldt yn groter nodt.

Der gan veer vnd twintich vp eyn Lodt.

De den noch de beſten willen ſyn /

Der ghan wol teyne vp eyn quentyn.

Wultu eyn truwe leeff beſtan /

So lath de andern alle gan.

Wente wo eyner meer perde berydt /

Jo he meer tho beſlande gyfft.

De altohaſtich ys tho vntiden /

De ſchal vp eynem Eſel riden.

Suͤs vorhaſtet ſick eyn Man /

De nicht mit ſeden handeln kan.

All wat du deyſt bedencke den ende /

Grip eyn dinck wiſlick an /

Vnd wes nicht tho behende.

Wes vorſichtich vnd holdt dy ſlecht /

Wes ock nicht tho haſtich bedencke dy recht.

Vnuorworn ys alder beſt /

So ſy he ock de dit leſt.

Wol dar wat hefft de holde /

Wente vngeluͤcke kumpt bolde.

Mennich mynſche ys alſo geſynnet /

Dat he moth ander lude ſchelden.

Syn egen qwadt he vaken beginnet /

Dat moth n[...]mandt melden.

Van k[...]nckem ſade de minſche wert /

Syn moder en mit nodt geberdt.

Syn leuent ys gantz eyn arbeyt /

Eyn gewiſſe dodt ys em bereyt.

Neyn Boem ſo boͤſe fruͤchte deyt /

Alſe de boͤßhafftige minſcheyt.

Wo ſchon de minſche van buten ys /

So ys he doch binnen vuͤlenis.

Wol

Wol eyne ſtede leff hefft / ſchal dar nicht van wandern /

Wat he an der eynen leth vindt he an der andern.

Se ſynt auer eyne forme gegaten /

Soͤchte men ſe ock yn Landen / Steden vnd ſtraten.

Hefft din leeff yennich gebreck an ſick /

Dat ſchaltu nicht maken apenbarlick.

Dar ſchaltu hoͤueſck mede liden /

Daruͤmme dat ſe leuet dyne ſyden.

Jſſet dat din leeff dy tho vell vorluͤcht /

So ſchaltu van er keren de erſte flucht.

Wente he ys alles dinges wol voruaren /

De afleth eer he ſuͤth voͤrlaren.

Jck byn eyn Jeger vnd voͤer eyn horn /

All dat ick yage ys vorlarn.

Noch wyl ick yagen dach vnd nacht /

Beth ick eynen ſteden bolen krigen mach.

So dyn leeff mit haſte wil van dy keren /

Dat ſchaltu er ſo balde nicht weren.

Dat ys men alſe eyn regen ſchur /

Darna ſchint de Suͤnne ſo heth alß voͤr.

Wo mach doch dem tho ſynne ſyn /

De viendt ys / vnd wil noch fruͤndt ſyn.

Leue hyr yn geduͤlt vp erden /

Wente dy mach nicht anders werden.

Alſe etent / drinckent vnd gewant /

Vnd vp dat leſte eyne holten banck.

Wultu weſen eyn wis Man /

So lath alle dinck vor dy auer gan.

Wol dar vele fraget na nyen meren /

De dar ſecht na / de luͤcht ock geren.

Suͤlcke luͤde ſchaltu myden /

Wultu nicht fallen yn groth lyden.

Jſſet dat eyn fyn Derne na dy geyt /

So wes er alſo balde nicht bereyt.

Went man mach den Angel vth dem water nicht teen /

So balde alſe de viſſche dar vor fleen.

Jn froͤuwden der boelſchop vnuormeten /

Vorguͤnt brodt wert ock wol gegeten.

Jck

Jck was gantz leeff dat mende ick /

Dat ys eyn ander dat weth ick.

De dat ys de hoͤde ſick /

Jdt wert em ock ghan vpt leſte alſe mick.

Eyn maler entwerpt erſten dat ys ya /

Vnd ſchouwet den / wo ſyn bilde ſta.

Jdt ys vell beter twe mal gemeten /

Alſe eyn mal / vnd dat beſte vorgeten.

Dynen viendt holdt nicht tho geringe /

So mach dy gantz wolgelingen.

All ys he klen vnd ock gantz licht /

He weth kunſt / dy tho doͤnde dodes plicht.

An doͤgeden ſchaltu dy oͤuen yo /

Dat hoͤrt Heren vnd Foͤrſten tho.

Vnd andern guden luͤden /

De ſick vor ſchande wyllen hoͤden.

Jck achte klen wat ſe klagen /

Wo ick mach vuͤllen myne magen.

Alſo deyt ock de gyryge Man /

De na grotem gelde vnd gude ys beſtan.

Mennich dencket klen vp den dodt /

De hyr vp erden hefft groth gudt.

Vnd moth doch allike wol yn de var /

Mede weſen / yn der doͤden ſchar.

Jck byn eyn vagel de gern bedruͤcht /

Dar an myn mundt nicht en luͤcht.

Wol gern wyl froͤmde guͤder eruen /

De moth vaken qwades dodes ſteruen.

He duͤncket my nicht weſen wyeß /

De dar buwet vp dat ys.

Wen dar kumpt der Suͤnnen glantz /

So blyfft dat buwte nicht gantz.

Wes hoͤueſck vnd darto wies /

So geuen dy de luͤde priß.

Segge van Frouwen vnd Junckfrouwen gudt.

So geuen ſe dy hogen modt.

Mit leckerliken Rychten /

Spiſet men Rydders vnd knechte.

Ja

Ja mennich eyn gudt gerichte wol neme /

Vnd achtede nicht groth / wort her qweme.

Jck gha hyr ſpitzeren yn dem drecke /

De my beſpotten / dat ſynt gecke.

Jck mene dat idt ſick nicht en temet /

Dat ſick eyn man ſynes Amptes ſchemet.

De den doden pypen drecht /

Vnd ſyn Geldt an loſe Frouwen lecht.

De mach des wol weſen gewiß /

Dat ſyn arbeyt vorlaren ys.

De dar drincket tho vullen /

De moth vaken vordullen.

Vel beter druͤncke he tho mathe /

Vnd leuede yn ſynem ſtate.

De dar mehr vortert alſe he vormach /

Den ſleyt gerne der ſorge ſlach.

Beter were ydt dat he terde tho mate /

So doͤrffte he darna nicht gan vp der ſtrate.

Wol tho gelage wil mit my drincken /

Vnd nicht wil mit my klincken.

Des gelages ick wol entbere /

All were he ock eyn Landes Here.

Jn ſchanden vnd vneren moth vortzagen /

De friſck / ſtarck / yn ſynen yungen dagen.

Nicht hefft gedacht vp den olden Man /

De rouwe / frede vnd gemack ſcholde haen.

Weme genoͤget an dem dat he hath /

De ys rike genoech / wo ydt em ock gaet.

Fruͤndtlick regeren vnd mit willen /

Deyt vel torns vnd haders ſtillen.

Wol mit dem koppe wyl bauen vth /

Deyt vell ſchaden / vnd richtet doch nicht vth.

Wat helpet hapen ſuͤnder troſt /

De dar ſelden wert van erloͤſt.

Voͤr gedan vnd na bedacht /

Hefft menngen yn groth trorent gebracht.

Jdt ys manck den luͤden na de gunſt /

Vnd ys ock der Werldt kunſt.

Dem

Dem ydt wol geyt / de hefft vell fruͤndt /

Tho dem ſecht me / wes lange geſunt.

Men den ydt oͤuel geyt / wo vel der ys /

Weynich fruͤnde hebben de / dat ys gewys.

Soͤte leff do ick dy koeß /

Do was de Windt Suͤdtoſt.

Nu ys de Wyndt geworden Weſt /

Var hen ßoͤte leff / vnd do din beſt.

Biſtu miner ſath / ſo byn ick diner moͤde /

Var hen / dat dy Godt behoͤde.

Trorich thomate / ys alle tydt[...]dt /

Dem de ſick ſuͤlueſt troͤſten moth.

Jck hebb ydt vorſocht yn korten tyden /

Jck was gantz trorich / ick moͤſte ydt lyden.

Hapen ys vp my vorſtoruen /

Eyn ander hefft myn leeff vorworuen.

Dar ick vp tho hapen plach /

Dar hefft eyn ander de froͤwde aff.

Dat ys Apenſpil vnd doren radt /

Wor dre na eynem Bolen gaet.

De eyne ys leff de ander leyth /

De druͤdde vorluͤſt koſt vnd arbeyt.

Nochtans wil yck yn hapen leuen /

Vellichte moͤchte ſe my ere fruͤntſchop geuen.

Wol ſick wyl der Bolſchop erneren /

De moth koͤnnen ſwygen vnd legen.

Suͤchten / wenen vnd Sweren /

Wol duͤſſe nu nicht en kan /

De neme ſick der Bolſchop nicht an.

Nu wol an ick wyl my froͤlick holden /

Jdt mach an my noch wol vorkolden.

Vnd wil laten geſchen dat weſen moth /

Dat my vaken vnd vell troren doeth.

Ach Elende berichte mick /

Wo lange ſchal ick lauen dick.

Elende wende / wen Godt will ſo ende /

Elende byn yck / wol dar will de troͤſte mick.

Elende ys my beſchert / dat ſick alle man vor my vorfert.

Elende

Elende hefft my beſeten /

Dat ick / van alle Man byn vorgeten.

Eyn Man ſchal ſick nicht tho ßer beroͤmen

Dat ſyn hoff ſta vul ſchoͤner blomen.

Dar kumpt eyn ripe vp eyne tydt /

Vnd maket em all ſyner blomen qwidt.

Ach wolde Godt vnd eyn /

So were all myne ſorge kleyn.

Jck byn de ick byn /

Wylde ys myn ſyn.

Groth ys myn modt /

Kleen ys myn gudt.

Suͤnder geldt byn ick de beſt /

So moͤth he ock ſyn de dith leſt.

Hebbe mate an dinem modt /

Wente altouell ys nicht gudt.

Wol my dwinckt / vnd nicht enbringt.

Dem ys my vmme ſynen danck /

Alſe vmme der Swine dranck.

Eynes Weydemans vnuordraten /

Des hebbe ick vaken genaten.

Mennich minſche my des vorgan /

Dat he ſuͤlueſt nicht vorgelden kan.

Koͤnde ick my ſcheydens erweren /

So wolde ick my[...]ol erneren.

Ach ſcheyden ys de bitter Dodt /

Vnd bringt mennigen yn ſo grote nodt.

Mennich Man belachet mick /

Dat my oͤuel ſyth / des hoͤde he ſick.

Wultu my vnd eynen ydern ſchelden /

So moth men dine vndadt ock melden.

Synt de denne ſo recht vnd gudt /

Des machſtu dy froͤuwen yn dynem modt.

Ach hedde ick mynen willen /

So weer ick gudt tho ſtyllen.

De mit heymeliken lyden befangen ys /

Neyn ſwarer boͤrde kan weſen / dat ys gewis.

Wol kan ydt ſo maken berichte my /

Dat

Dat ydt alle Manne tho dancke ſy.

My moͤyet mer myn mident /

Alſe my moͤyet myn ſware lident.

Jck hebbe geluͤcke ſuͤnder bate /

Kame ick tho ſpade / ſo kame ick tho late.

Kame ick tho fro / ſo kame ick tho vnraſt /

Alſuͤs kame yck alle tydt tho vnpas.

Weme wol darynne genoͤget /

Alſe ydt Godt mit em foͤget.

Godt de wert ydt wol voͤgen /

Darynne dy ſchal wol genoͤgen.

Eyn yeger ys eyn yeger /

Wol nicht en hefft / dat ys eyn kleger.

Jodoch wil ick fangen dat ick yage /

Schold ick ock yagen all myne dage.

De ys wys / de gudt wynnet /

De ys wys / de ſick ſuͤlueſt kennet.

De ys wiß / de ſick hodt vor ßuͤnde /

De ys wyß / de gudt vnd qwadt kan gruͤnden.

De ys wyß / de dem dode nicht enthuͤth /

De ys wyß / de qwade geſelſchop fluͤth.

Ach wo gerne ick weten wolde /

Vor weme ick my hoͤden ſcholde.

Jdt ys nu yn der Werldt gantz nuwe /

Gude woͤrde ſynt valſche truwe.

Ja wen de mundt ſprickt / Godt groͤte dick /

So ment dat herte / dat fam my re ſla dick.

Weme dat geluͤcke mit gude gnedich ys /

Al ys he duͤl / doch heth he wieß.

Wat helpet dat eyner vel kuͤnſte kan /

Dem Godt neyn geluͤcke gan.

Wol gerne vthbolet / vnd ſelden dat geyt /

Js he gantz leff / he wert wol leyth.

He ys arger / alſe vorgyfft vnd fennyn /

De Vyendt ys / vnd wyl noch fruͤndt ſyn.

Mercke vnd Melde /

De waſſen beyde yn dem velde.

Pluͤcke Mercke / vnd lath Melde. ſtan /

So

So machſtu myth allen luͤden vmmeghan.

Lydent todragen ys ſware pin /

Ouerſt ſynen Bolen tho myden ys qwadt fennyn.

Alle dynck ys nu vorkert /

Dat hefft de yunge van den Olden gelert.

De doͤget qwelet / dat recht dwelet /

Vnd de truwe ys dodt /

De warheyt lydt grote nodt.

De Frede ys ock vnſtede /

De Gerechticheyt lopt nergen mede.

Och de ſick alſo waren koͤnde /

Dat he alles vngeluͤckes leddich ſtuͤnde.

Vnd alle dynck lete lepen ſynen loep /

De hedde vorwar den beſten koep.

Koͤnden my myne dancken bringen darhen /

So weet yck vaken dar ick nicht en byn.

Wen alle Voͤgel ſynt tho neſte /

So ys myn ſpatzerent noch dat beſte.

Jck wuͤnſche allen nyders dat vngeual /

Dat vp erden ys vnd noch kamen ſchal.

My wundert neyn dynck mehr vp erden /

So rechte leue dat de mach leydt werden.

Weme geduͤncket dat he ſy wyeß /

Van der dorheyt beholdt he den prys.

Weme geduͤncket dat he alle dynck kan /

De ys nuͤmmermer eyn wyeß Man.

He ys eyn dor de ſick tho veel vnderwindt /

He ys eyn dor de ſick tho vaſte vorbyndt.

He ys eyn dor / dem am ſynem nicht genoͤget /

He ys eyn dor de ſick tho doren voͤget.

Wol tho lyden ys gebaren /

Lydt he nicht ſo ys he vorlaren.

Doͤrch lydent wyl ick my vorbliden /

Vnd alle valſche kleffers myden.

Barmhertich klagent helpet my nicht.

Heymlyck Bolen kan yck nicht.

Geldt deyt ydt des hebbe ick nicht /

Weem dat vorbarmet de troͤſte mick.

H

Homoͤdige

Homoͤdyge luͤde beſchouwen ſick /

Olde luͤde klouwen ſick.

Moͤde luͤde rouwen ſick /

Wyſe luͤde vorſynnen ſick.

Junge Luͤde beleuen ſick /

Duͤlle luͤde oͤuen ſick.

Nemant wil mick / nemant byn ick /

Nemant ys myn / nemant wil ick ſyn.

Jck was leeff vnd byn geworden leydt /

Nochtans hebb ick leeff de my gudt deyth.

Wol eynen Boem hefft vtherkaren /

Vnd ſuͤth de Frucht daranne vorlaren.

De houwe en aff vnd weſe tho frede /

Vnd ſette eynen andern yn de ſtede.

Tydt ſtede vnd ſtuͤnde /

Veldt / Haſen vnd Huͤnde.

Maken mennygen wylden Man /

Dat mercke wol de dat marcken kan.

Megede de gern vor der doͤren ſtan /

Vnd vel wittes yn eren ogen han /

Vnd ſehen all hir vnd dar /

Vnd nemen der yungen geſellen war /

Dat ys my recht ym ſynne /

De laten ſick gern auerwynnen.

Gudt maket modt / Modt brynget auermodt /

Auermodt bringet armodt / Armodt gantz we doth.

Wol dar wat weth de ſwyge /

De dar wol ys de bliue.

Wol wat hefft de holde /

Wente vorluſt kumpt bolde.

Moͤchte myn hapent ſeker ſyn /

So weer myn vorlangent nene pin.

Myn leff ys gudt van allen ſeden /

Schoͤne gemaket van allen leden.

Se kan wol yunger geſellen huͤlde krygen /

Men wat ſe ſuͤth / dat kan ſe nicht ſwygen.

Der alderleueſten Frowlyn tzart /

Geue men tho duͤſſer varth.

Dat klene breuelyn / De doch vorguͤnnet ſchal ſyn.

Jck byn eynes klenen breues ock eyn both /

Godt groͤte dy leff all ſuͤnder ſpoth.

Jck entbede yuw mynen fruͤndtliken groth /

Van rechter leue ick dat don moth.

De alderleueſten myn de ick yuͤ gewan /

De groͤte ick van herten efft ick kan.

Vnd groͤte ſe ſo mennyge ſtundt /

Alſe ſandes korn licht yn Meres grundt.

O alderleueſte Froͤwlyn tzart /

Jck do yuw kundt tho duͤſſer varth.

Veel tho hoͤren vnd nicht anmercken /

Dat ſynt alle vorlaren wercke.

Sich vor dick / truwe ys myſlick.

Truwe ys eyn ſelſam gaſt /

Wol ſe vyndt / de holde ſe vaſt.

Sych vor dyck / ſnelle huͤnde de yagen dick.

Suͤſtu vmme vnd werſt geuaen /

So ys all dyn arbeydt vmmeſuͤs gedaen.

Eyn yunck Man vnd eyn oldt Wyff /

Dar twiſſchen ys eyn ewich kyff.

Wol dar wyl klaffen tho vele /

De wert eyn geck yn dem ſpele.

Ach ſwygent ys Kunſt /

Klaffent maket vngunſt.

Swich vnd lydt / marcke vnd mydt /

Suͤ tho wo du dy hyr ſtelleſt /

Dat du der geſelſchop nicht entgeldeſt.

Ach Herr Godt wo ſer / geyth Goldt vor ehr.

Goldt vnd ſuͤluer mach men krygen /

Wol nene ehr hefft / de mach wol ſwygen.

Bedroͤuede herten ſchoͤllen ſoͤken /

Schoͤne Frouwen myt witten doͤken.

Darto guden Rinſchen Wyn /

Jck weth nene beter Medicin.

Mit groter geuar / Warth ydt my ſwar.

Noch quam ick dar / Tho der alderleueſten myn.

De benam my de pyn.

Jck entber / dat yck beger /

Koͤnde yck dat erlangen.

So

So weer myne ſorge vorgangen.

Hoͤdt dy geſelle vnd wes gemeyt /

Dy wert noch lones arbeydt.

Hoedt dy geſelle vnd wes geſunt /

Vnd hebb alle tydt eynen hoͤueſſchen mundt.

Hyr kumpt vel her / Des ick nicht beger.

Dat ick beger / kumpt gantz ſelden her.

Wat ick weth / vnd nicht weten ſchal /

Dat en weth ick nicht / vnd weth ydt all.

Jck byn begaten ſuͤnder nat /

Eyn valſch fruͤndt dede my dat.

Dar yck my gudes tho vorleeth /

Dat was de yenne de my vorreth.

Swygen ys de Orde myn /

Swygen deyt my ſwygendt ſchyn.

Swygen ys eyn Eddel doͤget /

Swyget dat gy wol ſwygen moͤget.

Dat ys warlick eyn gar wys Man /

De tho allen tyden ſwygen vnd ſpreken kan.

Jck byn eyn armer Derne /

Jck dede ydt alſo gerne.

Weer ydt gedan recht /

So bede yck alß eyn knecht.

Jdt hate weme ydt hate /

Jdt wert daruͤmme nicht gelaten.

S[...]an ſe ym vorbunde /

So ramen ſe wol der ſtunde.

Jck hebbe geyaget / dat my behaget /

Godt hefft geuoͤget / dat my genoͤget.

Hedde ick alles wyldes koͤr /

Jck yagede men dat ick hebbe voͤr.

Jck mende wo ſe weer eyn gaſt /

Do ſe quam yn myn herte.

Nu hefft ſe dar gehuſet vaſt /

Daruan ſo lyde ick ſmarte.

Wolde ſe ſtedes eyn gudt naberſche ſyn /

My en ſcholde erer nicht vordreten.

Se ys myn Roſen gardelyn /

Des late ſe my geneten.

Mach

Mach ick yuwe huͤlde nicht vorweruen /

So moth ick warlick ſtaruen /

De leffhebber ſterfft gantz vaken /

Dat en de dodt nycht wert raken /

Wen he ſynen wyllen nicht kan vorweruen /

So ſecht he warlick ick moth ſtaruen /

Wes fryſck vnde wol gemoet /

So wert alle dynck noch wol gudt /

Jck hebb nuͤwarlde beters geleſen /

Men wol tho doͤnde vnd froͤlick weſen.

Buwent vnd kyff /

Koͤſte vnd ſchoͤne wyff.

Nemen pennynge vnd lyff.

Wol de leue wyl koͤpen /

De laue vth eyn par ſcho myt knoͤpen.

Wen ſe den de ſcho wyl halen /

So ſchal men ſe ehr vp de wandt malen.

Godt geue Godt groͤte /

Vorleſe wy de ſcho ſo beholde wy de voͤte.

Wor men der leue nicht wyl ſparen /

Dar kan ſe nicht lange waren /

Ach wat twe herte lyden /

De ſick leuen vnd moͤten myden.

Jodoch en wert ydt nycht geachtet /

Wowol en lange des wachtet.

Ach wo gerne / Wo ſelden wo verne /

Jck van er byn / Se krencket my den ſyn

Jck was gantz leff yn eynem huſe /

Do leuer quam / do moͤſte yck vth.

Nu byn yck geuallen van dem ſtege /

Wil Godt ick kame noch wol wedder tho[...]ege.

Jdt fraget mennich wo ydt my geyt /

Gynge ydt my wol / ydt weer ehm leydt.

Myt ſoͤlcken reden alſe he ydt menet /

So wyl ick lachen wen he wenet.

Jdt ſy ſyn ſchymp edder ſpoth /

Wat he my guͤnnet dat geue ehm Godt.

Ach leuer gedencke vp my / Alſe yck vp dy /

So byſtu ſelden dancken fry.

Wen

Wen ick by ehr weſen mach /

So duͤncket my twintich yar eyn dach.

Eyn Fruͤndt yn der nodt /

Eyn Fruͤndt yn den dodt.

Eyn Fruͤndt yn der truͤwe /

Eyn Fruͤndt achter ruͤgge /

Dat ſynt veer ſtalen bruͤgge.

Wol duͤſſe recht kan raken /

De mach wol Fruͤndtſchop maken.

Wol alle dynck wyl melden vnd klaffen /

Den mach me wol gelyken eyner Affen.

Vnd kan vp beyden ſchuldern dregen

Vnd kan dat gude vort qwade wegen /

Dat duͤncket my ſyn gantz vaſt /

Jdt ſy eyn vntruwe gaſt.

Eyn ytlick geſelle gudt /

Schal ſwart dragen vp dat leſte.

Jfft ehm eyn Frouwe fruͤndtſchop doet.

So ſwige he ſtille / dat ys dat beſte.

Wol dar kan plumem ſtriken /

Vnd eynem anderen na ſliken.

All wor he wil ghan effte ſtaen /

Den moͤte yo de Boͤdel ſlaen.

Wolup yn der mathe /

Wy riden vnſe ſtrate.

Jck mende wo ick dar weer /

Nu ys ydt dar noch gantz ver.

Hebb reyne hende vnd eynen hoͤueſchen mundt.

So blifft dyn lyff vnd ſele geſundt.

All myne froͤuwde hebb ick vorlaren /

Vnd gudt Hamboͤrger beer vtherkaren.

Dat maket my gantz dul vnd fro /

Dat ick kan kamen nergen tho.

Ach wiſe man / an duͤſſen reden machſtu ſchouwē.

Wat loßheyt ys yn etliken reden der Frouwen.

Salomon / Dauid / Adam / Abſolon vnd Sampſon.

De woͤrden all bedragen van den Wiuen /

Wol kan nu vnbedragen bliuen.

Leff tho hebben ys eyn wunderlick leuen /

Dat kan anders nicht / alſe ſorge geuen.

Wol Godt leuede bauen alle dynck

De doͤrffte nicht ſorgen vor yennich dynck.

Ane twiuel ſpreke ick /

My erfrouwet leff dyn angeblick.

Ach ſcholde ick des nicht lachen /

Dat ick dat kan machen.

Dat he meent dat he dat ſy /

He qwam doch warlick an myn herte ny.

Hyr kumpt ytzt vell her /

Dat ick gantz nicht begher.

Wat ick nicht liden mach /

Dat beyegent my al den dach.

Men hatet my / ick lide dar mede /

Jck wold wol / dat men ydt nicht en dede.

Byn ick recht yn allen ſaken /

Wat achte ick den der luͤde ſprake.

Der fruͤnde hebbe ick vell /

Wen ick ſe nicht hebben wil.

Ja wen ick den erer behoͤue /

So ſynt ſe ym garden vnd grauen roͤue.

De ſick hoͤger holdt alſe he ys /

Bedruͤcht ſick ſuͤluen / dat ys gewyß /

Jn truwen gehoͤrt eyn ſchimplich wordt /

Dat ſchaltu nicht falſchlick gloſen /

Segge dat nicht vort / noch hyr noch dorth /

So biſtu gewert der Roſen.

De dynge werden nuͤmmer gudt /

De men bauen mathe doeth.

Ach wer dar wuͤſte wo wol / wolſprekent ſtaet /

He ſchold ſick ſchemen / ſpreke he qwadt.

Ach hedd ick geldt na mynem willen /

So wold ick den Paweſt wol ſtillen.

Vnd ſlapen by des Abbetes wiue /

Vnd wold noch ym Lande wol blyuen.

Och HERR Godt wy ſynt yo men geſte /

Nochtans buwe wy hoge Veſte.

My vorwundert dat wy nicht en muͤren /

Dar wy ewich moͤgen duͤren.

Gelick

Gelick warth alder lengeſt /

Suͤ wol tho / wat du betengeſt.

Wultu weſen vnuorworen /

So hoͤdt dy vor de lyſtigen Horen.

Wat ys beter yn duͤſſer Weldt /

Alſe eyne yunge Frouwe vnd redt geldt.

Wol vp droͤgem Lande wil ſchepen /

Vnd dat water wil myt eynem ſeue meten.

Vnd vp dem Water doͤrſchet /

Vnd den dreck vaken waſſchet.

Vnd ſick mit Horen bewerth /

Dem ys noch gudt noch ehr beſcherth /

Groth vngeluͤcke ys vpt bolen /

Dat leſe ick yn allen Scholen.

Noch ys neen Geſelle ſo kleyn /

He wil vor ſick hebben eyn Wyff alleyn.

Och wo ſeer he dwelet /

De ſyn herte eynem andern beuelet.

Vnd ſynen ſyn darhen kerth /

Dar men ſyner nicht begerth.

Hoͤrſtu Narre wil dy doch ſchemen /

Vnd laten des Duͤuels Proceſſie betemen.

Volge Chriſto dinem Gade vnd HEREN /

Vnder ſyne Bannern wil dy keren.

Dat ys ſyn Cruͤtze vnd ſyn dodt /

Syn ſware lydent vnd wunden rodt.

Lycht wert ydt Narheyt tho nemen an.

Wen men ock koͤnde van narheyt laen.

Mennich menet der Narheyt wedder aff ſtan /

Vnd wert doch vell gehindert daran.

Mennich Man kumpt / dar mennich man ys /

Mennich Man weth nicht / wol mennich Man ys.

Wuͤſte mennich Man / wol mennich Man weer /

Mennich Man / dede menngem grote ehr.

Fruͤndt van truwen / Sallaes van Fruwen.

Vnd rede Geldt dar by /

Wol dat hefft de ſpreke fry.

Jck vnd myn Frouwe ſynt des alſo eyn /

Alſe twe huͤnde auer eyn been.

Ja

Ja wen ick wyl / ſo wyl ſe nicht /

Vnd wen ſe wyl / ſo kan ick nicht.

Gudt maket modt / Modt maket homodt.

Homodt maket nydt / Nydt maket ſtrydt.

Strydt maket armoth / Armoth maket frede.

Ach vorlangen vorlangen /

Dy was ick entgangen.

Scheyden hefft my erdacht /

Dat my vorlanget dach vnd nacht.

Jck wyl des wol vorbeyden /

Vel beter ys hapen den ſcheyden.

Do ick ryke was vnd konde geuen /

Do hadde ick Fruͤndtſchop alderwegen.

Nu ys my leyder dat gudt entgan /

Des ſynt my de Fruͤnde affgeſtan.

De Buͤdel ys my geworden licht /

Se ſeth my wol ſe kennen my nicht.

Dyth ys nu der Werldt ſtaet /

Do my gudt ick do dy qwadt.

Heue my vp ick ſtoͤte dy nedder /

Ere my ick ſchende dy wedder.

Mennich Fruͤndtſchop wert geſcheydet /

Daruͤmme dat de Tunge oͤuel wert geleydet.

O tunge du klene lydt /

Du makeſt mennich groth vordreth.

Moͤchten rikedage vnd ſchoͤnheyt alle tydt duͤren /

Dat weer wol groth foͤrdeel vnd gudt.

Men dar ys qwadt vp tho Muͤren /

Dat leſte Fundament ys de Dodt.

Wen du gekaren werſt tho grotem ſtate /

So ſu dy voͤr / ick dy rade.

Weme du ſchadeſt effte beteyeſt mit ſchande /

Dat du nicht valleſt wen du menſt tho ſtande.

Jn allen dyngen du wult began /

Bedencke wat dy dar moͤchte aff entſtan.

Eynes ſchalckes oge nydet dat /

Dat eyn gudt Geſelle wat gudes hat.

Laet ſe vuͤſte Ryden vnd nyden /

J

Dat my Godt guͤnt moͤten ſe lyden.

Wen ick tokope vuͤnde eynen yſern Hodt /

De my moͤchte vor loͤgen ſyn gudt.

Vnd eyn ſchildt gewyſſe vor ſchelden /

De twe wolde ick duͤr vorgelden.

Darto ock eynen hogen thorn vor troren /

Den wolde ick myt Tynnen bemuͤren.

Hedde ick eyn huß vor vngemack /

Dat lete ick nuͤmmer ſuͤnder Dack.

Desgeliken vor older eyne Saluen /

De wolde ick ſtryken allenthaluen.

Vnd hedde vor den Dodt eyn Swerdt /

Dat weer wol vel Geldes gewerdt.

Older ane Wyßheyt / Wyßheyt ane wercke.

Heren ſuͤnder Volck / Volck ſuͤnder dwanck.

Stede ſuͤnder Recht / Recht ſuͤnder Gnade.

Houerdie ſuͤnder Gudt / Gudt ſuͤnder Ehr.

Eddel ane Tucht / Tucht ane Fru[...]t.

Geyſtlick ordeln ane frede / Junckfrowen ane ſchem=
(de.

Duͤſſe twoͤlff ſtuͤcke vorderuen de Werldt.

So ſchoͤne ys nemandt noch ſo werdt /

De Dodt maket / dat men ſyner nicht begert.

Wo leeff de Mynſche ym Leuende ſy /

He ys na dem Dode / bywanendes fry.

Nemandt ſchal ſyn Lydent klagen /

Den rechten Fruͤnden de ydt myt em dragen.

Mennich klaget ſyn lydent vorth /

Dem yennen de ydt gerne hoͤrt.

Jck mende ydt weer Eken /

Allent wat de Luͤde ſpreken.

Nu ys ydt kume Lynden /

De Warheyt kan me nergen vinden.

Fruͤndt ym ſchyn / dennoch Vyendt tho ſy /

Dat ys eyn qwadt fennyn.

Auerſt eyn Fruͤndt achter ruͤgge /

Dat ys eyne vaſte Bruͤgge.

De ſyne Fruͤnde proͤuen wyl vnd ſchal /

De proͤue ſe yn vngeual.

Wente ym Geluͤcke ys mennich Fruͤndt /

De

De yn der nodt nicht en guͤnth.

Wente Fruͤnde yn der nodt /

Der gan wol Twintich vp eyn Lodt.

Vnd de men denn ment de beſten ſyn /

Der[...]aen wol Voͤfftich vp eyn Quentin.

Drinck vnd Gyldt /

Vnd gha wen du wilt.

Recht don hefft my bedragen /

Jck hadde recht vnd wart belagen.

De Loͤgeners ſynt mynem Heren leff /

Se ſtelen mer alſe eyn ander Deff.

Gerechticheyt wor biſtu gebleuen /

Vntruwe hefft dy vordreuen.

Gerechticheyt du moſt ſtan hynder der Doͤr /

Vntruwe blyfft alle tydt heruoͤr.

De tungen nicht dwingen yn der yoͤget /

Eddel vnd Ryke ane doͤget.

Acker ane Frucht / Frouwen ane tucht.

Denen ane Loen / Suͤnde ane hoen.

Woldadt ane Danck / Eten ane Dranck.

Leſen vnd nicht vorſtan / Gude wercke vngedan.

Menheyt ane Enicheyt / Heren ane Wißheyt.

Voͤrſten ane Meticheyt / Ehr ane Rechticheyt.

Ridders ane Bart / Vnd Papen vngelart.

Soͤt dat dyt warth / Js de Werldt all vorkarth.

He lydt pyne vnd ſmerte groth /

De gern bleue / vnd doch ſcheyden moth.

Jn velen vntidtlicken klaffende vorwar /

Vindt men mennigen loͤgener twar.

Jck byn bedragen vp duͤſſer erden /

Dat ick byn / mach eyn ander werden.

Dre dynge weth ick vorwar /

De maken myn herte ſeer ſwar.

Dat Erſte my ſorgen doet /

Dat ick yo ſteruen moth.

Dat ander beſwert my noch meer /

Wente ick weth nicht wenneer.

Dat Druͤdde bedroͤuet my bauen all /

Dat ick nicht weth / wor ick blyuen ſchal.

Hyruͤmme wil ick my bekeren /

De ſuͤnde laten vnd ſteruen leren.

Vnd Gades gebade bewaren /

So mach ick ynt Ewige Leuendt varen.

Och HERR Godt wo ſuͤndich kame ick tho dy /

Jn mynem leſten ende ſta my by.

Wultu dat dy wol ſchal gelyngen /

So ſuͤ wol tho allen dyngen.

Altouell loͤuen ys nicht gudt /

Dat weth nemandt wat eyn ander doet.

Welcker geſelle wil ſick dat hoeroͤuel affkeren /

De ſchal ſick myt guden Geſellen beweren.

Wor ſe ſytten by dem kolden Wyn /

Vnd laten eyne Metze eyne Metze ſyn.

Schoͤn leff loßheyt ys by dem Herten dyn /

Dat du ſpreckſt ys arger den Fennyn.

Vnd bedruͤchſt mennygen guden Geſellen /

Daruͤmme ſchuͤth dy anders ſelden.

Schoͤne Wordt mit kleynem gunſt /

Js groth bedroch myt lichter kunſt.

Wol des Auendes Drynckt alſo ſeer /

Dat ſyn Hoͤuet kumpt vth der keer.

De ſchal des Morgens fro vpſtan /

Vnd ſchal vp de ſuluen ſtede gan.

Vnd Drincken ſo vul alſe he was /

So kumpt ſyn hoͤuet wedder vp ſyn pas.

Mennich Man van dem andern ſpreckt /

Bedachte he wat em ſuͤluen gebreckt.

Vnd wes em vnd den ſynen voͤrſteyt /

He ſwege wol ſtylle vnd ſede van nemande leyt.

So werſtu de rechtſte de yuͤ warth gebaren /

Vnd de wyſeſte de yuͤ warth erkaren.

Ach kleffer lath dyn klaffent ſyn /

Wat ick vorgelde dat ys myn.

Mennich Man my des vorgan /

Dat he ſuluen nicht vorgelden kan.

Daruͤmme kame ick oͤuel tho /

My hatet ſo Mennich / dem ick nicht en do.

O ho

O ho weren doch alle kleffer ſo /

Jck wolde dat ſe weren tho reten /

De mer ſeggen alſe ſe weten.

An eynen andern Boem byn ick geraket /

Dar my de Frucht ſo wol aff ſmaket.

Ja moͤchte ick by der Frucht bliuen /

Dar wold ick myn yunge Leuendt mede vordryuen.

Dyt ys yn duͤſſem Huſe eyn recht /

Wol yn de Koͤken nicht en drecht.

De ſchal dar buten blyuen ſtan /

Wente dat em de Kock dar yn heth ghan.

Jdt kump ock wol vnder wylen /

Dat de Kock alſo moth ylen.

Vnd geyth myt dem Lepel vmme den herdt /

Wylde geſte he ſelden begert.

Jck qwam gegangen yn eyn Landt /

Dar ſtundt geſchreuen an der Wandt.

Wat ick nicht vorbeteren koͤnde /

Dat ſcholde ick laten alſe ickt fuͤnde.

Druncken Dryncken wat ys dat /

Gades torn vnd der Werldt hath.

Vorleſen Gudt vnd Eehr /

Vordoͤmen Lyff vnd Sele.

Vnd eyn vul Man eyn Duͤl Man /

Drunckenheyt ys eyn Moder van allem qwaden /

Weſet noͤchtern vnd latet yuw raden.

De Megede ſchoͤllen nicht vell dryncken /

De Megede ſchoͤllen verne dencken.

De Megede ſchoͤllen nicht vell eten /

Darto ſchollen ſe weynich ſpreken.

Eyne magt de dar gyfft de buͤth ere ehr.

Eyne Maget de dar nympt de vorkoͤfft ere ehr.

Eyne Maget de myt eren wyl leuen /

De ſchal noch nemen effte geuen.

Eyn Wyff / Wyn / Woͤrpel vnd Haſen /

De don menngen Man vorbaſen.

Eyn Krudt dat heth mala Mulier.

Dar voͤr ſo hoͤde dy ſemper.

De eyne Horen hefft / tho eynem Wine /

De hefft eyn qwadt klenoͤde tho ſynem Lyue.

Beleuet Godt vnd holdet ſyn Gebodt /

So velt Juw dat alderbeſte lott.

Entradt wat dar ſynt veer boͤſe vngeluͤcke de yn
(ener ſtad ſin /

Dat 1. ys eyn homoͤdich boͤrgemeſter.

Dat ander ys eyn ſeggeren Radtman.

Dat Druͤdde ys eyn vorſuͤmich Kemener.

Dat Veerde ys eyn vngehorſam Boͤrger.

Reyne handel wat du gudt biſt.

Armoth yn eren / Kan my Nemandt vorkeren.

Och du arme beerſoth /

Wo kuͤſtu dynen Bueck vor eynen Affgodt.

Wultu des nicht vortyen /

Welcker Knuͤmel wil na dy fryen.

De Auent vnd Morgen ſynt nicht lyke gudt /

De morgen deyt ſorgen / de auent vortert dat gudt.

Wolde de Auent ſorgen / recht ſo de Morgen doet.

So moͤchte Mennich ryden / de nu wol gaen moth.

De vnrecht wil tho rechte han /

De moth vor Gade tho Rechte ſtan.

Suͤchtent maket vntucht /

Noch ſuͤchtet mennich Man /

De wol tucht vnd Eehr kan.

Vp hapen leue ick /

Godt mach beraden mick.

Jck loͤue truwliken yn Godt /

He wert my helpen ſuͤnder ſpot.

Wol ſick vp Godt vortruwet vp duͤſſer erden /

De ſchal nuͤmmer vorlaren werden.

Och yunge Frouwe / ick wold weten alſo gern /

Efft de Boelſchop weer ſchymp edder Ernſt.

Gude geſelle / dat ſegge ick yuw mit gelymp /

Jdt ys nedden Ernſt vnd bauen ſchimp.

Nu wol an dat moth ick lyden /

Vp loͤſen Bruͤggen ys qwadt Ryden.

Vnd ſtillen mynen modt /

Recht ſo de Hushane doet.

Wen em de eyne Henne entgeyth /

De ander vorth wedder by em ſteyt.

He

He ys alles dinges wol voruaren /

De Afleth eer he ſuͤth vorlaren.

Ach HERR Godt / wo oͤuel kame ick tho /

My hatet ſo mennich dem ick nicht do.

Dede ick em noch ſo gudt /

Achterſprake ick lyden moth.

Jn lyden fro / De wol kan de do alſo.

Wol my beſchympet vnd de mynen /

De gha tho huß vnd beſe de ſynen.

Vyndt he denne dar neyn gebreck /

So kame he balde vnd ſtraffe meck.

Jck hebbe eyn Ree yn der yacht /

Darna hebb ick geyaget dach vnd nacht.

Moͤchte ick des Rees geneten /

Myn yagent ſchold my nicht vordreten.

Godt groͤte dy myn leue licketappe /

Du drynckeſt nicht gern vth dem leddigen nappe.

Alle beker wultu Drincken vnd ſtoͤrten /

Dat wyl dy dyn Leuendt koͤrten.

Koͤndeſtu dat wat laten /

Dat moͤchte dy mennygen Penninck baten.

Tho Rome ys mennyger worden thom knecht /

Doͤrch vproer / nydt / twiſt / hath vnd kryges geſchefft.

Joabs vorrethlike dadt vnd mordt /

Doͤrch Salomonem ock geſtraffet wort.2. Regum 3.

Mennich nuͤtte Boeck hebb ick vnd gudt /

Dat ick nuͤmmermer recht leſe vth.

Ock nicht vorſta des Bokes meen /

Men ick yage daraff de flegen groth vnd kleyn.

De tydtlick gudt vor Godt vthkeſet /

Vnd he ſyne Sele daruͤmme vorleſet.

He ys der kleynſten Narren neyn /

He leth vor ſick den Hodt affthen.

De dar ſchalckheyt yn der yoͤget lert /

Syne beſten tydt tho den Suͤnden kert.

Dat older em den myt ſorgen beſteyt /

Vorſuffet he vp ſynem Graue geyt.

De twyſſchen ſteen vnd ſtene ſick lecht /

Vnd veel Luͤde vp der Tungen drecht.

Dem

Dem wol ys myt twidrachticheyt /

Dem wedderuart drade ſchade vnd leyt.

De nicht kan ſpreken ya vnd neen /

Vnd Rades plegen vmme groth vnd kleen.

Vnd wyl doch wyeß heten geſen /

De tuͤth der Narren ploch alleyn.

De alle tydt ſodane Narheyt dryfft /

Vnd wyl nicht loͤuen der hyllgen Schryfft.

Gude Leer vorachtet vnd dar by blyfft /

Hyr mede he ſick van Gade gyfft.

De Buwen wyl de reke voer an /

Wat koſtens he darto moth han.

Vnd wat em aff vnd tho wert ghan /

So wert de Ende richtich ſtan.

Jn tokuͤmpſtich arbeyt he gerne velth /

De ſick den Braſſers togeſelt.

Vnd ſtedes na ſchelden vnd vullen ſtelth /

By ſodanen Narren blyfft yo neen Geldt.

Dem wert beualen eyn ſware Pandt /

Dem vel Gades kumpt thor Handt.

Vnd he den Armen denne nicht bekant /

So ys ſyn Rykedom oͤuel bewant.

De vanget twe Haſen vp eyne tydt /

De menet tho denen twen Heren myt flyth.

De doch malckander entyegen ſyth /

De Ael dem ſuͤluen yo vaken entglyth.

De Narren ſcholde men werpen myt Lungen /

De vnnuͤtte bruken Mundt vnd Tungen.

Dat ſy den Geſpraken effte Geſungen /

De Specht vorreth myt Ropen ſyne Jungen.

De wat vyndet / de deyt vnrecht /

Wen he dat myt ſick henne drecht.

De dyth ſo ſeer gerynge wecht /

De Duͤuel em dat ynbleſt vnd ſecht.

De Handt de by dem Wege ſteyt /

Wyſet de ſtrate de ſe ſuͤluen nicht geyth.

Gelick ys eyn Lerer tho lerende bereyth /

De doͤgede lerth / vnd ſuͤluen nicht en deyt.

De ſynen ſyn thor Wißheyt kerth /

Alle

Alle tydt ſe hoͤrt vnd ock lerth.

De Doͤgede werden an em gemerth /

Vnd wert yn Ewicheyt geerth.

Syn gantze Lyff yn der Narrenkappen ſteckt /

De ment dat em altes nicht entbreckt.

Dat Geluͤcke ſocht en / nicht lange ydt reket /

Jnt leſte wert de myt ſorgen bedeckt.

De alle tydt ſo vele ſorge hath /

De em nicht all tho dregen ſtath.

He ſorget dat he gantz baruoet gath /

Sodanem Narren ys ſelden Radt.

Mennich wuͤnſchet vaken yn ſyner nodt /

Effte van Woldagen eyn Dynck klen efft groth.

Byddet vnd Wuͤnſchet yegen Gades gebodt /

Kumpt vaken daruͤmme tho ſchaden vnd ſpoth.

Wol nicht de rechten Kunſt ſtuderet /

Vnd na der Schryfft ſick nicht regeret.

Wat vnnuͤtte ys / he dat gern leret /

Des ſyn ys meer wen halff vorkeret.

Schold Godt ſyn Werck alſo maken /

Dat he vnſen willen ſcholde raken.

Tho velen tyden vnd ſere vaken /

Gynge ydt oͤuel yn allen ſaken.

Wol vp ſyne Froͤmicheyt holdt alleyn /

Dem Nemandt gudt ys yn der Gemeyn.

Vnd oͤrdelt yderman vnreyn /

De ſtoth ſick vaken an den ſteyn.

De moth vorſwynden gelick dem kaue /

De dar ſprickt Cras Cras alſe eyn Raue.

Bruket oͤuel duͤſſe tydt / dede ys Gades gaue /

De blyfft eyn Narre / went tho dem Graue.

De waſſchet den teyelſten wol tho degen /

De ſyne Frouwen wachtet yn allen wegen.

Dat water yn den Borne wyl dregen /

De Houwſprincken warth he vor den Regen.

De doͤrch ſyne vinger ſeen kan /

Vnd leth ſyn Wyff eynem andern Man /

De hefft de Narrenkappen mede an /

K

De

De Katte lachet / de de Mueß ſuͤth gan.

Geneſis 1.

Hemmel vnd Erde hefft Geſchapen de HERR /

Dem Mynſchen ock ſyner glori vnd Ehr.

Den ſuͤluigen ſchon herlick vnd ſtolt /Pſal. 8.

Na mynen Pſalmen don vnd ynholth.

Gene. 2.

Eyn Gebodt ys dem Mynſchen gegeuen /

So heyt helde moͤchte ewich leuen.

O wat dar Hillich ys de ſtede /Exodi. 24.

Wor men Gades Wordt hoͤrth effte redet.

Wultu der Hellen duͤpe enthfleen don /Lu. 24.

Tryth yn de Arcke der Penſtentie ſchon.

Wat Godt dy buͤth dat do /Deutro. 12.

Jdt ſchint vor dy ſuͤs effte ſo.

Numer. 21.

Murre yegen Godt nicht yn der nodt /

So vormydeſtu der vuͤrigen ſlangen dodt.

Hedde ſick Jonas ym Worde vorſuͤnnen /

He weer Gades ſtraffe enthrunnen.

4. Regum 2.

Helias eyn Man van groten Wunderdaden /

Js weth geuoͤret ym fuͤr tho Gade.

Leue nicht ſchuwe de Suͤnde /Gene. 19.

Boͤßheyt wert geſpoͤrt yn Gades Fruͤnde.

All moͤten wy vorm Richteſtol ſtan /2. Chor. 5.

Vor Gudt effte Boͤſe Gudt entfaen.

Jck ſy van hyr tho Hemmel geuaren /

Den Wech geoͤpent allen vtherkaren.

Do wy yn Adam all ſynt geſtoruen /Rom. 5

Hefft Chriſt dat Leuendt vns wedderworuen.

Wultu reyn ſyn der Suͤnden vnf[...]th /Joan. 3

Suͤ yn duͤſſer Slangen Anthlath.

Aller Mynſchen ſuͤnde ick drege /Eſai. 53

Hon / Harteleyt / Dodt vnd ſlege.

Am Jordan Chriſtus ys gedoͤpet /Matth. 3

Darynne hefft aller Suͤnde erſoͤpet.

Chriſtus van Marien ys gebaren /

Suͤs weren wy ſampt alle vorlaren.

Gabriel vth des Hemmels thron /Luc. 1.

Vorkuͤndet Chriſtum Gades Soͤn.

Suͤ dy voͤr vnd ſchuwe /1. Petri. 5.

De Duͤuel leth Nemandt rouwen.

Fruͤchte dy des Duͤuels liſt /2. Chor. 5.

Efft he eyn ſchinende Engel yſt.

Mennygem duͤncket he were wittich gerne /

Vnd ys doch eyn Goß hyr alſo verne.

Dan he nene tucht effte vornufft wyl Leren /

De wyl der Narrenkappen nicht entberen.

De ſtedes den Eſell ſtoͤth myt ſparen /

Vnd ruͤcket em vaken / beth vp de Oren.

Syn rydent ys feyl / vnd vaken vorlaren /

Haſtygen toͤrnen / ſteyt wol tho eynem Doren.

Wor de klocke van Ledder ys /

Vnd de Knepel eyn Voſtert ys.

De klanck nicht verne gehoͤrt ys /

Myt mele alle muͤnde toſtoppen ys vnwys.

Der Narren were wol tho entberen /

De myt ſteynen warpen geren.

Beſpotten mennygen na vnde vern /

Vnd wyllen nene ſtraffe / noch Wyßheyt lern.

Jck wyl wegen myt myner Wage /

Duͤſſe Werldt vnd de Ewigen Dage.

De Werldt my meyſt ys ym behage /

Daruͤmme ick van Rechte de Kappen drage.

De Voͤgel vnd Huͤnde yn de Karcken voͤrth /

Dar mennich Minſche den denſt Gades hoͤrth.

Predekye / Myſſe vnd Leſenth vorſtoͤrth /

Manck de groͤthſten Narren de ſuͤlueſte hoͤrth.

Den yn dat Fuͤr ſyn mothwille brynckt /

Edder nicht ſynen narhafftygen ſyn bedwingt.

Vnd he myt wyllen yn den Borne ſprinckt /

Dem geſchuͤth recht / ſo he vordrinckt.

Nu ſynt de haluen Narren geuaren /

Jn Schepen / Wagen / Sleden vnd Karen.

Nu moͤten ſick ock de andern waren /

De volgen nu na eyn deel by paren.

De hyr myt Doͤrheyt vmme geyth /

Vnd ys nicht thom guden bereyt.

De vorſuͤmet den Wech thor ſalicheyt /

Dat wyl em ruͤwen yn Ewicheyt.

Wen de Oldern yn vntucht leuen /

Vnd vp ere Kynder nicht mercken euen.

Wen ſe ene qwade Exempel geuen /

De Kynder ſick den yegen doͤgeden ſtreuen.

Mennich wyl ſyn eyn Koepman ock /

Vnd maket ſyne Rekenſchop alſe eyn gock.

De wyl nicht lange eyn Koepman ſyn /

De vell vthgyfft vnd nympt nicht yn.

De mit der waer vnd Muͤnte vmme geyth /

De he nicht kent vnd nicht vorſteyt.

Des Kopenſchop gantz drade vorſwyndt /

De mehr lons vthgyfft alſe he wyndt.

Men kan nu nicht vorkoͤpen meer /

Men hebbe den Godt vorſwaren ſeer.

Koͤfft men de ware yn / ſo ſwert men vele /

Me ſchendet de War / vnd vyndet er ſchele.

Wen he nu wedder vthuorkofft thom leſten /

So ſwerth he noch meer ydt ſy vam beſten.

Darby ys tho mercken / dat yn all dem Lande /

Vele Narren ſyn / ya ock mennyger Hande.

Wen dyne Kynder van dy hebben gehoͤrt /

Floeck / Swerent / vnd vntuͤchtyge Wordt.

Vnd deyſt vor en all dat du wult /

Kamen ſe den tho valle / dat ys dyn ſchuldt.

Du planteſt daryn de Dynge vnreyn /

Daruͤmme du vaken ere ſchande moſt ſeen.

Se ſynt dy beualen vor eyn ſwar Pandt /

Godt wyl ſe eſſchen van dyner Handt.

De ſynen ſyn ſo hefft geſtelt /

Vnd Wolluſticheyt ſick vthuorwelth.

Vnd em neen dynck ock beter geuelth /

De ys alrede / der Helle togeſelt.

De heymelicheyt nicht ſwygen kan /

Synen anſlach bryngt eynem andern an.

Dar em neen gudt mach kamen van /

Dat mach wol ſyn eyn vnwyes Man.

De

De vorreth ſyne yoͤget / ock vaken ſyn Lyff /

De vmme geldes willen nympt eyn Wyff.

Hader / Schelden / Hath vnd Kyff /

De wyllen weſen ſyn tydtuordryff.

Wem de ſackpype / frowde vnd kortwile gyfft /

Luten vnd harpen / vnd lere de ſchryfft.

Vorachtet he vnd van ſick ſchryfft /

Deſuͤlue eyn Narre wol ſtedes blyfft.

De ſick Arſtedye nemet an /

Vnd doch neen gebreck helen kan.

Dat ys eyn guder Goͤkelman /

Dem gehoͤrt tho hebben dre Kappen an.

So grote gewaldt vp erden nuͤ quam /

De nicht yn korter tydt eyn ende nam.

Vnd moͤſte ynt leſte lyggen Lam /

Wen dat luͤckeradt rundt vmme quam.

De ane vordenſt menet lon tho han /

Vnd vp eynem ſwacken roer wyl ſtan.

Des anſlach wert vp Kreueten gan /

Den ſchal men vel Narrenklocken ſetten an.

De loſſchen wyl eynes andern fuͤr /

Vnd kamen ſynem egen nicht tho ſtuͤr.

So lange ydt wert alto vngehuͤr /

Demſuͤluen ys de Wyßheyt duͤr.

Wol myt arbeyde vnd vngemake /

Dencket tho foͤrdern froͤmde ſake.

Vnd leth ſyne egene lyggen ſtyll /

Deſuͤlue eyn Narre weſen wyl.

De velen Luͤden Radt plegen kan /

Leret / Predyket / vnd ſo vordan.

Vnd hefft alſo den ſchryfft gelerth /

Sick ſuͤluen nicht tho den Wercken kerth.

Dem henge ick Klocken an beyde oren /

Vnd ſette en manck de groͤtſten Doren.

He nympt eynes andern ſake war /

Syne egen leth he blyuen vnklar.

Wol wyes ys vnd ſick ſuͤlueſt vorgyt /

He ſuuert eynen andern / ſick ſuͤlueſt beſmyt.

Dem licht ſyn Dodt yn dem hardeſten an /

Den ſuͤs erkennet yderman /

Vnd he ſick ſuͤlueſt nu recht erkende /

De laſt wyl dragen meyſt den ende.

De vele Luͤde ſuͤs vnderwyſet /

Sick ſuͤluen nicht an Doͤgeden pryſet.

Wen vodert dat Perdt eyner andern kaer /

Vnd vorgyt ſyn egen / de ys eyn Narr.

Hans etzels der eyn Geſelle was.

De ſach gerne yn des ſpeyels glas.

He behagede ſick ſuͤluen vp alle pas /

Do der Narren bry gekaket was.

Jck Holde ock de vor Narren gantz /

De Frouwde vnd luſt hebben yn dem Dantz.

Beſtuuen ere bene wente an den Bueck /

Sprynck heruͤmme her viſteruck.

Vnd maken yn allen Wynckeln ſtoff /

Der Geckerye wyllen ſe hebben loff.

Eyn yſlick marcke vnd wol betracht /

De Duͤuel hefft den Dantz bedacht.

Do he de Joͤden Reytzede an /

Dat ſe dat Kalff ſcholden Beden an.

Dar ſe vmme Dantzeden Gade tho hon /

Dem geliken noch alle Dantzers doen.

Jdt ys geſchen yn dem Meydeborgeſchen ſticht /

Tho Colbek[...]warth eyn Dantz angericht.

Jn dem hylgen Auende Chriſtus gebordt /

Eyn heel Jar Dantzeden ſe yuͤmmer vorth.

Van Voͤffteyn Frouwen vnd Achteyn Mans /

Vp ſuͤnte Magnus Karckhoff ſchach de Dantz.

[...]ſchach ock tho Traiectin vp der Maſe /

[...]tlike Narrynnen vnd ander dwaſe.

Dantzeden vp eyner Bruͤgge ſeer vaſt /

De Bruͤgge brack entwey myt der haſt.

Twe Hundert Mynſchen bleuen dar Dodt /

Vordruͤncken ſuͤs yn ſere bytter nodt.

Wol des nachtes vp der gatzen geyth /

Vnd vp der Luten effte Trummen ſleyt.

Vnd dar ock ſynen flyth tho deyt /

De ys de Ape von Rypenſcheyt.

Men

Mennich wyl gerne Ryden fro /

Trachtet ſeer dat he den wyllen do.

Der Frouwen / der eyn deel mede raden alſo /

Vnd laten dem Eſel nene rouw.

De vaken de Werldt wyl vmme meten /

Vnd wyl alle Lande vnd Stede weten.

Vnd doch ſick ſuͤluen deyt vorgeten /

De gyfft vaken eynem Narren ethen.

Wol nicht eyn Narre heten wyl /

Vnd geyt doch yn dat Narren ſpyl.

Vnd bruket alle tydt der Dorheyt vyll /

De mach wol ſyn eyn grauer kyl.

Jtzuͤndes noch vele der Narren ſynt /

De lyden wol dat men ſe byndt.

Vnd laten ſick dat vel affuyllen /

Dyt don ſe all vmme Gades wyllen.

Laten ſick eyn Hundeuell ruͤcken ynth beſt /

Dar nemen ſe denne geldt voͤr tho leſt.

De yn tracheyt den Sommer hen ſlyt /

Vnd ſammelt nicht yn thor Rechten tydt.

Em wert geweyert / ſo he biddet myt flyth /

Des Wynters wen he kummer lydt.

De ſtedes gerne kyfft alſe eyn kyndt /

De menet de warheyt tho maken blyndt /

Deſuͤlue ſick vaken den hekeln an byndt /

Derſuͤluen Narren gantz vele ſynt.

Wor de Su de Kronen drecht /

Vnd wor de Narre ſyth yn dem recht.

Schendyge woͤrde vnd gebere rynge wecht /

Darſuͤlueſt groffheyt bauen Wyßheyt wecht.

Eyn nyge Hillge heth ſick Grauian /

Den wyl nu vyren yderman.

Vnd eren en an allem ordt /

Myt ſchendtliken wercken / wyſe vnd Wordt.

De ſynen Soͤne holdt tho der Lere /

Vnd dat nicht vmme Gades ere.

He deyt ock nicht van andacht /

Edder dat he der ßelen heyl hebbe acht.

Men dat he moͤge maken eynen Hern /

De

De all ſyne Suͤſters moͤge ernern.

Vnd d[...]t em ſyn Leuendt yo nicht werde ſur /

Alſuͤs wyl nu eyn yſlick Buwr.

Suͤnderliken vor ſick hebben eynen Papen /

Mennich ytzt vell Koſt an yagent leyth /

Dat em doch weynich nuͤttes vorſleyth.

Vnd em dar ſchade van entſteyt /

Dar doch vell tydt mede henne geyth.

Wol dar ſcheten wyl dat ydt recht drepe /

De ſpanne den Bagen yn den rechten knepe.

Vnd holde ock den rechten grepe /

Anders ſchuͤt he hen thom Narren ſchepe.

Vell Narren ſynt yn groten bedruͤcken /

Vnd ſynt behafft myt boͤſen nuͤcken.

Vnd ſynt Doren yn velen ſtuͤcken /

De moͤten vnder den Eſel ruͤcken.

Wen Schriuers vnd Ruͤters grypen an /

Eynen Ryken ſlichten Bures Man.

De moth de Leuern gegeten han /

Ja ſchold he ock gantz woͤrgen dar an.

Der Schriuers vnd glyßners ſynt nu vyl /

De ytzt dryuen wyldt ruͤter ſpyl.

Vnd erneren ſick knap vor der Handt /

Gelick alß de Reyſyge Knecht vp dem Landt.

Jdt ys warlick yn duͤſſem Lande /

Eyne ſuͤnderlicke grote ſchande.

Dat men de Strate nicht leth bewaren /

Dat Koepluͤde vnd reyſyge Mans ſeker varen.

De al ſynen troſt ſeth vp dat Geldt /

Vnd ydt dat vor dat beſte heldt.

Neyn dynck ock dar bauen ſtelt /

An dem wert Narheyt groff vormeldt.

Mennich ſocht den wech der ſalicheyt /

Myt guden Wercken de he deyt.

Men eynen geck he yn ſyn neſt leydt /

Vnd blyfft nicht forth yn fulherdicheyt.

All dat dat Leuendt yuͤ gewan /

Dat wyl de Dodt all nedder ſlan.

He ſchonet nene yoͤget noch Eddel Man /

So

So hefft he velen hyr voͤr gedan.

De lange yn ſynen ſuͤnden ſteyt /

Vnd dencket nicht vp Gades gerechticheyt.

Fruͤchtet nicht Godt wat he ock deyt /

Eyn ſnelle vntydich Dodt ſodanen gern ſleyt.

Godt ſendet vp vns ſtraffe vnd Plage /

He ys vns dat ſchuͤldich alle Dage.

Wente wy wegen nicht myt rechter wage /

Vnd leuen nicht na ſynem behage.

De ſynen Eſel tho Marckede dryfft /

Denſuͤluen vmme eyne ſackpypen gyfft /

De weth nene Wyßheyt effte ſchryfft.

De nicht ſynen Vader vnd Moder erth /

Dat Godt doch ſuͤluen buͤth vnd lerth.

De ys nicht vele Loues gewerdt /

Vnd ys yn Narheyt gantz vorkerth.

De Houerdich ys vnd leth ſick lauen /

Vnd wyl ock gerne ſytten bauen.

Dem ſyth de Duͤuel vp ſynen klauen /

Vnd moth darto yn ſynen auen.

De vp woker ſettet ſynen heyl /

Dem ys ſyne Sele gantz wol veyl.

Vnd hefft myt Gade nenen deel /

De ys des Duͤuels gantz vnd heel.

Mennich ſynen ſyn alſo ſtelt /

Wo he moͤge eruen froͤmmet Geldt.

Dat em doch ſelden wert getelt /

Vnd ys em nicht van Gade erweldt.

Tho der Karcken eyn yſlick ſchal gan /

Van ſuͤnden vnd arbeyde gantz affſtan.

An dem Fyrdage beyde Frouwen vnd Man /

Vell Gecke vnd Narren holden hyr nicht van.

Tho Apenbarge wanen der Boͤrgers vele /

Ere ſake ys gelick dem apenſpele.

Schoͤllen ſe wat ſchaffen / maken effte beſeen /

Ja dat moth all an dem Vyrdage ſcheen.

Vele ſake werden dar gegrepen an /

Dem eynen moth men ſyn Perdt beſlaen.

L

Edder ſuͤs myt em thom Narrenbarge gan /

Dem anderen knoͤpe Neyen an.

Edder ſuͤs eyn Narren kledt proͤuen tho /

Jdt ſy den Wammes / Haſen edder Scho.

Tracheyt vyndt men yn allen geſlechten /

Vor vth yn Denſtmegeden vnd Knechten.

Duͤſſe hoͤren nicht manck de gerechten /

Jdt behoͤrde ſick anders / wen ſe ydt bedechten.

Neyn beter Narre ys yn aller ſake /

Men de ſick alle tydt deyt gudt gemake.

Vnd ys ſo trach / dat he ſick vorbrendt /

Syne Schenebene / eer he ſick vmme wendt.

De trage Mynſche ys nemande nuͤtte /

Dan dat he ſy eyne Beerbuͤtte.

Vnd dat men en late ſlapen lange noech /

Sytten by dem Auen / ys ſyn geuoech.

Dem Arbeydern Manne volget ſalicheyt /

Dem leddichgenger volget alle leydt.

Dem leddichgenger ſtraffet Godt de HERR /

Vnd gyfft dem arbeyder loen vnd ehr.

Der leddichgengers nympt de Duͤuel war /

Vnd ſeyet ſyn ſaeth gerne dar.

Neyn gudt waſſet gern yn des tragen huß /

Men dreck / ſchorff / Floͤye vnd lueß.

Dyt ſynt des tragen Dachlikes geſte /

Jck weth nicht / welcker van duͤſſen ſy de beſte.

Eyn trach Narre ys nicht vele werdt /

Ja / ſelden wyſſchet he ſynen ſtert.

Dem vulen edder den vnluͤſtygen Doren /

Den eten de Luͤſe aff de Oren.

Hyr brynge ick noch vel Narren toſamen /

De rechtlick dragen der Narren namen.

Wente ander Narren ſick duͤſſer ſchamen /

Duͤſſe ſperen de Kappen nedden vp de banen.

Noch ſynt ſuͤs vele vnnuͤtter Luͤde /

Vordwalet yn der Narren Huͤde.

Vnd ſynt darynne vorerret gantz.

Gebunden vp des Duͤuels ſwantz.

Vnd ſynt tobryngen nicht dar van /

De

De wyl ick laten henne gaen.

Vnd ſe yn Narheyt laten blyuen /

Vnd van erer Dorheyt weynich ſchryuen.

Gy Hern vnd Foͤrſten groth vnd kleen /

Dencket an dat genuͤtte yuwer Gemeen.

Wylt nicht yuwe nuͤtte allene anſeen /

Latet my myne Narrenkappen alleyn.

Vorſuͤmenyſſe ys eyne Narhafftige ſchande /

So men nu vornympt yn allem Lande.

Van Foͤrſten / Heren / Landen vnd Steden /

De de Chriſten flytichlick ſcholden vordegen.

Wat groͤten yamer de Chriſtenheyt lydt /

Nu grypt de Tuͤrcke an Apuliam /

Darna gantz drade Siciliam /

Jtalia de ſtoͤth dar an /

So wert ydt an Rome ock gaen.

An Lamberdi vnd Walſche Landt /

Den Vyendt den hebbe wy an der Handt.

Vnd wy wyllen ſuͤs ſlapende ſteruen all /

De Wulff ys warlick yn dem ſtall.

Vnd rouet der Hylligen Karcken ſchape /

Dewile de Herde licht yn dem ſlape.

O Rome do dy eyn Koͤninck plach tho regeren /

Wereſtu egen / yn mennygen Manneren.

Darna woͤrdeſtu yn Fryheyt geeret /

Van eynem gemenen Rade regeret.

Ouerſt / do men na hofarde ſick ſtelde /

Na rykedom / vnd na groter Gewelde.

Vnd Boͤrger wedder Boͤrger vacht /

Vp dat Gemene beſte / hadde nemandt acht.

Do warth de Gewalt eyn deel vorgaen /

Thom leſten eynem Keyſer vnderdan.

Vnd yn ſuͤlcker Gewaldt vnd ſchyn /

Byſtu Voͤffteyt Hundert yar geſyn.

Vnd ſtedes genamen aff vnd van /

Gelick wo ſick mynren deyt de Maen.

So de Maen ſick mynnert vnd affbrickt /

So ys dyne Gewalt thor mynrynge geſchickt.

Wolde Godt darto ock groͤtedeſt dick /

Lij

Vnd wereſt ock ſo dem Mane gelick.

Der Duͤdtſchen loff was hoch by werdt /

Do ſe woͤrden ſo hoch geerdt.

Vnd vorwoͤruen yo groten Roem /

Dat men ene gaff dat Keyſerdom.

Auerſt de Duͤdtſchen don nu flyth vnder ſick /

Vnd vornichten ſuͤluen er egen Rick.

Se ſcholden vp de vnchryſten ſlaen /

So ſprickt nu de gemene Man.

Se boͤten yo vp der Werlde plycht /

Dat men dyt ſprickt / dat mercken de Herrn nicht.

Doͤrch Godt gy Foͤrſten ſeeth dyt an /

Wat ſchade thom leſten hyr vth mach ghan.

Warlick nu vp den voͤten yſt /

De Ceraſtes vnde Baſelyſt.

Mennich vorgyfftet ſuͤluen ſick /

Dyt voͤrgeſechte / ſchadet dem Roͤmſchen Rick.

Ouerſt gy Heren / Koͤnynge vnd Lande /

Stedet doch nicht ſuͤlcke ſchande.

Wyllet dem Roͤmſchen Rike byſtan.

So mach dat Schip wedder vpgericht gaen.

Gy hebben twar eynen Koͤninck mylde /

De yuw wol voͤret myt Ridders ſchilde.

De dwyngen mach yuwe Vyende gemeyn /

Wen gy em helpen wyllen alleyn.

Karolus de Voͤrſte eddel / yn doͤgeden ſchone /

Wol werdich ys der Roͤmſchen krone.

Wylle gy em doen rechtlyken byſtandt /

Ehm wert ane twyuel / dat geloͤuede Landt.

De hyllge erde / vnd dat hyllge Graff /

Vnd ſlan de Vyende Gades dar aff.

Alle Dage mach he en neger gaen /

Wen ſyn Loue vaſt an yuw mach ſtan.

Werpet van yuw ſoͤlcken hoen vnd ſpot /

Vaken klenes Heres vnderwyndt ſick Godt.

Staet vp vnd waket van dem droem /

Warliken de Exe ſteyt an dem Boem.

Ach Godt gyff vnſen hoͤueden yn /

Dat ſe ſoͤken de Ere dyn.

De

De Hoͤuede / dat ſynt de Heren gemeyn /

Dat de nicht ſoͤken egen nuth alleyn.

Vorwar ydt ys nu geſtalt /

Dat Chriſtus ſuͤluen de wacht halt.

Der Chryſten Schyp gynge gantz tho grunde /

Wen nycht de HERR vns ſuͤluen byſtuͤnde.

Daruͤmme gy de na yuwem ſtaet /

Godt tho HEREN vtherwelet haet.

Synt dat Herſchop an yuw ys /

Gy moͤten tho voren an de ſpyß.

Wyl gy heten Gnedyge Here /

Bewyſet dat ock myt Chryſtliker Ere.

Doet dat yuw getemet na yuwem grade /

Dat nu nicht groͤtter werde de ſchade.

Jdt lecht ſick ſeker ſorchlick an /

Dat betrachte eyn yſlick Eddel Man.

Wyl gy der Narrenkappen yuw nicht ſchamen /

Myt Eddeler Daedt / beſchermet yuwen Namen.

De nicht an duͤſſe myne woͤrde gedenckt /

Der Narrenkappen de an ſick henckt.

De nu kan ſtryken dat Vale Perdt /

De ys tho haue leeff vnd werdt.

Wente ſodane men dar begerth /

Vnd wert van velen Narren geerdt.

Etlyke menen / de Hyllige Dach ſy erdacht /

Dat Godt eyn kleen arbeydt nicht en acht.

Dat men holdt bredtſpel vnd bricken ſlach /

Vnd ſyt ſo tho Karten eynen gantzen Dach.

De alle Dage dar ſere vp denckt /

Dat he vele Gauen hefft vorſchenckt.

De wert myt vnnuͤtten ſorgen dwengt /

Vnd ys myt der Narrenkappen behengt.

De ys eyn Narre / dede vorgyfft eyn gudt /

Vnd gyfft dat nicht myt fryem modt.

Vnd darto ſur vnd oͤuel ſuͤth /

Dat em nicht leues dar van geſchuͤth.

Alſo ys ock de vmme Godt wat deyt /

Dat em na ruwet / vnd wert em leyth.

Vnd menet Godt ſchoͤlle em laten werden /

Wedder Loen dar vor hyr vp erden.

Vnd he myt wyllen dat nicht affbeydt /

Dat Godt em lone myt ſalicheyt.

De myt eren wat vorſchencken wyl /

De lache vnd ſy eyn froͤlick geſell.

Vnd ſpreke nicht / twar ick do ydt vngern /

Wyl he nicht danck vnd Loen entberen.

De nicht froͤlyken geuen kan /

Des Gaue ſuͤth ock Godt nicht an.

De gaue eynem gantz wol anſtaet /

De vth gantz fryem herten gaet.

Godt hefft dat loen dar voͤr bereyt /

De hyr gyfft ychtes vth myldicheyt.

De ock vorwyt wat he eynem gyfft /

De ys eyn Narre ock wor he blyfft.

De ock wat hefft vorſchencket touorn /

Vnd hefft beyde Gaue vnd Danck vorlorn.

Dat ys eyn Teken all wo ydt geyt /

Dat he ydt hefft an Narren geleyt.

De ys eyn Narre / eyn Dor / vnd eyn Geck /

Na ruwe valt gern yn den Dreck.

Dat Vale Perdt ſe ſtryken vnd leyden /

Ere woͤrde koͤnnen ſe ſo bereyden.

De Leſen Fedderen / de ſtryken Plumen /

Vnd voͤren dat ſpel ſuͤs vp den Dumen.

De leffkoſet / de runet heymlick yn den oren /

Doͤrch ſodane wert mennyge ſake vorworen.

De men ſelden tho rechte kan klaren /

Suͤs kumpt mannich vorth yn korten yaren.

Dat he ſick telloͤr licken ſuͤs erner /

Mennich doͤrch legen wert eyn Herr.

Dede Kuͤtzken effte Vlen ſtryken kan /

Vnd myt dem Valen Perde vmme gaen.

De wert tho Haue wol geerth /

Erbarheyt men dar nicht begerdt.

Dat ſchal men recht alſo vorſtaen /

Tho haue ys ock mennich framer Man.

Men de werden ſo nicht vorgetagen /

Alſe de myt dem Valen Perde ploͤgen.

De

De koͤnnen de Wulle vnderſtrouwen /

Den Hern ſuͤs de Negel kloͤuwen.

Jdt ys eyn teken der lichtferdicheyt /

Dem alle ſeggent tho Herten geyt.

Wat duͤſſe ſecht effte yenne deyt /

By klafferen ys froͤmde de rechte Warheyt.

Meyſter Fumfey ys hyr mit der Alchemy /

Jck ſette ock van dem Wyue darby.

Hans Eßels oer nu frage ick dy /

Efft ock groͤtter beſcheyt vp erden ſy.

Nye vnd oldt menget men tohope /

Vnd Geldt alleyns men yn dem Kope.

Jdt ſy Herynck / Hoppe / Awet edder Krudt /

Jodoch moth ydt vor vul gaen vth.

Jſlick myt valſcheyt tho vorkoͤpen begert /

Nene Kopenſchop ſteyt recht yn ſyner werd.

Salich ane twyuel ys de Man /

De ſick vor valſcheyt nu hoͤden kan.

Entechriſtes Geſellen de varen dar hen /

Ere Geſelſchop ys groth vnd nicht kleen.

Eyn yſlick kan nicht tho nouwe tho ſeen /

De valſchen Narren ſynt de ick meen.

Gude Lere holdt mennich vor tant /

Vnd varet alſo yn Slaraffen Landt.

Se ſparen nicht wer See edder ſandt /

Wodoch er Reyſe ys nichtes bewant.

De Sluraffen ſynt noch mannyger hande /

Er Schyp quam eyns yn deſſe Lande.

Vnd leth der Narren hyr ſo vele blyuen /

Dat men ſe nicht wol kan vordryuen.

Doch moͤcht men vp ſe denne wol dencken /

Jn der Flaßarne / dat Flas myt en ſencken.

Wente de Sluraffen ſynt gerne groffe Knodaſt /

Se ſcholden dat Flaß nedderdruͤcken vaſt.

Jn Weſtfalen vnd ock yn Saſſen /

Dar vel Flaſſes plecht tho waſſen.

Dar plegen de Megede lude tho ſyngen /

Wen ſe dat Flas yn de rothe bryngen.

Se plegen dat Depe ynt water ſencken /

Denne moͤchten ſe der Sluraffen dencken.

Doch ſcholden ſe ane huͤlpe myt nenen dyngen /

De Sluraffen ſuͤs tho Bade bryngen.

Beguͤnde men etlicke ſo tho Doͤpen /

De andern ſcholden wol bald tho Schepe lopen.

Welck Narre vele ſuͤs plecht tho haffen /

Myt ſpeyen woͤrden mannygen deyt ſtraffen.

Vnd nicht meyſt ſtraffet ſyn egen gebreck /

De ys eyn Narre / eyn Dor vnd eyn Geck.

Vngeuall kumpt mennygem vp de Handt /

Hefft doch nenen Baden darna geſant.

Eyn wyſe ydt beth affwenden kant /

Dar van ſpreckt hyr Sebaſtianus Brandt.

Vngeluͤcke mennich nicht gerne lydt /

Vnde rynget darna alle tydt.

Daruͤmme ys nicht wunder dar an /

Effte em dat Schyp woͤrde vndergaen.

Efft ycht eyn vngeluͤcke ys ſuͤs kleyn /

So kumpt ydt doch ſelden alleyn.

Wente na der olden ſproͤke vnd ſage /

Vngeluͤcke vnd dreck waſſen alle Dage.

Men ſchal eyn klen vngeluͤcke affwenden /

Vp dat neyn groͤtter ſuͤs kame thon Henden.

De ys eyn Narre de anders deyt /

Eyn kleyn nicht lange allene ſteyt.

Kumpt dy qwadt tho / wat dat ock ſy /

Trachte dat neyn arger kame dar by.

Kanſtu ſo moͤte dem klenen gerade /

So kricht dat grote nene ſtede ſo drade.

Jck mende tho hebben de Narren all /

Nu vynde ick noch eynen groten tall.

Vntucht des dyſſches ick ſetten ſchal /

Duͤſſe wyſe ick hen yn den Koſtal.

Etlike ere Hende waſſchen vorgeten /

Wen ſe tho Dyſſche wyllen gaen ethen.

Etlicke ſynt ock van den vnwytten /

Se gaen yn ſodane ſtede ſytten.

Dar eyn ander werdyger tho weer /

Dem ſe ſuͤs beden klene Ehr.

Moͤten

Moͤten vaken lyden woͤrde vnd bede /

Ruͤcke wat nedder tho duͤſſer ſtede.

De ſchande lydet he den myt recht /

Alſe de HERR ym Euangelio ſecht.

He ys eyn Narre / ya eyn grauer Gaſt /

De ſuͤs erſt yn de Schottelen taſt.

Voͤrdert ſick ſuͤluen erſt myt truͤwen /

Vor andern Geſten / Herrn vnd Frouwen.

Holdt ydt ſuͤs vor groth geluͤcke /

Taſtet auer na dem beſten ſtuͤcke.

Dat den em vaken vallet dar nedder /

Vp dat Diſchlaken effte vp de Kleder.

Dar he ſick ſuͤs nicht vor en hoͤdde /

Freth haſtich / vnd ſluckt ſo eyn Roͤdde.

De Mundt he bauen der ſchoͤtteln halt /

Wat em dar vth auer de Lyppen valt.

Suͤs nicht kame tho ſpylde /

Duͤſſe hoͤrth yn der Grauen Narren Gylde.

Blyfft em vmm de Mundt wo weynich ydt ſy /

Van vette bekleuen effte van Bry.

Wyſſchet nicht erſt ſyne Mulen fyn /

Dryncket ſo van dem Beer vnd Wyn.

Dat dat Vette bauen yn dem Beker ſwympt /

Eyn ander dyt vor grote walgerynge nympt.

Jdt hefft ock mennich Narre de wyſe /

Wen he yn dem munde kouwet de ſpyſe.

Dryncket den ock gelick eynem dwaße /

Maket ſoppen yn dem Beker effte glaße.

Kumpt em ſuͤs ſpyſe vth dem Munde /

Dat fluͤth yn dem Beker / effte geyt tho grunde.

Hoſtet vnd pruſtet yn vnuornuſſt /

Dat ydt auer ſpyße vnd gedrencke ſtufft.

Puſtet vnd bleſt ock ſuͤs dar yn /

Neſedroͤpel / ſeuert ock auer den kyn.

Dat kan he nicht ſo nouwe denn maken /

He wyl ock ſpreken van velen ſaken.

Ja / ſo wen he de ſpyſe nuͤttet /

He ſprickt / eynem andern vnder ogen ſpruͤttet.

M

Suͤth

Suͤth hyr vnd dar vmme alſe de Apen /

Wo ydt yn den winckeln ys geſchapen.

Alſe eyn Swyn ſmacket he / ſmack / ſmack /

Fuͤllet de wyle vull den Dreckſack.

Myt dem Munde ſo eyn Swyn ſuͤs ſmacket /

Vntuͤchtyge dynge he ſprickt vnde ſnacket.

He wyl vele ſeggen ya vnnuͤtte waſſchen /

Dat klynget alſe Kodreck yn der taſſchen.

Myt flyte deyt he ſick dar hen keren /

Wo he vele ſpyſe moͤge vorteren.

Dryncket ock nicht deſte myn /

Negen Duuen toͤge / eyn babbert ys de ſyn.

Dat he vor eynen klenen Drunck rekent /

Syn etent / ſyttent vnd ſprekent.

Leth duͤſſem Narren altes nicht /

Noch menet ſodan armer wicht.

Neen an dem Dyſſche ſy ſyn gelick /

Jn hoͤueſſcher tucht / holdt he ſick ryeck:

Dat hefft de Geck doch nuͤ gelert /

Vnd ys yn aller tucht vorkert.

Wen den de Narre ys druncken vul /

He ſchryet alſe eynr de dar hefft den ſchrul /

Na em moth Hoͤren eyn yderman /

Dat he vel brabbeln vnd ſwatzen kan.

He ſpreckt van ſpryngen / vechten vnd ſteken.

Ander leth he neen Wordt vthſpreken /

Leth Wyndt vthgan thor Luͤchtern Doͤr.

Schucket vnd ſnucket ſuͤs achter vnd voͤr /

Achterredet mennygen guden Geſellen.

Neyn ander Wyeßheyt kan he vortellen /

He ys eyn Narre / ya vp myn eydt /

De by dem Dyſſche ſick ſchrobbet vnde kleyt.

Wen he ſick ſuͤs begynnet tho ſchrubben /

Stoͤth de ſeßfoͤtlynge van der kruͤbben /

De he ſuͤs dar ſuͤlueſt ſocht.

Sodan Narre altes nicht en docht /

He betaſtet vaken ſyn achterport /

Vnd grypt denne ock thor ſpyſe vort.

Eyn Narre yſſet wen he wat ſecht /

Sick

Sick denne vp de Tafelen lecht.

Myt eynem Ellebagen effte twey /

D[...]Narheyt ys mannygerley.

Beweget den dyſch ſuͤs ane nodt /

Suͤs krycht de Kanne vaken eynen ſtoth.

Kroͤſe vnd gleſe vallen vmme /

De Narre nympt ſuͤs vele rume.

So yck dat Recht mercken kan /

Twe ander leten ſick wol noͤgen dar an.

Dar ys ock eyn Narre de heth Smuddepot /

De ſyth by dem Dyſſche alſe eyn ſoth.

Keyne tucht hefft he nicht gelert /

Dat Brodt he ſaluet vnd beſmert.

De Bekere / Stoͤpe effte wat ydt ſy /

Myt ſmutzygen Henden / van vette van Bry.

Etlyke ſick by dem Dyſſche bewyſen /

Vnd ſick an grote Druͤncke pryſen.

Eynen Fruͤndtliken Drunck dem andern tho /

Supt grote toͤge / ya alſe eyn Ko.

Duͤſſer DyſchNarren der ys ſo vyl /

Jck ſe hyr all nicht ſetten wyl.

Wen ick doch duͤſſe Narren alle kende /

So woͤrdet eyne ſeer lange legende.

De Schypper kan ſe eynmael nicht foͤren /

Alle de yn duͤſſe Narheyt hoͤren.

Jdt ys Wyßheyt by yungen vnd olden /

De alle man kan tho Fruͤnde holden.

Suͤs behoͤrt my ock flytich tho trachten.

Dat my de Frouwen nicht vorachten.

Moͤchten hyr menen / ſe weren vorgeten /

Dat ick ſe nicht hyr mede wolde ſetten.

Synt Vaſtelauendes Narren etlike Mans /

Alſo ſynt ock nu heel vnd gantz.

Ja etlyke Vaſtelauendes Narrynnen /

Duͤſſe gelyke ick der Apen effte Apynnen.

Wente dat alle tydt ſo geſchuͤth /

Na Apen / Apynnen / eyn yſlick ſuͤth.

Wyl ick blyuen yn der Frouwen gunſt.

So moth ick bruken / lyſt vnd kunſt.

M ij

We

Were by my de vorſuͤmenyſſe ſchen /

So hedde ick my hyr groth vorſeen.

Jdt ys beſt / dat ick ſe nicht vorgete /

Se ock hyr yn den Vaſtelauendt ſette.

Wat groter ſorge ſe daruͤmme dregen /

Alhyr vnde yck eyn anderwegen.

Wo ſe ſick wyllen vthputzen ynt beſte /

Tho dem groten Vaſtelauendes feſte.

Vp dat eyn yder ſe moͤge angapen /

Alß men ſuͤth an Apynnen vnd Apen.

Dar kamen den ſuͤs vel Narren thor ſtede /

Tho ſeende der Narren vnd Narrynnen trede.

Efft ſe den Narrentrede maken recht /

Dar kumpt de Maget vnd ock de Knecht.

Frouwe Gyßel / Bartke vnd Gretcke /

Katryneke / Juͤtcke vnd Agnetcke.

Clawes / Kuntze vnd Henſelyn /

Ock de Doͤgenthafftyge fyne Geſell koppyn.

Eyne Narrynne der anderen wytlick deyt /

Jn der Karcken wyl ick yuw ſeggen beſcheyt.

Karcken noch Feſtdage ſchonen ſe nicht /

Dar moth ydt ſyn all vthgericht.

Van klenoͤden / tzyrynge heel vnd gantz /

Ock van dem Vaſtelauendes Narren Dantz.

Suͤth Hebel v[...]n Talcken eynen Nyen vundt /

Ja wold de leue koſten ſo mennich Pundt.

Den wyl ſe walt hebben vnd wat weſen /

Hyruͤmme moth ſe Kamerlectien leſen.

De ſe ſuͤs leſt dem Narren erem Man /

De vor der Narrynnen nicht ſlapen kan.

Se ſprickt ſe hebb vel Brudtſchattes gebracht /

Duͤſſe Lectie warth de halue nacht / ⁊c.

Wor Eſels krygen Herſchoͤppyen /

Dar ſuͤth men ſelden vele dyen.

Meyſt ſe er egen voͤrdell ſoͤken /

Vp anderer woluart ſe weynich roͤken.

Doch ys dyt de Meyſte klage /

Se ryßen yn macht alle Dage.

Men dencket nu nicht mynes Vaders doͤget /

De gyrygen ſchelcke / werden nu vorhoͤget.

Egen nuth vnd gewyn / men nu betracht /

Recht vnd Wyßheyt / men nu kleyne acht.

Wor eyn Buwr wert eyn Herr /

Dar geyt ydt auer de armen herr.

Kricht he denne grote macht /

So weth he ſuͤluen nicht weme he ſlacht.

Dencket nicht / van wem he ſy gekamen /

Men ſyn egen vordel vnd framen.

Dat geyt vorth yn all erem ſpele /

Duͤſſe ſynt by dem Regimente vele.

Sodane hoͤren ock nemandes bede /

Dar volgen den de Grauen mede /

Ere menynge ys meyſt / brynget men her /

Dyt ynt erſte / vnd denn noch mehr.

Duͤſſer gyrygen Wuͤlue ys nu vele /

De pryſen vor ſick de beſten Morßele.

Koͤnden ſe redden myt klenen ſaken /

Dat Gemene beſt / ſe moͤchtent nicht raken.

Warheyt tho ſpreken / moͤte gy offte ſparen /

Jſſet dat gy wol wyllen varen.

De de Warheyt alle tydt ſpreken wyl /

Moth ock lyden veruolgynge vyl.

Ock moth he vaken buten ſtan /

Wen de andern yn de Herberge gae[...]

Reyneke ſprickt thom Wul[...]

Jck byn wat loß / vnd gy ſynt ſt[...]

Hyr myt wyllen wy don dat werck.

Holden wy vns toſamen / wol kan vns ſchaden /

De eyne myt macht / de ander myt raden.

Wen de Gyrygen kamen by Gewaldt /

Eyn yder ſe den tho Fruͤnde haldt.

Eyn ytzlick moth ſpreken / dat ſe gern hoͤren /

Edder he wert beſchattet vnd beſchoren.

Men moth ſe lauen wowol ſe ſynt qwadt /

Alſo wert geſtercket ehr boͤße radt.

Jodoch krygen ſodane vaken ſtraff /

Er Regiment ſleyt balde aff /

Thom latſten moth men ſe nicht lyden /

Miij

Al

Alſo valt en dat har vth tho beyden ſyden.

Dat ſynt er Fruͤnde groth vnde kleen /

De vallen den aff ynt gemeen.

Abſolon dede ſynen Vader auerweldygen /

Derhaluen moͤſte he hangen an eynem tellgen.

Achitophel gaff qwaden anſlach vnd Radt /

Daruͤmm ſick ſuͤlueſt ynt ende gehenget hath.

Eynes Mynſchen Wordt ys nicht geſecht /

Hoͤr des andern wordt vnd do recht.

Godt de HERR eyn rechtferdich Richter ys

Wert kamen tho richten des loͤue gewys.

Semet was Dauid ſer floͤken vnd vorachten /

Derhaluen Salomonis ſtraffe moͤſte erwachten.

Wes willich vnd demoͤdige dich / Vnd mit ge

dult vele auerſich. Nym an tho dancke wat men

dy doeth / Datſuͤlue brynget dy ehr vnd gudt.

Na dyner lehr holde ick my wol / Noch weeth

ick nicht wat ick don ſol. Dat ick ock moͤchte

werden ryke / Segge my wo ick datſuͤlue erſlyke.

Holdt truwe vnd gelouē dat ys myn radt / Wat

du redeſt h[...]ld[...]myt der daedt. Wen du alſo loffwer=

dich byſt / So werſtu ryke yn korter fryſt.

Vader myn / ryke byn ick ſchon / Wat my ge=

velt mach ick wol don. Jck hebbe gudes genoech

nuſegge mehr Wo auerkame ick gewaldt vnd ehr.

Ach[...]ſoͤn na gewalt nicht tracht / Wente

ehr vnd g[...]wol houart macht. Jck warne dy went

deyſtu dat / Dy waſſet dar vth groth nydt vnd hath.

Wat ſechſtu my myn olde man / Js me my Vy=

endt wat licht daran. Wen ick hebb gewalt / ehr gudt

vnd[...]ldt / Achte ick nicht fruͤndtſchop aller weldt.

Vth nydt kumpt krich vnd wedderwylle / Wes

du yn dynem harten ſtylle. Vnd holth frede myt y=

derman / So blyfft beyde gudt vnd ehr beſtan.

Jck hebbe des gudē mer den genoch / Vellich=

te ſo vynde ick etwan genoch. Dat ick erlange groth

loff vnd prys / Jck volge dy nicht du olde grys.

Hoͤdt dy vor krich / krich ys nicht gudt / Hoͤdt

dy vor krich vnd auermoth. Vor krygent do dy wol