Transkriptionen
Transkription von WS₅: Künstlike Werltspröke (VD16 K 2544)
[Lübeck]: [Balhorn, Johann d. Ä.], 1562. VD16 K 2544. BC 1862. 51 Bl., Quart (Bogen A Oktav)
| Exemplar: | Kraków, Biblioteka Jagiellońska: Berol. Yc 2000 |
| Digitalisat: | https://jbc.bj.uj.edu.pl/publication/391661 |
ſproͤke / darinne aller Stende / Na=
tur vnnde Egenſchoͤp affgemalet
ſyn / Dorch de Olden wolerfaren
Werltwyſe beſchreuen / Allen
Minſchen tho der lere vnd
warninge / Exempel
vnd Rymwys
kort vorua=
tet /
Ock thom deel
vth dem
Reynken Voſſe.
Gelick vnde Recht waret am lengſten /
Dat maket / men bruket ydt am weynigſten /
WOl Godt dem Almechtigē vor=
truwet /
Vnde vp ſyne wege buwet.
De kan nicht tho ſchanden wer
den /
Wedder dort noch hyr vp Er=
den.
Salich vnd voͤrſichtich ys de Man /
De ſick in froͤmder varlicheit ſpegeln kan.
Ein geſchot dat men vorhen erſicht /
Dat ſchadet weinich effte gar nicht.
Nen Meſt ſo ſcharp vp Erden ſchert /
Alſe wenn ein Buwr thom Heren wert.
Wor de Here dem Volcke iß tho ſtrenge /
Denſuluen beleuen ſe nicht yn de lenge.
Groter Heren thoſage / vnd Lercken geſanck /
Klinget wol vnde waret nicht lanck.
Ydt wardt vp Erden nuͤ ſo ſlecht /
Gewaldt ginck ſtedes vor dat recht.
Vnd hefft de Hundt yuͤ wat gedan /
So moth he ledder gegeten han.
Doͤget hefft voͤrtiden Eddel gemacht /
Jtzundt deyts de Hochfardt vnd de pracht.
Wol ytzundt veel freten vnd ſupen kan /
De ys ein rechter Eddelman.
Wol recht einen Man erkennen wil /
De merke en / vnd werde ſyn Midtgeſell.
Nemandt vp Erden alſo recht doth /
Dat ydt allen Minſchen geduͤncket ſyn gudt.
Wol ſick ytzundes dorch Kopenſchop wil began /
De moth vaken ſyn war ſeggent lan.
Tho dem Marckede yderman weinich ghat /
Dem ſyn gemoͤthe nicht na Gewinſte ſtat.
De Marcket wert ock nuͤmmer gudt /
Denn ſo men den Doren ſchaden doth:
Denn wen de Dorn tho Marckere don lopen /
So koͤnnen de Kremers balde geldt koͤpen.
Hedden wy alle einen gelouen /
Godt vnd dat gemene beſte vor ogen.
Guden freden / vnd recht gerichte /
Eine Elen / Mate vnde Gewichte.
Eine Muͤnte vnd gudt Geldt /
So ſtuͤnde ydt wol yn aller Werlt.
Ein Kramer de nicht gerne luͤcht /
Ein Joͤde de nemandt bedruͤcht.
Ein Water dat ane ſchade fluͤth /
Ock ein Wolff de nene Schape tho ryth.
Vnd ein Woͤkener ſunder Geldt /
Dat ſynt vyff Meerwonder yn der Werlt.
O wo wehe deme ys /
De vele ſchuͤldich ys.
Vnde hefft nene friſt /
Weth ock nicht wor Geldt ys.
Nydt / Homodt / Egen nuͤtt / vnd boͤſen raͤdt /
Jeruſalem / Troia vnd Roma vorſtoͤrt hat.
Egen nutt / wreuelſch Raͤdt / vnd vorborgenhaͤdt /
Vorderuen noch ytzundes / mennige gude Stadt.
My duͤncket nicht dat veel Luͤde moͤgen /
Vele war vorkoͤpen / ane grote loͤgen.
Denn legen vnd dregen ſyndt ſo werdt /
Tho allem koͤpende / men erer begert.
Men ſprickt / dat ſy ein ſalich Man /
De der Arſtedye entberen kan.
Nen Arſte purgert ſo gar mit heyl /
He nimpt des guden ock ein deyl.
Doch ein Arſte / de lange hefft practicert /
Der kunſt vnde framicheit nicht entbert.
Den ſoͤke de Krancke nicht ane nodt /
Sunder gar metich leeuen / dat ys myn Kaͤdt.
Hoͤde dy vor der Medicorum Recipe /
Vor der Juriſten Codice.
A ij
v
Vnde vor der Alchimiſten Sublime /
Sonſt werſtu mit einem leddigen Buͤdel thom Mar=
(ckede gehn.
Egen nutt vordrifft alle Rechte /
Alle Fruͤntſchop / geſelſchop vnd geſlechte.
Vnd wenn egen nutt nicht wer /
So were dat Euangelium nemande tho ſwer.
De ſynem Arſten de warheit nicht ſecht /
Vnde ſynem Preſter bichtet vnrecht.
Vnd ock vnwar ſecht ſynem Aduocat /
Wenn he by em ſocht guden Raͤdt.
De hefft ſick ſulueſt allene vor gelagen /
Vnde ſick mit ſynem ſchaden bedragen.
Du ſchalt mit arbeide na gude ſtreuen /
Gelick alſe woldeſtu hyr ewich leeuen.
Vnd doch ſtan darbey in ſteden ſorgen /
Alſe ſcholdeſtu ſteruen huͤde edder morgen.
So ſchon is nemandt noch ſo werdt /
De dodt maket / dat men ſyner nicht begert.
Wo leeff dat de minſche ock leeuendich ſy /
So is he doch / na dem dode / bewaninge fry.
De is vorwar ein Narre recht /
De veel vnkoſt an jagent lecht.
Sick ſulueſt grothe moͤye andeith /
De eddele tydt darmede henne geith:
Vnnuͤtte / vnd ock de joͤget mede /
Ock maket idt nicht gude ſede.
Desgeliken vele hunde / vnde federſpyl /
Bringen neen nuͤtte / vnd koſten vyl.
Vanget he ein Raphon tho etliker ſtundt /
Efft ein Haſen / de ſteith wol vp ein Pundt. etc.
Vorſoͤnde Vyende ſchal men ſchuwen /
Vnde nicht gruͤndtliken vortruwen.
Beſchert dy Godt ein temlick geluͤcke /
So wachte / dat dy de gyricheit nicht druͤcke.
Na Rikedom yle nicht tho ſehr /
Vp dat ſick dat geluͤcke nicht wedderkehr.
Wen=
Wente ylent ys nicht alletydt gudt /
Vnde maket vaken ein bedroͤueden modt.
Ein yder late ſick an deme genoͤgen /
Dat ſick tho ſinem ſtate wil voͤgen.
Wert he auer dith tho vele begeren /
So moth he groth vnd kleen entberen.
Nemandt weth wor he Fruͤnde hat /
Denn ſo idt ym an de nodt ghat.
Alſe denn wert de rechte Fruͤndt erkant /
De valſche Fruͤndt wyket tho handt.
Wol einem de vele Fruͤnde hat /
Wee dem / de ſyn troſt vp Fruͤnde ſtat.
Ein Froͤndt in der nodt /
Ein Fruͤndt in der daͤdt.
Vnd ein Fruͤndt achter dem ruͤgge /
Vorwar dat ſynt dre vaſte bruͤgge.
Gude Fruͤnde vnd ein vorſocht Schwerdt /
Syndt in noͤden vele Geldes werdt.
Wenn du heffſt geluͤcke yn all dyner ſake /
So wachte des vngeluͤckes vp dynem dake.
Mit liſticheit breck dynem viende ſyne vntruwe.
Darmit ſyne boͤßheit dy nicht bringe yn ruwe.
Denn dyne vorluſt / ſchade ruwe vnd leydt /
Bringen dynem Viende ſuß grote froͤlicheit.
Vortyden was dat ein groth loff vnde Ehr /
Wol ſyne Viendt let kamen tho gelyker wehr.
Jtzundes wert gelauet vnd gerhoͤmet yn Krygen /
De ſynen Vyendt kan vnde weth tho bedregen.
Wol alletydt volget ſynem egen Hoͤuet /
Vnd gudem Rade nicht volget vnd geloͤuet.
De achtet vp geluͤcke vnd heil gantz klein /
Vnde wert balde ſyn vorderuent ſehen.
Ein wyß man / Fruͤndes radt nicht voracht /
Wor vele rade ſynt / ys gelucke vnde macht.
Wee dem Heren.welcker leuer hat
A iij
Einen
Einen Piper / alſe einen truwen Raͤdt.
De mehr achtet der Huͤnde vnde Voͤgel ſpyl /
Alſe dat he hebbe gelerder Luͤde vil.
Do Roboam nicht volgen wolde /
Den olden wyſen / alſe he ſcholde.
Vnde volgede den Narren / do vorlor
He teyn geſlechte / vnde bleff ein dor.
Dat is ein wyß vnde vorſtendich Man /
De Fruͤnde vnd fruͤntſchop wol holden kan.
Geloͤffte / Leue / balde vorghat /
Truwe raͤdt alltydt yn ehren ſtat.
Wultu dat dyn anſlach wol vortghat /
So holdt en hemlick an dynem raͤdt.
Wol ſynen anſlach ſynen Vyenden apenbart.
Erlanget ſelden gudt gelucke vnd woluart.
Gebruke nicht auerige vnd vnnutte wordt /
Spotte nicht den einen hyr / den anderen dort.
Ydt is nicht gantz ehrlick de luͤde beſpotten /
Solckes gehoͤrt Narren tho edder ſotten.
De de warheit tho ſeggen nicht ſchont /
De werdt van Gade hyna ewich belohnt.
De hilligen Schrifft / moth men billick lauen /
Denn ſe ſchweuet allen Kuͤnſten bouen.
Wenthe alle andere Kuͤnſte gebrecklick ſynt /
Dorch deſſe werden wy Gades kindt.
Twe ogen / twe oren / vnde einen mundt /
Hefft de Minſche dat em ſy kundt.
Wat he hort / vnde wat he ſuth klar /
Dat he dat alle ncht ſprecke apenbar.
Ys jdt nicht ein wunderlick dinck voran:
Dat de warheit nergen blyuen kan.
Wol de warheit ſecht / de hefft nichtes daruon /
Denn nydt vnde hath / dat ys ſyn lohn.
Wol nu de gruͤndtlike warheit wil voͤren /
Vnde de Werlt mit der warheit roͤren.
De
De kumpt yn angſt / yamer vnd nodt /
Modt ock endtlick darumme liden den dodt.235.
Dat ys vorwar ein vorſtendich man /
De ſyner tungen wol ſchonen kan.
Vele beter is ſwyden / vnd gudt gedenken /
Alſe mit ſpreken / einen angeren krencken.
Spreke ick de warheit alletydt.
So hedde ick mennigen wedderſtrydt.
Darumme moth ick vaken radtſlagen /
Wenn ick wil de warheit ſagen.
Weme benoͤget an deme dat he hat /
De ys rike genoch / wo ydt em ock ghat.
Welcker nicht vorderben wil /
De hoͤde ſick vor loͤgen vnde ſpel.
Vorkauffen vnde Boͤrgerſchafft /
Vor Wiuen vnde boͤſer Geſelſchafft.
Jck weth eyn krudt / dat heth mala Mulier /
Dar hoͤde dy vor prudenter.
Grothen Heren vnde ſchoͤnen Frauwen.
Schal men veel denen vnde weinich truwen.
De dar hefft eine Frouwe iunck van yaren.
Da lathe ſe nicht vaken vthmeyen varen.
Ys ſe ſchoͤn vnde der Werlt wol werdt /
Ja mennich Man ſe denn ock begert.
Demſuluen Manne / rade ick ock ynt beſte /
He neme nicht ynt Huß vele der Geſte.
Tuͤchtige ehr kricht balde ein wandel /
De werlt ys nu vull van ſolckem handel.
We leeff hefft wat he leuen ſchal /
Deme ys mit einem Ehewyue wol.
Wente nemandt drecht ſo hogen modt /
Eyn wyff gifft em kyues vnde haders genoch.
Wultu ychtes wat vorſchwegen hebben /
So ſchaltu ydt einer Frouwen ſeggen.
Do ys ydt ſo wol vorſlaten /
A iiij
Alſe
Alſe heddeſtu Water in ein Seue gegathen.
Wer da bulet mit ſchoͤnen Frouwen /
De werdt nicht vel ſtene Huͤſer buwen.
Ein Buler vnd eyn Yuerer /
Synt beide des Duͤuels Merteler.
Ein frame Frouwe ys veler ehren werdt /
Dar ſe gheyt all vmme den herdt.
Ein Erbar Frouwe / ys van ſeden ſchon /
Ein Erbar Frouwe / ys eres Mannes kron.
Vnd eine Frouwe eddel van naturen /
Er pryß ſchal ſyn bauen alle Figuren.
Eine Frouwe ick nicht ſehr lauen kan /
De vngerne ys by erem Man.
Van velen andern wil weſen geſehen /
Drecht vele geſmuͤcke groth vnd kleen.
Mydet er Huß / hefft des klene acht /
Deſſe hefft ehr vnd tucht / in kleiner wacht.
De nicht wel hebben ſyne Frouwen allene /
Dem geſchoͤth recht / dat ſe werde gemene.
De mit ſynem Wyue / alletydt vele kyuet /
Vnde nicht gerne yn ſynem Huſe blyuet.
Vnd nimpt vele Geſte yn ſyn Huß /
Den bydt vaken eine froͤmde Luß / etc.
Frouwen de des nachts vp der ſtraten ghan /
Vnde dat voͤfftinck vmme den vinger ſlan.
Vnd de vele dantzen vnd drincken /
De laten den Hundt gerne hincken.
Men ſehe ſick voͤr / mit grotem flyte /
Dat ſick nen Minſche an dem beſchyte.
De nichtes den hoͤnen vnd ſpotten kan /
Vnd wil vexeren einen yderman.
Denn ſolcke loſe luͤde weten nicht /
Alſe groffheit / wo man an en ſicht.
Leue hyr yn gedult vp Erden /
Denn dy mach nichts mehr werden.
Alſe ethen vnd drincken / vnde ock gewandt /
Vnd
Vnd wadt du heffſt van Godt erkant.
Men kan ſelden in korter wylen /
Mit Gade recht / groth gudt erylen.
Drinck vnd eth / Godt nicht vorgeth.
Bewar dyne ehr / Dy wert nicht mehr.
Denn vmme vnde an / Vnd balde daruan.
Eth vnd drinck / vnd hebbe vor gudt /
Denn tydtlick vorderuent wee doth.
Du kanſt einen Penninck ſo balde ſparen ſchyr /
Alſe gewinnen / dat geloͤue du myr.
Ydt ys witlick vnd gantz apenbar /
De boͤſen wercke maken dat klar.
Dat de truwe van der werlt geweken ſy /
Rechtferdicheit waent er nicht mehr by.
So ys de warheit ock nicht by er /
De Geloue ys ock voruelſchet gar.
De framicheit hefft by er nen ſtat /
Vntruwe ſe gantz beſeten hat.
Wol ſtedes vnde alletydt luͤcht /
Vnd ane vnderlat de Luͤde bedruͤcht.
So dat em nemant mehr geloͤuet /
De ys ſyner ehr gantz berouet.
Wor ick vormerch des Wulues nydt /
Dar wil ick my hoͤden mit flyth.
Dat he my lichtlick nicht vorwunde /
Denn ſyne thenen byten deep tho grunde.
Wo wol eyner der kunſt ys vol /
So ſchal he ſick doch vorſehen wol.
Dat he nicht erlange eynen ſlappen /
Vnd bekame dartho eine Narren kappen.
Ein wol bewandert Wyff /
Ein Perdt dat vp dem Hacken ys ſtyff.
Ein Knecht de veel Heren hefft gehat /
Darup henge nemandt ſynen Schadt.
Leue maket Lepel ane holdt /
Vth mennigem yungen Geſellen ſtolt.
De
De ſyne loͤgen mit einem Eede beueſt /
Js ein vntruwe Man erſt vnd leſt.
Wol dar lauet der Snyggen ſpringent /
Vnde des Eſels vthbuͤndige ſingent.
De quam nicht dar de Leopardt ſpranck /
Noch dar de Nachttegal ſanck.
Wol vp der Bruͤggen ſprenget /
Vnde ſick mit Horen behenget /
Ock vp dem Pflaſter rendt.
De blifft eyn Narr beth an ſyn ent.
Dem ſyn herte ys mit nyte vorwundt /
De ys ein Narre tho aller ſtundt.
Vnd ys des hettſchen Duͤuels geſlecht /
De alletydt yegen de guden vecht.
Wor Herr Nydthart gheit yn den Raͤdt /
Vngunſt vnde haͤdt gerne mede ghaͤt.
Men vyndt groten nydt yn allem Stath /
Darumme ydt an velen oͤrden oͤuel ghaͤt.
Ein Ebreker moth deſſe veer ſtraffen ſtan /
1. Alſe dat he werde in armode vorghan.
2. Efft he werde boͤſes dodes ſteruen.
Vnd ſchande vnd laſter vp ſick eruen.
3. Edder dorch gefenckniſſe hardt vnd ſwar /
Werdt he ehr vnd truwloß erkant apenbar.
4. Efft he werdt vorwundet beth yn den dodt /
Vnd vorluͤſt ein ledtmate yn ſmerte groth.
De endtlike kunſt der Alchimye /
Js ſtelen / legen / vnd bedregerye.
Vnde alletydt feylt ydt vmme eyn haͤr /
Dewyle du vplechſt dat Suͤluer dar.
Thom leſten ys des Meiſters geluͤcke /
Ja dat em entbreckt ein ſtuͤcke.
Soͤlckes moth he halen auer veldt /
Darmit ſo gifft he dy Verſſen geldt.
Dartho ys deſſe kunſt gantz getruwe /
Vth gudem Suͤluer maket ſe ruwe.
Mer=
Mercke / effte du ock wißlick hapen biſt /
Vp gelucke dat nuͤwerle geraden ys.
Vnd effte du geloͤueſt der warheit gelyck /
Dat dy ein armer ſchalck maken ryck.
Wes ſtedes bereydt mit grothem flyth /
Nye tydinge tho bringen alletydt.
Ock mit ogendenſte / vnde vedderleſen /
So kanſtu lange yn dem denſte geneſen.
Koſtede yeder loͤgen ein Luͤbſch Pundt /
Men loͤge nicht ſo flytich tho aller ſtundt.
Wol heimlicheit nicht ſwygen kan /
Vnd mit bedregerye plecht vmme thoghan.
Swatzet ock ſtedes veel / als ein Doer /
Dar hoͤde ſick ein ytlick wyß Man vor.
Darumme hebbe ick de Rechte ſtudert /
Dat ick yn ſchalckheit woͤrde geuoͤrt.
Veel boͤſer ſaken ym Rechte ick ſmuͤcke /
Vortoͤgeringe ys vaken myn meiſterſtuͤcke.
Vp twiſt vnd hader / ſtteith myn radt /
Wor men my geldt tho geuen hat.
De Juriſte mit ſynem Boke /
De Joͤde mit ſynem geſoke /
Vnde dat vnder der Maget vordoke /
Deſuluen dre geſcherre /
Maken de gantze Werlt erre.
Men hoͤldt nu groffheit vor gude ſede /
Vnd Her Plump waͤnt yn den Heren huͤſe mede.
Nicht veel vornufft / men darſulueſt dryuet /
Wowol men van Tucht vell redet vnde ſchryuet.
Welcker Herr gern wyſe Luͤde by ſick ſicht /
Wenn he erer bedarff vnd anders nicht.
Denſuluen ſchal men ock allene lan /
Wenn he ſe wolde gerne by ſick han.
Juſtitia ys geſlagen dodt /
Veritas licht yn groter nodt.
Fallacia ys gebaren.
Fides
Fides hefft den ſtrydt vorlaren:
Darumme ſich vor dick /
Denn de truwe ys mißlick etc.
Mennich meinth dat he erkenne mick /
De doch nuͤwerle ſulueſt erkende ſick.
Erkende ſick ſulueſt ein yßlick Man /
He beloͤge nicht einen andern mit argwahn.
Do Adam radede / vnde Eua ſpan /
Wol was do ein Edelman:
De Voͤrſpraken koͤnnen de ſaken wyth vthbre=
(den /
Vnd ere nette / na dem wildtbrade ſpreiden.
Se maken de ſaken ſtrypet vnd bundt /
Vnd wegen vth dem Lode ein pundt.
Se koͤnnen de ſaken / na vordele wol kluuen /
Vnd ere Hoͤuetluͤde / mit valſchen geloͤfften huuen.
Soͤlcke aduocaten van dubbelden ſynnen /
Moth men noch verne her gewinnen.
Se koͤnnen ſwatzen ſehr behende /
Vnde hefft doch vaken ein beſcheten ende.
Se gebruken ere tungen tho degen /
Darmit ſe vaken den Richter bedregen.
Wenn den ſchal wegen / de rechte wage /
So wert dat geſettet yn lange dage.
Darmit de Rechtferdicheit wert geblendt /
Vnde mennich arm Man alſo geſchendt.
De mehr vorfaret / vordaget vnde vortert /
Alſe de gantze Hoͤuetſake ys gewerdt / etc.
De vnrecht vor recht wil geholden han /
De moth vor Godt thom Gerichte ſtan.
Hyr na an dem Juͤngeſten dage /
Mit wemode vnd yamerliker klage:
Ydt ys tho beklagen vaſt vnde ſehr /
Dat hyr de frame hefft weinich ehr.
Dat ock dorch loͤgen / Suͤnde vnd ſchandt /
Veel Eddel vnd gudt werden genandt.
Wol rechte leue tho Gade hat /
Nimpt
Nimpt men ſelden yn Foͤrſten radt.
Denn ſelden ys tho Haue bleuen /
De einfoldich ys / vnde nicht dorchdreuen.
Dat is ein Narre yn lyff vnde blodt /
De einem armen minſchen vnrecht doth.
He buwet vorwar vp dat loſe yß /
De ſick ſulueſt achtet recht vnd wyß.
Groth lauet vnde ſprickt ſyn mundt /
Soͤlcker woͤrde ghan vele vp ein Schippundt.
Geduldt in noͤden ſchal men pryſen /
Den duͤldich weſen / leren vns de wyſen.
Wil dy doͤden der ſorgen Swerdt /
So lath geduldt weſen dynes herten werdt.
De einem ydern de wulle kan vnderſtrouwen /
Vnd den Weldigen de negel klouwen.
Vnd kan ſpreken / dat ein yder hoͤrt gern.
De moth ſmeichelen na vnd vern.
Ein valſch Man ſyne kleder vorkert /
Alſe em dat Wedder vnd Windt lehrt.
Beflytige dy men aller boͤſen ſtuͤcke /
So werdt dy guͤnſtich ſyn dat geluͤcke.
Vnde werſt geholden leeff vnd werdt /
Ock koͤmpſtu balde neger by den herdt.
Recht ordelen ſteyt einem Wyſen wol /
Ein Richter nemande kennen ſchal.
Suſannen Richters noch vele ſynt /
Wenn Raͤdt vnde Gerichte wil weſen blindt.
Vnd egen willen wil dryuen vnd gewaldt /
So ys de Rechtferdicheit vaſt kaldt.
De Swerde ſynt ruͤſterich allbeyde /
Vnde willen nuͤmer recht vth der ſcheyde.
Vnd nicht mehr ſchnyden / dar dat is nodt /
De Rechtferdicheit ys blindt vnd dodt.
Alle dinck ys vnderdan dem gelde /
De geldt hefft / krycht ock wol welde /
Dat is nu worden ſehr gemeine /
Men
Men vyndet der ſtede mehr dan eine.
Dar men handt ſmeringe gern vpnemet.
Vnd dartho veel deith / dat ſick nicht en temet.
Geldt / nydt / Fruͤndtſchop / Gewaldt vnd gunſt /
Thobreken nu / Recht / Breue / Segel vnd kunſt.
Hedde ick geldt na mynem willen /
So wolde ick den Bapſt vnd Tuͤrcken ſtillen.
Vnd dem Keyſer ſchlapen bym Wyue /
Wolde lykewol im lande blyuen.
Herr Geuert vnd Herr Soͤte wordt /
De bringen ytzt vele dinge vort.
Etlike koͤnnen nu ſlypen vnd wenden /
Vnd hebben dat ſpyl yn beyden henden.
De Suͤnde kan nemandt vorgeuen /
Denn Godt allein / dat merckt gar euen.
Ein Richter de gaue nimpt / ys nicht frye /
Schencke tho nemen maket vorrederye.
Wol de gauen beleuet / vnd gern behaldt /
De kumpt vaken vmme ſyne gewaldt.
Dat Paweſtdom ys der laſter ſo vol /
Dar ydt nemandt beſchriuen mach gantz wol.
Welcker ock hefft vorfort de gantzen welt /
Vnd Chriſti lydent vorkofft vmme geldt.
De Paueſt gefft gebruket veel der liſt /
Vnde alle dinck vp gyricheit thogeruͤſt.
He hefft ock vele Seelen yn der Helle /
Mit Afflate bracht tho vngeualle.
Dat geldt hefft nu den hoͤgeſten graͤdt /
Alle kunſt / ehr vnde wyßheit / ys nu vorſmaͤdt.
Gantz ſeltzen wert nu na dem gelde geſtelt /
Alle boͤßheit ys nu tho kope vmme geldt.
Alſe woker / mordt vnd mennigerley ſchande /
Ock deſgeliken der vorrederye der Lande / etc.
De werlt fruͤchtet des Paweſtes Bann /
Vnd geloͤuet he ſy de hilligeſte Man.
Wowol doch all ſyn Bann vnd floeck /
Js
Js gelick einer olden beſcheten Broeck.
Dat weth he ock ſulueſt wol vorwar /
Dennoch wor ſolckes nicht ys apenbar.
Dar gifft he de Broeck tho kuͤſſen hen /
Vnd ſtercket den Narren eren ſinn.
Daruoͤr nimpt he er gudt vnd geldt /
Vnd blifft ein Herr vnd Godt der Werlt.
Deſſe Kappe tzyret my mynen balch /
Dat ick darmede bedecke mynen ſchalck.
Vnd mennigem yn dem hilligen ſchyne /
Bedrege dat he my gifft dat ſyne.
Beſunderlick yn der leſten nodt /
Wat he mit vnrechte gewunnen hat.
Vnde doch den rechten Eruen weth /
Vth gunſte / ick velen rade vnd heth.
Dat ick weth / boͤſe vnde ſunderlick ſyn /
Jck locke tho my de Froͤuwlin fyn.
Achte mehr wat yn ber Werlt geſchicht /
Alſe myner Regeln hogeplicht.
Denn wowol ick Godt ergeuen bin /
So ſteith doch yn de Werlt all myn ſinn.
Wol ytzundes mit der werlt wil geneſen /
De moth ſomtydes ein wyl ein Narre weſen.
Wenn einer ſyner egen Suͤnde neme war /
De vorſchwege ock eines andern lichtlick gar.
Der Moͤnnicke wolde ick gerne einer ſyn /
De vor dat Water drincken guden Wyn.
Dantzen / ſingen vnde ſpringen /
Ock mit ſchoͤnen Frouwen ringen.
Were dat der Carthuſer Orden /
So were ick vorlengſt ein Moͤnnick worden.
Wol dar wil hebben ein reine Huß /
De late Moͤnnicke vnde Papen daruth.
Denn Moͤnnicke / Muͤſe / Motten vnd Maden /
Scheden ſelden ane groten ſchaden.
Mit den Geiſtliken / vnd mit boͤſen Wyuen /
Schal nemandt balde Scheldtwordt dryuen.
Junge Papen / olde Apen / vnd wilde Beren /
Schal nemandt yn ſyn Huß begeren.
Do vorhen de wercke / darna ſo lehr /
Wultu by Gade hebben loff vnd ehr.
De vns gude euenbilde ſcholden geuen /
De voruelſchen ere lehr / dorch er leuen.
Ein yeder Chriſten volget veel mehr /
Eines guden framen Predekers lehr.
Den andern twoͤluen / de vaſt wol leren /
Vnd dorch ere werck / doch ere wordt vorkeren /
Wenn de Leyen van Papen vntucht ſehen /
So ſpreken ſe denn ynt gemen.
Js dith nicht ein Geiſtlick Man:
Wo ſuth he ſynen Orden an.
Wor de Abbet de woͤrpel drecht /
Dar moͤgen de Broͤder ſpelen mit recht.
De der Gemeinheit deent /
Foͤrſten vnd Heren ſyn Geldt lent.
Dartho veel vuͤre wil boͤthen /
De moth lyden ſur vnd ſote.
De olden gewaͤnte ſynt nu vorkert /
De groͤthſten Deue men meiſt ehrt.
De nu mit Practiken heimlick kan ſtelen /
Dem deith men de groͤtſten Ampte beuelen.
Achte nicht groth der boͤſen regenten pracht /
Den ernſtlick ſtraffet Godt ere macht.149.
Wenn ſe nu kamen vor ſyn Gericht /
Dar men rechtferdige oͤrdel ſprickt.
Denn alle gudt vnd quaͤdt / hefft ſyn lohn /
Nichtes vnuorgulden blifft beſton / etc.
De Werlt wil nemande lauen /
Hekoͤnne den woͤten vnde hauen.
Wol Rouen / krygen vnde brandes begert /
Vntruwe vnde mordt de ys ytzundt werdt.
Der werlt loff nemant gentzlick hat /
Sund=
Sunder de vele boͤſer wercke beghat.
Mennich ſynen Soͤne van ſick ſendet /
Vnd meint / ydt ſy gantz wol bewendet.
He meint he ſchal doͤget leren /
So kan he nicht den geldt vorteren.
Vnd kumpt tho Huſs arger Doer /
Alſe he was / do he erſten vthfoer.
Godt de HEre gifft vns ynt gemeyn /
Alle gudt / ya groth vnd klein.
He ys ein Narre de dyth vorgeth /
Wenn he tho Diſſche ſick hefft geſeth.
Gade denne ſus dancket nicht /
De mach wol ſyn ein armer wicht.
Nicht erſten de ſpyſe benedyet /
So ein Swyn ſick thor freterye flyet.
Gade gehoͤrt erſt danck namicheit vor /
Deiſtu jdt nicht du biſt ein Dor.
Leſs ein Pater noſter / kanſtu nicht mehr /
Wente alle gudt gifft vns Godt de HErr.
Danckeſtu em nicht hyrumme mit flyth /
He vorgyth dy wedder ein ander tydt.
He ys vorwar ein ſalich Man /
De ytzundt ane ſpott leuen kan.
Mit ſpotte menniger vmmegheyt vnde leuet /
De yn grotem ſpotte ſulueſt vaſte kleuet.
Nemandt ſynen Negſten ſo leeff hat /
Alſe yn dem Geſette geſchreuen ſtat.
Wol dar falſchlick bichten doth /
Des vorgeuinge wert ſelden gudt.
Alle vorgeuinge licht gantz dar nedder /
Men beter ſick den / vnde kere wedder.
Dyne ſake ſete nicht vp tidtlike gelucke /
Denn ydt hefft ſick veler boͤſer nuͤcke.
Blyfft nuͤmmer mehr yn einem beſtandt /
Vnde darumme wert ydt geluͤcke genandt.
B
Men
Men ſprick / dem ſy geluͤcke beſchert /
Dem wat wolgefelliges wedderfert.
Dat vngewißlick kumpt vnde ſteyt /
Vnd als ein ſnelle radt vmmegeyt.
De ſyne Kinder alſe ander vnkrudt /
Leth vp waſſen vnd quaͤt van en ſuth.
Darumme nicht ſtraffet / vnd ſe oͤuel vptuͤth.
Jnt leſte demſeluen nein gudt geſchuͤth.
Egen loff ſtincket / ys ſcheldens werdt /
Vnd ys nen boͤſer dinck vp diſſer erdt.
Wol veel fraget na nyen mern /
De ſchwatzet vele / vnd luͤcht gern.
Solcke vnnuͤtte luͤde ſchaltu vormyden /
Wiltu nicht vallen ynt groth lyden.
Billick de yenne nene geſelſchop hat /
Dem alle ſyne ſinne na bedregen ſtat.
Wol dar ſoͤket argeliſt vnd boͤſe rencke /
Des herte ſteckt vull arger ſwencke.
Selden wert ſynes lydens raͤdt /
De ein boͤſe wyff genamen hat.
Wente nuͤ nen deerte erger wardt /
Alſe ein wyff van boͤſer arth.
Dem auerſt ein gudt wyff wert beſchert /
Wor de ym Lande vmmher fehrt.
De moth ſyn ein gar ſalich Man /
Wente ſe mit eren tuͤchten kan.
Vormehren erer beyder ſalicheit /
Vnde ys eine Krone der werdicheit.
Selden wedderuaret derſuluen leydt /
Welcker erem Manne gerne vordrecht.
Ock ſchal de Man erer warnemen ſchone /
So gifft en beyde Godt tho lone.
Dat ſe mit froͤuwden hyr olden /
Vnd Lyff vnd Seele namals beholden.
De ſick erſten bedencket na der daͤdt /
Syn anſlach kumpt gemeinlick tho ſpaͤdt.
Gudt anſlege / ſynt alle tydt gudt /
Wol em de ſe by tyden doth.
Wee yuͤmmer wee / einem ſolcken Man /
De ſynem wyue de Herſchoppye gan.
Darumme / wultu wolfaren an dat ende /
So gyff nenem wyue dat Regimente.
Jck wolt gern weten / wo de hete /
De ſick van Frouwen nicht narren lethe.
Darumme ick ock gern weten wolde /
Vor welckerer ick my hoͤden ſcholde.
Doch mercke mit korten woͤrden /
Dat du dy wachteſt an allen oͤrden.
Bolſchap ys ein farende hab /
Huͤden leeff / morgen ſchebab.
Leue ys ledes anefanck /
Ydt geſchee nu bald edder auer lanck.
Wor ick men henne kam /
Dar ſynt de Horen alle fraͤm.
D. Sebaſt. Brant ſprickt.
MErcket vp gy Richters aller Erden /
Wenn wille gy doch wittich werden:
Den rechten Borne na gedenken /
Vnd nicht yn yuwen gedancken ſchwencken.
Mene gy / dat de rechte vp boͤmen /
Gewaſſen ſynt / edder van droͤmen:
Dat men ock nicht moth hebben acht /
Wat vnſe olden hebben bedacht.
Dat recht ys van Gade vnde den Olden /
Alles geſettet / vnde alſo geholden.
Denn den Luͤden / Ehre vnd Landt /
Vnd alle Ryke beſeten mit der handt.
Dat men mit Forme geſtalt vnd mathe /
Ys gebleuen / vp der rechten ſtrate.
Dar ys eine mathe / Form vnd geſtalt /
Wo gy yuw yn yeder ſaken holden ſcholt:
Wol enger edder wyder ghat /
Deſulue dem Rechte nicht byſtat.
Wol rechte ordel ſpreken wil /
Schal ſick ſulueſt nicht truwen tho vil.
Soͤken Radt / vnde volgen den wyſen /
So mach men ſyne framicheit pryſen.
Wor auerſt dat Recht wert vorkert /
Werden offt Lande vnde Luͤde vorſtoͤrt.
Nydt vnd gyricheit richten dar ere ſchragen /
Trachten wo ein yeder vuͤlle ſynen kragen.145.
De ſchande ſchoͤlen ſtraffen vn̄ doch ſuluen don /
Mercke recht / nicht gudt wert ſyn er lohn.
Ein Kreye badet ſick vaken / mit allem flyth.
Vnd kan nuͤmmer werden witt.
Ytzundes wert geachtet vor grothe eere /
Wen de Doͤchters wol dantzen leren.
Mit ſunderlikem trede / krum vnd recht /
Van deſſen Eſaias de Prophete veel ſecht.
Wor vntuͤchtich dantzent vnde hoͤgent ys /
Dar ys des Duͤuels Proceſſie gewiſs.
Jck hebbe nen geldt vnd bin nicht ſchoͤne /
Synt dat nicht groter mangel twene.
Gantz Elendt bin ick /
Nemandt wil mick /
Wens erbarmet de troͤſte mick.
Megdelin wo deyſtu /
Schildt men dy / ſo ſloͤckeſtu /
Schleit men dy / ſo deith dirs wehe /
Hertzt men dick / ſo wultu ydt ymmer mehr.
Wat dy gelauen Junckfrouwen /
Schaltu nicht tho vaſte vp buwen.
Den wat ſe dy ytzundt geredet han /
Kumpt ein Ryker / ſo moſtu daruan.
Wor gewaldt gheyt bauen recht /
Dar wolt ick leuer Herr ſyn alſe Knecht.
Vnrecht / gewaldt / nympt boͤſen naklap /
So
So geſchach Jeſabel / vnde erem manne Achab.
Yfft ſchon ein Herr / ſus hefft nene Vyende /
Moth he ſick befruͤchten mit ſynem geſinde.
Dar vntruwe manck ys / vaken vnd veel /
So geſchach Amon / dem Koͤninck Jſrael.
De van ſynem Geſinde / wardt vorſlagen /
Do he noch was yn ſynen yungen dagen.
Van deſſen moͤchte ick wal reden vele /
Sambri ys vuͤſte mede ym ſpele.
Alexander all de Werlt mechtich bedwanck /
Syn dener doͤdede en mit einem dranck.
Darius entran / vnd was ane nodt /
Beſſus ſyn egen Dener ſtack en dodt.
Wo de wulff thom Her den wert.
Dar ſynt de Schape gar balde vortert.
Vorhen bedacht wat na mach kamen /
Dat bringet vaken groten frame.
Vorhen vnbedacht / vnd na geproͤuet /
Hefft vaken mannigen man bedroͤuet.
Mennich lauet ein froͤmdes ſwerdt /
Hedde he ydt / ydt were em gantz vnwerdt.
Men lauet na dem Dode mennigen Man /
De vp Erden nuͤwerle loff gewan.
Nemandt ſchal ſick berhoͤmen /
Dat ſyn Garde ſta vul Blomen.
De windt kumpt yn einer nacht /
Vnde ſleyth de ſamptlick aff.
Ein yſslick man wil gern gelauet ſyn /
Wente ſchelden bringet vns alle pyn.
Judas kuͤß ys ytzundes worden nye /
Ock gude wordt vnd falſche truͤwe.
Einer lachet my tho / vnd gifft my hin /
Dat ys nu deſſer Werlt ſinn.
Wol einem vnſchuͤldigen gewaldt doth /
De hefft einen boͤſen Tyranniſchen modt.
Nen fraͤm man vormenge ſick /
Tho
Tho boͤſen Luͤden / dat rade ick.
Ein yeder meint ydt gantz frye /
Tho gebruken liſt vnd boͤuerye.
Jn allen handeln / groth vnd klein /
Vnde willen doch daruan gerhoͤmet ſyn.
De werlt vull loͤgen vnd valſcheit ſtaͤt /
Allen Geiſten tho geloͤuen / ys nen raͤdt.
Jdt ys nicht loͤfflick / wen men einem belachet /
Dartho bedruͤcht / vnd em Eſels oren machet.
Men ſprickt ein gemene Sprickwordt /
Dat mennich vaken hefft gehoͤrt.
Gha hen na Rome ein fraͤm man /
Vnd kum ein Nequam wedder van dan.
Wenn krum gewaſſen holdt wert ſlecht /
So wert ock tho Rome gefunden recht.
Papen / vnd ander Geiſtlike Orden /
De ſynt ytzundt gar tho ſpotte worden.
Dorch ere boͤſe argerlike leeuendt /
Darmit ſe den Luͤden quade exempel geuen:
Wor de Papen raden /
De Landtsknechte ſieden vnd braden /
De wyuer hebben de auerhandt /
Dar vorderfft / Doͤrp / Stedt / Luͤde vnd Landt:
Schwygent vnd dencken /
Dat kan nemande krencken.
Js dat vor truren gudt /
So hebbe ick vaken ein guden modt.
Wol van boͤſer daͤdt rhom begert /
De ys eines ſtolten Narren werdt.
Men wecht ydt by Haue gantz geringe /
Dat einer dem andern deith vnrechte dinge.
Darmit wert doch de Erbarheit vorblendt /
De vorreders werden kundtſchoͤppers genent.
Vnd kan nicht ſyn ein recht gericht /
Dar de penninck dat oͤrdel ſprickt.
Grawe rock ryth nicht /
Heren
Heren huͤlde eruet nicht.
Dene lange vnd eſſche nicht /
So vorluͤſtu dynes Heren huͤlde nicht.
Gades gnade ys gemeine /
Vnd nicht an einem orde alleine.
Wol Godt anbedet vth rechtem Geiſt /
De wert erhoͤrt an alder meiſt.
Egen nuͤtte / vorwitte / vnd lange wyle /
Maken den loep auer vele myle / etc.
Broͤderlike leue ys nu dodt vnd blindt /
De minſchen mit bedreygerye vorworren ſynt.
Ytlick ſchaffer ſyn egen vordel ane vorluſt /
Vnd ſcholden ock hundert vorderuen ſuſt.
Nene arbeit ſuth men mehr an /
Men leth ydt auer de armen ghan / ect.C.
De dar ſchmeychelen vnd Plumenſtriken kan /
Vnd mit dem valen Perde vmmeghan.
De wert tho Haue wol geehrt /
Erbarheit men dar nicht begert.
Dat ſal men recht alſo vorſtan /
By Haue ys ock mennich fraͤm man.
Men de werden ſo nicht vorgetogen /
Alſe de mit dem valen Perde ploͤgen.
De koͤnnen de wulle vnderſtrouwen /
Vnde den Heren de negele klouwen.
Synt ock menniges heimlike Vyende /
Vnd ſchicken den hoyken na dem winde.
De valſchen wil Godt van ſick driuen /
Auerſt de warheit ſchal by em ewich bliuen /
Achab leth nicht genoͤgen ſick /
An ſynem gantzen Koͤninckryck.
He wolde ock Naboths Garden han /
Darumme moſte ſteruen de frame man.
Allene de arme moth yn den ſack /
Wat gelt gifft / hefft einen guden ſmack.
Mit den armen wert dat Recht geſtercket /
Vp
Vp der Ryken broͤke / wert nicht gemercket.
Mennich lauet veel vnd groth gudt /
Syn geloue wecht nouwe ein halff lodt.
Wenn he menet de truweſte tho ſyn /
So wecht ſyne truwe nicht ein halff quentin.
Dar ys nen ſwarer dinck vp Erden /
Den ſo de Wyuers meiſters werden.
Wat ſe voͤrnemen dat moth ſyn /
Sloͤge ock de Donner vnd de Blixem dar yn.
So ydt ock ſchadede dre Koͤninckrick /
Noch moth er wille geſcheen gelyck.
Vnd dennoch wil ſe meiſter ſyn /
Scholde ock tho ruͤgge moͤten lopen de Ryn.
Wol einem gemenen Wyue vortruwet /
Des gelyken vp ein koldt ys buwet.
Vnd einem Schotten Papen geloͤuet /
De ys ſyner vyff ſinne berouet.
Wol mit Kryges luͤden wil ehr eryagen /
De moth wol betalen / vnd flux ſe plagen.
Einem ytzliken ane vortoch / don gudt recht /
He ſy Ryke / Arm / Ridder edder Knecht.
Darmit ſe yn guder Fruͤndtſchop blyuen /
Vnd dy helpen dyne Fruͤnde vordryuen.
Ein Landtsknecht vnd ein Beckerſwyn /
Schoͤlen alltydt vull ſyn.
Denn ſe koͤnnen de tydt nchit vthreken /
Wenn men ſe wert dodt ſteken.
Haſen lunge / Karpen tung / vnd Baruen muͤl=
(chen.
Hefft vortert myn Geldt vnd Guͤlchen.
Diſtel vnd Doͤrne ſteken ſehr /
Auerſt valſche tungen noch veel mehr.
Noch wolt ick leuer yn dyſtel vnd doͤrne baden /
Alſe mit valſchen tungen ſyn beladen.
Junge Geſelle ſue vor dick /
De Junckfrouwen ſynt bedriechlick.
Se ſynt vth Flanderen /
Vnd
Vnde geuen einen vm den anderen.
Wo vele ein yeder hefft Suͤluer effte Goldt /
So veel ys em ock ytzunds de Werlt holdt.
Wer Salomon noch yn dem leeuen /
Dem Godt vel wyßheit hadde gegeuen.
Hedde he nen Geldt efft Goldt /
De Werlt wer em nuͤmmer holdt.
Wol Voͤſſe mit Voͤſſen vangen wil /
De moth geluͤckes hebben mehr alſe tho vil.
Schlage Hagel mit ſchmerten /
Alle valſche Herten.
De mit ydel vntruwe ſcherten.
Dith ys etlikes Adels groͤtſte doͤget /
Dat ſe ſloͤmen vnd domen vp van yoͤget.
Vnd thoſchneden kleder an dragen /
Dach vnd nacht na Horerye yagen.
Barde hebben lanck gelick den Tzegen /
Haueke vp den henden dregen.
Jagen / ſpelen / wol leeuen / vnd braſſen /
Leddich vnde ſtolt ghan vp der gaſſen.
Stedes handeln widder Gades geheet /
Leuen van der armen Luͤde ſweeth.
Dith alles ſynt etlikes Adels teken /
Drincken / dat ſe ſick moͤgen beſeicken.
Menen / dat ſe dartho ſyn gebaren /
Dat dorch ſe veel wyns werde vorlarē / etc.
Fruͤndtſchop gheit vor alle dinck /
Dat ſtraffe ick ſprack de Pennick.
Denn wor ick keer vnde wende /
Dar hefft de Fruͤndtſchop ein ende.
Wol yn ſyn egen Herte ſicht /
De redet van nemande quades nicht.
An ſick ſulueſt / vyndet ein yderman /
Gebrecks genoch / wol jdt merken kan.
Dorch dre dinge / werdt de Erde bewagen /
C
Dat
Dat veerde kan ſe nicht vordragen /
Dorch den Knecht / de dar regerende ys /
Dorch einen Narren / de geuuͤllet ys.
Dorch ein boͤſe hetiſch wyff vnd vnrecht /
Wee dem / de ſodane krycht tho Echt.
Dorch eine Magedt / de ere Frouwen eruet /
Dorch ſolcke veer ſtuͤcke mennich vorderuet.
De Frouwen ſynt alſe geſchreuen ſteith /
Nene gude hoͤderinne der heimlicheit.
Wy ſchoͤlen van den Poggen leren /
Wenn wy hebben einen guden Heren.
Dat wy denſuluen nicht vorachten /
Vnd na einem ſtrengern trachten.
Denn wenn wy ſolcken auerkamen /
So deith he vns doch wenich framen.
Darumme ys ydt doch eine wunderlike ſake /
Dat wy nicht koͤnnen hebben gudt gemake.
Ydt ys ein Sprickwort gantz gemein /
Jdt moͤthen ſyn gantz ſtarcke bein.
De gude dage wol koͤnnen dragen /
Dith Sprickwort moth de warheit ſagen.
Darumme moth ydt ock vaken miſslingen /
Dewyle wy ſtedes gapen na nyen dingen.
Beholſtu heimlicheit nicht by dy /
De du heffſt geredet yegen my.
Wat begerſtu denn tho ſwygen van my:
Dat du nicht kanſt vorſwygen by dy:
Van grothem gude / ſtycht man hoge /
Van armode wert men vnfroge.
Ock hoͤr ick van den wyſen ſagen /
Dat de Ryken einen hogen modt dragen /
Wenn de armen truren vnd klagen.
Hochfart / Haͤth / Gyricheit vnd nydt /
De holden ytzundes vaſte eren ſtrydt.
De Hochfart kan ydt nicht wol vormyden /
He moth mennigen haten vnd nyden.
De
De Hochfart / veel boͤſer ſede hat /
Welcker wyſen luͤden nicht wol anſtat.
Ein man wol de gantzen werlt bedroͤuede /
So men ſyner valſchen loͤgen geloͤuede.
Tuͤchtich ſyn / ys gar ein eddel doͤget /
By Frouwen vnd Mans / older vnde yoͤget.
De alle tydt gerne luͤcht /
Vnd mit loͤgen einen bedruͤcht.
Syn Hoͤuetman ys de boͤſe Geiſt /
Vnd bedruͤcht ſick ſulueſt aldermeiſt.
Somtydes de eine den andern bedruͤcht /
Achter ruͤgge beſecht vnde beluͤcht.
Vele male yegen eren egen Heren /
Nen frede / mach by en lange wehren.
Des kuͤmpt vaken veel an den dach /
Dat vnder dem ſchne vorborgen lach.
Jn de lenge kan ydt ſick nicht erwehren /
Vntruwe / de ſleyt eren egen Heren.
Jtzt geldt nichts den geldt vnd gudt /
Dat gifft ehr / gunſt vnd hogen modt.
Jdt gifft ock der Fruͤndtſchop vele /
Mit dem armen ſchuͤt men thom tele /81.
Wortho ſcholde ick vele Boͤker hebbē bereyt:
Allhyr de ſake vp vele gauen ſteith /
Alſe ein yeder gifft / dar na ydt gheyt /
Gauen ſynt thor gyricheit myne meiſterſtucke /
Darmit ick eere vnd recht vordruͤcke.
Wol hyr nicht gifft de licht vp dem ruͤcke /
Gheyt ydt wol thom ende / ſo ſegge van geluͤcke.
Wol dar geuangen ys /
De keret an / alle ſyne ſinne vnd liſt.
Wo dat he leddich werden moͤge /
Mit warheit tho ſeggen / edder mit loͤgen /
So dy de kunſt wil vorlan /
So moſtu wandern yn ein ander baͤn.
C ij
Dat
Dat du ſnelle tho derſuluen friſt /
Gebrukeſt bedroch vnde vele liſt.
Wo dat de Keyſerlike Recht /
Vns nageuen / vnd achten ſchlecht.
Dat men bedroch / mit liſten affdringe /
Dat men gewaldt mit gewalt bedwinge.
Dat men einem bedreger / mit bedregen /
Vnd einem loͤgener beyegen mit legen / etc.
Do recht / vnd fruͤchte dy dock darby /
Frage nicht / efft einem andern beth ſy.
Dem geluͤcke volge na / veel nydt vnde hat /
Kumpt ydt dy / ſo ſwich / rhoͤme dy nicht dat.
Den armen / vnd dem geluͤcke gebryſt /
Den lathe men blyuen / gelyck wo he ys.
Wen jtzunt einen framen / ſyne ſake vm̄eſlecht /
So ſpreken de andern / em geſchee gantz recht.
Vnd dencken doch nicht de dullen luͤde /
Em ſy morgen als my ys huͤde.
So gheit en auer den bueck ein radt /
Denn dat geluͤcke beweget ſick fro vnd ſpadt:
Fart ſnelle vp / vnd balde wedder nedder /
Regert huͤden geluͤcke / morgē vngeluͤcke wedder.
Nemant ſynen negſten boͤßlick oͤrdelen ſchal /
Wol dar ſtheith / de wachte ſick / dat he nicht fall.
De ſynt noch nicht all auer den berch /
Den ytzundt van ſteden gheit er werck.
Na erem ſinne / vnd vp alle ordt /
Jck hebbe van yoͤget vp gehort.
Wenen vpt leſte / dat deyt alſo wee ſehr /
Alſede gewenet hefft vormals ehr.
Darumme darff nemandt ſpotten myn /
Wol weth / wol noch de leſte wert ſyn / etc.
Mercke alle hiſtorien oldt vnd nye /
Thom leſten hefft de boͤßheit Galgen ruͤwe.
Wor de wulff des Gerichts wil plegen /
Dar moͤthen ander deerte ghan vth den wegen.
Adel / tucht / ſchoͤne geſtalt vnd yoͤget /
Wyßheit / rikedom / laſter vnd doͤget.
De leth de dodt alle nicht beſton /
Na vnſem vordenſte kumpt dat lohn.
Gewaldt vnd tho richten ick beger /
Dat my werde balde myn boͤdel ſwer.
Vnde dat man koͤpe dat recht van myr /
Na vorbote des geldes ſteith myn begyr.
Darumme froͤuwe ick my / der Suͤnder ſchar /
De ick all yn den buͤdel ſtraffen dar.
Warninge an etlike Richters.
Scheme dy / du Roͤuer vnder dem dake.
Rechte kunſt vnd wyßheit / ys de ſake.
Darumme getemet dy gewaldt vnd ehr /
Dynem ſtandt ſo boͤuiſch nicht vorkehr.
Suͤß alſe Pilatus werſtu erkendt /
Den men ym hilligen Credo nent.
Narre / worup ſteith dyne thouorſicht:
Balde moſtu vor dat hoͤgſte Gericht.
Dar wert vorgelyket / na ſcharper mathe /
[...]lle vnrecht / vnd dyne boͤßheit grote.
Regeren fruͤndtlick vnd mit willen /
Deit vele hates vnd haders ſtillen.
Wol mit dem koppe wil bauen vth /
De deit veel ſchaden / vnd richtet nichtes vth.
Wol lande vnd luͤde dorch vnrecht drenget /
Bauen dem ein ſchwerdt ym vadem henget /
Vnd ſteith grothe fahr / wo hoch he ock prenget.
Ein herte ym guden vnuortzaget /
Dat doͤget oͤuet / vnd dat boͤſe voryaget.
Vnd nicht yn ſnoͤder hochfart dauet /
Wert vor allen dingen gelauet.
Dit ys ein narre / de dar truret all den dach /
Vmme ein dinck dat he nicht keren mach.
Wol vp Erden den luͤden allen /
Tho
Tho aller tydt / wil wolgeuallen.
De moͤth beide den armen vnd ryken /
Jn demoth fruͤndtlick ſick vorgeliken.
Mit geduldt lyden / beide boͤſe vnd gudt /
Vnd yn Gades fruͤchte ſick holden yn hudt.
Men hoͤde ſick vor den ſmeichelern /
De vmme eres nuͤttes willen huͤcheln gern.
Wenn ſe denn eren willen erfullet han /
So ſehen ſe dy vngerne an.
Wenn du den wilt ein Traſo ſyn /
So vindet ſick ock der Gnato fyn.
Mit der truwe hefft ydt gar nen nodt /
Denn ſe ys yn der werlt wol halff dodt.
Vnd de ordeninge der rechte / ſidt ym ſtock /
De warheit hefft noch mantel noch rock / etc.
Kroͤpe ein Schalck yn ein zabels balck /
Dennoch ſo were he daryn ein ſchalck.
Jck arme Nunne / offt heimlick klage /
Dat ick nicht werltlick werden moͤge.
Hedde ick genamen einen Man /
Alſe mennige Junckfrouwe hefft gedan.
Godt vnd my ſulueſt hedde ick geehret /
Vnd ock dartho de werlt vormehret.
Suͤs ſteke ick hyr yn hate vnd nydt /
Mit vngeduldt ick ſwerlick my lyde.
Wowol myn lycham ys ingeſpert /
Dennoch ys myn ſinn yn der werlt vorwert.
Jn twyuele ſteith all myn touorſicht /
Efft ick Godt gefalle / dat weth ick nicht.
Vor der metten / gha wy thom dantze /
Dem Duͤuel holde wy Obſeruantze.
Hyr hebbe wy ſchande / vnde namals de Helle /
Vp fleiſchlike luſt / mynen troſt ick ſtelle.
Dem wuͤnſche ick ewige nodt vnde quall /
De my hefft gebracht in deſſen vall.
Ein oldt Hundt tho aller friſt /
Recht
Recht bendich boͤſe maken ys:
Darumme / wol yn duͤgeden olden wil /
Oeue ſick yn der joͤget des guden vil.
Tho Mummerye vnd Vaſtelauendes vart /
Ock wor men ſuͤs gude ſede ſpart.
Rade ick / geſelle / dyn wyff nicht leye /
Vnde moth ydt ſo ſyn / ſo weß na darbye.
Gedencke / ſynt de Schape vnde Lemmer dyn /
So lath den wulff nenen Hoͤder ſyn.
Geloͤue wor de Bock ein gardener wyrt /
De junge Boͤme he ſelden tzyrt.
Vnde wol ſmeer vor Katten ſettet /
Wert vaken benaſſchet vnd vorlettet.
Alſo / wol ſyn Wyff vnde Pert lenet hin /
De ys ock ein Koepman ane gewin.
Dorch nidt / haͤth / vnd mynen modt ſtolten /
Hebbe ick geueddert mennigen bolten.
Vnde darmit geſchaten de warheit /
Dat nemandt erlangede recht beſcheit.
Men hoͤlt my vor fraͤm vnd Eddel /
Weſſelrede driue ick hen vnde wedder.
Vnd kan wol hen vnde her wagen /
Vnd gelick vp beiden ſchuldern dragen.
Men ſcholde ick jagen vth dem Lande /
De ſick berhoͤmen erer egen ſchande.
Vp boͤſe geſelſchop hape nicht / dat is myn raͤdt
Den ſoͤlcke wyken alle / vn̄ helpē nicht in der nodt.
Wol vth falſchen herten gheit thor Bicht /
De wert doch recht abſoluiert nicht.
Wowol he meint he ſey der Suͤnden quͤydt /
Ja alſe de Hundt der floͤye / thor meye tydt.
De vaſt bichtet vnd in ſunden blifft /
Godt im nuͤmmer de ſunde vorgifft.
Wol jungen kindern ſparet de rudt /
Der leeuendt vindet man ſelden gudt.
Den ein oldt Hundt tho aller friſt /
Nicht
Nicht wol bendich tho maken ys.
Darumme wil gy der Kinder hebben eere /
By tyden wennet ſe tho guder lere.
Do gy dat nicht mit rechter truwe /
So hebbe gy des hyr vnd namals ruwe.
Wol boͤſen Kindern weeck erſchynt /
De ys er alder groͤtſte vyendt.
Vnd lachet nu / des he namals weent.
Wen ein Narre kumpt thor bicht /
Van ſick ſuluen weth he alles nicht.
Syner egen vndaͤdt ſick berhoͤmet /
De andern he richtet vnd vordoͤmet.
Alle ſchande vnde laſter ſynt ytzundt doͤget /
Van den olden lehrt jdt de Joͤget.
Vnde wert mit flythe dartho geholden /
Dardorch moth de leue vnd truwe vorkolden.
Den Olden gehoͤrt vornufft vnd tucht /
Daruan nemen de Jungen grothen frucht.
Ein wyſs Man / ſchal heimlick dragen /
Syne armodt / vnd nicht verne klagen.
Suͤß flegen ſyne Fruͤnde van em tho handt /
So baldt ſyn armodt en wert bekant.
Denn den armen ys nicht beters gegeuen /
Alſe gude hoͤpeninge / vnd oͤuel leeuen.
Wol gebaren ys tho einem haluerlinge.
De wert nicht ryker twyer penninge.
Getruwer denſt ys nu vorlaren /
Neen ſprickt Growert / dat hebbe ick anders erfa=
(ren.
Dar ick nicht mehr ghan konde /
Do ſloech men my henuth vor de hunde.
Wol yn gunſt vnd gnade wil wanen by my /
De rede ſtedes / wat my wolgeuellich ſy.
Wente wol by my lauet alle boͤſe daͤdt /
De wert de vornemſte yn mynem Raͤdt.
Dem dener geue ick nicht einen bete /
De nicht deit / allent wat ick em hete.
Vnd
Vnd wol my ſecht / der warheit grundt /
Myne vngenade de wert em wedder kundt.
Men mercket balde / wol ſick ſuluen lauet /
Dat he yn narheit / woͤtet vnde dauet.
Sick ſulueſt nemandt lauen ſchal /
Wer wol deit / de lauet ſick ſuluen wol.
De framicheit kumpt ſwerlick an ere ſtaͤdt /
Dewyle de vntruwe allenthaluē beſluth den raͤdt /
Richte dy thom dode / vnd ſuͤe vpt endt /
Jdt ys nicht verne / ydt kumpt behendt.
By Haue kan ick my tho ſmeycheln /
Vnd dat vale Perdt huͤbſch ſtreycheln.
Solckes deent my tho mynen ſaken /
Jck kan valſchen eruſt vnd ſchimp maken.
Ein Narre de nicht volget truwen raͤdt /
Hebbe den ſchaden wenn ydt em oͤuel ghat.
Floͤhe / flegen / vnde de Duͤuelſche nydt /
De bemoͤyen den Minſchen tho aller tydt.
Wor men vindet vele der blinden Geſte /
Dar ys de mit einem oge de beſte.
Eine ſachtmoͤdige Tunge / den torne brickt /
Ein toͤrnich Narre / haſtigen ſpreckt.
Welcker Narre tho torne gern ys bereit /
Daruth kumpt vaken grote vnſinnicheit.
De torne hindert eines wyſen modt /
Den de toͤrnige weth nicht wat he doth.
Den torne ſchal men vormyden mit flyth /
He kortet des Minſchen leeuent vnd tydt.
De all dat vormeent tho wreken /
Dat em de luͤde vnderſtan auer tho ſpreken.
De leeuet gantz ſelden ane nydt /
Vnd dartho ane angeſtliken wedderſtrydt.
Dat ys ein Narre de mit ſynem legen /
De armen Weſen kan bedregen.
Wenn du auerſt Luͤden ſpotten wult /
D
So
So dencke erſten an dyne egen ſchuldt.
Deyſtu dat nicht ſo biſtu Hans lappe /
Vnd moſt dragen der Narren kappe.
O wo ſteith wyßheit hinder der doͤr /
O wo dringt Rykedom heruoͤr.
O wo ys Barmherticheit ſo kranck /
Wo hefft de Loͤgen ſo wyden ganck.
Oo wo ys de kunſt ſo gar vnwerdt /
Wo groth ys de dorheit auff Erdt.
O wo vyndet men Meticheit ſo ſelden /
Wo vele deith vuͤllerye ytzundt gelden.
O wo hardt moth ſick de Fredtſam byrgen /
Vnd wo loͤfflick ys Morden vnd Krygen.
Wo gar ys Eebrock mehr nene ſchandt /
Wo fleiſchlick ys de Geiſtlike ſtandt.
O wo vngetogen ys ytzundt de Joͤgent /
Och wo gar leeuet dat Older ane doͤgent /
Vnd wo vnuorſchaemt ys dat wyfflick bilde /
Wo ys Manlick perſon ſo gar wilde.
O wo vngerne hoͤrt men Gades wordt /
Wo weinich leeuet men darna vort.
Vnd wo ys ytzundt alle werlt ſo gar vorbittert /
Mit betroge vnd ſchalckheit vberguͤrdet.
Einem Chriſten minſchen / nicht wol anſtaͤt /
Dat he mit Heydenſcher kunſt vmmeghaͤt.
Eines guden Chriſten don vnd laen /
Schal allthoſamende yn Godt ſtaen.
Allent dat wy anfangen / don vnd leren /
Schoͤlen wy don ym Namen des HEren.
Nicht ſpreken / dat ys ein vorworpen dach /
Nicht wol men denne dyen mach.
So men ein gudt werck denn beguͤnde /
Sunder merket de teken vnd ſtunde.
Welcker Chriſten ein valſche Kunſt lehrt /
Darmit de rechte Geloue wert vorkert.
Dem wert ydt gelick alſe Saul ghan /
De
De Godt vorleth / vnd reep den Duͤuel an.
Wol Toͤuerliken dingen geloͤuet /
Blifft Gades gnade nicht vnberouet.
Nicht troͤſte dy / effte de wordt ſynt gudt /
De men vnchriſtlick gebrucken doth.
Erlanget yemandt darmit wat he wil /
Dem helpet de Duͤuel / dorch ſyn ſpyl.
Solckes em van Godt / wert vaken vorguͤnth /
Dar na volget de ſware ſtraffe der Suͤndt.
Des noch vele older Exempel ſynt /
De man alle yn den Biblia vindt.
Ydt ys yn deſſen beiden auerlaſt /
Ein arm Werdt vnd milde Gaſt.
Ys de werdt ock vnbeſcheiden /
Dat kan lichtlick ſchaden den beiden.
De ſynen Viendt bedregen wil /
De bruket guder woͤrde vnd liſt vyl.
Vnd holdt ſick tho em alſe ein Fruͤndt /
Beth dat he em ſyn herte hefft vorwundt.
Vnd gebracht vnder einem guden ſchyne /
Jn angeſt / nodt / vnd des Dodes pyne.
Vele lauen vnd weinich geuen /
Dat kumpt einem Narren wol euen.
Schoͤne woͤrde ſunder de wercke /
Synt vnnutte alſe ein thobraken Harcke.
Jck fruͤchte nicht des Manes ſchyn /
So my wil de Sunne gnedich ſyn.
Wol auerſt ane ſunne yo moth ſyn /
De nimpt vor gudt des Manes ſchyn.
De ſick ſulueſt troͤſten ſchal /
Hefft ſick balde genoch bedroͤuet auerall.
De dar meent / he ſy gantz wyß vnd vorhauen /
De licht gar depe ym Narrenberge begrauen.
Wol ſyner tungen hefft gewaldt /
De wert mit eeren werden aldt.
D ij
Nen
Nen Koͤninck / Foͤrſte / effe Potentate /
Schal ſick vp egen wyßheit vorlathen.
Ein wyſer Here gern by ſick hat /
Gude fruͤnde vnd getruwen Raͤdt.
Wen Godt wil erneren /
Den kan nemandt vorheren.
Lyde / myde / ſchwyg vnd vordrage /
Dyne nodt nemandt Klage.
An Godt dynen Schepper nicht vortzage /
Denn geluͤcke kumpt alle dage.
Wol Gade ym rechten Gelouen vortruwet /
Nicht vp ſunde vnd laſter buwet.
Den leth Godt nicht entlick yn nodt /
Noch ſyn Saͤdt ſoͤken dat Brodt.
Beuele dem Heren dyne wege /
So ghan vort dyne anſlege.
Solcke Geſellen beger ick nicht /
De froͤlick ſyn wenn my leidt geſchicht.
Vnd de my ſulueſt nedderdruͤcket /
Ock nicht vphelpet / ſo my wes vngeluͤcket.
Van kranckem ſade de Minſche wert /
Syn Moder en yn angeſte geberdt.
Syn leuent ys moͤye vnd ydel arbeidt /
Ein gewiſſe dodt ys em bereidt.
Neen Boem ſo boͤſe fruͤcht drecht /
Alſe boͤßhafftige minſchlike geſlecht.
Wo ſchon de minſche vthwendich ys /
So ys he doch ynwendich / vull myſs.
Gyricheit hefft de werlt bedwungen.
Dartho ys de wyßheit gantz vordrungen.
Vnd ys by na gantz vorworden /
Men kendt nicht mehr der Apoſtel orden.
De hadden Gnade leuer denn Geldt /
Men nu ys ſolckes all vmme geſtelt.
Den dith ys der werlt gemene lope /
Gnade vnd Afflat ys vm̄e gelt tho kope.
Jt=
Jtzundes vindet men veel junger Papen /
De ein weinich mehr weten alſe Apen.
Van Gades worde ſe weinich vorſtan /
Vnd nemen dennoch der Seelen ſorge an.
Mennigen ſe mit ſick yn erdom bringen /
Vnd geuen guden koep yn allen dingen.
Vnd koͤnnen alſo Gades wordt prediceren /
Wo de Eſel kan de Orgeln regeren.
Wenn de Baer groten hunger lydt /
Sucht he ſyne poten tho aller tydt.
So moth ock don der trage Man /
De nicht wil arbeiden wenn he wol kan.
Ein wyß man dat gude vthkeſen ſchal /
Dat argeſte kumpt noch alle dage wol.
Dat ys ein Narre de dar ſpottet ydermen /
Vnd ſuth ſick ſulueſt nicht erſten an.
Valſcheit vn̄ vntruwe vorreth mennigen man /
De vntruwe ſulueſt nicht myden kan.
De ſick der loͤgen nicht en ſchemet /
De deith vaken dat em nicht temet.
Wenn men den ſyner loͤgen wert enwar /
So krycht he thom leſten ein quaͤdt Jar.
De nichtes tho holden hefft ym mudt /
De lauet gantz lichtlick groth gudt.
Wol genochſam hefft / vnd nicht mehr begert /
Deſuluige beſittet de gantze Erdt.
Hoͤdet yuw mit flyte vor de Katzen.
De vor lecken vnd achter kratzen.
De ys ein Narre vnd deit nen gudt /
De leeuet yn hochfart vnd auermodt.
De ys ein Narre de ſick nimpt wes an /
Dat he doch nicht vullenbringen kan.
Gy Heren vorlatet juw nicht vp gewaldt /
Ein Jar ys warlick balde vmme getalt.
Wol rechte leue tho Gade hat /
Den nimpt men ſelden yn der Foͤrſten Raͤdt.
Er herte ſwerlick yemandt bekeret /
So ſick er gudt vnd eere vormehret.
Alſo volgen ſe dem Haue juͤmmer nach /
Vnd lyden vaken groth vngemach.
Ein dinck ick wol gemercket han /
Dat mennigem Heren / ein ſchalckhafftich man /
Veel leuer ys de ſmeychelen kan /
Denn einer / de gudt vnd ehr em gan.
Mit ſchoͤnen ſtenen / mennich dat maket /
Dar vnder de dreckſalicheit bedaket.
Helm vnd Schildt / henget bauen an /
Hir licht begrauen ein Eddelman.
So wert gehouwen vp den Sten /
Ja dat rechte wapen / ys ein dodenbeen.
Houwe dat darup / ſo deiſtu recht /
Vnd ſchriff / du ſyſt van Adams ſlecht.
De Gades huͤlde hyr vorweruet /
De ys ock ſalich / wenn he ſteruet.
Syn Graff vnd Schildt / ys ſchon darby /
He ſterue edder ligge / wor ydt ock ſy.
Der Seelen helpet nicht ein ſchoͤne Graff /
Edder ander homodt / dar men rhoͤmet aff.
Na dem dode / mit grothem bage /
Nicht Gade / men deſſer werlt tho behage.
De dorch leeffkoſent vnd drouwordt /
De warheit ſettet an einen ordt.
Vnd ſprickt Placebo / dat ytzlich gern hort /
De kloppet vor des Antlchriſtes port.
Alſo de Gewaldt ſick endigen doth /
Cyrus de dranck ſyn egen Blodt.
Nene Gewaldt vp Erden ſo hoch ye quam /
De nicht ein ende mit truren nam.
Wat de Gewalt achtet / vp dat alderbeſt /
Dat wert vorbittert doch thom leſt.
Grote narheit yſſet / vmme grote gewaldt /
De men doch nicht lange behaldt.
Wol
Wol wat gudes lauet vnd ock heldt /
Syn lohn em dubbelt wert geſtelt.
Wol ſick ſulueſt ſtedes lauet alleine /
Des loff ys ſwack vnd gantz kleine.
Mit dorheit ys vorwar de voreint /
De veel vmme einen doden weint.
Vnd vorgundt em ſyne rouwe tho han /
So wy em doch moͤthen alle na ghan.
De ehr vnd ein truwe herte / wol beſteith /
Auerſt de valſcheit vnd vntruwe / vndergheit.
Truwe nicht veel / vnd holdt dyne rede yn hudt.
Denn ein wyder Raͤdt / doth ſelden gudt.
Fruͤnde der werlt / yn groter nodt /
Ghan veer vnd twintich vp ein lodt.
Vnd de de beſten willen geheten ſyn /
Der ghan wol twintich vp ein Quentyn.
Ein Muͤllen mit der Metzen /
Ein Wener mit der Kretzen.
Ein Schnyder mit der Scher /
Welcker Duͤuel foͤrt de dre deue her.
Mennich ys rechtferdich / allene mit woͤrden /
Wo men van Reinken Voſſe ock mach hoͤren.
Men yn den wercken nicht ein har /
Dat ſuͤth men alle dage wol apenbar.
Schoͤne woͤrde de helpen nicht /
Wor men de wercke nicht en ſicht.
Wo ys dat ſpel ſo gar egennuͤttig /
Wo geſchicht Roͤuerye ſo trotzig.
Wo ys de deeffſtal alſo groff /
Wo ſchweuet de liſticheit alltidt vp.
Wo ys dat grote Sweren ſo gemein /
Wo rekent men den Eedt ſo klen.
Wo ys Geſelſchop ſo vntruw /
Wo hefft Borgen ſo veel naruw.
Wo ſyn de waren ſo gar bedrogen /
Wo ſyn de ſchuͤldener ſo gantz vorlogen.
Wo
Wo gar ys Naberſchop ſo hetiſch /
Wo ſyn de Koͤſten vnmetich.
Wo rohe ys der Minſchen geweten /
Wo gar ys alles vngeluͤcke yngereten:
Wo weinich hoͤldt men van Gades wordt /
Wo vnbereidt ys men thom dodt.
Wo klein hefft men vp dat ewige acht /
Wo gantz men vp dat tydtlike tracht.
Wol vam ſchaden wil bliuen rein /
De ſchal boͤſer Geſelſchop achten klein.
Van Ebrekerye ys nuͤwerle wat gudes gekamē /
Den hedde Paris Helenam nicht genamen.
Troia ſtuͤnde noch wol vp deſſen dach /
Dar der Greken Heer tein Jar vor lach.
Mit valſcheit menniger vmmegheit /
Jnt leſt doch vntruwe ſynen egen Heren ſleith.
Van Boͤſer Minſchen frede vnd vorbundt /
Wert framen luͤden groth yamer kundt.
Gewiſſe Fruͤnde vnde ein vorſocht Swert /
Synt yn den noͤden veel Geldes werdt.
Mercke / mynes Vyendes mundt /
Lauet my tho nener ſtundt.
Wenn he ſchoͤn mywat laues gifft /
Dat kumpt doch vth ſynem herten nicht /
Bichten ane ruwe /
Leeff hebben ane truwe.
Almoſen geuen thom geſichte /
Deſſe wercke doͤgen all nichte.
Vnd ſyn by Gade ſo angeneme /
Als wen ein Soͤge yn de Joͤdenſchul keme.
Dat ys ein Narre vnd wert geſchoͤuet /
De ſyner Frouwen vorguͤndt vnd vorloͤuet.
Dat ſe mit kuͤſſende ſy gemeine /
Vp gelouen byſlape / blyue kuͤſch vnd reine.
Solcken gelouen hefft de Duͤuel gegruͤndet /
Vp vnkuͤſcheit / Eebrock vnd ſtumme Suͤnde.
Wol ſtarck is vnd ſulckes vormach /
De ſtarckt den anderen yn den Sack.
De ſwaken vnd armen / moͤthen ſick alletydt lydē /
De ſtarcken vn̄ riken / hebben geluͤck an beiden
ſy=
(den.
Wol vnrecht deith einem Man /
De em nen leid hefft gedan.
Sunder ſtedes vor einen Fruͤndt gehan /
Dar ſtoͤten ſick wol andere teine an.
Kumpt ein Oſſe yn froͤmde Landt /
He wert doch vor ein Rindt erkandt.
Ghat ein Roͤdde des dages duſent ſtundt /
Thor Kerchen / doch ys ydt ein hundt.
Mercke dat Roͤuers / Schelcke vnd Deue /
Holden ſelden mit framen Luͤden leue.
Wol dar wil weten / wol he ſy /
De frage ſyner Nabers twe edder dre.
Vnd werden em den de dre vordragen /
So wert ydt em de veerde wol ſagen.
Dat ys vorwar ein vnwyß Man /
De ſyne ſchande nicht vorſwygen kan.
De ys ein Narre de da ſweren wil /
Vmme ein dinck / dat man em nicht geloͤuen[...]
Suͤe / hoͤr vnd ſpreck nicht /
Gedenck vnd vorgith es nicht.
Heren gunſt vnd Frouwen lachen /
Vorkeren ſick in mennigen ſaken.
Syne egen ſchande de vthbreidet vnd mehret /
De ſyn egen geſlechte ſuluen beſocht vnd vneret.
Hoͤde dy vor boͤſen olden wyuen /
Mit boͤßheit ſe veel mengen vnd driuen.
Wente wat de Duͤuel nicht vullenbringen kan /
Dar moth he ein oldt wyff tho han.
Wenn ydt yn der werlt were bruck vnd ſede /
Dat men vm̄ Ebrock vnd Horerye naſen aff ſnede.
So moͤſte mennige Frouwe vnd Mann /
E
Jm
Jm Lande vmmeher ane Naſen ghan.
Wol allerley loͤfflike doͤget beghaͤt /
Vnd deith deſuluige men eine miſſedadt.
De doͤgede werden alle dennoch vorgeten /
Vnd em wert na ſyner miſſedaͤdt gemeten.
Vor ogen tho denen ys myne kunſt /
Darmit make ick my vele gunſt.
Tho Haue / by den Heren myn /
Valſchlick dene ick / yn gudem ſchyn.
Selden ys de lange tho haue gebleuen /
De eintfoldich was / vnd nicht dorchdreuen.
Hoffgeſinde / Arſten vnd Juriſten /
Hebben Affgoͤde / dat ſynt ere Kiſten.
Wol em de ſick kan erneren /
Mit ſynem arbeide / vnd in eeren.
Ane hauedenſt / dat beſwerlike leuendt /
Dar Lyff vnd Seele / yn fahr moth ſchweuen.
Wol ſo lange ys tho Hauewart /
Dat he erlanget einen grawen Bardt.
So hefft he veel ſorge vnde groth arbeidt /
Leider nicht wol angelecht.
Truwe / Recht / Tucht vnd warheit /
Demoth / ſchemde vnd eintfoldicheit.
Kuͤſcheit vnd mate / ſynt vordreuen /
By Haue / vnd an ere ſtede ys gebleuen.
Legen / dregen vnd alle vullerye /
Hinderliſt / achterredent vnd boͤuerye.
Vntucht / vnkuͤſcheit / einen andern beſchimpen /
Braſſen / drincken / vnd neſen rimpen.
Spelen / dobbelen / vnd groth beſpott /
Ock gar weinich achten vp Godt.
Vp de Seele vnd vp den dodt /
Vp den Duͤuel vnd vp de leſte nodt.
Dit ſy dy HEre ym Hemmel geklaget /
Dem gar nen vnrecht behaget.
Gy Heren bruket nicht Gewaldt ſunder recht /
Godt ys juw Here / vnd gy ſyne Knechte.
Richtet nicht vp eines Minſchen klage /
Hoͤret thouoͤrn wat ock de ander ſage.
Gyricheit / vullerye / vnd vnkuͤſch wandel /
Mothwille vnd vntemlick handel.
Hebben mennigen Heren alſo beſeten /
Dat ſe der wyßheit gar hebben vorgeten.
Veer Muͤren hefft eine yeder Ryke /
Einen Torne dar binnen deſgelike.
De erſte Muͤre / ys de rechtferdicheit /
De ander / ſo geneget ys de Auericheit.
Den vnderdanen / vnd deſuluen leuet /
Wedderumme / ſo dat Volck ſick oͤuet.
Tho holden de enicheit mit recht /
Dat de eine des andern boͤrde drecht.
De druͤdde Muͤre de einem Ryken vele nuͤttet /
So men wedewen vnd weiſen beſchuͤttet.
Ane dat / ein Ryke / yn de lenge nicht beſteith /
De veerde Muͤre ys / ſo men nicht nalet.
Vnd ſtraffet de boͤſen / ſtrenge vnd vaſt /
Vorſchonet darmit wedder Boͤrger noch Gaſt.
Welcker Stadt deſſe veer Muͤren hat /
Jn der / Gades fruͤchte / de torne ſtat / etc.
So weinich alſe wy koͤnnen ſyn /
Ane Brodt / ane water vnd wyn.
So weinich koͤnne wy ock entberen /
Der Koͤninge / Foͤrſten vnd Heren.
De dar wil ſyn der Heren Hoffgeſinde /
De ſchicke den mantel na dem winde.
Vnd drage den vp beiden ſyden /
Wil he anders lange tho Haue ryden.
Heren huͤlde vnd Aprillen weder /
Frouwen leue vnd Roſen bleder.
Der woͤrpel vnd dat Karten ſpyl /
Vorwandeln ſick vaken / wol dat weten wil.
E ij
Nu
Nu fruͤchtet men nenen woker noch ſchande /
Denn etlike maken duͤre tydt ym Lande.
Vnd ſlaen tho hope mit liſticheit /
De armodt nemande tho herten gheit.
Woker vnd vorkoep / der armodt deit hinder /
Mennich vorderuͤet alſo mit Wyue vnd Kinder.
De Ryke den Armen alſo heimliken eruet /
Achtet nicht / dat mennich des hungers ſteruet.
Men leth ſe vuͤſte ſchryen / bidden vnd ropen /
Riſt de wahr / men wil en nicht vorkoͤpen.
De ys mit groter narheit beladen /
De ryke wil ſyn / mit der Nenheit ſchaden.
Vyff woker vyndet men de ſynt reine /
De noͤmet men Erdtwoker gemeine.
Viſch / Holdt / Honnich vnd Graß /
Ock Auet ye reine ſpyſe was.
Wem Godt de dinge recht wil guͤnnen /
So waſſen deſſe woker ane Suͤnde.
Vnd ane grothe moͤye vnd arbeit /
Godt hefft ſolckes vns tho nuͤtte bereyt /
Auerſt vth Gelde / Korn vnd wyn /
Mach ane Suͤnde gar nen woker ſyn.
Ane hoͤpeninge alles wokers / vnd fry /
Vthlenen / dar waent Godt ock by.
O gudt geſell drinck Wyns nicht tho veel /
Hoͤde dy vor Horen vnd ſpeel.
Wente ſpelen vnde ein boͤſe Wyff /
Bringen mennigen vm ſyn geſuntheit vnd Lyff.
Einen hertzen ane ſyne luſt /
Vnd drincken ane ſynen dorſt.
Ock ethen ane hunger.
Leuet de lange / ſo nimpt ydt my wunder.
Jck bin vorwar ein vntruwe Meyer.
Hebbe ſtinckende Bottern vnd vule Eyer.
Pyppige Hoͤner / krancke Goͤſe vnd Ende /
Vnd wat ick yn vntruwe kan erdencken.
Dat ick darmit de Boͤrgers beſchyte /
Daran ſpare ick nenen flyte.
Willen ſe myne wahr van my bekamen /
Jdt bringe en ſchaden edder framen.
Se moͤthent my alle dubbelt vorgelden /
An my gewinnen ſe gar ſelden.
Denn ick bin aller vntruw vull /
Nicht beters men en bringen ſchal.
Se ſynt noch fro / dat ſe ydt men bekamen /
Jdt ſy den̄ mith erem ſchaden edder framē /
De Boͤrgers ſynt vns Buren vyendt /
Wedderumme wy en nicht truwe ſynt.
Darumme wil ick myn Ampt vorwaren /
Mit vntruwe ſtede tho Marckede varen.
Godt hefft veer dinge geſchapen /
Den Adel / Buren vnd Papen.
Dat veerde ſynt Woͤkeners genandt /
De ſchinden Boͤrge / Stede / Doͤrper vnd Landt.
Gudt gelath / van herten quaͤdt /
Bedruͤcht vaken gude Fruͤnde.
Dat ys recht alſe men ſecht /
De ſtillen water hebben depe gruͤnde /
Bewar dyn ſpel / dat ys vorlarn ſnel / vth den hen
(den.
Wenn ydt ys geſcheen / ſo ys ydt vorſeen /
Nemandt mach dat wenden.
De my fruͤntlick vor mynen ogen ys /
Vnd menet my mit valſcher liſt.
Dem wil ick wedder lenen /
Schoͤne rede ſunder menen.
Jck Venus dwinge alle Foͤrſten vnd Heren /
Myner gewaldt kan ſick nemandt erwehren.
Vp ſolck kunſt ick my vorlate /
Wente ſchoͤn bin ick / bauen alle mathe.
Wol mit my wil ghan tho Beer edder Wyne /
De legge ſynen Penninck by den mynen.
Sup dick vull vnd legge dy nedder /
Sta
Sta vp vnd vuͤlle dy wedder.
Alſo ſchrifft Arslexander /
Eine vuͤlle vordrifft de ander.
Ein Garden ane Boem /
Ein ſchon Gull ane Thoem.
Ein Ruͤter ane ein Swerdt /
De dre ſynt nycht eins dreckes werdt.
Ander veel hundert Wyuen eine Morinne /
Hefft berouet alle myne ſinne.
Ere bede vnd maket wyfflick ſchaͤm /
Dat ick einen andern Godt an nam.
Jck hedde noch wol duſent angebedet /
Er dat ick ſe hedde vortoͤrnet.
O Minſche gedencke dat du moͤſt ſteruen /
Dyn gudt beholden hyr dyne Eruen.
Wenn ſe dy hebben tho Graue gebracht /
So dencken ſe dach vnd nacht.
Wo ſe dyn gudt moͤgen delen /
Se fragen nicht veel na dyner Seelen.
Darumme drinck vnd eth / dewyle du leueſt /
Vnd giff den Armen / wat du van Gade heueſt.
Bewar dyn ehr / Dy wert nicht mehr.
Wenn vmme vnd an / Dar mit dar van.
Wer dat einem ydern vor ſyn hoͤuet geſchreuē /
Dat he ſyne dage hefft bedreuen.
Mennich ſcholde ſick vaken bedencken /
Ehr he einem andern ſyne Ehr ſcholde krencken
Prelaten de Godt ſelden ſehen /
Papen de ehre Kercken flehen.
Foͤrſten wreuel vnd vngnedich /
Ein junck Wyff vnd vnſtedich.
Ryke Luͤde de legen leren /
Heren de er recht vorkeren.
Ridders de er Erue vorkoͤpen /
Frouwen de vaken auer velt lopen.
Ein oldt Man de tho der drunckenheit tydet /
Ein Moͤnnick de ſyn Kloſter mydet.
Ein junck man de ſick tho vndoͤgeden wendet /
Ein arm man de wol Wyn kennet.
Dat ſynt de vordoruen dinck /
Dar de Luͤde nicht vele van gedegen ſynt.
Olde wyue koͤnnen boͤthen vnd wicken /
Goldtſmede hebben ſtempel vnd ſtalen ſticken.
Schryuers de dar Foͤrſten Yngeſegel dragen /
Kopluͤde de er Lyff na gude wagen.
Haueluͤde de ere Seele nicht en ſparen /
Vor alle de moth men ſick ſehr waren.
De hyr benoͤmet ſynt all tho handt /
De bekande Man vorteret alle Landt.
Van dem Banne.
SLuth tho / vnd eins luͤde /
Segene dat water / nicht beſprenge de Luͤde.
Holdt Miſſe nicht mit Geſange /
Dyn Koͤſter ſy gewyet tho dem ſtrange.
Doͤpe / Bicht / Bothe ſy dyne gaue /
Predicke / nicht ſinge noch graue.
De Frouwen nicht ynleide /
Dem Krancken Gades Lycham bereide.
Nicht Olye / noch truwe Echt /
So holſtu dat Jnterdict recht.
Jdt duͤncket my nicht vth dynes rymes grundt
Se ſede ya yn ſo korter ſtundt.
Olde boͤſe wyue ſynt van boͤſen nuͤcken /
Goldtſmede koͤnnen Yngeſegel druͤcken.
Arme Schriuers weren gern rike / vn̄ hedden gern
(vel /
Kopluͤden kumpt ydt vaken vth dem wel.
Ock weth ick noch ein Sprickwordt /
Datſulue hebbe ick vaken gehordt.
Wol auer See vnd Sandt fryet ſo verne /
Edder buten Lande ſo gerne.
Dem
Dem wert Kopper vor Geldt geſandt /
Vnd grote deloͤffte / werden ein ydel thandt.
Thom nyen Jare huͤbſche
ryme.
JHeſus dat ſote Kindelin /
Schal ſtedes yn mynem herten ſyn.
Dat ys van Suͤnden alſo klar /
Dat geue ick dy thom nyen Jar.
Leue Suͤſter deſſen Breff ick tho juw ſende /
Vp einem Koken ſo behende.
Tho einem froͤliken vnd nyen Jare /
Ane allem angeſte vnd vare.
Godt wil dat wy dith Jar thom ende bringen /
Mit ſtedem beden vnde ſingen.
Vnde alletydt na Gades willen leeuen /
Synem hylligen worde nicht wedderſtreuen.
Ach leeff wes ſo lange geſundt /
Dat de Fiole wecht ein Pundt.
Wecht ſe ein Lodt effte Quentyn /
Noch ſchoͤle gy de alderleueſte ſyn.
Och ſoͤte leeff herumm den herdt.
Ein oldt Man ys juw beſchert.
Den gy yn juwen herten nicht begert /
Gy moͤthen en ſchobben vnde klouwen /
Allent wat he ſchal ethen / moͤthe ghy em kouwen.
Anneke blyff hyr nicht / ys ein gudt kock /
Se gheit vmme dat vuͤr / alſe ein welteblock.
Wenn ſe vns den koel kaken /
So moth ſe dat vuͤr yn der aſſchen raken.
Ja wenn ſe de Spyſe ſchal wellen /
So ſleith ſe de Luͤſe vp der Kellen.
Godt groͤte juw myn guͤlden Melan /
Myn herte ys na juw ſehr beſtan.
Wen ick juw gande ſee vp der ſtraten /
Myn lachent kan ick nicht lathen.
Noch motch ick myn lachent ſtillen /
All vmme der valſchen Tungen willen.
Ein weiß vnd doͤgentſam Raͤdt /
Vele frame Boͤrgers yn der Stadt.
De alder ſtarckſten Muͤren ſynt /
Nene beter Muͤren ick vyndt.
Wenn dy dat Wyff ein Ledtlin ſinget /
Van rikedom den ſe tho dy bringet.
Dat klinget dy yn den oren alſo /
Dat du des ledes werſt nuͤmmer fro.
Heffſtu dy vnder gudt gemenget /
Jck mein ydt wert dy jngedrenget.
Dat heffſtu vorhen nicht bedacht /
Ja hedden ſe dy keinen Heller gebracht.
Dat ſcholde dy ytzundes leuer ſyn /
Denn van er lyden dachlikes pyn.
Biſtu ein Krigeſman edder ein Buwr /
Wo ſuͤſtu vth dyner Kappen ſo ſur.
Wultu nu ein Krigeſman werden /
So nim hundert guͤlden / den kryg wil ick dy leren
Wat dy leeff ys / dat men dy do /
Dat do ſtedes wedder / dat hoͤrt dy tho.
Vnd wat dy ys van jemande leit /
Dat do nicht / dat ys de ſalicheit.
Der armodt darff ſick nemant ſchemen /
De Man ys rike de Godt kan truwen.
So arm du biſt / du hefft dyns gelick /
Schadens erwarde / ſo biſtu ryck.
Ein arm Man kan wol ryke werden /
Ein rike wert wol arm vp duſſer Erden.
Gar vaken tidtlick gudt vorgheit /
Dat men mit vnrechte tho ſick ſleith.
Vnſe Burſſe hefft deſſe ſede /
De wat ethen wil / de bringe wat mede.
Jdt ſy mager edder veth /
F
So
So mach he ethen deſte beth.
Bringet he denn genoch /
So mach he ethen ſyn geuoech.
Weſet wilkamen gy vngebeden Geſte /
Taſtet tho vnd ethet dat alderbeſte.
Werde ghy denn nicht ſath /
So dancket dem yennen / de juw bath.
Jdt ys mennigem leidt /
Dat ydt einem andern wolgheit.
Em hatet vaken dat he ſuth /
Vnnd moth doch lyden / dat ydt geſchuth.
Rede weinich vnnd make dat war /
Borge nicht tho veel / vnnd betale klar.
Wete veel / vnd weinich ſage /
Antwerde nicht vp alle Frage.
Vnd mercke euen wat dyne Rente ſy /
Vnd holdt dy dar froͤmlick by /
Vnd there wol tho mathe /
So gheiſtu velich vp der ſtrate.
Mit dancken kan my nemandt melden /
Mit eeren kan my nemandt ſchelden.
Dar ys neen Minſche vp Erden ſo ryck /
Mit dancken byn ick wol ſyns gelyck.
Leue / Schatt vnd groth gewinn /
Vorkert mennigem ſyn hert vnd ſinn.
Selden kan he werden vroth /
De ſtedes denckt vp groth gudt.
Nemandt weth noch dach effte nacht /
Wo lange dat ſyn leeuendt ſtan mach.
Hebbe leeff dat du nicht vorleſen machſt /
Vorlath dat du nicht beholden machſt.
Vnd ſoeck dat du geneten machſt /
Ach Godt wo kort ys hyr de tydt.
Mack vns van allen ſunden quydt.
Min euenthuͤr ys kranck /
Jck vorhape my ein beter / all wart ydt lanck.
Stuͤnde myn Ancker vp vaſtem grunde /
So wer ick froͤlick tho allen ſtunden.
Jck wil freten / ſupen vnd ſtoͤrten /
Mynnern myn gudt / vnd leuendt koͤrten /
Jck wil drincken vnd metich leeuen /
Vormehren myn gudt / dar van Gade geuen.
Ein yder mach wol drinckē den Rynſchen wyn /
Vmme geldt / friſch / fruͤndtlick vnd froͤlick ſyn.
Wyn gedruncken mit mathe /
Deit den minſchen gude bathe.
De ſick yn wyne drincken vull /
Werden gelyck den Deerten dull.
Wolde Godt ick moͤſte ein Kluͤſener werden /
So wolde ick nicht anders begeren.
Denn gude olde Keſe vnd wit Brodt /
De wolde ick hebben yn myner nodt.
Koldt Beer vnd ſprengenden Wyn /
Dat ſcholde myn ſtedes gedrencke ſyn.
Junge Hoͤner vnd olde Viſſche /
De wolde ick ſtedes hebben vp mynem diſſche.
Dartho ein ſchoͤnes junges Megdelin /
Dat ſcholde my fryſten dat leeuendt myn.
Doch moͤſte ydt ock hebben ſmale lenden /
Dar wolde ick arme kluͤſener myn leuē mede endē.
Starck vordrach vnd grothe othmoth /
Bringet alle dinck thom beſten.
De dar kan dwingen ſynen modt /
Geduldt ys dartho gudt.
He gewindt daran thom leſten.
Anneke vnſe Magedt /
De ſlept beth ydt er behaget.
Alſe men ſe thom leſten wecket /
So ys er efft de Hundt bleket.
So thuͤt ſe dat Hoͤuet wedder vnder /
Vorderfft ſe daruan / dat gifft my wundet.
F ij
Suͤnde
Suͤnde tho vormyden / ys ein Schryn /
Geduldt ym lydende / legge darin.
Woldaͤdt vor arch / do dar tho /
Froͤuwde yn armodt / nu do tho .
Wol dar wil mit eeren olden /
De ſchal geuen vnd ock wat beholden.
Vnd nicht ſyn altho milde /
Dat em ſyn grdt nicht kame tho ſpilde.
Wor Eſelſs krygen Herſchoppyen /
Dar ſuth men ſelden veel dyen.
Meiſt ſe er egen voͤrdel ſoͤken /
Vp anderer woluart ſe weinich roͤken.
Doch ys dith de meiſte klage /
Se ryſen yn macht alle dage.
Och wo wol dat em geſchuͤth /
De affleth ehr he vorlaren ſuth.
Noch ſuͤth mennich vorlaren ſpil /
De doch nicht afflaten wil.
Spelen vnd nicht gewinnen /
Helſen vnd nicht geneten /
Dat moͤchte dem Duͤuel vordreten.
Heren huͤlde / vnd de Aprillen wedder /
Vnd ſchoͤne Frouwen / dartho de Roſen bleder.
Karten / Woͤrpel / vnd Seyden ſpyl /
Vorkeren ſick vaken / wol dat mercken wil.
Louwen / Baren vnd Swyne /
Dat ſynt dre wilde deerte tho themen.
Jck ſach nuͤ ſo wyß einen Man /
De ein quaͤdt wyff themen kan.
Darbatet noch ſlege effte kyuen /
Dat ſe ys / wil ſe wol bliuen.
Dar ys nemandt de ſo einen hogē modt droech /
Ein wyff gifft em kyues genoch.
Alle tydt tho mynem Bolen bereit /
Sunde groth vnkoſt vnd arbeidt.
Jdt ſy geluͤcke effte vngeual /
Godt
Godt voͤget alſe ydt weſen ſchal.
Wiltu ein truwe leeff beſtan /
So lath de andern alle ghan.
Wente wo einer mehr Perde berydt /
Jo he mehr tho beſlande gifft.
De alltho haſtich ys tho vntiden /
De ſchal vp einem Eſel ryden.
Suͤſs vorhaſtet ſick ein Man /
De nicht mit ſeden handeln kan.
All wat du deyſt bedencke den ende /
Gryp ein dinck wißlick an /
Vnd wes nicht tho behende.
Wes vorſichtich vnd holdt dy ſlecht /
Wes ock nicht tho haſtich / bedencke dy recht.
Vnuorworren ys alder beſt /
So ſy he ock de dith leſt.
Wol dar wat hefft de beholde /
Wente vngeluͤcke kumpt bolde.
Mennich Minſche ys alſo geſinnet /
Syn egen quaͤdt he vaken beginnet.
Dat he moth ander Luͤde ſchelden /
Dat moth nemandt melden.
Van kranckem ſade de Minſche wert /
Syn moder en mit nodt geberdt.
Syn leuent ys gantz ein arbeidt /
Ein gewiſſe dodt ys em bereidt.
Nen Boem ys / de ſo boͤſe fruͤchte deit /
Alſe de boͤßhafftige minſcheit.
Wo ſchoͤn de minſche van buten ys /
So ys he doch binnen vule myß.
Wol eme ſtede leeff hefft / ſchal dar nicht van wan
(dern /
Wat he an der einen leth / vidt he an der andern.
Se ſynt auer eine forme gegaten /
Soͤchte men ſe ock yn Landen / Steden vnd ſtratē.
Hefft dyn leeff yennich gebreck an ſick /
Dat ſchaltu nicht maken apenbarlick.
Dar
Dar ſchaltu hoͤueſch mede lyden /
Darumme dat ſe leuet dyne ſyden.
Jſſet dat dyn leeff dy tho veel vorluͤcht /
So ſchaltu van er keren de erſte fluͤcht.
Wente he ys alles dinges wol voruaren /
De affleth ehr he ſuth vorlaren.
Jck bin ein Jeger vnd voer ein Horn /
All dat ick yage ys vorlorn.
Noch wil ick jagen dach vnd nacht /
Beth ick einen ſteden Bolen krygen mach.
So dyn leeff mit haſte wil van dy keren /
Dat ſchaltu er ſo balde nicht wehren.
Dat ys men alſe ein Regen ſchur /
Darna ſchynt de Suͤnne alſe voͤr.
Wo mach doch dem tho ſinne ſyn /
De viendt ys / vnd wil doch Fruͤndt ſyn /
Leue hyr yn geduldt vp Erden /
Wente dy mach nicht anders werden.
Alſe ethent / drincken vnd gewandt /
Vnd vp dat leſte ein holten banck.
Wultu weſen ein wyß Man /
So lath alle dinck vor dy auerghan.
Wol dar vele fraget na nyen mehren /
De dar ſecht na / de luͤcht ock geren.
Solcke Luͤde ſchaltu myden /
Wultu nicht vallen yn groth lyden.
Jn froͤwden der Boelſchop vnuormethen /
Vorguͤndt Brodt wert ock wol gegeten.
Jck was gantz leeff dat mende ick /
Dar ys ein ander dat weth ick.
De dat ys de hoͤde ſick /
Jdt wert em ock ghan / vpt leſte alſe mick.
Ein Maler entwerpet erſten dat ys ya /
Vnd ſchouwet den / wo ſyn Bilde ſta.
Jdt ys veel beter twe mal gemeten /
Alſe ein mal / vnd dat beſte vorgeten.
An
An doͤgeden ſchaltu dy oͤuen yo /
Dat hoͤrt Heren vnd Foͤrſten tho.
Vnd andern guden Luͤden /
De ſick vor ſchande willen hoͤden.
Jck achte klein wat ſe klagen /
Wo ick mach vuͤllen mynen magen.
Alſo deith ock de gyrige Man /
De na grotem gelde vnd gude ys beſtan.
Mennich dencket klein vp den dodt /
De hyr vp Erden hefft groth gudt /
Vnd moth allykewoll yn de fahr /
Mede weſen / yn der doden ſchar.
Jck bin ein Vogel de gern bedruͤcht /
Dar an myn mundt nicht en luͤcht.
Wol gerne wil froͤmde guͤder eruen /
De moth vaken quades dodes ſteruen.
He duͤncket my nicht weſen wyß /
De dar buwet vp dat yß.
Wenn dar kompt der Suͤnnen glantz /
So blifft dat gebuwte nicht gantz.
Wes hoͤueſch vnd dartho wyß /
So geuen dy de Luͤde pryß.
Segge van Frouwen vnd Junckfrouwen gudt /
So geuen ſe dy hogen modt.
Mit leckerliken Richten /
Spiſet men Ridders vnd Knechten.
Ja mennich ein gudt gerichte wol neme /
Vnd achtede nicht groth wort her queme.
Jck gha hyr ſpatzeren yn dem drecke /
De my beſpotten ſynt Gecke.
Jck mene dat ydt ſick nicht en temet /
Dat ſick ein man ſyns ampts ſchemet
De den Doden pypen drecht /
Vnd ſyn geldt an loͤſe Frouwen lecht.
De mach des wol weſen gewiß /
Dat ſyn arbeidt vorlaren ys.
De
De dar drincket tho vullen /
De moth vaken vordullen.
Veel beter druͤncke he tho mate /
Vnde leeuede yn ſynem ſtate.
De dar mehr vortert alſe he vormach /
Den ſleyth gerne der ſorge ſlach.
Beter were ydt he druͤncke tho mate /
So doͤrffte he darna nicht ghan vp der ſtrate.
Wol tho gelage wil mit my drincken /
Vnd nicht wil mit my klincken.
Des gelages ick wol entbere /
All were he ock ein Landes Here.
Jn ſchanden vnd vnehren moth vortzagen /
De friſck / ſtarck / yn ſynen jungen dagen.
Nicht hefft gedacht vp den Olden man /
De rouwe / frede vnd gemack ſcholde han.
Weme genoͤget an dem dat he hat /
De ys rike genoch wo ydt em ock ghat.
Fruͤndtlick regeren vnd mit willen /
Deit veel torns vnd haders ſtillen.
Wol mit dem koppe wil bauen vth /
Deith veel ſchaden vnd richtet doch weinich vth.
Wat helpet hapen ſunder troſt /
De dar ſelden wert van erloſt.
Voͤr gedan vnd na bedacht /
Hefft mennigen yn groth trurent gebracht.
Jdt ys manck den Luͤden nu de gunſt /
Vnd ys ock der werlt kunſt.
Dem ydt wolgeyt de hefft veel Fruͤndt /
Tho dem ſecht men / wes lange geſundt.
Men den jdt oͤuel gheit / wo veel der ys /
Weinich Fruͤnde hebben de / dat ys gewiß.
Soͤte leeff do ick dy koſs /
Do was de windt Suͤdtoſt.
Nu ys de windt geworden Weſt /
Vare hen ſoͤte leeff / vnd do dyn beſt.
Biſtu
Biſtu myner ſatt / ſo bin ick dyner moͤde /
Var hen dat dy Godt behoͤde.
Trurich thomate / ys alletydt gudt /
Dem de ſick ſuluen troͤſten moth.
Jck hebbe ydt vorſocht yn korten tiden /
Jck was gantz trurich / ick moſte ydt lyden.
Hapen ys vp my vorſtoruen /
Ein ander hefft myn leeff erworuen.
Dar ick vp tho hapen plach /
Dar hefft ein ander de froͤuwde aff.
Dat ys ein Apenſpyl vnd Doren raͤdt /
Wor dre na einem Bolen ghat.
De eine ys leeff / de ander leidt /
De druͤdde vorluͤſt koſt vnd arbeidt:
Nochtans wil ick yn hapen leeuen /
Vellichte moͤchte ſe my ere fruͤndtſchop geuen.
Wol ſick wil der Bolſchop erneren /
De moth koͤnnen ſwygen vnd legen.
Suͤchten wenen vnd Sweren /
Wol deſſe nu nicht en kan /
De neme ſick der Bolſchop nicht an.
Nu wolan ick wil my froͤlick holden /
Jdt mach an my noch wol vorkolden.
Vnd wil laten geſchen dat weſen moth /
Dat my vaken vnd veel truren dot.
Ach elende berichte mick /
Wo lange ſchal ick lauen dick.
Elende wende / wen Godt wil ſo ende /
Elendt bin ick / wol dar wil de troͤſte mick.
Elende ys my beſchert / dat ſick alle man vor my
(vorfert.
Elende hefft my beſeten /
Dat ick van alle Man bin vorgeten.
Ein Man ſchal ſick nicht tho ſehr berhoͤmen /
Dat ſyn Hoff ſta vull ſchoͤner blomen.
Dar kumpt ein rype vp ein tydt /
G
Vnd
Vnd maket em all ſyner blomen quydt:
Ach wolde Godt vnd ein /
So wer all myne ſorge klein.
Jck bin de ick bin /
Wilde ys myn ſinn.
Groth ys myn mudt /
Klein ys myn gudt.
Sunder geldt bin ick de beſt /
So moth he ock ſyn de dith leſt.
Hebbe mathe an dynem mudt /
Wente alltho veel ys nicht gudt.
Eines Weidemans vnuordraten /
Des hebbe ick vaken genaten.
Mennich minſche my dat vorgan /
Dat he ſuluen nicht vorgelden kan.
Koͤnde ick my ſcheidens erwehren /
So wolde ick my wol ernehren /
Ach ſcheiden ys de bitter dodt.
Vnd bringt mennigen yn ſo grote nodt /
Mennich man belachet mick /
Dat my oͤuel ſyth / des hoͤde he ſick.
Wultu my vnd einen ydern ſchelden /
So moth men dyne vndaͤdt ock melden.
Synt de denne ſo recht vnd gudt /
Des machſtu dy froͤuwen yn dynem mudt.
Ach hedde ick mynen willen /
So wer ick gudt tho ſtillen.
De mit heimliken lyden befangen ys /
Nen ſwarer boͤrde kan weſen / dat ys gewiß.
Wol kan ydt ſo maken berichte my /
Dat idt alle Manne tho dancken ſy.
My moͤyet mehr myn mydent /
Alſe my moͤyet myn ſware lydent.
Jck hebbe geluͤcke ſunder bate /
Kame ick tho ſpade / ſo kame ick tho late.
K ame ick tho fro / ſo kame ick tho vnraſt /
Allſus kame ick tho vnpaß.
Weme wol darynne genoͤget /
Alſe ydt Godt mit em foͤget.
Godt de wert ydt wol voͤgen /
Darinne dy ſchal wol genoͤgen.
Ein Jeger ys ein Jeger /
Wol nicht en hefft / dat ys ein kleger.
Jedoch wil ick fangen dat ick yage /
Scholde ick ock yagen all myn dage.
De ys wyß de gudt gewinnet /
De ys wyß de ſick ſulueſt kennet.
De ys wyß de ſick hoͤdt vor Sunden /
De ys wyß de gudt vnd quaͤdt kan gruͤnden.
De ys wyß de dem dode nicht enthuͤt /
De ys wyß de quade Geſelſchop fluͤcht.
Ach wo gerne ick weten wolde /
Vor weme ick my hoͤden ſcholde.
Jdt ys nu der Werlt gantz nuwe /
Gude woͤrde vnd valſche truwe.
Ja wen de mundt ſprickt / Godt groͤte dick /
So ment dat herte / dat fam my re ſla dick.
Weme dat geluͤcke mit gude gnedich ys /
All ys he dull / doch heth he wys.
Wat helpet dat einer vele kuͤnſte kan /
Dem Godt nen geluͤcke gan.
Wol gern vthbolet / vnd ſelden dar gheit /
Js he gantz leeff / he wert wol leidt.
He ys arger / alſe vorgifft vnd fennyn /
De Vyendt ys / vnd wil noch Fruͤndt ſyn.
Gedencke vnd nicht vorgiß /
Lath einen yedern ſyn wol he ys:
Vp dat nemadt ſegge wol du biſt /
Wol weth wol des andern Schwager ys.
Mercke vnd melde /
De waſſen beide yn dem velde.
G ij
Pluͤcke
Pluͤcke mercke / vnd lath melde ſtan /
So machſtu mit allen Luͤden vmmeghan.
Lydent tho dragen ys ſware pyn /
Anerſt ſynen Bolen tho myden ys quaͤdt fennyn.
Ach de ſick alſo waren koͤnde /
Dat he alles vngeluͤcke leddich ſtuͤnde.
Vnd alle dinck lete lopen ſynen loep.
De hedde vorwar den beſten koep.
Koͤnden my myne dancken bringen darhen /
So wer ick vaken / dar ick nicht en bin.
Ein Jarmarcket ane deue /
Eine ſchoͤne Frouwe ane leeue.
Ein Buͤdel ane Geldt /
Deſſe dre ding ſyn nicht yn der Werlt.
Wenn alle voͤgel ſynt tho neſte /
So ys myn ſpatzerent noch dat beſte.
Jck wuͤnſche allen nyders dat vngeval /
Dat vp Erden ys / vnd noch kamen ſchal.
My wundert nen dinck mehr vp Erden /
So rechte leue dat mach leidt werden.
Weme geduͤncket dat he ſy wyß /
Van de dorheit beholdt he den pryß.
Weme geduͤncket dat he alle dinck kan /
De ys nuͤmmermehr ein wyß Man.
He ys ein dor de ſick tho veel vnderwindt /
He ys ein dor de ſick tho vaſte vorbindt.
He ys ein dor / dem an ſynem nicht genoͤget /
He ys ein dor / de ſick tho Doren voͤget.
Wol tho lyden ys gebaren /
Lydt he nicht ſo ys he vorlaren.
Dorch lydent wil ick my vorblyden /
Vnd alle valſche kleffers myden.
Barmherticheit klagent helpet my nicht /
Heimlick bolen kan ick nicht /
Geldt deith ydt / des hebbe ick nicht /
Weme dat vorbarmet de troͤſte mick.
Ho=
Homoͤdige Luͤde beſchouwen ſick /
Olde luͤde klouwen ſick.
Moͤde luͤde rouwen ſick /
Wyſe luͤde vorſinnen ſick.
Junge luͤde beleuen ſick /
Dulle luͦde oͤuen ſick.
Nemandt wil mick / nemandt bin ick /
Nemandt ys myn / nemandt wil ick ſyn.
Jck was leeff / vnd bin geworden leidt /
Nochtans hebbe ick leeff de my gudt deith.
Wol einen Boem hefft vtherkaren /
Vnd ſuͤth de frucht daranne vorlaren /
De houwe en aff vnd weſe tho frede /
Vnd ſette einen andern yn de ſtede.
Tydt / ſtede vnde ſtunde /
Veldt / Haſen vnd Hunde.
Maken mennigen wilden Man /
Dat mercke wol de dat mercken kan.
Megede de gerne vor den doͤren ſtan /
Vnd veel wittes yn eren ogen han /
Vnd ſehen all hyr vnd dar /
Vnde nemen der yungen Geſellen war /
Dat ys my recht ym ſinne /
De laten ſick gern auerwinnen.
Gudt maket mudt / Modt bringet auermodt.
Auermodt bringt armodt / Armodt gantz we dot.
Wol dar wat weth de ſwyge /
De dar wol ys de blyue.
Wol wat hefft de holde /
Wente vorluſt kumpt bolde.
Moͤchte myn hapent ſeker ſyn /
So wer myn vorlangent nene pyn.
Myn Leeff ys gudt van allen ſeden /
Schoͤne gemaket van allen leden.
Se kan wol junger Geſellen huͤlde krygen /
Men wat ſe ſuth / dat kan ſe nicht ſwygen.
Jck
Jck bin eines kleinen Breues ock ein Bodt /
Godt groͤte dy Leeff all ſunder ſpott.
Jck entbede juw mynen fruͤndtliken groth.
Van rechter leue ick dat don moth.
De alderleueſten myn de juͤ gewan /
De groͤte ick van herten efft ick kan.
Vnd groͤte ſe ſo mennige ſtundt /
Alſe Sandeskorn licht ym Meres grundt.
O alderleueſte Froͤuwlin tzart /
Jck do juw kundt tho deſſer vart.
Veel tho hoͤren vnde nicht anmercken /
Dat ſynt alle vorlaren wercke.
Such vor dick / truwe ys miſslick /
Truwe ys ein ſeltzam Gaſt /
Wol ſe vindt / de holde ſe vaſt.
Suͤch vor dick / ſnelle Huͤnde yagen dick /
Suͤſtu vmme vnd werſt geuaen /
So ys all dyn arbeidt vmmeſuͤs gedan.
Ein iunck Man vnd ein oldt Wyff /
Dar twiſſchen ys ein ewich kyff.
Wol dar wil klaffen tho vele /
De wert ein Geck yn dem ſpele.
Ach ſwygent ys kunſt /
Klaffent maket vngunſt.
Swich vnd lydt / mercke vnd mydt /
Suͤ tho wo du dy hyr ſtelleſt /
Dat du der Geſelſchop nicht entgeldeſt.
Ach Here Godt wo ſehr / gheit goldt vor ehr /
Goldt vnd Suͤluer mach men krygen /
Wol nene eer hefft de mach wol ſwygen.
Bedroͤuede herten ſchoͤlen ſoͤken /
Schoͤne Frouwen mit witten doͤken.
Dartho guden Rynſchen Wyn /
Jck weth nene beter Medicin.
Mit groter gefahr / wardt jdt my ſchwar /
Noch quam ick dar / tho der alderleueſten myn.
De benam my de pyn.
Jck entber / dat ick beger /
Koͤnde ick dat erlangen /
So were myne ſorge vorgangen.
Hoͤdt dy Geſelle vnd wes gemeyt /
Dy wert noch lones arbeidt.
Hoͤdt dy Geſelle vnd wes geſundt /
Vnd hebbe alle tydt einen hoͤueſchen mundt.
Hyr kumpt veel her / des ick nicht beger /
Dat ick beger / kumpt gantz ſelden her.
Wat ick weth / vnd nicht weten ſchal /
Dat en weth ick nicht / vnd weth ydt all.
Jck bin begaten ſunder nat /
Ein valſch Fruͤndt dede my dat.
Dar ick my gudes tho vorleth /
Dat was de yene de my vorreth.
Schwigen ys de Orden myn /
Schwigen deith deit my ſwigen ſchin.
Schwigen ys ein Eddeldoͤget /
Schwiget dat gy wol ſwigen moͤget.
Dat ys warlick ein gar wyß Man.
De tho allen tiden ſwigen vnd ſpreken kan.
Jck bin ein arme Derne /
Jck dede ydt alſo gerne.
Were ydt gedan recht /
So dede ick alſe ein Knecht.
Jck hate weme ick hate /
Jdt wert darumme nicht gelaten.
Stan ſe ym vorbunde /
So ramen ſe wol der Stunde.
Jck hebbe geyaget / dat my behaget /
Godt hefft geuoͤget / dat my genoͤget.
Hedde ick alles wildes koͤr /
Jck jagede men dat ick hebbe voͤr.
Jck mende wo ſe were ein Gaſt /
Do ſe quam yn myn herte.
Nu
Nu hefft ſe dar gehuſet vaſt /
Daruan ſo lyde ick ſmerte.
Wolde ſe ſtedes ein gudt Naberſche ſyn /
My en ſcholde erer nicht dordreten.
Se ys myn Roſengardelin /
Des late ſe my geneten.
Mach ick juwe hulde nicht vorweruen /
So moth ick warlick ſteruen /
De Leeffhebber ſterfft gantz vaken /
Dat en de dodt nicht raken.
Wenn he ſynen willen nicht kan vorweruen /
So ſecht he warlich ick moth ſteruen.
Wes friſch vnd wolgemuͦdt /
So wert alle dinck noch wol gudt.
Jck hebbe nuͤwerle beters geleſen /
Men wol tho donde vnde froͤlick weſen.
Buwent vnd kyff /
Koͤſte vnde ſchoͤne wyff /
Nemen penninge vnd lyff.
Wol de leue wil koͤpen /
De laue vth ein par Scho mit knoͤpen.
Wenn ſe denn de Scho wil halen /
So ſchal men ſe er vp de wandt malen.
Godt geue Godt groͤte /
Vorleſe wy de Scho ſo beholde wy de Voͤthe.
Wor men der leue nicht wil ſparen /
Dar kan ſe nicht lange waren.
Ach wo gerne / Wo ſelden wo verne /
Jck van er bin / So krencket my de ſinn.
Jck was gantz leeff yn einem huſe /
Do leuer quam / do moͤſte ick vth.
Nu bin ick geuallen van dem ſtege /
Wil Godt ick kame noch wol wedder tho wege.
Ydt fraget mennich wo ydt my gheit /
Ginge ydt my wol / ydt were em leidt.
Mit ſolcken reden alſe he odt menet /
So
So wil ick lachen wenn he wenet:
Ydt ſy ſyn ſchimp edder ſpott /
Wat he my guͤnnet / dat geue em Godt.
Ach leuer gedencke vp my / alſe ick vp dy /
So biſtu ſelden dancken fry.
Wenn ick by er weſen mach /
So duͤncket my twintich Jar ein dach.
Ein Fruͤndt yn der nodt /
Ein Fruͤndt yn den dodt.
Ein Fruͤndt yn der truͤwe /
Ein Fruͤndt achter ruͤgge /
Dat ſynt veer ſtalen bruͤgge.
Wol deſſe recht kan raken /
De mach wol Fruͤndtſchop maken.
Wol alle dinck wil melden vnd klaffen /
Den mach men wol geliken einer Affen.
Vnd kan vp beiden ſchuldern dregen /
Vnd kan dat gude vort quade wegen.
Dat duͤncket my ſyn gantz vaſt /
Ydt ſy ein vntruwe Gaſt.
Ein ytlick Geſelle gudt /
Schal ſwar dragen vp dat leſte.
Jfft em eine Frouwe fruͤndtſchop dodt /
So ſchwyge he ſtille / dat ys dat beſte.
Wol dar kan plumen ſtryken /
Vnd einem andern na ſlyken.
All wor he wil ghan effte ſtaen /
Den moͤthe yo de Boͤdel ſlaen.
Wolup yn der mathe.
Wy ryden vnſe ſtrate.
Jck mende wo ick dar were /
Ny ys ydt dar noch gantz ver.
Hebbe reine hende vn̄ einen hoͤueſchen mundt /
So blifft dyn Lyff vnd Seele geſundt.
Alle myne froͤuwde hebbe ick vorlaren /
H
Vnd
Vnd gudt Hamborger beer vtherkaren:
Dat maket my gantz dull vnd fro /
Dat ick kan kamen nergen tho.
Ach wyſe man / an deſſen reden machſtu
ſchou=
(wen.
Wat loßheit ys jn etliken reden der Frouwen.
Salomon / Dauid / Adam / Abſolon vn̄ Sampſon /
De woͤrden all bedragen van den Wyuen /
Wol kan nu vnbedragen bliuen.
Leeff tho hebben ys ein wunderlick leeuen /
Dat kan anders nicht / alſe ſorge geuen.
Wol Godt leuede bauen alle dinck /
De doͤrffte nicht ſorgen vor yennich dinck:
Ach ſcholde ick des nicht lachen /
Dat ick dat kan maken.
Dat he meent dat he dat ſy /
He quam doch warlick an myn herte ny.
Hyr kumpt jdt veel her /
Dat ick gantz nicht beger.
Wat ick nicht lyden mach /
Dat beyegent my all den dach.
Men hatet my / ick lyde darmede /
Jck wolde wol dat men ydt nicht en dede:
Bin ick recht in allen ſaken /
Wat achte ick den der Luͤde ſprake.
Der Fruͤnde hebbe ick vyl /
Wenn ick ſe nicht hebben wil.
Ja wen ick dan erer behoͤue /
So ſynt ſe ym Haue vnd grauen roͤue.
De ſick hoͤger holdt alſe he ys /
Bedruͤcht ſick ſuluen dat ys gewiſs.
Jn truwen gehoͤrt ein ſchimplick wordt /
Dat ſchaltu nicht valſchlick gloſen /
Segge dat nicht vort / noch hyr noch dort /
So biſtu gewerdt der Roſen.
De dinge werden nuͤm mer gudt /
De men bauen mathe doth.
Ach
Ach wer da wuͤſte wo wol / wolſpreken ſtat.
He ſcholde ſick ſchemen / ſpreke he quaͤdt.
Ach hedde ick gelt na mynem willen /
So wolde ick den Paweſt wol ſtillen.
Vnd ſlapen by des Abbetes wyue /
Vnd wolde noch ym Lande wol bliuen.
Och Here Godt wy ſynt yo men Geſte /
Nochtans buwe wy hoge Veſte.
My vorwundert dat wy nicht en muͤren /
Dar wy ewich moͤgen duͤren.
Gelick wardt alder lengeſt /
Suͤ wol tho wat du betengeſt.
Wiltu weſen vnuorworen /
So hoͤdt dy vor den liſten Horen.
Wat ys beter in deſſer werlt /
Alſe ein iunge Frouwe vnde reidt geldt:
Wol vp droͤgem lande wil ſchepen /
Vnd dat water wil mit einem Seue meten /
Vnd vp dem water doͤrſchet /
Vnd den dreck vaken waſſchet:
Vnd ſick mit Horen bewerdt /
Dem ys noch eer noch gudt beſcherdt.
Groth vngeluͤcke ys vpt bolen /
Dat leſe ick yn allen Scholen.
Noch ys nen Geſelle ſo klein /
He wil vor ſick hebben ein Wyff allein.
Och wo ſehr he dwelet.
De ſyn herte einem andern beuelet.
Vnd ſynen ſinn darhen kert /
Dar men ſyner nicht begert.
Hoͤrſtu Narre wil dy doch ſchemen /
Vnd laten des Duͤuels Proceſsie betemen.
Volge Chriſto dynem Gade vnd HEren /
Vnder ſynen Banern wil dy keren.
Dat ys ſyn Cruͤtze vnd ſyn dodt /
H ij
Syn
Syn ſware lydent vnd wunden rodt.
Mennich man kumpt / dar mennich man ys /
Mennich man weth nicht / wol mennich man ys:
Wuͤſte mennich man / wol mennich man wehr.
Mennich man / dede mennigem grote ehr.
Jck vnd myne Frouwe ſynt des alſo ein /
Alſe twe hnnde auer ein bein.
Ja wenn ick wil / ſo wil ſe nicht /
Vnd wen ſe wil / ſo kan ick nicht.
Gudt maket modt / Modt maket homodt.
Homodt maket nydt / Nydt maket ſtrydt.
Strydt maket armodt / Armodt maket frede.
Ach vorlangen vorlangen /
Dy was ick entgangen.
Scheiden hefft my erdacht /
Dat my vorlanget dach vnd nacht.
Jck wil des wol vorbeiden /
Veel beter ys hapen denn ſcheiden.
Do ick ryke was vnd konde geuen /
Do hadde ick Fruͤndtſchop alderwegen.
Nu ys my leider dat gudt entghan /
Des ſynt my de Fruͤnde affgeſtan.
De Buͤdel ys my geworden licht /
Se ſehen my wol ſe kennen my nicht.
Dith ys nu der Werlt ſtaͤt /
Do my gudt ick do dy quaͤdt.
Heue my vp / ick ſtote dy nedder /
Ehr my ick ſchende dy wedder.
Mennich fruͤndtſchop wert geſcheidet /
Darumme dat de tunge oͤuel wert geleidet.
O tunge du klene lyth /
Du makeſt mennich groth vordryt.
Moͤchten rykedage vn̄ ſchoͤnheit alletydt duͤrē /
Dat were wol groth vordeel vnd gudt.
Men dar ys quaͤdt tho Muͤren /
Dat leſte fundament ys de dodt.
Wen
Wenn du gekaren werſt tho grotem ſtade /
So ſu dy voͤr / ick dy rade.
Weme du ſchadeſt effte betyeſt mit ſchande /
Dat du nicht valleſt wenn du meinſt tho ſtande.
Jn allen dingen wultu beghan /
Bedencke wat dy moͤchte daraff enſtan.
Eines ſchalckes oge nydet dat /
Dat ein geſelle wat gudes hat.
Lath ſe vuſte Ryden vnd nyden /
Dat my Godt guͤndt moͤthen ſe lyden.
Wen ick thokope vuͤnde einen yſern Hodt /
De my moͤchte voͤr loͤgen ſyn gudt.
Vnd ein Schildt gewiſſe vor ſchelden /
De twe wolde ick duͤr vorgelden.
Dartho ock einen hogen Thorn vor truren /
Den wolde ick mit Tinnen bemuren.
Hedde ick ein Huß vor vngemack /
Dat lete ick nuͤmmer ane dack.
Deſgeliken vor older eine Saluen /
De wolde ick ſtriken allenthaluen.
Vnd hedde vor den dodt ein Swerdt /
Dat were wol vele geldes werdt.
Older ane Wyßheit / Wyßheit ane wercke.
Heren ſunder Volck / Volck ſunder dwanck.
Stede ſunder Recht / Recht ſunder Gnade.
Houerdye ſunder Gudt / Gudt ſunder Ehr.
Eddel ane Tucht / Tucht ane Frucht.
Geiſtlick orden ane frede / Junckfrouwē ane ſchem
(de.
Deſſe twoͤlff ſtuͤcke vorderuen de Werlt.
So ſchoͤne ys nemandt noch ſo werdt /
De dodt maket / dat men ſyner nicht begert /
Wo leeff de Minſche ym Leuende ſy /
He ys na dem dode bywanendes fry.
Nemandt ſchal ſyn Lydent klagen /
Den rechten Fruͤnden de ydt mit em dragen.
Mennich klaget ſyn lydent vort /
Dem
Dem jenen de ydt gerne hordt.
Jck mende ydt were Eken /
Allent wat de Luͤde ſpreken.
Nu ys jdt kume Linden /
De warheit kan man nergen vinden.
Fruͤndt ym ſchyn / dennoch Viendt tho ſyn /
Dat ys ein quaͤdt fennyn.
Auerſt ein Fruͤndt achter ruͤgge /
Dat ys eine vaſte Bruͤgge.
De ſyne Fruͤnde proͤuen wil vnd ſchal /
De proͤue ſe yn vngeual.
Wente ym geluͤcke ys mennich Fruͤndt /
De yn der nodt nicht en guͤndt.
Wente Fruͤnde in der nodt /
Der ghan wol twintich vp ein Lodt.
Vnd de men den ment de beſten ſyn /
Der ghan wol voͤfftich vp ein Quentin.
Drinck vnd gilt /
Vnd gha wen du wilt.
Recht don hefft my bedragen /
Jck hadde recht vnd wart belagen.
De Loͤgeners ſynt mynem Heren leeff /
Se ſtelen mehr alſe ein ander deeff.
Gerechticheit wor biſtu gebleuen /
Vntruwe hefft dy vordreuen.
Gerechticheit du moſt ſtan hinder der doͤr /
Vntruwe blifft alletidt heruoͤr.
De tungen nicht dwingen yn der yoͤget /
Eddel und Rike ane doͤget.
Acker ane Frucht / Frouwen ane tucht /
Denen ane lohn / Suͤnde ane hon.
Woldaͤdt ane danck / Ethen ane dranck.
Leſen vnd nicht vorſtan / Gude wercke vngedā.
Menheit ane Enicheit / Heren ane wyßheit.
Fuͤrſten ane meticheit / Ehr ane Rechticheit.
Ridders ane Bart / Vnd papen vngelert.
Soͤr dat dith waͤrdt / Js de werlt all vorkart.
He lydt pyne vnd ſmerte groth /
De gerne bleue vnd doch ſcheiden moth.
Jn velem vntydtliken klaffende vorwat /
Vindt men mennigen Loͤgener twar.
Jck bin bedragen vp deſſer Erden /
Dat ick bin / mach ein ander werden.
Dre dringe weth ick vorwar /
De maken myn herte ſehr ſwar.
Dat erſte my ſorgen doth /
Dat ick yo ſteruen moth.
Dat ander beſwert my noch mehr /
Wente ick weth nicht wenner.
Dat druͤdde bedroͤuet my bauen all /
Dat ick nicht weth / wor ick bliuen ſchal.
Hyrumme wil ick my bekeren /
De Suͤnde laten vnd ſteruen leren.
Vnd Gades gebade bewaren /
So mach ick ynt ewige Leuent varen.
Och HEre Godt wo ſuͤndich kame ick tho dy /
Jn mynen leſten ende ſta my by.
Wultu dat ydt dy wol ſchal gelingen /
So ſu wol tho allen dingen.
Alltho veel loͤuen ys nicht gudt.
Dat weth nemandt wat ein ander doth.
Welcker Geſelle ſick wil dat Horoͤuel affkeren /
De ſchal ſick mit guden Geſellen beweren.
Wor ſe ſitten by dem kolden Wyn /
Vnd laten eine Metze eine Metze ſyn.
Schoͤne wordt mit kleinem gunſt /
Js groth bedroch mit lichter kunſt.
Wol des auendes drinckt alſo ſehr /
Dat ſyn Hoͤuet kumpt vth der kehr.
De ſchal des morgens fro vpſtan /
Vnd ſchal vp deſulue ſtede ghan.
Vnd drincken ſo vull alſe he was /
So
So kumpt ſyn Hoͤuet wedder vp ſyn paß.
Mennich Man van dem andern ſprickt /
Bedechte he wat em ſuluen gebrickt.
Vnd wes em vnd de ſynen vorſteith /
He ſwege wol ſtille vnd ſede van nemande leidt.
So werſtu de rechſte de yuͤ wardt gebaren /
Vnd de wyſeſte de yuͤ wardt erkaren.
Ach Kleffer latht dyn klaffent ſyn /
Wat ick vorgelde dat ys myn.
Mennich Man my des vorgan /
Dat he ſuluen nicht vorgelden kan.
Darumme kame ick oͤuel tho /
My hatet ſo mennich / dem ick nicht en do.
Oho weren doch alle Kleffer ſo /
Jck wolde dat ſe weren thoreten /
De mehr ſeggen alſe ſe weten.
An einen anderen Boem bin ick geraket /
Dar my de Frucht ſo wol aff ſmaket.
Ja moͤchte ick by der Frucht bliuen /
Dar wolde ick my junge leuent mede vordriuen.
Dith ys yn deſſem huſe ein recht /
Wol yn de Koͤken nicht en drecht.
De ſchal dar buten bliuen ſtan /
Wente dat em der Kock dar yn heth ghan.
Ydt kumpt ock wol vnderwylen /
Dat de Kock alſo moth ylen.
Vnd gheit mit dem Lepel vmme den herdt /
Wilde Geſte he ſelden begert.
Jck quam gegangen yn ein Landt /
Dar ſtundt geſchreuen an der wandt.
Wat ick nicht vorbeteren kuͤnde /
Dat ſcholde ick laten alſe ickt funde.
Druncken drincken wat ys dat /
Gades torn vnd der werlt hath.
Vorleſen Gudt vnd ehr /
Vordoͤmen Lyff vnd Seele.
Vnd
Vnd ein vull Man ein dull Man.
Drunckenheit ys ein Morder van allem quad[...]
Weſet nuͤchtern vnd latet juw raden.
De Megede ſchoͤlen nicht vele drincken /
De Megede ſchoͤlen verne dencken.
De Megede ſchoͤlen nicht vele etchen /
Dartho ſchoͤlen ſe weinich ſpreken.
Eine Maget de dar gifft / de buͤth ere ehr.
Eine Maget de dar nimpt / de vorkoͤfft ere ehr.
Eine Maget de mit eeren wil leeuen /
De ſchal noch nemen effte geuen.
Ein Wyff / Wyn / Woͤrpen vnd Haſen /
De maken mennigen Man raſen vnd vorbaſen.
Ein krudt dat heth mala mulier /
Dar vor hoͤde dy ſemper.
De eine Horen hefft tho einem Wyue /
De hefft ein quaͤdt klenoͤde tho ſynem Lyue.
Beleuet Godt vnd holdet ſyn Gebodt /
So velt juw dat alderbeſte lodt.
Veer boͤſer ſtuͤcke yn einer Sadt /
Dat erſte ys ein hochmoͤdich Boͤrgermeiſter.
Dat ander ys ein ſeggern Raͤdtman.
Dat druͤdde ys ein vorſumich Kemmerer.
Dat veerde ys ein vngehorſam Buͤger.
Och du arme Beerſoth /
Wu kuͤſtu dynen Bueck vor einen Affgodt.
Wultu des nicht vortyen /
Welcker Knuͤmel wil na dy fryen.
De Auent vnd morgen ſynt nicht lyke gudt /
De morgē deit ſorgen / de auent vortert dat gudt.
Wolde de Auent ſorgen / recht ſo de morgen doth /
So moͤchte mennich ryden / de nu wol ghan moth.
De vnrecht wil tho rechte han /
De moth vor Gade tho rechte ſtan.
Vp hapen leeue ick /
J
Godt
Godt mach beraden mick.
Jck loͤue truweliken vp Godt /
He wert my helpen ſunder ſpot.
Wol ſick vp Godt vortruwet vp deſſer Erden /
De ſchal nuͤmmer vorlaten werden.
Och junge Frouwe ick wolde weten alſo gerne.
Efft de Boelſchop ſchimp effte ernſt were.
Gude Geſelle dat ſegge ick juw mit gelimp /
Jdt ys nedden ernſt vnd bauen ſchimp.
Nu wolan dat moth ick lyden /
Vp loſen Bruͤggen ys quaͤdt ryden.
Vnd ſtillen mynen modt /
Recht ſo de Hußhane doth.
Wenn em de ene Henne entgheit /
De ander vort wedder by em ſteit.
He ys alles dinges wol voruaren /
De affleth ehr he ſuth vorlaren.
Ach Here Godt wo oͤuel kame ick tho /
My hatet ſo mennich dem ick nicht do.
Dede ick em noch ſo gudt /
Achterſprake ick lyden moth.
Jnlyden fro / De wol kan de do alſo.
Wol my beſchimpet vnd de mynen /
De gha tho huß vnd beſehe de ſynen.
Vindt he dan dar nen gebreck /
So kame he balde vnd ſtraffe meck.
Jck hebbe ein Ree yn der yacht /
Darna hebbe ick geyaget dach vnd nacht.
Moͤchte ick des Rees geneten /
Min yagent ſcholde my nicht vordreten.
Godt groͤte dy myn leue licketappe /
Du drinckeſt nicht gerne vth dem leddigen nappe
Alle beker wultu drincken vnd ſtoͤrten /
Dat wil dy dyn leuendt koͤrten.
Koͤndeſtu dat wat lathen /
Dat moͤchte dy mannigen pennick baten.
Tho Rome ys menniger worden thom Knecht /
Dorch vpror / nidt / twiſt / haͤt vn̄ kryges geſchefft.
Joabs vorrethlike dadt vnd mordt /
Dorch Salomonem ock geſtraffet wordt.
Mennich nuͤtte Boeck hebbe ick vnd gudt /
Dat ick nuͤmmermehr recht leſe vth.
Ock nicht vorſta des Bokes meen /
Men ick iage dar aff de flegen groth vnd kleen.
De nicht kan ſpreken ya vnd neen /
Vnd rades plegen groth vnd kleen.
Vnd wil doch wyß heten geſeen /
De tuͤth der Narren ploech allein.
De buwen wil de recke voran /
Wat koſtens he dartho moth han.
Vnd wat em aff vnd tho wert ghan /
So wert de ende richtich ſtan.
Jn thokumpſtich arbeidt he gerne velt /
De ſich den Braſſers thogeſelt.
Vnd ſtedes na ſchelden vnd vullen ſtelt /
By ſodanen Narren blifft yo nen geldt.
Dem wert beualen ein ſwere Pandt /
Dem vele gudes kumpt thor Handt.
Vnd he den Armen denne nicht bekandt.
So ys ſyn Rykedom oͤuel bewandt.
De vanget twe Haſen vp eine tidt /
De menet tho denen twen Heren mit flyth.
De doch malckander entyegen ſyth /
De Adel demſuluen yo vaken entglyth.
De Narren ſcholde men werpen mit lungen /
De vnnuͤte bruken mundt vnd tungen.
Dat ſy denn geſpraken effte geſungen /
De Specht vorreth mit romen ſyne Jungen.
De wat vyndet de deith vnrecht /
Wenn he dat mit ſick henne drecht.
De dith ſo ſehr geringe wecht /
J ij
De
De Duͤuel en dat ynbleſt vnd ſecht.
De handt de by dem wege ſteith /
Wyſet de ſtrate de ſe ſuluen nicht gheit.
Gelick ys ein Lerer tho leren bereidt /
De doͤgede lert / vnd ſuluen nicht en deith.
De ſynen ſin thor wyßheit kert /
Alletidt ſe hoͤrt vnd ock lert.
De doͤgede werden an em gemehrt /
Vnd wert yn ewicheit geehrt /
Chriſtus de rechte Dauid vberwan /
Den Satan den vngehuͤren man.
Jn armode vnder dem Cruͤtze groth /
Alſe he daran hangede nacket vnd bloth.
Wo Dauid an Swerdt nedder ſloech /
Goliath de Speth vnd Harniſch droech.
De Hoſprincken hoͤden an der Suͤnnen /
Water geten yn einen vullen Bornen.
Vnd bewaren eines vntuͤchtigen wyues ehr /
Beter dat de nicht gebaren wehr.
Frouw Helena dorch er prangen /
Wardt van Paris geweldich gefangen.
Vnd wardt geuort yn froͤmde Lande /
Hochfart brachte ſe beide yn laſter vnd ſchande.
De alletydt ſo vele ſorge hat /
De em nicht alle tho drengen ſtaͤt.
He ſorget dat he gantz baruoet ghaͤt /
Sodanem Narren ys ſelden Raͤdt.
Wol nicht de rechten kunſt ſtuderet /
Vnd na der Schrifft ſick nicht regert.
Wat vnnuͤtte ys / he dat gern leret.
Des ſinn ys mehr wenn halff vorkeret.
Scholde Godt ſyn werck alſo maken /
Dat he vnſen willen ſcholde raken.
Tho velen tyden vnd ſehr vaken /
Ginge ydt oͤuel yn allen ſaken.
Wol predigen moth vnd hefft nen ſchutz /
De moth van den Tyrannen lyden groten trotz.
Dartho ſertet an en de raſende Poͤuel /
Vnd oͤuer allen mutwillen vnd wreuel.
Wol vp ſine framicheit holdt allein /
Dem nemandt gudt ys yn der gemen.
Vnd oͤrdelt yederman vurein /
De ſtoht ſick vaken an den ſtein.
Wor de Richter ſchencket Beer edder Wyn /
Vnd de Knakenhouwer Heren des Rades ſyn.
Vnd wor de Becker ſuluen ſettet dat Brodt /
Vnd de Buren de Mette doth.
Aldar lydt grothe nodt de arme Gemene /
Ach Godt help dem armode denne.
De moth vorſwinden gelick dem kaue /
De dar ſprickt Cras Cras alſe ein Raue.
Bruket uͤuel deſſe tidt / dede ys Gades gaue /
De blifft ein Narre / went tho dem Graue.
De waſſchet den Teyelſteen wol tho degen /
De ſyne Frouwe wachtet yn allen wegen.
De water yn den Borne wil dregen /
De Houwſprincken wardt he vor den Regen.
De dorch ſyne Vinger ſehen kan /
Vnd leth ſyn Wyff einem andern Man.
Se hefft de Narren kappe mede an /
De Kaete lachet / de de Muſs ſuth ghan.
Leue nicht ſchuwe de Suͤnde /
Boͤßheit wert geſpoͤrt yn Gades Fruͤnde.
Do wy jn Adam all ſynt geſtoruen /
Hefft Chriſt dat Leuendt vns wedder woruen /
Wultu rein ſyn der Suͤnden vnflath /
Suͤ yn deſſer Slangen antlath.
Am Jordan Chriſtus ys Gedoͤpet /
Darinne hefft aller Suͤnde erſoͤpet.
Chriſtus van Marien ys gebaren /
Suͤs were wy alleſampt vorlaren.
Suͤ
Suͤ dy vor vnd ſchuwe /
De Duͤuel leth nemandt rouwen.
Fruͤchte dy des Duͤuels liſt /
Efft he ein ſchynende Engel ys.
Mennigen duͤncket he were wittich gerne /
Vnd ys doch ein Groſs hyr alſo verne.
Den he nene vornufft effte tucht wil leren /
De wil der Narrenkappen nicht entberen.
De ſtedes den Eſel ſtoͤth mit ſporen /
Vnd ruͤcket em vaken / beth vp de Oren.
Syn rydent ys feyl / vnd vaken vorlaren /
Haſtigen toͤrnen / ſteith wol tho einem Doren.
Wor de Klocke van Ledder ys /
Vnd de K lepel ein Voſtert ys.
De klanck nicht verne gehoͤrt ys /
Mit mele alle muͤnde thoſtoppen ys vnwyß.
De Voͤgel vnd Hunde yn de Kercken voͤrt /
Dar mennich Minſche den denſt Gades hoͤrt.
Predeke / Miſſe vnd Leſen vorſtoͤrt /
Manck de groͤtſten Narren de ſulueſte hoͤrt.
Nu ſynt de haluen Narren geuaren /
Jn Schepen / Wagen / Sleden vnd Karen.
Nu moͤthen ſick ock de andern waren /
De volgen nu na ein deel by paren.
De hyr mit dorheit vmmegheit /
Vnd ys nicht thom guden bereidt.
De vorſumet den wech thor ſalicheit /
Dat wil em ruͤwen yn ewicheit.
Wenn de Oldern yn vntucht leuen /
Vnde vp ere Kinder nicht mercken euen.
Wenn ſe ene quade Exempel geuen /
De kinder ſick den jegen doͤgeden ſtreuen.
Mennich wil ſyn ein Koepman ock /
Vnd maket ſyn Rekenſchop alſe ein gock.
De wil nicht lange ein Roepman ſyn /
De vele vthgifft vnd nimpt nicht yn.
De mit der wahr vnd muͤnte vmmegheit /
De he nicht kendt vnd nicht vorſteit.
Des Kopenſchop gantz drade vorſwindt /
De mehr lohns vthgifft alſe he windt.
Men kan nu nicht vorkoͤpen mehr /
Men hebbe den Godt verſwaren ſehr.
Koͤfft men de ware yn / ſo ſwert men vele /
Men ſchendet da wahr / vnd vindet ere ſchele.
Wen he nu wedder vthuorkofft thom leſten /
So ſchwert he noch mer ydt ſy vam beſten.
Dar by ys tho merken / dat yn all dem Lande /
Vele Narren ſyn / ya ock menniger hande.
Wenn dyne kinder van dy hebben gehort /
Floeck / ſchwerent / vnd vntuͤchtige wordt.
Vnd deiſt vor en all dat du wult /
Kamen ſe denne tho valle / dat ys dyn ſchuldt.
Du planteſt darin de dinge vnrein /
Darumme du vaken ere ſchande moſt ſeen.
Se ſynt dy beualen vor ein ſwar Pandt /
Godt wil ſe eſſchen van dyner handt.
De heimlicheit nicht ſwygen kan /
Sinen anſlach bringt einem andern an.
Dar em nen gudt mach kamen van /
Dat mach wol ſyn ein vnwyß Man.
De vorreth ſyne Joͤget / ock vaken ſyn Lyff /
De vmme geldes willen nimpt ein Wyff.
Hader / Schelden / Haͤdt vnd Kyff /
De willen weſen ſyn tidtuordryff.
Wem de Sackpipe / froͤwde vnd kortwile gifft /
Luten vnd Harpen / vnd lere de Schrifft.
Vorachtet he vnd van ſick ſchrifft /
Deſulue ein Narre wol ſtedes blifft.
De ſick Arſtedie nemet an /
Vnd doch nen gebreck helen kan.
Dat ys ein guder Goͤkelman /
Dem gehoͤrt dre Kappen tho hebben.
So
So grote gewaldt vp Erden nuͦ quam /
De nicht yn korter tidt ein ende nam.
Vnd moͤſte ynt leſte liggen lam.
Wen dat luͤckeradt rundt vmme quam.
De loͤſſchen wil eines andern vuͤr /
Vnd kamen ſynem egen nicht tho ſtuͤr.
So lange jdt wert altho vngehuͤr /
Demſuluen ys de wyßheit duͤr.
We vodert dat Perdt einer andern Karr /
Vnd vorgith ſyn egen / de ys ein Narr.
Hans etzels ohr ein Geſelle was /
De ſach gerne yn des ſpeygels glaß.
He behagede ſick ſuluen vp alle paß /
Do der Narren bry gekaket was.
Jck holde ock de vor Narren gantz /
De froͤwde vnd luſt hebben yn dem dantz.
Beſtuuen ere Bene wente an den Bueck /
Sprinck herumme her viſteruck.
Vnde maken yn allen winckeln ſtoff /
Der Geckerie willen ſe hebben loff.
Ein yſslick mercke vnd wol betracht /
De Duͤuel hefft den dantz bedacht.
Do he de Joͤden reitzede an /
Dat ſe dat Kalff ſcholden beden an.
Dar ſe vmme dantzeden Gade tho ho.
Demgeliken noch alle dantzers don.
Jdt ys geſchen yn dem Meydeborgeſchē ſticht /
Tho Colbeke wardt ein dantz angericht.
Jn dem hilgen auende Chriſtus gebordt /
Ein heel Jar dantzeden ſe juͤmmer vort.
Van voͤfftein Frouwen vnd achten Mans /
Vp Suͤnte Magnus Kerckhoff ſchag de dantz.
Jdt geſchach ock tho Traiectin / vp der Maſe /
Ettlike Narrinnen vnd ander dwaſe.
Dantzeden vp einer Bruͤgge ſehr vaſt /
De Bruͤgge brack entwey mit der haſt.
Twe
Twe hundert menſchen bleuen dar dodt /
Vordrucket ſus yn ſehr bitter nodt.
Nichtes was ſo hoch vnd groth gebarn /
Dat nicht endtlick des geluͤckes Thorn.
Vnderdruͤcken vnd ſchloch gantz dall /
Yo hoger Boem / yo ſwarer vall.
Wol des nachtes vp der Gatzen gheit /
Vnd vp der Luten vnd der Trummen ſleyt.
Vnd dar ock ſynen flyth tho deith /
De ys de Ape van Rypenſcheit.
Schalcks Narren ſynt den Heren leeff /
Vnd ſtelen mehr den ein ander Deeff.
Se ſynt mit eren Practiken geſwinde /
Vnd ys em vnnuͤtte Hoffgeſinde.
Mennich wil gerne Ryden fro /
Trachtet ſehr dat he den willen do.
Der Frouwen / der ein deel mede geraden alſo /
Vnd laten dem Eſel nene rouw.
De vaken der werlt wil vmme meten /
Vnde wil alle Lande vnd Stede weten.
Vnd doch ſick ſuluen deith vorgeten /
De gifft vaken einem Narren ethen.
Wol nicht ein Narre heten wil /
Vnd gheit doch yn dat Narren ſpyl.
Vnd bruket alletidt der dorheit vyll /
De mach wol ſyn ein grauer kyl.
Jtzundes noch veel der Narren ſynt /
De lyden wol dat men ſe bindt.
Vnd laten ſick dat vell affuillen /
Dith don ſe all vmme Gades willen.
Laten ſick ein Hundeuel ruͤcken ynt beſt /
Dar nemen ſe denne geldt vor tho leſt.
Eddel geſteen ys alſe men acht /
He heft auerſt noch nenen ſalich gemacht.
Ein Margarit heth Gades wordt /
K
Wol
Wol dat hefft / dem gheit ydt wol hyr vnd dort.
De yn traecheit den Sommer hen ſlyth /
Vnd ſammelt nicht yn thor rechter tidt
Em wert geweygert / ſo he biddet mit flyth.
Des Winters wen he kummer lydt.
De ſtedes gerne kifft / alſe ein Kindt /
De menet de warheit tho maken blindt /
Deſulue ſick vaken den Hekeln an bindt /
Derſuluen Narren gantz vele ſynt.
Wor de Suw de Kronen drecht /
Vnd wor de Narre ſitt yn dem recht.
Schendige woͤrde vnd geberde vinge wecht /
Darſulueſt groffheit bauen wyßheit wecht.
Ein nye Hilge heth ſick Grauian /
Den wil nu vyren yderman.
Vnde eeren em an allem ordt /
Mit ſchendtliken werken / wyſe vnd wort.
De ſynen Soͤne holdt tho der Lere /
Vnd dat nicht vmme Gades eere.
He deith ock nicht van andacht /
Edder dat he der Seelen heyl hebbe acht.
Men dat he moͤge maken einen Hern /
De all ſyne Suͤſters moͤge ernern.
Vnd dat em ſyn leuendt nicht werde ſuhr /
Alſus wil nu ein ytzlick Bwr.
Sunderliken vor ſick hebben einen Papen.
Wol armodt wol behuſen kan /
Den holde ick vor einen ryken Man.
Armodt dem herten frede gifft /
Rykedom yn grothen ſorgen licht.
Wol dar recht ſcheten wil dat ydt recht drepe /
De ſpanne den Bagen yn den rechten knepe.
Vnde holde ock den rechten grepe /
Anders ſchuͤth he hen thom Narren ſchepe.
Veel Narren ſyn yn groten bedruͤcken /
Vnd ſynt behafft mit boͤſen nuͤcken.
Vnd
Vnd ſynt Doren yn velen ſtuͤcken /
De moͤthen vnder den Eſel ruͤcken.
Wo du vor einen wilt boͤrge ſyn /
So make vorhen de rekunge dyn.
Du moſt de Schuldt betalen don /
Dancke Godt / ſo du kumpſt leddich daruon.
De Hochfart kumpt vam Duͤuel her /
Dorch Hochfart vell der Lucifer.
Vam Hemmel heraff beth yn de Hell /
Dorch Hochfart werſtu ſyn Geſell.
Feber / Siechdagen vnd de Ridden /
Maken dy Godt flytich bidden.
Dat du velicht ſonſt wordeſt vorgeten /
Schadet dy nicht / ſolcke Kappen meten.
Bloth biſtu vp Erdtryck kamen /
Bloth werſtu wedder hen genamen.
Wat bedroͤuet dy vorgencklick gewin /
Du werſt nichts nemen mit dy hin.
Lopen maket nenen wyſen Man /
Wente dat ock wol ein Eſel kan.
Wy lopen alle hen by dat graff /
Wol dar loͤpt / de ſehe dat teel recht aff.
Meſſeren / ſingen / ſchryen vnd leſen /
Saluen / Schmeren vnd dergeliken weſen.
Maket nicht from wiltu Geiſtlick ſyn /
Leue Godt / vnd dele mit dem Armen dat dyn.
De Gytz vele oͤuels bringt /
De dorch dar Erdtrick vnd Felſen dringt.
Tho ſoken Ertz / dorch mannige wege /
Darmit men des Lyues wolluſt plege.
Bringt dy dyn Frouwe vele Hyradt gudt /
Dat wert bedroͤuen dynen modt.
Denn ſe wert Frouw / vnd du er Knecht /
Dyn denſt gefelt er ſelden recht.
Wol dar hefft ein boͤſe Wyff /
K ij
De
De hefft dat Fegefuͤr an ſynem Lyff.
He hebbe geduldt yn ſolcker pyn /
Beth he ſteruet / ydt mach nicht anders ſyn.
Werdt dy dyne Neringe hardt vnd ſuer /
So gedencke wo dat de erſte Buer.
Mit ſynem vngehorſam hefft vorſchuldt /
Darum ſo lyde ydt mit geduldt.
Wenn Schriuers vnd Ruͤters grypen an /
Einn Ryken ſlichten Bures Man.
De moth de leuern gegeten han /
Ja ſcholde he ock gantz woͤrgen daran.
Der Schriuers vnd Glyßners ſynt nu veel /
De ytzt dryuen willen Ruͤter ſpeel.
Vnd erneren ſick knap vor der Handt /
Gelick alſe de reyſige Knechte vp dem Landt:
Ydt ys warlick yn deſſem Lande /
Eine ſunderlike grote ſchande.
Dat men de Strate nicht leth bewaren /
Dat Koepluͤde vnd Reyſige Mans ſeker varen.
De all ſyn troſt ſett vp Geldt /
Vnd ydt vor dat beſte heldt.
Nen dinck ock dar bauen ſtelt /
An dem wert narrheit groff vormeldt.
Wer Luſtgarden hebben wil /
Dem bringen ſe der froͤuwden vyl.
Doch reitzen ſe des Minſchen gemoͤdt /
By luſt / wert kuͤſcheit oͤuel behoͤdt.
Vele angſt vnd ſorge by leue wanet /
Wol ſyner eere nicht vorſchonet.
De geue ſick yn Frouw Venus ſpeel /
So vindet he leues vnd leides veel.
Wol Lyff vnd gudt dem Meer vortruwet /
Deſulue vpt Sandt ſyne waninge buwet.
Schlags alles yn de ſchantz / ydt ſy all hin /
Wat wedder kumpt / ys dyn gewin.
Moder leue vnd truwe.
Ys
Ys alle dage nye.
Men ſecht / dat hoͤpen vnd harren /
Maken vele Luͤde tho Narren.
Lange hoͤpen / lange ſchmerte /
Yn hopen werdt bedroͤuet dat herte.
Jck hebe by my vaken gelacht /
Dat Alkemye nenen ryck macht.
Noch vyndet men einen dullen Knapen /
De dar mit vortert ſyn gudt vnd hauen.
Ys dy dyne Brudt geſpraken aff /
Hebbe nen groten yamer daraff.
Heffſtu gerne wee vnd klage /
Dat bekameſtu wol alle dage.
Ydt ys nicht nye / ſunder by den olden /
Vele thoſeggen vnd weinich holden.
Solck vorluſt nicht klagen moſt /
Velichte du ydt ock einem andern doſt.
Ys dy dyn gudt ym Meere genamen /
Sy froe / dat du daruan biſt gekamen.
Der Seelen Schipbruck du beklage /
Gudt kan men gewinnen alle dage.
Heffſtu vele ſchorue an dynem Lyff /
Ys beter denn ein boͤſes Wyff.
De ſchorue freten dy de hudt /
Ein boͤſe wyff vorſaltet dy dat krudt.
All dat dat Leuendt yuͤ gewan /
Dat wil de Dodt all nedder ſlan.
He ſchonet nene yoͤget noch Eddelman /
So hefft he velen hyr voͤrgedan.
De lange yn ſynen Suͤnden ſteith /
Vnd dencket nicht vp Gades gerechticheit.
Fruͤchtet nicht Godt wat he ock deith /
Ein ſnelle vntidich Dodt ſodanen gern ſleit.
Godt ſendet vp vns ſtraffe vnd plage /
He ys vns dat ſchuͤldich alle dage.
Wente wy wegen nicht mit rechter wage /
Vnd
Vnd leuen nicht na ſynem bahage.
De ſynen Eſel tho Marckede drifft /
Denſuluen vmme ein Sackpipen gifft.
De weth nene wyßheit effte Schrifft.
De nicht ſynen Vader vnd Moder ehrt /
Dat Godt doch ſuluen buͤth vnd lert.
De ys nicht vele Loues gewerdt /
Vnd ys yn narheit gantz vorkert.
De Hochferdich ys vnd leth ſick lauen /
Vnd wil ock gerne ſitten bauen.
Dem ſitt de Duͤuel vp ſynem klauen /
Vnd moth dartho yn ſinen auen.
De vp woker ſettet ſyn heyl /
Dem ys ſyne Seele gantz wol veyl.
Vnd hefft mit Gade nenen deel /
De ys des Duͤuels gantz vnd heel.
Tho der Kercken ein yſslick ſchal ghan /
Van Suͤnden vnd arbeide gantz affſtan.
An dem Vyrdage beide Frouwen vnd Man /
Veel Gecke vnd Narren holden hyr nicht van.
Swyge / lyde vnd vordrage.
Dyn herteleidt nicht alle man klage.
An Godt ock nicht vortzage /
Godt gifft vnd helpet alle dage.
O Godt wo ys vordoruen alle Werlt /
Wo ſtarck licht Vntruwe tho Veldt.
Wo harde licht Gerechticheit gefangen /
Wo ſehre deith Vngerechticheit prangen.
Pax licht yn kranckheit ſehr /
Juſtitia vindet men jtzundt nicht mehr.
Lex ys nu worden aueral blindt /
Honor mit allem gradt vorſwindt.
Clerici boͤſe Eyempel geuen /
Populus deith ock darna leeuen.
Tho Apenbarge wanen der Boͤrgers vele.
Ere ſake ys gelick dem Apenſpele.
Schoͤ=
Schoͤlen ſe wat ſchaffen / maken effte beſeen /
Ja dat moth all an dem Vyrdage ſcheen.
Vele ſake werden dar gegrepen an /
Dem einen moth men ſyn perdt beſlaen.
Edder ſus mit em thom Narrenbarge ghan /
Dem anderen knoͤpen nyen an.
Edderſuͤs ein Narrenkledt proͤuen tho.
Ydt ſy denn Wammes / Haſen edder Scho.
Traecheit vyndt men yn allen geſchlechten /
Vor vth yn Denſtmegeden vnd Knechten.
Deſſe hoͤren nicht manck de Gerechten /
Jdt behoͤrde ſick anders / wen ſe ydt bedechten.
Nen beter Narre ys in aller ſake /
Men de ſick alletydt deith gudt gemake.
Vnd ys ſo traech / dat he ſick vorbrendt /
Syne Schenebene / ehr he ſick vmmewendt.
De traaͤge Minſche ys nemande nuͤtte /
Denn dat he ſy eine Beerbuͤtte.
Vnd dat men en late ſlapen lange genoech /
Sitten by dem Auen / ys ſyn geuoech.
Dem arbeides Manne volget ſalicheit /
Dem leddichgenger volget alle leydt.
Den leddichgenger ſtraffet Godt de HERR /
Vnd gifft dem Arbeider lohn vnd ehr.
Der Leddichgengers nimpt de Duͤuel war /
Vnd ſeyet ſyn Saͤdt gerne dar.
Neen gut waſſet gern yn des traͤgen Huß /
Men dreck / ſchorff / Floͤye vnd Luß.
Dith ſint des traͤgen dachlikes Geſte /
Jck weth nicht / welcker van deſſen ſy de beſte.
Ein traͤch Narre is nicht veele werdt /
Ja / ſelden wiſſchet he ſynen ſtert.
Dem vulen edder vnluͤſtigen doren /
Den ethen de Luͤſe aff de Oren.
Wultu dyn Huß beholden ſuuer /
So
So hoͤdt dy vor Moͤnnike Papen vnd Duuen /
Olde Apen / Junge Papen vnd wilde Beren /
Schal nemandt yn ſyn Huß begeren.
Och Buler du elende Deer /
Wenn wiltu wittich werden ſchier.
Du makeſt dy ſuluen angſt vnd pyn /
Jdt moͤchte erbarmen ein ſteen.
Ein Marteler biſtu tho aller friſt /
Du ſoͤchſt leue / dar doch nene ys.
By groten Maͤltyden vnd Panckateren /
Deith menniger ſchaͤm vnd tucht vorleren.
Denn ſelden wert van doͤget geredt /
Am vullen diſch / ydt ſy den geſpoͤtt.
Wol rouwe wil hebben allhyr vp Erden /
De mach dort wol vnrouwich werden.
Wiltu by Chriſto juͤmmer ſyn /
Schicke dy ydt moth gecruͤtziget ſyn.
De gewinnet de Suͤnde / vnd vorleſet de tidt /
De ſtedes by dem ſpele lyth.
Schalckes Narren ſynt den Heren leeff /
Doch ſtelen ſe mehr den andere Deeff.
Se ſynt mit eren Practiken geſchwinde /
Vnd ys ein vnnuͤtte Hoffgeſinde.
De tydt de du vorluͤſt mit yagen /
De werſtu noch mit ſchmerten klagen.
Wat buweſt du yn den Fels henyn /
De du vor dem Dode nicht moͤgeſt ſeker ſyn.
Wat berhoͤmeſtu dy der Tittel groth /
Vnd biſt an den rechten kuͤnſten bloth.
Einer ys gelert / deme geue ick ehr /
Van welckerem kumpt alle werdicheit her.
Men ſprickt / lange tho Haue lange yn der Hel=
(le.
Wol ſynem geweten raden wille.
De flege den Hoff / dat ys myn raͤdt /
Wente Heren truwe yn twyuel ſtat.
Ryck willen ſyn / vnd dartho gerecht /
Dat
Dat rymet ſick alſe ſchlim vnd ſchlecht.
Gahet ein Cameel dorch dat Nateloͤre /
So wert de Ryke ym Hemmel ein Here.
De Suuen / Hanen vnd de Hennen /
Beſchyten dat Dack / thokratzen de Tennen.
Kindt Kindes Kinder veel /
De helpen dy balde thom teel.
Vnd laten dy nichtes ynt Huß /
Wat nicht wil ghan / dregen ſe hennuß.
O Rome do dy ein Koͤninck plach tho regeren /
Wereſtu egen / yn mennigen maneren.
Darna woͤrdeſtu yn Fryheit geehret /
Van einem gemeinem Rade regeret.
Auerſt / do men nach Hochfarde ſick ſtelde /
Na Rykedom / vnd na groter Gewelde.
Vnd Boͤrger wedder Boͤrger vacht /
Vp dat Gemene beſte / hadde nemandt acht.
Do wardt de gewaldt ein deel vorghan /
Thom leſten einem Keyſer vnderdan.
Vnd yn ſolcker gewaldt vnd ſchyn /
Biſtu voͤfftein hundert Jar geſyn.
Vnd ſtedes genamen aff vnd van /
Gelick wo ſick mynneren doith de Maͤn.
So de Maͤn ſick mynnert vnd affbrickt /
So ys dine Gewaldt tho minneringe geſchickt.
Wolde Godt dat du ock groͤtedeſt dick /
Vnd werſt ock ſo dem Mane gelick.
De nu kan ſtryken dat vale Perdt /
De ys tho haue leeff vnde werdt.
Wente ſodane men dar begert /
Vnd wert van velen Narren geehrt.
Etlike menen / de Hillige dacht ſy erdacht /
Dat Godt klein arbeidt nich en acht.
Dat men holdt Bredtſpeel vnd Bricken ſlach /
Vnd ſitt ſo tho Karten einen gantzen dach.
L
Dat
Dat Vale Pert ſe ſtricken vnd leyden /
Ere woͤrde koͤnnen ſe ſo bereiden.
De leſten fedderen / de ſtriken plumen /
Vnd voͤren dat ſpeel ſuͤs vp den Dumen.
De leeff koſet / de runet heimlick yn den oren /
Dorch ſodane wert mennige ſake vorworen.
De men ſelden tho rechte kan klaren /
Sus kumpt mannich vort yn korten Jaren.
Dat he ſick Teller licker ernerr /
Mennich dorch legen wert ein Herr.
De de Kuͤtzken effte Vlen ſtriken kan /
Vnd mit dem valen Perde vmmeghan.
De wert tho Haue wol geehrt /
Erbarheit men dar nicht begert.
Det ſchal men recht alſo vorſtan /
Tho Haue ys ock mennich framer Man.
Men de werden ſo nicht vorgetagen /
Alſe de mit dem valen Perde ploͤgen.
De koͤnnen de Wulle vnderſtrouwen /
Den Heren ſus de Negel klouwen.
Wol am klenen vnſparliken ys /
Mach werden ryck tho nener friſt.
Jdt geldet ytzundt nichtes den geldt vnd gudt /
Dat gifft / ehr / gunſt vnd hogen modt.
Jdt gifft ock der frundtſchop veel /
Mit dem Armen ſchuͤt men thom teel.
Ein Wyff ſo gerne van Wyßheit hoͤret /
De wert nicht balde yn ſchande vorkeret.
Des Herten Oge gifft nen pandt /
Jdt geith dorch Meer vnd alle Landt.
Dorch Hemmel vnd Helle nedder /
Vnd kumpt doch ſchnelle herwedder.
Men vanget wol Wyff vnd Man /
Gedancken nemandt vangen kan.
De bande moͤchte nemandt yo eruynden /
Darmede men de gedancken moͤchte binden:
Druncken heit den Armen maket /
Dat he ſick vor Ryck achtet.
Den Tzagen maket ſe hadders vol /
De Stummen maket ſe reden wol.
Dartho oͤpenet ein voller mundt /
Wat he gedencket yns herten grundt.
Jdt ys ein teken der lichtferdicheit /
Dem alle ſeggent tho Herten gheit.
Wat deſſe ſecht / effte yenne deith /
By klafferen ys froͤmde de rechte warheit.
Meiſter Fumfey ys hyr mit der Alkemy /
Jck ſette ock van dem Wyue darby.
Hans Eſels ohr nu frage ick dy /
Efft ock groͤtter beſchydt vp Erden ſy.
Nye vnd oldt menget men thohope /
Vnd geldt alleins men yn dem kope.
Jdt ſy Herinck / Hoppe / Auet edder Krudt /
Yodoch moth ydt vor vull ghan vth.
Ytzlick mit valſcheit tho vorkoͤpen begert /
Nene Kopenſchop ſteith recht yn ſyner werdt.
Salich ane twyuel ys de Man /
De ſick vor valſcheit nu hoͤden kan.
Entechriſtes Geſellen de varen darhen /
Ere geſelſchop ys groth vnd nicht kleen.
Ein ytzlick kan nicht tho nouwe thoſehen /
De valſchen Narren ſynt de ick meen.
Gude lere holdt mennich vor thandt /
Vnd varet alſo yn Slaraffen landt.
Se ſparen nicht wer See edder Sandt /
Wo doch er Reyſe ys nichtes bewandt.
De Sluraffen ſynt noch manniger hande /
Er Schip quam eins yn deeſſe Lande.
Vnd leth der Narren hyr ſo vele blyuen /
Dat men ſe nicht wol kan vodryuen.
Doch moͤcht men vp ſe denne wol dencken /
L ij
Jn
Jn der Flaſsarne / dat Flaſs mit en ſencken.
Wente de Sluraffen ſynt gerne groue Knodaſt /
Se ſcholden dat Flaſs nedderdruͤcken vaſt.
Jn Weſtualen vnd ock yn Saſſen /
Dar veel Flaſſes plecht tho waſſen.
Dar plegen de Megede lude tho ſingen /
Wenn ſe dat Flaſs thor roͤſte bringen.
Se plegen dat depe ynt Water tho ſencken /
Denne moͤchten ſe der Sluraffen dencken.
Doch ſcholden ſe ane huͤlpe mit nenen dingen /
De Sluraffen ſuͤs tho Bade bringen.
Beguͤnde men etlike ſo tho doͤpen /
De andern ſcholden wol balde tho Schepe lopen.
Vngeuall kumpt mennigem vp de Handt /
Hefft doch nenen Baden darna geſandt.
Ein Wyſe ydt beth affwenden kandt /
Daruan ſprickt hyr Sebaſtianus Brandt.
Vngeluͤcke mennich nicht gerne lydt /
Vnd ringet dar na alle tydt.
Darumme ys nicht wunder dar an /
Effte em dat Schip woͤrde vnderghan.
Efft ycht ein vngeluͤcke ys ſuͤſs klein /
So kumpt ydt doch ſelden allein.
Wente na der olden Sproͤke vnde ſage /
Vngeluͤcke vnd dreck waſſen alle dage.
Men ſchal ein klein vngeluͤcke affwenden /
Vp dat nen groͤtter ſuͤs kame thon Henden.
De ys ein Narre de anders deith /
Ein klein nicht lange allene ſteith.
Kumpt dy quaͤdt / wat dat ock ſy /
Trachte dat ock nen arger kamen darby.
Kanſtu ſo moͤte dem klenen gerade /
So krycht dat grote nene ſtede ſo drade.
Jck mende tho hebben de Narren all /
Nu vinde ick noch einen groten tall.
Vntucht des Diſſches ick ſetten ſchal /
Deſſe
Deſſe wyſe ick hen yn den Koſtal.
Etlike ere Hende waſſchen vorgeten /
Wenn ſe tho Diſſche willen ghan ethen.
Etlike ſynt ock van den vnwitten /
Se ghan yn ſodane ſtede ſitten.
Dar ein ander werdiger tho weer.
Dem ſe ſuͤſs beden klene ehr.
Moͤten vaken lyden woͤrde vnde bede /
Ruͤcke wat nedder tho deſſer ſtede.
De ſchande lydet he denn mit recht /
Alſe de HEre ym Euangelio ſecht.
He ys ein Narre / ya ein grauer Gaſt /
De ſuͤs erſten yn de Schottelen taſt.
Voͤrdert ſick ſuluen erſt mit truwen /
Vor andern Geſten / Heren vnd Frouwen.
Holdt ydt ſuͤs vor groth geluͤcke /
Taſtet auer na dem beſten ſtuͤcke.
Dat den em vaken vallet dar nedder /
Vp dat diſchlaken effte vp de Kleder.
Dar he ſick ſuͤs nicht vor en hoͤdde /
Freth haſtich / vnd ſluckt wo ein Roͤdde.
De mundt he bauen der Schotteln halt /
Wat em daruth auer de Lippen valt.
Suͤs nicht kame tho ſpilde /
Deſſe hoͤret yn der grauen Narren gylde.
Blyfft em vmm de mundt wo weinich ydt ſy /
Van Vette bekleuen effte van Bry.
Wiſſchet nicht erſt ſyne Mulen fyn /
Drincket ſo van dem Beer vnd Wyn.
Dat dat vette bauen yn dem Beker ſwimpt /
Ein ander dith vor grote walgeringe nimpt.
Ydt hefft ock mennich Narre deſſe wyſe /
Wenn he yn dem munde kouwet de ſpyſe.
Drincket denn ock gelick einem Dwaſe /
Maket ſoppen yn dem Beker effte Glaſe.
Kumpt em ſuͤs ſpyſe vth dem munde /
Dat
Dat fluͤth yn dem Beker / effte gheit tho grunde.
Hoſtet vnd pruſtet yn vnuornufft /
Dat ydt auer ſpyſe vnd gedrencke ſtufft.
Puſtet vnd bleſt ock ſus daryn /
Neſedroͤpel / ſeuert ock auer den kyn.
Dat kan he nicht ſo nouwe den maken /
He wil ock ſpreken van velen ſaken.
Ja / ſo wenn he de ſpyſe nuͤttet /
He ſprickt / einem andern vnder ogen ſpruͤttet.
Suͤth hyr vnd dar vmme alſe de Apen /
Wo ydt yn den Winckeln ys geſchapen.
Alſe ein Swyn ſmacket he / ſmack / ſmack /
Fuͤllet dewyle vull den Dreckſack.
Mit dem munde ein Swyn ſus ſmacket /
Vntuͤchtige dinge he ſprickt vnd ſnacket.
He wil vele ſeggen ya vnnuͤtte waſſchen /
Dat klinget alſe Kodreck yn der taſſchen.
Mit flyte deith he ſick darhen keren /
Wo he vele ſpyſe moͤge vorteren.
Drincket ock nicht deſte myn /
Negen Duuen toͤge / ein babbart ys de ſyn.
Dat he vor einen klenen drunck rekent /
Syn ethent / ſittent edder ſprekent.
Leth deſſem Narren altes nicht /
Noch menet ſodan ermer wicht.
Nen an dem diſſch ſy em gelyck /
Jn hoͤueſcher tucht holdt he ſick ryck.
Dat hefft de Geck doch nuͤ gelert /
Vnd ys yn aller tucht vorkert.
Wenn den de Narre ys druncken vull /
He ſchryet alſe einer de dar hefft den ſchrul.
Na em moth hoͤren ein yederman /
Dat he vele brabbeln vnd ſwatzen kan.
He ſprickt van ſpringen / vechten vnd ſteken /
Ander leth he nen wordt vthſpreken.
Leth windt vthghan thor luchtern Doͤr /
Schucket vnd ſnucket ſus achter vnd vor.
Achterredet mennigen guden Geſellen /
Nen ander wyßheit kan he vortellen.
He ys ein Narre / ya vp myn eydt /
De by dem diſſche ſick ſchobbet vnd kleyt.
Wenn he ſick ſus beginnet tho ſchubben /
Stoͤth he de ſeſsfoͤtlinge van der Kruͤbben /
De he ſuß darſulueſt ſocht.
Sodan Narre altes nicht en docht /
He betaſtet vaken ſyn achterport /
Vnd gript denne thor ſpyſe vort.
Ein Narre yſſet wenn he wat ſecht /
Sick denne vp de Tafelen lecht.
Mit einem Ellebagen effte twey /
De Narrheit ys mannigerley.
Beweget den diſch ſus ane nodt /
Suͤs krycht de Kanne vaken einen ſtoth.
Kroͤſe vnd gleſe vallen vmme /
De Narre nimpt ſus vele rume.
So ick dat recht mercken kan /
Twe ander lethen ſick wol noͤgen daran.
Dar ys ock ein Narre de heth Smuddepott /
De ſitt by dem diſſche alſe ein ſoth.
Keine tucht he nicht gelert /
Dat Brodt he ſaluet vnd beſmert.
De Bekere / Stoͤpe effte wat ydt ſy /
Mit ſmutzigen Henden / van vette Bry.
Etlike ſick by dem diſſeche bewyſen /
Vnd ſick an grote druͤncke pryſen.
Einen fruͤndtliken drunck dem andern tho /
Suͤpt grote toͤge / ya alſe ein Ko.
Deſſer diſch Narren ys ſo vyl /
Jck ſe hyr all nicht ſetten wil.
Wenn ick doch deſſe Narren alle kende /
So woͤrdet eine ſehr lange Legende.
De Schipper kan ſe ein mal nicht voͤren /
Alle
Alle de yn deſſe Narrheit hoͤren.
Jdt ys wyßheit by Jungen vnd Olden /
De alle Man kan tho Fruͤnde holden.
Suͤs behoͤrt my ock flytich tho trachten /
Dat my de Frouwen nicht vorachten.
Moͤchten hyr menen / ſe weren vorgeten /
Dat ick ſe nicht hyr mede worde ſetten.
Synt Vaſtelauendes Narren etlike Mans /
Alſo ſynt nu ock heel vnd gantz.
Ja etlike Vaſtelauendes Narrinnen /
Deſſe gelike ick der Apen effte Apinuen.
Wente dat alletydt ſo geſchuͤth /
Na Apen / Apinnen / ein ytzlick ſuth.
Wil ick bliuen yn der Frouwen gunſt /
So moth ick bruken liſt vnd kunſt.
Were by my de vorſuͤmeniſſe ſcheen /
So hedde ick my groth vorſehen.
Jdt ys beſt / dat ick ſe nicht vorgete /
Se ock hyr yn den Vaſtelauendt ſette.
Wat groter ſorge ſe darumme dregen /
Allhyr vnd ock ein anderwegen.
Wo ſe ſich willen vp putzen ynt beſte /
Tho dem grothen Vaſtelauendes Feſte.
Vp dat ein yeder ſe moͤge angapen /
Alſe men ſuͤth an Apinnen vnde Apen.
Dar kamen den ſuͤs vele Narren thor ſtede /
Tho ſehende der Narren vnd Narrinnen trede.
Efft ſe den Narren trede maken recht /
Dar kumpt de Maget vnde ock de Knecht.
Frouwe Gyſel / Bartke vnd Gretke /
Katrineke / Juͤtcke vnd Angnetke.
Clawes / Kuntze vnd Henſelyn /
Ock de doͤgenthafftige fyne Geſell koppyn.
Eine Narrinne der anderen wyltlick deyth /
Jn der Kercken wil ick yw ſeggen beſcheidt.
Kercken noch Feſtdage ſchonen ſe nicht /
Dar moth ydt ſyn alle vthgericht.
Van klenoͤden / tzyringe heel vnd gantz /
Ock van dem Vaſtelauendes Narren dantz.
Suͤt Hebel van Talcken einen Nyen vundt /
Ja wolde de ock koſten ſo mennich Pundt.
Den wil ſe ock hebben / vnd wat weſen /
Hyrumme moth ſe de Kamerlectien leſen.
De ſe ſuͤs leſt dem Narren erem Man /
De vor der Narrinnen nicht ſlapen kan.
Se ſprickt ſe hebbe veel Brudtſchattes gebracht /
Deſſe Lectie waret de halue Nacht / etc.
Men dencket nu nicht mynes Vaders doͤget /
De gyrigen Schelcke / werden nu vorhoͤget.
Egennuͤtt vnd gewin / men nu betracht /
Recht vnd wyßheit / men nu kleine acht.
Wor ein Bwr wert ein Here /
Dar gheit ydt auer de armen ſehre.
Krycht he denne grothe macht /
So weth he ſuluen nicht na weme he ſlacht.
Dencket nicht van wem he ſy gekamen /
Men ſyn egen vordeel vnd framen.
Dat gheit vort yn all erem ſpele /
Deſſe ſynt by dem Regimente vele.
Sodane hoͤren ock nemandes bede /
Dar volgen den de Grauen mede /
Ere meininge ys meiſt / bringet men her /
Dith ynt erſte / vnd den noch mehr.
Deſſer gyrigen Wuͤlue ys nu vele /
De pryſen vor ſick de beſten Morſele.
Koͤnden ſe redden mit klenen ſaken /
Dat gemene beſt / ſe moͤchtent nicht raken.
Wol hyr ſitten wil vnd raden /
De ſchal ſyn van ehrliken daden.
Bedechtich ſtill vnd vorſchwegen /
Vnd alle ſake na nodtorfft erwegen.
M
Ock
Ock ſanfftmuͤdich / guͤdich vnd mildt /
Syd raͤdtſlach nicht gudtduͤnckel edder wildt.
Vnd ſwygen beth men en deith fregen /
Alſe den ſ yne meninge darup ſeggen.
Vnd ſtedes reden thor rechten ban /
Vnd daryn eigen nuͤtt nicht ſehen an.
Sunder dem rechten na trachten /
Vnd eines andern raͤdt nicht vorachten.
Vnd wat he nicht vorbetern kan /
Schal he einen andern vegefexert lan.
Ock nicht vnderdruͤcken den armen /
So wert ſick Godt ſyner erbarmen.
Hyranne geſchuͤth des Foͤrſten gefallen /
So ſecht Syrach am erſten vnd yn allen.
Warheit tho ſpreken / moͤte gy vaken ſparen /
Jſſet dat ghy wol willen varen.
De de warheit alle tydt ſpreken wil /
Moth ock lyden voruolginge vyl.
Ock moth he vaken buten ſtan /
Wenn de andern yn de Herberge ghan.
Ein ſtoltzer Pape / ein junger Ape /
Ein vnuorſchaͤmt Wyff vnd Kindt /
De ſynt des Duͤuels Hoffgeſindt.
Eines Minſchen wordt ys nicht geſecht /
Hoͤr des andernn wordt vnd do recht.
Godt de HErr ein rechtferdich Richter ys /
Werdt kamen tho richten des loͤue gewyß.
Wes willich vnd demoͤdige dich /
Vnd mit geduldt vele auerſich.
Nim an tho dancke wat men dy doth /
Datſulue bringet dy ehr vnd gudt.
Na dyner lehr holde ick my wol /
Noch weth ick nicht wat ick don ſchol.
Dat ick ock moͤchte werden ryke /
Segge my wo ick datſulue erſlyke.
Holdt truwe vnd gelouen dat ys myn raͤdt /
Wat du redeſt dat holdt mit der daͤdt.
Wenn du alſo loffwerdich biſt /
So werſtu ryke yn korter friſt.
Vader myn / ryke bin ick ſchon /
Wat my geuelt mach ick wol don.
Jck hebbe gudes genoch nu ſegge mehr /
Wo auerkame ick gewaldt vnd ehr.
Ach leue Son nach gewaldt nicht tracht /
Wente ehr vnd gewaldt wol Hochuart macht.
Jck warne dy went deyſtu dath /
Dy waſſet daruth groth nydt vnd haͤth.
Wat ſechſtu my myn olde Man /
Ys men my vyendt wat licht daran:
Wenn ick hebbe gewaldt / eht gudt vnd geldt /
Achte ick nicht Fruͤndtſchop aller Werlt.
Vth nydt kumpt Krych vnd wedderwille /
Wes du yn dynem herten ſtille.
Vnd holdt frede mit yderman /
So blifft beide gudt vnd ehr beſtan.
Jck hebbe des guden mehr den genoch /
Velichte ſo vinde ick etwan genoch.
Dat ick erlange groth loff vnd pryſs /
Jck volge dy nicht du olde gryſs.
Hoͤdt dy vor krych / krych ys nicht gudt /
Hoͤdt dy vor krych vnd auermodt.
Vor krygent do dy wol bewaren /
Dorch krygent werſtu yn armodt varen.
Den guden raͤdt hebbe ick voracht /
Darum bin ick wedder gemacht.
Ein Sudeler wo ick tho voren was /
Dartho brochte my krych / nidt vnd hath.
Frede ys tho allen dingen gudt /
Wor den yederman holden doth.
Dar wert klein gudt wol dyen /
De Auericheit nichtes vornyen.
M ij
Beſit=
Beſitten etwes vele beter ys /
Denn nichtes hebben tho aller friſt.
Leeff hebben were my vaken beſcheret /
Geldt vthgeuen hefft ydt my erweret.
Holde de Borſt warm /
Vnd guͤth nicht tho veel yn den Darm.
Ruͤcke dem Ketterlin nicht tho nahe /
Wultu werden oldt vnd grawe.
Arſtedye ane regiment vnd meticheit /
Dat ys haluer vorlaren arbeidt.
Wol dar wil des morgens nuͤchtern drincken /
Vnnd nicht thouoͤren ethen ein bethgen vann eim
Schincken.
Vnd des nachtes gan ſpade yn der Vlenflucht /
De kricht tidtliken de waterſucht.
Och gantz ſelden kuͤſſet de Wolff den Hundt /
Jn rechter truwe vp ſynen mundt.
Dat Lotteren / Dobbelen vnd Spele /
Dat Karten / ſchweren vnd vorteren vele.
Vnd vorlegen Frouwen vnd Man /
Wol dat nu vp Erden nicht kan.
De ys ytzundt gantz vnwerdt /
Dat ſyner nemandt mehr begerdt.
Wol Gade mit ernſt vortruwen kan /
De blifft ein vnuordoruen Man.
Jdt toͤrne de Duͤuel edder de Werlt /
Den Segen he doch thom lateſten behelt.
Dat Spel / Berchwerck vnd Alchemey /
Dat ſynt solcker hendel drey.
De mennigem eine Kappe don ſchnyden /
Dat Wyff vnd Kindt vaken hunger lyden.
Jn deme Lande ſchaltu nicht wanen /
Dar dyne therunge mehr ys alſe dyn ynkamen.
Groth flyth vnd moͤye lechſtu vp ein Wyff /
Ein ander lecht darup ſyn Lyff.
Du
Du gheyſt Haueren vor dat Huß /
Eine Kamerloge wert dy heruth.
Du heffſt einen Schloͤttel tho der Doͤr /
Auerſt ynne ys de Regel daruoͤr.
Vnd tappeſt vmb yn regen vnd kath /
Vnd beſchleppeſt dy alſe ein vnflath.
Scholden de nicht alle Papen ſyn /
De nicht vorſtan dre wordt Latyn.
Vnd ſcholde men de alle vordryuen /
Wor woͤrde dat druͤdde deel der Papen blyuen.
Wenn de Duͤuel tho Hemmel fehrt /
Vnd ein Wulff thom Schape wert.
So werden Paweſt vnd Luther eins /
Der beiden geſchuͤth yo gewißlick keins.
Noch wil men veel dar van tracteren /
Dat ys G eldtmoͤye / vnd tydt vorleren.
Blyfft Chriſtus wordt mit eeren beſtan /
So moth de Paweſt tho boddem ghan.
Kein middel ys tho vynden dye /
Wat maken wy denn mit vnſer moͤy.
Veel reden ys nemande gudt /
Vorwar wol dat nicht doth /
Dat ſwygent ys dyn heyl /
Wat du weſt / des ſegge ein deyl /
De valſche tunge brickt bein /
Alſo deith ein woͤrtlyn klein.
Beſluth.
Jck weth nicht wo ydt yn der Werlt ſteith /
Dat allent ſo vorkert tho ruͤgge gheit.
Vntucht / loͤgen / falſcheit regert auerall /
Gade ſy ydt geklaget tho duſent mal.
ENDE.